# Accounting Grade 12 NSC Supplementary 2016 QP (Afr)

> Grade 12 Accounting question paper from the NSC Supplementary Exam 2016 (Afrikaans), 20 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2016-afr/379061c9-f363-4b0a-a314-68d02c53bd40
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Accounting
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 20

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/accounting) › [Accounting Grade 12 NSC Supplementary 2016 QP (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2016-afr/379061c9-f363-4b0a-a314-68d02c53bd40)

## About this document

Accounting · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016. Question paper, 20 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NASIONALE
                            SENIOR SERTIFIKAAT

                                  GRAAD 12

                               REKENINGKUNDE

                           FEBRUARIE/MAART 2016

PUNTE: 300

TYD: 3 uur

       Hierdie vraestel bestaan uit 20 bladsye en 'n 16 bladsy-antwoordeboek.

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                               2                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                           NSS

INSTRUKSIES EN INLIGTING

Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig.

1.       Beantwoord AL die vrae.

2.       'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet
         beantwoord.

3.       Toon ALLE bewerkings om deelpunte te verdien.

4.       Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik.

5.       Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord.

6.       Waar van toepassing moet alle bewerkings tot EEN desimale punt bereken
         word.

7.       Skryf netjies en leesbaar.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  3                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                              NSS

8.       Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n gids wanneer jy die vraestel
         beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE.

                                    VRAAG 1: 30 punte; 15 minute
         Onderwerp van die vraag:        Hierdie vraag integreer:
                                         Finansiële rekeningkunde
         Krediteure-rekonsiliasie en      Rekonsilieer 'n Krediteurerekening met 'n staat
         Interne Beheer                  Bestuur van hulpbronne
                                          Interne beheer en interne oudit

                               VRAAG 2: 50 punte; 25 minute
         Onderwerp van die vraag:   Hierdie vraag integreer:
                                    Bestuursrekeningkunde
                                     Produksiekostestaat
         Vervaardiging               Gelykbreekpunt
                                    Bestuur van hulpbronne
                                     Etiese gedrag

                               VRAAG 3: 40 punte; 25 minute
         Onderwerp van die vraag:   Hierdie vraag integreer:
                                    Finansiële rekeningkunde
                                     BTW-konsepte en berekeninge
         BTW en Voorraadwaardasie   Bestuur van hulpbronne
                                     Spesifieke identifikasie en
                                     geweegdegemiddelde-metodes

                                   VRAAG 4: 65 punte; 40 minute
         Onderwerp van die vraag:       Hierdie vraag integreer:
                                        Finansiële rekeningkunde
                                         AARP-beginsels
         Inkomstestaat, Nota tot die
                                         Inkomstestaat
         Balansstaat en Ouditverslag
                                         Handels- en ander ontvangbare bedrae
                                         Ouditverslag

                                   VRAAG 5: 65 punte; 40 minute
         Onderwerp van die vraag:       Hierdie vraag integreer:
                                        Finansiële rekeningkunde
                                         Kontantvloeistaat
         Kontantvloeistaat, Ontleding
                                         Ontleding en vertolking van finansiële inligting
         en Vertolking van Finansiële
                                         Notas tot die Balansstaat
         State
                                        Bestuur van hulpbronne
                                         Bateverkope

                               VRAAG 6: 50 punte; 35 minute
         Onderwerp van die vraag:   Hierdie vraag integreer:
                                    Bestuursrekeningkunde
                                     Ontleed en vertolk 'n Kontantbegroting
         Begrotings
                                    Bestuur van hulpbronne
                                     Interne beheer en interne oudit

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                4                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                            NSS

VRAAG 1: KREDITEURE-REKONSILIASIE EN INTERNE BEHEER
                                                (30 punte; 15 minute)

Machu Handelaars koop goedere op krediet by Pikor Verskaffers. Die besigheid het 'n
staat vir April 2015 van die krediteur ontvang.

GEVRA:

1.1   Verduidelik hoe die Krediteure-rekonsiliasiestaat die besigheid ten opsigte van
      hulle interne beheermaatreëls kan bystaan. Noem TWEE punte.                                (4)

1.2   Bereken die korrekte saldo van Pikor Verskaffers in die Krediteure-
      grootboekrekening van Machu Handelaars. Toon die veranderinge aan die syfer
      R116 400.                                                                                  (12)

1.3   Stel 'n Krediteure-rekonsiliasiestaat vir Pikor Verskaffers op 30 April 2015 op.           (10)

1.4   Die eienaar van Machu Handelaars is nie heeltemal tevrede met die diens en
      kwaliteit van goedere wat van Pikor Verskaffers ontvang word nie. Stel TWEE
      faktore voor wat hy moet oorweeg voordat hy van verskaffer verander.                       (4)

INLIGTING:

A.    Krediteuregrootboek van Machu Handelaars

                              PIKOR VERSKAFFERS (KG4)
       Datum                                 Debiet   Krediet                Saldo
        2015
        April
                01 Saldo                                                      44 220
                08   Faktuur 153                                 54 000      98 220
                10   Tjek 1449                        22 500                 75 720
                12   Debietnota 746                    5 760                 69 960
                15   Faktuur 111                                 27 300      97 260
                17   Faktuur 214                                 91 500     188 760
                21   Faktuur 273                                 20 250     209 010
                24   Debietnota 966                               5 400     214 410
                27   Joernaalbewys 490                 3 600                210 810
                31   Tjek 2346                        93 000                117 810
                     Korting                           1 410                116 400

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                               5                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                           NSS

B.    Staat op 30 April 2015 ontvang:

                            PIKOR VERSKAFFERS
                 Posbus 249, Sabie, 8234.    Tel: 013 748 0703
       Machu Handelaars                 Datum: 25 April 2015
       Posbus 313                       Kredietlimiet: R100 000
       Graskop, 8250                    Betalingsvoorwaardes: 50 dae
                      Rente op uitstaande rekeninge: 6%
        DATUM                           DEBIET      KREDIET BEDRAG
        2015
        April
                01    Rekening gelewer                                    44 220
                05    Rente                      780                   45 000
                08    Faktuur 153             54 000                   99 000
                10    Kwitansie 491                       22 500       76 500
                      Korting                                480       76 020
                12    Kredietnota 511                      6 570       69 450
                17    Faktuur 214             91 500                  160 950
                19    Kwitansie 654                       84 000       76 950
                21    Faktuur 273             50 250                  127 200
                24    Kredietnota 632                       5 400     121 800

C.    Addisionele inligting

      1.   Die korting van R480 wat op 10 April 2015 van Pikor Verskaffers ontvang
           is, is foutiewelik uit die boeke van Machu Handelaars gelaat.

      2.   Faktuur 111 is foutiewelik in Pikor Verskaffers se rekening in die
           Krediteuregrootboek van Machu Handelaars getoon. Dit verwys na
           voorraad wat by 'n ander verskaffer, Lethu Verskaffers, gekoop is.

      3.   Pikor Verskaffers het 'n fout gemaak met die boekstawing van faktuur 273
           op die staat.

      4.   Goedere wat op 12 April 2015 teruggestuur is, is korrek in Pikor Verskaffers
           se staat geboekstaaf. Die inskrywing in die boeke van Machu Handelaars
           is foutief.

      5.   Kwitansie 654 is foutiewelik in die staat van Pikor Verskaffers getoon.
           Hierdie transaksie is nie van toepassing op Machu Handelaars nie en sal
           op die volgende staat reggestel word.

      6.   Pikor Verskaffers koop ook goedere op krediet by Machu Handelaars.
           Verwys na Joernaalbewys 490. Machu Handelaars het 'n debietsaldo uit die
           Debiteuregrootboek oorgeplaas. Hierdie inskrywing is nie deur Pikor
           Verskaffers geboekstaaf nie

      7.   Die transaksie op 24 April 2015 is ten opsigte van goedere wat aan Pikor
           Verskaffers teruggestuur is.

      8.   Die rekeningstaat toon transaksies tot en met 25 April 2015.
                                                                                                 30

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 6                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                             NSS

VRAAG 2: VERVAARDIGING                                           (50 punte; 25 minute)

2.1   KONSEPTE

      Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of
      'onwaar' langs die vraagnommer (2.1.1–2.1.3) in die ANTWOORDEBOEK.

      2.1.1     Kommissie op verkope sal as 'n administrasiekoste geklassifiseer word.            (1)

      2.1.2     Advertensies is deel van fabrieksbokoste.                                         (1)

      2.1.3     Vraggeld op grondstof gekoop, verhoog die koste van grondstof
                uitgereik vir produksie.                                                          (1)

2.2   STAR WHEELS VERVAARDIGERS

      Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Star Wheels Vervaardigers vir
      die jaar geëindig 31 Desember 2015. Die onderneming vervaardig een soort
      fiets.

      GEVRA:

      2.2.1     Stel die volgende notas tot die Produksiekostestaat op:

                •    Direkte arbeidskoste                                                         (9)
                •    Fabrieksbokoste                                                              (13)

      2.2.2     Stel die Produksiekostestaat op.                                                  (10)

      INLIGTING:

      A.   Voorraadsaldo's:

                                                   31 Desember 2015       1 Januarie 2015
           Grondstofvoorraad
           Goedere-in-bewerkingvoorraad                           ?              R160 000
           Klaarproduktevoorraad                            R95 000              R110 000
           Indirekte fabrieksmateriaal                      R15 100               R13 200

      B.   Werknemers in die produksieproses:

           Getal werknemers                                                14 werknemers
           Basiese maandelikse salaris van elke werknemer                         R7 000
           Totale ure oortyd gewerk per werknemer vir die jaar                    144 uur
           Oortydtarief per uur                                                      R65

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                7                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                            NSS

           Indiensnemingsvoordele:

           •    Alle werknemers in die produksieproses werk dieselfde aantal ure
                oortyd.
           •    WVF-aftrekkings van die basiese salaris is 1%. Die werkgewer dra
                'n bykomende 1% van die basiese salaris tot die WVF by.

      C.   Die fabrieksvoorman is geregtig op 'n jaarlikse salaris van R156 000
           (WVF en pensioenvoordele ingesluit).

      D.   Rekeninge wat op 31 Desember 2015 in die Algemene Grootboek verskyn:

           Water en elektrisiteit                                              R104 000
           Huuruitgawe                                                         R115 200
           Versekering                                                          R71 400

           •    10% van die water en elektrisiteit is deur die administrasiekantoor
                gebruik. Die fabriek het die res gebruik.
           •    Huur word tussen die verskillende afdelings volgens vloerspasie
                verdeel:
                                 Totaal      Fabriek      Administrasie       Verkope
                 Vloerspasie    1 500 m2     600 m2          400 m2            500 m2
           •    Versekering van R2 800 vir Desember 2015 is steeds uitstaande.
                Versekering word in 'n verhouding 3 : 2 : 2 tussen die fabriek, verkoops-
                en administrasieafdelings verdeel.

      E.   Indirekte materiaal van R38 400 is in die finansiële jaar vir die fabriek
           aangekoop.

      F.   Die volgende syfers is vir die finansiële jaar bereken:
           • Waardevermindering op fabriekstoerusting, R277 220
           • Direkte materiale (grondstowwe) uitgereik vir vervaardiging, R2 100 000

      G.   Besonderhede uit die Inkomstestaat vir die jaar:

           Verkope van klaarprodukte                                         R6 200 000
           Koste van verkope van klaarprodukte                               R4 015 000

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  8                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                              NSS

2.3   NUTRITIOUS EATS

      Hierdie besigheid vervaardig en verkoop een soort ontbytgraankos. Craig
      Manning is die alleeneienaar. Die finansiële jaareinde is 31 Oktober.

      GEVRA:

      2.3.1     Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 31 Oktober 2015.                  (4)

      2.3.2     Behoort die onderneming tevrede te wees met die getal eenhede wat
                hulle in die huidige finansiële jaar vervaardig en verkoop het?
                Verduidelik. Haal syfers aan.                                                      (3)

      2.3.3     Gee TWEE moontlike redes vir die styging in die direkte materiaalkoste
                per eenheid in die huidige finansiële jaar.                                        (4)

      2.3.4     Craig stel voor dat, om die finansiële resultate in die nuwe finansiële jaar
                te verbeter, die hoeveelheid graankos per houer met 10% verminder
                moet word en dat die verkoopprys dieselfde moet bly. Gee TWEE
                geldige redes waarom hy dit nie moet doen nie.                                     (4)

      INLIGTING:

      Die volgende inligting is uit die rekeningkundige rekords geneem:

                                      31 Oktober 2015              31 Oktober 2014
                                                  Per                           Per
                                    Totaal                        Totaal
                                                eenheid                       eenheid
      Verkope                      R1 792 000      R28,00        R1 794 000     R23,00
      Veranderlike koste           R1 024 000      R16,00         R975 000      R12,50
      Vaste koste                   R736 000       R11,50         R630 000       R8,08
      Direkte materiaalkoste        R656 000       R10,25         R592 800       R7,60
                                                                     60 000
      Gelykbreekpunt                         ?
                                                                   eenhede
      Getal eenhede gemaak
                                       64 000                        78 000
      (vervaardig) en
                                      eenhede                       eenhede
      verkoop

                                                                                                    50

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                               9                           DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                           NSS

VRAAG 3: BTW EN VOORRAADWAARDASIE                               (40 punte; 25 minute)

3.1   BTW-KONSEPTE

      Verander die onderstreepte gedeeltes in die volgende sinne om die stellings
      WAAR te maak. Skryf slegs die antwoord neer langs die vraagnommer
      (3.1.1–3.1.3) in die ANTWOORDEBOEK.

      3.1.1     Inset-BTW is BTW wat teen kliënte gehef word.                                 (1)

      3.1.2     BTW is aan die Suid-Afrikaanse Reserwebank betaalbaar.                        (1)

      3.1.3     BTW op vrugte en groente word teen 14% gehef.                                 (1)

3.2   BTW-BEREKENINGE

      Wandile Handelaars is 'n BTW-geregistreerde onderneming. Die standaardkoers
      vir BTW is 14%.

      GEVRA:

      Bereken die korrekte bedrag BTW wat die besigheid moet betaal. Toon ALLE
      bewerkings.                                                                             (12)

      INLIGTING:

      Die boekhouer, Felix, het die BTW-kontrolerekening vir die belastingtydperk wat
      op 31 Mei 2015 eindig, opgestel en by 'n bedrag R43 820, wat vir BTW betaal
      moet word, uitgekom.

      Die interne ouditeur het egter die volgende foute en weglatings geïdentifiseer
      wat steeds in ag geneem moet word om die korrekte BTW-betaalbare bedrag te
      bereken:

      A.   Verkoopsfakture uit die Debiteurejoernaal weggelaat,
                                                                           R10 830
           BTW ingesluit
      B.   Beskadigde goedere aan verskaffers teruggestuur,
                                                                             18 600
           BTW uitgesluit
      C.   BTW op diverse besigheidsuitgawes uitgelaat                        6 818
      D.   BTW op kortings van verskaffers ontvang                              756
      E.   BTW op oninbare skulde ingevorder                                    112
      F.   BTW op oninbare skulde is aan die verkeerde kant van die
                                                                                  92
           BTW-kontrolerekening geboekstaaf

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  10                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                              NSS

3.3   VOORRAADWAARDASIE

      Bamjee Winkels verkoop twee soorte manshorlosies:
      • Johx, van Duitsland ingevoer
      • Kwatz, plaaslik vervaardig

      Die finansiële jaar het op 31 Augustus 2015 geëindig.

      GEVRA:

      3.3.1     Bereken die volgende         met    betrekking   tot   Johx-horlosies     op
                31 Augustus 2015:

                (a)     Eindvoorraad                                                               (5)
                (b)     Koste van verkope                                                          (4)
                (c)     Gemiddelde voorraadhoudingstydperk (in dae)                                (4)

      3.3.2     Bereken die volgende waardes (in rand) met betrekking tot Kwatz-
                horlosies op 31 Augustus 2015:

                (a)     Eindvoorraad                                                               (7)
                (b)     Verkope                                                                    (3)

      3.3.3     Verduidelik waarom die besigheid verskillende metodes gebruik om elke
                soort horlosie te waardeer. Noem EEN geldige punt.                                 (2)

      INLIGTING

      A.        •     Die besigheid gebruik die volgende metodes om die voorraad
                      horlosies te waardeer:
                      o Johx – spesifieke identifikasie
                      o Kwatz – geweegde gemiddeld
                •     Geen horlosies is in die finansiële jaar gesteel of vermis nie.

      B.        Inligting met betrekking tot Johx-horlosies:

                                   EEN-     EENHEIDS-     TOTALE       EENHEDE       TOTALE
                                   HEDE       PRYS        BEDRAG       VERKOOP      VERKOPE
           Aanvangsvoorraad            12      R6 500     R78 000        11         R125 125
           Aankope:                    35                R252 000
            September 2014             15      R6 800    R102 000        10         R119 000
            Januarie 2015              12      R7 300     R87 600        10         R127 750
            April 2015                 8       R7 800     R62 400        5           R68 250
                                       47                R330 000        36         R440 125

                •     Die kosprys van Johx-horlosies sluit alle vervoerkoste en
                      doeaneverpligtinge in.
                •     Hierdie horlosies word teen 'n winsopslag van 75% op kosprys
                      verkoop.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  11                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                              NSS

      C.        Inligting met betrekking tot Kwatz-horlosies:

                                                                            TOTALE
                                       EENHEDE       EENHEIDSPRYS
                                                                            BEDRAG
                Aanvangsvoorraad            95             R340                R32 300
                Aankope:                   675                                R259 900
                 September 2014            320             R375               R120 000
                 Januarie 2015             210             R390                R81 900
                 April 2015                145             R400                R58 000

                •    Kwatz-horlosies word teen 'n vaste verkoopprys van R520 elk
                     verkoop.
                •    Koste om Kwatz-horlosies vanaf plaaslike verskaffers te vervoer, het
                     R11 950 vir die finansiële jaar beloop en is nie by die syfers hierbo
                     ingesluit nie.
                •    Daar was 92 Kwatz-horlosies in voorraad op 31 Augustus 2015.

                                                                                                  40

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                12                           DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                            NSS

VRAAG 4:        INKOMSTESTAAT,       NOTA         TOT   DIE     BALANSSTAAT        EN
                OUDITVERSLAG                                     (65 punte; 40 minute)

Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Musica Beperk vir die jaar geëindig
31 Desember 2015.

GEVRA:

4.1   Stel die Inkomstestaat op.                                                                (50)

4.2   Stel die Nota tot die Balansstaat vir Handels- en Ander Ontvangbare Bedrae op.            (10)

      INLIGTING:

      Uittreksel uit Vooraansuiweringsproefbalans op 31 Desember 2015:

        Balansstaatrekeninge-afdeling                         Debiet       Krediet
        Gewone aandelekapitaal                                             3 000 000
        Behoue inkomste (1 Januarie 2015)                                    628 000
        Lening van Paris Bank                                                540 800
        Debiteurekontrole                                      125 000
        Krediteurekontrole                                                     96 200
        Voorsiening vir oninbare skulde                                         7 150
        Handelsvoorraad                                        376 000
        SAID: Inkomstebelasting                                315 000
        Nominalerekeninge-afdeling
        Verkope                                                            8 412 000
        Koste van verkope                                     4 595 000
        Debiteure-afslag                                        112 000
        Diverse uitgawes                                        257 400
        Bankkoste                                                41 905
        Ouditfooie                                               75 600
        Verpakkingsmateriaal                                     15 400
        Herstelwerk en instandhouding                           107 500
        Kommissie-inkomste                                                     64 140
        Direkteursvergoeding                                    736 000
        Salarisse en lone                                     1 020 000
        Werkgewersbydraes                                       156 000
        Rente op lopende bankrekening                                           3 000
        Oninbare skulde                                         17 600
        Huurinkomste                                                           87 720
        Dividende op gewone aandele                            360 000

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                13                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                            NSS

      Aansuiwerings en addisionele inligting:

      A.     Voorsien vir R278 200 waardevermindering vir die finansiële jaar.

      B.     'n Debiteur, P Maine, het op 27 Desember 2015 handelsware
             teruggestuur. 'n Kredietnota vir R1 600 is aan haar uitgereik. (Die kosprys
             was R900.) Geen inskrywings vir die terugstuur van die handelsware is
             gemaak nie. Hierdie items is weer in die voorraad opgeneem.

      C.     Die insolvente boedel van 'n debiteur, J Jabaroo, het 45 sent in die rand
             uitbetaal en op 31 Desember 2015 'n direkte deposito van R2 025
             gemaak. Die uitstaande saldo moet afgeskryf word. Geen inskrywings is
             gemaak om die direkte deposito en die bedrag afgeskryf, te boekstaaf
             nie.

      D.     Die voorsiening vir oninbare skulde moet tot R8 000 verhoog word.

      E.     Die voorraadopname op 31 Desember 2015 het die volgende getoon:
             •       Handelsvoorraad          R369 100
             •       Verpakkingsmateriaal     R2 400

      F.     Die maatskappy het twee direkteure. Elke direkteur ontvang dieselfde
             maandelikse vergoeding. Een van die direkteure het nie sy
             direkteursvergoeding vir Desember 2015 ontvang nie.

      G.     Rente op die lening van Paris Bank is nog nie geboekstaaf nie. Rente
             word gekapitaliseer. Die leningstaat van Paris Bank ontvang, het die
             volgende getoon:

                 Saldo op 1 Januarie 2015                              R601 600
                 Terugbetalings gedurende die jaar gemaak              R100 800
                 Saldo op 31 Desember 2015                             R540 800

      H.     Daar was geen verandering in die maandelikse huur in die finansiële jaar
             nie. Die huurder het R6 000 vir herstelwerk aan die geboue betaal.
             Aangesien Musica Beperk vir alle herstelwerk verantwoordelik is, het die
             huurder hierdie bedrag van die huur wat hy vir November 2015 betaal
             het, afgetrek. Die herstelwerk is nog nie geboekstaaf nie, en die huur vir
             Desember 2015 is nog nie ontvang nie.

      I.     'n Werknemer is uit die Salarisjoernaal weggelaat.
             Sy besonderhede is:

                 Netto salaris                                          R12 150
                 Aftrekkings                                             R6 350
                 Werkgewersbydraes                                       R5 050

      J.     Inkomstebelasting vir die jaar is korrek as R300 300 bereken.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 14                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                             NSS

4.3   OUDITVERSLAG

      Jy word voorsien van 'n uittreksel uit die onafhanklike ouditverslag van
      Sumba Bpk.

                 UITTREKSEL UIT DIE OUDITVERSLAG VAN SUMBA BPK.

      Ons het bevind dat interne beheerprosedures nie nagekom is nie en dat
      dokumentasie vir 'n beduidende gedeelte van die transaksies getoets, nie
      bestaan het nie.

      As gevolg van die gewigtigheid van die saak wat in die vorige paragraaf beskryf
      word, kon ons nie genoeg ouditbewyse bekom om as basis vir 'n ouditmening te
      dien nie. Gevolglik spreek ons nie 'n mening uit oor die finansiële state vir die
      jaar geëindig 28 Februarie 2014 nie.

      GEVRA:

      4.3.1     Die ouditverslag is 'n voorbeeld van 'n (gekwalifiseerde/
                ongekwalifiseerde/weerhouding-van-mening-) ouditverslag.                         (1)

      4.3.2     Aan wie is die ouditverslag gerig? Gee 'n rede vir jou antwoord.                 (2)

      4.3.3     Verduidelik waarom hierdie ouditverslag waarskynlik 'n negatiewe
                uitwerking op die waarde van die maatskappy se aandele op die JSE
                sal hê.                                                                          (2)

                                                                                                 65

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 15                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                             NSS

VRAAG 5:             KONTANTVLOEISTAAT, ONTLEDING EN VERTOLKING VAN
                     FINANSIËLE STATE               (65 punte; 40 minute)

Jy word voorsien van inligting vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2016,
geneem uit die boeke van Chuta Bpk., 'n genoteerde publieke maatskappy.

5.1   Verwys na Inligting C.
      Stel die Bateverkoperekening op ten opsigte van toerusting wat op
      31 Augustus 2015 verkoop is.                                                               (9)

5.2   Verwys na Inligting C.
      Bereken die bedrae wat deur (a) tot (c) aangedui is.                                       (12)

5.3   Bereken die volgende syfers wat in die Kontantvloeistaat vir die jaar geëindig
      28 Februarie 2016 sal verskyn: (Toon ALLE bewerkings.)

      5.3.1     Inkomstebelasting betaal                                                         (5)

      5.3.2     Netto verandering in kontant en kontantekwivalente                               (4)

5.4   Stel die afdeling vir kontantgevolge van finansieringsaktiwiteite van die
      Kontantvloeistaat vir die jaar geëindig 28 Februarie 2016 op.                              (7)

5.5   Bereken die volgende finansiële aanwysers vir die finansiële jaar geëindig
      28 Februarie 2016: (Rond jou berekening tot EEN desimale punt of die naaste
      sent af, waar van toepassing.)

      5.5.1     Netto batewaarde per aandeel                                                     (3)

      5.5.2     Opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang                                       (5)

      5.5.3     Skuld-ekwiteitverhouding                                                         (3)

5.6   Verwys na Inligting F.

      5.6.1     Die direkteure is nie tevrede met die likiditeitsposisie nie. Haal aan en
                verduidelik DRIE relevante finansiële aanwysers (met syfers) om hierdie
                stelling te staaf.                                                               (6)

      5.6.2     Die direkteure het besluit om die lening in die huidige finansiële jaar te
                verhoog. Verduidelik waarom dit 'n goeie besluit was. Haal aan en
                verduidelik TWEE finansiële aanwysers (met syfers) in jou antwoord.              (8)

      5.6.3     Die direkteure was tevrede met die prys waarteen die maatskappy die
                40 000 aandele teruggekoop het. Gee 'n geskikte rede waarom die
                direkteure so gevoel het. Haal relevante finansiële aanwysers (met
                syfers) aan om jou antwoord te ondersteun.                                       (3)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  16                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                              NSS

      INLIGTING:

      A.        Uittreksel uit die          Inkomstestaat   vir     die   jaar      geëindig
                28 Februarie 2016:

                Verkope                                                          R2 800 000
                Netto wins voor belasting                                         1 240 000
                Inkomstebelasting                                                         ?
                Netto wins na belasting                                             892 800

      B.        Uittreksel uit die Balansstaat op 28 Februarie 2016:

                                                                  2016              2015
                Vaste bates (drawaarde)                                   ?                  ?

                Vaste deposito: FS Bank                           1 450 000        1 200 000

                Bedryfsbates                                      1 944 280        1 010 000
                Voorraad                                            975 700          345 000
                Debiteure en ander ontvangbare bedrae               419 000          629 600
                SAID (Inkomstebelasting)                                  0           17 400
                Kontant en kontantekwivalente                       549 580           18 000

                Aandeelhouersbelang                               5 950 800        4 345 000
                Aandelekapitaal                                   5 402 000        4 200 000
                Behoue inkomste                                     548 800          145 000

                Verbandlening: TKO Bank                           1 950 000          400 000

                Bedryfslaste                                       587 200           555 000
                Krediteure en ander betaalbare bedrae              437 800           165 000
                Opgelope uitgawes                                    8 700             5 000
                SAID (Inkomstebelasting)                            35 700                 0
                Aandeelhouers vir dividende                        105 000           275 000
                Oortrokke bankrekening                                   0           110 000

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                   17                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                               NSS

      C.          Vaste Bates
                (i)                                    Grond en       Voertuie     Toerusting
                                                       Geboue
                      Drawaarde aan die begin van
                                                          2 000 000                           (b)
                      die jaar
                      Kosprys                             2 000 000                     900 000
                      Opgehoopte waardevermindering               0                   (470 000)
                      Bewegings:
                      Toevoegings                               (a)                    150 000
                      Bateverkope                                 0
                      Waardevermindering                          0                           (c)
                      Drawaarde aan die einde van
                                                          3 900 000
                      die jaar
                      Kosprys                             3 900 000                    930 000
                      Opgehoopte waardevermindering               0
             (ii) Toerusting
                      •   'n Ou drukker, gekoop vir R120 000, is op 31 Augustus 2015 teen
                          drawaarde vir kontant verkoop. Opgehoopte waardevermindering
                          op die drukker was op 1 Maart 2015, R38 400.
                      •   'n Nuwe drukker is op 1 September 2015 vir R150 000 gekoop.
                      •   Waardevermindering op toerusting word teen 20% p.j. volgens die
                          verminderdesaldo-metode afgeskryf.
      D.          Aandelekapitaal
                  •   Gemagtigde aandelekapitaal is 3 000 000 gewone aandele.
                  •   In 2012 is 1 200 000 gewone aandele vir R3,50 per aandeel uitgereik.
                  •   Op 1 November 2015 is 300 000 gewone aandele vir R4,50 elk
                      uitgereik.
                  •   Op 28 Februarie 2016 is 40 000 aandele teen R0,60 meer as die
                      gemiddelde uitreikprys per aandeel teruggekoop.
      E.          Dividende
                  Die direkteure het 'n finale dividend van 7 sent per aandeel verklaar.
                  Die aandele wat op 28 Februarie 2016 teruggekoop is, kwalifiseer ook vir
                  die finale dividende.
      F.          Finansiële Aanwysers op 28 Februarie:
                                                                  2016               2015
                  Netto wins na belasting op verkope             31,9%              24,5%
                  Bedryfsverhouding                              3,3 : 1            1,8 : 1
                  Debiteure-invorderingstydperk                  36 dae             28 dae
                  Krediteurebetalingstydperk                     45 dae             80 dae
                  Vuurproefverhouding                            1,7 : 1            1,2 : 1
                  Omsetsnelheid van voorraad                     3 keer             5 keer
                  Opbrengs op aandeelhouersbelang                   ?               17,5%
                  Opbrengs op totale kapitaal aangewend          24,2%              21,2%
                  Skuld-ekwiteitsverhouding                         ?              0,09 : 1
                  Rentekoers op lenings                          10,5%              10,5%
                  Netto batewaarde per aandeel                      ?              362 sent
                  Markprys per aandeel                          505 sent           480 sent
                                                                                                      65
Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 18                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                             NSS

VRAAG 6: BEGROTINGS                                               (50 punte; 35 minute)

6.1   KOBUS HARDEWARE

      Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Kobus Hardeware, waarvan
      Kobus Groenewald die eienaar is.

      GEVRA:

      6.1.1     Bereken die ontbrekende bedrae aangedui deur (a) tot (e) in die
                Kontantbegroting vir Maart en April 2016.                                         (17)

      6.1.2     Voltooi die Debiteure-invorderingskedule vir April 2016.                          (8)

      6.1.3     Bereken die persentasie toename in diverse uitgawes.                              (4)

      6.1.4     Die Kontantbegroting vir Maart en April 2016 dui daarop dat hierdie
                besigheid ernstige finansiële probleme in die gesig sal staar. Identifiseer
                TWEE items om hierdie stelling te staaf. Haal relevante syfers aan.               (4)

      6.1.5     Verwys na Inligting K.
                Verduidelik waarom elk van die items 'n probleem vir die besigheid is.
                Noem TWEE punte in ELKE geval.                                 (4 x 2)            (8)
      INLIGTING:

      A.        'n Uittreksel uit die
                                                           MAART 2016        APRIL 2016
                Kontantbegroting
                KONTANTONTVANGSTES
                Kontantverkope                                        (a)          237 600
                Kontant van debiteure                            144 400                  ?
                Huurinkomste                                       3 000                (c)
                Lening: Bull Bank                                       -          180 000
                Kommissie-inkomste                                26 600            28 000

                KONTANTBETALINGS
                Kontantaankope van handelsvoorraad                    (b)          257 500
                Betalings aan krediteure vir voorraad             32 350            28 250
                Salarisse en lone                                 61 240            61 240
                Leningpaaiement                                         -               (d)
                Rente op lening                                         -               (e)
                Versekering                                        2 260             2 260
                Onttrekkings                                      18 000            18 000
                Afleweringsuitgawes                               30 000            30 000
                Diverse uitgawes                                  87 600            89 790

                Kontantsurplus/(-tekort)
                Bank: Beginsaldo
                Bank: Eindsaldo                                  (75 300)          (44 900)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    19                        DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                                NSS

      B.        Die onderneming het slegs een verskaffer. Kommissie van 7% van die
                totale verkope is ontvangbaar in die maand wat op die verkope volg.

      C.        Kontantverkope beloop 60% van totale verkope.

      D.        Totale verkope vir Februarie 2016 was R380 000.

      E.        10% van die handelsvoorraad word op krediet gekoop. Krediteure word
                ten volle betaal in die maand wat op die maand van aankope volg.

      F.        Invorderings van debiteure:

                •     45% vereffen rekeninge in die maand van verkope en ontvang
                      5% korting.
                •     50% vereffen rekeninge in die volgende maand.
                •     Voorsiening word vir 5% oninbare skulde gemaak.

      G.        'n Huurder het 'n stoorkamer in ons gebou gehuur. Hy het op
                15 Maart 2016 ingetrek en moes slegs die helfte van die huurbedrag
                betaal. Hy is in kennis gestel dat die huur jaarliks op 1 April met 5,5%
                verhoog.

      H.        Diverse uitgawes sal na verwagting maandeliks met 'n vaste persentasie
                verhoog.

      I.        Die lening, teen 10,5% p.j. rente, sal op 1 April 2016 uitgeneem word.

                •     Die lening sal met aanvang 30 April 2016 in 24 gelyke maandelikse
                      paaiemente terugbetaal word.
                •     Rente op die lening is ook met aanvang 30 April 2016 aan die einde
                      van elke maand betaalbaar. Rente word nie gekapitaliseer nie.

      J.        Die bank het vir Kobus 'n oortrekkingslimiet van R40 000 goedgekeur.

      K.        Kobus is bekommerd oor die volgende items wat onder/oor die begroting
                vir Februarie 2016 was:

                                                                            Onder/oor
                              Item               Begroot        Werklik
                                                                            begroting
                    Invordering van debiteure         174 200     61 800      Onder
                    Betalings aan krediteure           39 400     15 600      Onder
                    Versekering                         2 260          0      Onder
                    Onttrekkings                       18 000     52 000       Oor

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  20                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                              NSS

6.2   BESTUUR VAN VASTE BATES

      Jy is die interne ouditeur vir Kobus Hardeware. Kobus is bekommerd dat hy
      te veel aan die aflewering van goedere by klante spandeer. Hy het die syfers vir
      'n tipiese maand, Februarie 2016, aan jou voorsien.

      GEVRA:

      Identifiseer EEN probleem met betrekking tot elke voertuig/drywer. Haal syfers
      aan om jou antwoorde te staaf. Gee Kobus EEN voorstel (raad) vir ELKE
      probleem geïdentifiseer.                                                                    (9)

      INLIGTING:

      A.        Kobus het drie afleweringsvoertuie en drie drywers werk vir hom om
                goedere gratis by klante af te lewer. Daar word van die drywers verwag
                om vyf dae 'n week te werk. Daar is vier weke in Februarie.

      B.        Sommige klante woon naby terwyl ander verder weg woon. Geen klant
                woon verder as 20 km van die winkel af nie (d.i. maksimum 40 km heen
                en weer).

      C.        Inligting uit die rekeningkundige rekords vir Februarie 2016:

                                                 Voertuig 1     Voertuig 2       Voertuig 3
                 Naam van drywer                   Leroy          Fred             Bheki
                 Datum aangekoop                1 Mrt. 2014    2 Feb. 2012      1 Mei 2007
                 Drawaarde                       R270 000       R102 000            R1
                 Getal dae deur drywer
                                                     12             20              20
                 gewerk
                 Salaris van drywer per             R8 000       R5 000           R5 000
                 maand
                 Getal aflewerings gemaak            48             80              120
                 Gemiddelde getal ritte per
                                                      4             4               6
                 dag
                 Kilometer gery                     1 300         4 600            3 000
                 Gemiddelde getal kilometer
                                                     27             58              25
                 per rit
                 Brandstof (liter) gebruik           59            209              214
                 Kilometer per liter                 22             22               14
                 Brandstofkoste
                                                    R668         R2 365           R2 424
                 (R11,31 per liter)
                 Brandstofkoste per km              R0,51         R0,51           R0,81

                                                                                                   50

                                                                                  TOTAAL:         300

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [ACCN GR12 SEPT2016 AFR QP](https://www.hlayiso.com/library/accn-gr12-sept2016-afr-qp/60974d99-7967-406d-8a25-f56fbba8eb17) — Accounting · QP · 2016 · Afr
- [2016 KZN June QP](https://www.hlayiso.com/library/2016-kzn-june-qp/50bf5b89-0bac-4f5b-915d-dd2ca2def2ce) — Accounting · QP · 2016
- [2016 KZN Prelim QP](https://www.hlayiso.com/library/2016-kzn-prelim-qp/4073534a-a91f-4646-aa09-acdc89a40dd1) — Accounting · QP · 2016
- [Accounting Nov 2016 Afr](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2016-afr/4b85ebe0-a2bd-4759-802a-1c1d3028494b) — Accounting · QP · 2016 · Afr
- [Accounting Feb March 2017 Eng](https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2017-eng/1553532b-c4b5-4962-b321-ef37e71fb728) — Accounting · QP · 2017 · Eng
- [2016 KZN June Memo](https://www.hlayiso.com/library/2016-kzn-june-memo/f370d234-2813-4e5b-8c39-f416ea0e8128) — Accounting · Memo · 2016

## More from Grade 12 Accounting

- [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/accounting/8f42a6a4-9593-4d36-86b1-d890dd1bb1bf) — Guide
- [ACCOUNTING P1 GR12 AB JCT ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-ab-jct-eng-d-watermark/77ae8297-53f7-47b3-8e29-57bd38f30483) — Addendum · 2025 · Eng
- [Acc P2 Memo ENg watermark](https://www.hlayiso.com/library/acc-p2-memo-eng-watermark/5c899e95-f3c2-4bf6-b539-ed8b1bcec50d) — Memo · 2025 · Eng
- [Accounting P1 (English) June 2025 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-english-june-2025-answer-book/7e96e433-56f8-43a1-9a38-c68c465746dd) — Addendum · 2025 · Eng
- [Accounting P2 (English ) June 2025 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p2-english-june-2025-answer-book-1/73bffe7c-1c96-49bd-af78-abb8db8c6618) — Addendum · 2025 · Eng
- [Accounting P1 (Afrikaans) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-afrikaans-june-2025-possible-answers/2f10559b-54d6-47f4-9fc2-b2efc62644c4) — Memo · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
