# Accounting Grade 12 NSC Supplementary 2018 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Accounting memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018 (Afrikaans), 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2018-memo-afr/c8802774-00b8-47f8-9b13-8922a0e1106c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Accounting
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/accounting) › [Accounting Grade 12 NSC Supplementary 2018 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2018-memo-afr/c8802774-00b8-47f8-9b13-8922a0e1106c)

## About this document

Accounting · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NASIONALE
                                      SENIOR SERTIFIKAAT

                                              GRAAD 12

                                          REKENINGKUNDE
                                               MAART 2018
                                           NASIENRIGLYNE

PUNTE: 300
NASIENBEGINSELS:
1.    Tensy anders in die nasienriglyne gestel word, is strafpunte vir vreemde items slegs van toepassing
      indien 'n kandidaat nie punte op 'n ander plek in die vraag vir daardie item verloor het nie. Geen
      vreemde-item-strafpunte nie.
2.    Strafpunte vir plasing of swak aanbieding (bv. besonderhede) is slegs van toepassing indien die
      kandidaat punte vir die bedrae vir daardie item verdien het.
3.    Volpunte vir korrekte antwoord. Indien die antwoord foutief is, merk die bewerkings wat voorsien is.
4.    Indien 'n vooraansuiweringsyfer as 'n finale syfer getoon word, ken die bewerkingspunt toe vir daardie
      syfer (nie die metodepunt vir die antwoord nie).
5.    Tensy anders getoon, moet die positiewe of negatiewe effek van enige syfer in ag geneem word om
      die punt toe te ken. Indien geen + of – teken of hakie voorsien is nie, aanvaar dat die syfer positief is.
6.    Waar aangedui word, ken deelpunte toe om die kwaliteit van antwoorde van kandidate te
      differensieer.
7.    Hierdie memorandum is nie vir verspreiding in die publiek nie, omdat sekere items dalk verkeerd
      gehanteer is. Aanpassings is gemaak a.g.v. sekere vrae.
8.    Waar strafpunte toegepas word, kan die punte vir daardie afdeling van die vraag nie as 'n negatiewe
      syfer getoon word nie.
9.    Waar metodepunte toegeken word vir bewerking, moet die nasiener die redelikheid van die bewerking
      ondersoek voor die punt toegeken word.
10.   Bewerking beteken 'kontroleer bewerking'. 'Een deel korrek' beteken bewerking en een deel korrek.
      Nota: kontroleer bewerking moet 'n +, -, x, ÷, of volgens memo.
11.   In berekeninge, moet nie punte vir bewerkings toeken nie indien noemer & deler omgeruil is. Dit is
      ook van toepassing op verhoudings
12.   Waar metodepunte toegeken word, maak seker dat kandidate nie volpunte kry vir enige item wat
      gedeeltelik foutief is nie. In sulke gevalle, moet nie die metode punt toeken nie. Dui deur middel van
      .
13.   Wees bedag daarop dat party kandidate geldige alternatiewe buite die memorandum verskaf.
14.   Kodes: f = vreemde item; p = plasing/aanbieding.

                          Hierdie nasienriglyne bestaan uit 16 bladsye.
Kopiereg voorbehou                                                                            Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                         2                                            DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                              NSS – Nasienriglyne

VRAAG 1

1.1      DEBITEURE-OUDERDOMSANALISE

1.1.1    Verduidelik waarom die debiteure-ouderdomsanalise as 'n doeltreffende
         interne beheermaatreël beskou word. Noem EEN punt.
         Geldige verduideliking  deelpunt vir onduidelike / onvolledige antwoord

              Help om stadige of agterstallige debiteure te identifiseer (hou nie by
               kredietterme nie) sodat aksie geneem kan word.
              Lig debiteure uit met goeie kredietrekords sodat hulle graderings
               heroorweeg kan word.
              Dit kan die probleem uitwys as debiteure toegelaat word om hulle
               kredietlimiete te oorskry.
              Dit kan met beplanning/korrektiewe maatreëls soos uitstuur van
               herinneringe, afskryf van debiteure ens. help.
                                                                                                                           2

1.1.2    Verduidelik TWEE verskillende probleme wat deur die debiteure-
         ouderdomsanalise uitgelig word. Verskaf in ELKE geval die naam van 'n
         debiteur en syfer(s).
                                Gee punte vir debiteure & bedrae al is die probleem foutief geïdentifiseer
                          PROBLEEM                                     DEBITEUR EN SYFER(S)
                                                                       Debiteur   Syfer  
             Debiteure wat hulle kredietlimiete                P. Botha (met R700)
             oorskry                                           saldo van 4 200 is meer as die limiet van 3 500

             Agterstallige skulde/hou nie by                   S. Walker (R8 500 agterstallig)
             kredietterme nie/stadige betalers                 O. Klein (R1 100 agterstallig);
                                                               M. Valley (R950 agterstallig
             Swak kontrole met toestaan van                    M. Valley (R950)
             krediet/ hou vol om aan debiteure te              S. Walker (R8 500)
             verkoop selfs al oorskry hulle hul                O. Klein (R1 100)
             limiete                                                                                                       6

1.2      DEBITEUREVERSOENING

1.2.1    REGSTELLINGS AAN                     DIE      DEBITEUREKONTROLEREKENING                                  OP
         30 NOVEMBER 2017
             Saldo voor foute en weglatings                                                   25 700
                                   (i)                                                       +2 700 
                                   (ii)                                                        +350 
                                  (iii)    geen deelpunte                                    – 1 800 
                                  (iv)                                               Geen verandering 
                                   (v)                                                       +1 500 
             Korrekte Debiteurekontrolerekening saldo                                            28 450 
                                                                  een deel korrek
                                                                                                                           7
                                           Aanvaar hakies vir negatiewe bedrae: geen teken aangedui - aanvaar positief:
                                                                                 aanvaar “0 of – “vir geen verandering”

Kopiereg voorbehou                                                                                    Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                         3                                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                        NSS – Nasienriglyne

1.2.2    DEBITEURELYS OP 30 NOVEMBER 2017
             L Nkosi              (5 700 – 1 800 )                                       3 900 
             S Muller             (11 100 + 350 )                                       11 450 
             M Welthagen          (- 1 900 + 1 500)                                      (400) 
             B Sandleni           (15 900 – 1 200  – 1 200 )
                                              2 400 twee punte                           13 500 
                                                                  moet < 15 900 wees

             Korrekte totaal van Debiteurelys bewerking een deel korrek                  28 450 
                                                                                                                         10

1.3.1    Bereken die BTW-bedrag wat op 31 Julie 2017 ontvangbaar van of
         betaalbaar aan SAID is.
         MERK SLEGS EEN LYN (MOENIE LYNE MENG NIE)                                 BTW KONTROLE
                                                                                    BEREKENING
         27 200  – 69 300  + 22 260  + 2 100                              BTW INSET   BTW UITSET
         + 4 200  – 1 260  – 4 130  = – 18 930                               27 200             *69 300
                                                       Een deel korrek             #22 260              #1 260
                                                                                    *2 100               4 130
         OF                                                                          4 200
          –67 200 twee punte +21 000 twee punte
                                                                                    18 930
         27 200 – 69 300 + 2 100 + 22 260 – 1 260 + 4 200                           74 690              74 690
         – 4 130 = – 18 930

                                                                          * Verkope minus terugsendings
         OF +67 200 twee punte –21 000 twee punte                         69 300 – 2 100 = 67 200 twee punte
         – 27 200 + 69 300 – 2 100 – 22 260 + 1 260 – 4 200
         + 4 130 = 18 930                                                 # Aankope minus onttrekkings
                                                                          22 260 – 1 260 = 21 000 twee punte

                                                                                                                         11

1.3.2    Nomvula het goedere met 'n merkprys van R35 000 by Beta Verskaffers
         bestel.
         Die verkoopsdirekteur van Beta Verskaffers, Jim Frow, het aangebied
         om hierdie goedere vir R15 000 aan Nomvula te verkoop, op voorwaarde
         dat hulle nie 'n faktuur hoef uit te reik nie.
         Lewer kommentaar op die aanbod wat Jim gemaak het. Noem TWEE
         punte.

         TWEE geldige punte   deelpunt vir onduidelike / onvolledige antwoord

              Belastingontduiking / aankoop van gesteelde goedere is onwettig / oneties
              Die uitreik van dokumente is belangrik vir interne beheerdoeleindes / Dit is
               onwettig om nie ŉ faktuur uit te reik nie
              Onetiese/onwettige aktiwiteit sal die beeld van onderneming skaad.
              Beperkinge op korting moet deur bestuur bepaal word (anders onwettig)
                                                                                                                         4

                                              TOTALE PUNTE

                                                        40

Kopiereg voorbehou                                                                                  Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                           4                                                 DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2

2.1
           2.1.1       Bate 
           2.1.2       Spesifieke identifikasie 
           2.1.3       Periodieke 
                                                                                                                                   3

2.2.1    Bereken die waarde van die slotvoorraad op 31 Desember 2017 volgens
         die EIEU-metode.
            300  x R430                  = R129 000 
         140 x R375                    = R52 500  een deel korrek
         (440–300)    (350+25)           = R181 500  een deel korrek

                                                                                                                                   6

2.2.2    Bereken die koste van verkope.
                          (840 500 + 58 100) beide vir een punt
         189 000 + 898 600 – 19 000 – 181 500  = 887 100 
                                                             sien 2.2.1             een deel korrek

         OF: Gebruik eenhede verkoop:
                                                     540                  189 000
                                                                                      een punt
                                                     550                  217 250
                                          900 – 50 = 850                  345 850     een punt
                                         500 – 140 = 360                  135 000     twee puntes
                                                                          887 100     een metode punt

         Bereken die bruto wins.
         1 380 000  – 887 100  = 492 900  een deel korrek
                                  sien hierbo                                                                                      8

2.2.3    Bereken die waarde van die eindvoorraad op 31 Desember 2017 deur die
         geweegdegemiddelde-metode te gebruik.
                     1 068 600  een deel korrek
            189 000 + 898 600 – 19 000 x 440  = 171 600  een deel korrek (moet x met 440)
                   540 + 2 250 – 50
                       2 740  een deel korrek

                           390 (GG) vier punte
                                                                                                                                   6
         Wat sal die effek op die bruto wins wees indien die eienaar na hierdie
         waardasiemetode verander? Verskaf syfers.
          Indien kandidaat dit as ŉ toename aandui, kontroleer bostaande bewerking
          Ken akkuraatheidspunt toe indien bewerking toename aandui
         Die bruto wins sal daal /minder wees  met 9 900  (181 500 – 171 600)
                                                                                                 sien 2.2.1     sien 2.2.3

         OF 492 900 – 483 000
                   EIEU             GG                                                                                             3

Kopiereg voorbehou                                                                                            Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                   5                                        DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                  NSS – Nasienriglyne

2.3      Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Leno Meubileerders.
         Hulle verkoop tafels, stoele en beddens slegs vir kontant. Die eienaar is
         bekommerd dat die syfers verskaf, swak interne beheer en
         besluitneming toon.

         Identifiseer EEN probleem vir elke produk. Haal syfers aan. Gee in ELKE
         geval raad oor hoe om die probleem op te los.

             Produk             Probleem                                        Raad
                                  Syfers                                        
                          Vergelykende syfers nie nodig, maar kan
                                 die probleem beklemtoon
                         Indien syfers korrek is, ken punte toe selfs
                              as die verduideliking verkeerd is

                        Gesteelde tafels: 30 wat tot                    Verbeter fisiese veiligheid.
          Tafels        'n verlies van inkomste lei                     Gereelde voorraadopname.
                        van R45 000                                     Kontroleer by deure.

                        Verlore geld
                                                                        Verdeling van pligte (bank).
                        Totale verkope: R1 920 000
                                                                        Dokumentasie.
          Stoele        maar slegs R1 800 000
                                                                        Versoek bankkennisgewing
                        gedeponeer
                                                                        van transaksies (sms).
                        (R120 000)
                        Te veel voorraad op hande
                                                                        Verminder verkooprys om
                        200 terwyl verkope slegs
                                                                        verkope te verhoog.
                        480 vir die jaar is.
                                                                        Meer effektiewe advertering
                        200/480 = 5 maande; stadig
          Beddens                                                       Oorweeg dit om produk te
                        bewegende goedere
                                                                        staak
                        slegs 70% van beskikbare
                                                                        Doen aankope van hierdie
                        voorraad is verkoop d.i.
                                                                        goedere volgens bestelling.
                        480/680                                                                                 9

                                         TOTALE PUNTE

                                                    35

Kopiereg voorbehou                                                                         Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                              6                                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                             NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3
3.1      GLAMOUR ROKSKEPPINGS
3.1.1    PRODUKSIEKOSTESTAAT                                 VIR          DIE           JAAR                GEËINDIG
         28 FEBRUARIE 2017

         Direkte materiaalkoste                        (918 550  + 5 250 )                   923 800 *
         Direkte arbeidskoste (                 810 000 drie punte        )
                         (753 300  + 48 600  + 8 100  + 8 100 )
         OF: Los op vir Y y = 753 300 + 48 600 + (0,01y)                                        818 100 *
                            y = 810 000 DAK = 810 000 + 8 100
         OF 753 300+48 600+801 900 = 99% DAK = 101% 801 900 x 101/99

         Primêre koste                                                  DMK + DAK             1 741 900 
         Fabrieksbokoste              (227 240  + 63 960 )
                [(87 100 een punt – 7 150 twee punte) x 80% een punt]                           291 200 *
                                        79 950 drie punte

         Totale vervaardigingskoste                                      bewerking            2 033 100 
         Goedere-in-bewerking (1 Maart 2016)                                                          76 000

                                                                                              2 109 100
         Goedere-in-bewerking (28 Februarie 2017) bewerking                                   (169 100) 
         Koste van produksie van klaarprodukte                                                1 940 000 *
         (1 860 000 + 190 000 – 110 000)                                                                                         21
         -1 vreemde items (maks -2)
                                                                                                            *een deel korrek

3.1.2    Bereken die netto wins vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017.
                                                                                           79 950 X 20%
          Bruto wins = 1 310 000 (3 punte)                  79 950 – aansuiwering FBK (3.1.1)
         3 170 000  – 1 860 000  – 410 000  – (259 010  + 15 990 )
                                                                                    of – 259 010 – 15 990
                                                                                275 000 twee punte

                = 625 000  een deel korrek
                                                                                                                                 7

3.2      LIGHTING SOLUTIONS

3.2.1    Bereken die fabrieksbokoste per eenheid vir die jaar geëindig
         31 Desember 2017.

         395 000 /50 000 = R7,90                                                                                               2

3.2.2    Verduidelik waarom George nie bekommerd sal wees oor die toename
         van 28,1% in die totale veranderlike koste van R936 600 na R1 200 000
         nie.
         Enige geldige kommentaar                vergelyk met inflasiekoers  syfers nie nodig

         Die veranderlike koste per eenheid het met 7,6% toegeneem
         Dit is minder as die inflasiekoers. 
         Addisionele 8 000 eenhede is geproduseer (19% toename in produksie)
         Daar was ‘n toename in produksie en daarom is winste groter.                                                            3

Kopiereg voorbehou                                                                                          Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                       7                                               DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                      NSS – Nasienriglyne

3.2.3    Gee TWEE redes vir die toename in die verkoop- en verspreidingskoste
         per eenheid.
         TWEE geldige redes        

            Advertensiekoste kon verhoog het
            Toename in brandstofprys
            Kommissie aan verkoopspersoneel het toegeneem
            A.g.v. inflasie

         Moenie toename in verkope/verhoging in afleweringskoste aanvaar nie                                              2

3.2.4    Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 31 Desember 2017.
          575 000 
          45 – 24 
                21 twee punte
         = 27 381 eenhede  een deel korrek (aanvaar 27 380,9)
                                                                                                                          4
         Lewer kommentaar op die produksievlak vir 2017. Noem TWEE punte.
         Haal syfers aan.
                                        Vergelykende syfers nie nodig, maar kan antwoord verbeter
         Verduideliking   moet GBP met vlak van produksie vergelyk syfers   sien 3.2.3

            Die onderneming produseer en verkoop 50 000 eenhede. Dit is 8 000
             eenhede meer as die produksie die vorige finansiële jaar bereik (42 000
             eenhede).
            Die onderneming produseer (50 000 – 27 381) 22 619 eenhede meer as
             GBP.
            Daar is 'n toename van (22 619 – 19 687) 2 932 eenhede meer as GBP as
             dit met die vorige finansiële jaar vergelyk word.
                                                                                                                          4

3.2.5    Lighting Solutions oorweeg dit om grondstowwe in te voer omdat dit
         goedkoper en van 'n hoër gehalte is. Noem TWEE aspekte wat hulle
         moet oorweeg voordat hulle hul besluit finaliseer.
         Enige TWEE relevante aspekte             

            Veranderende wisselkoerse (impak op kosprys/verkoopsprys)
            Addisionele /toename in invoerkoste (vervoerkoste en doeanebelasting)
            Tydsverloop (beskikbaarheid en/of aflewering)
            Ondersteuning van plaaslike verskaffers (impak op plaaslike ekonomie)
            Nie maklik om beskadigde goedere terug te stuur nie.
                                                                                                                          2

                                             TOTALE PUNTE

                                                        45

Kopiereg voorbehou                                                                                   Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                       8                                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                      NSS – Nasienriglyne

VRAAG 4

4.1
          4.1.1       C             
          4.1.2       E             
          4.1.3       D             
          4.1.4       A             
          4.1.5       B                                                                                              5

4.2      ORBIT BPK.

4.2.1
(a)      GEWONE AANDELEKAPITAAL
         Gemagtig
         6 000 000 aandele
         Uitgereik
          4 200 000      Gewone aandele in uitreik aan begin van
                
                                                                                            3 150 000 
                         jaar
         (60 000)  Aandele teruggekoop gedurende die jaar                                   *(45 000) *
         Ignoreer hakies teen R0,75 (GAP)                       een deel korrek          Ignoreer hakies

          4 140 000 Gewone aandele in uitreik aan einde van                                 3 105 000 
                        jaar     een deel korrek moet die terugkoop bedrag aftrek                                    8
                                                                 *Moet nie: R210 000 of 60 000 x R3,50 aanvaar nie

(b)      BEHOUE INKOMSTE
         Saldo op 1 Julie 2016                                                                 874 000
         Netto wins na inkomstebelasting             (408 800  x 72/28 )                  1 051 200 *
         Aandele teruggekoop (60 000 x R2,75 ) 3,50 – GAP hierbo                           (165 000) *
         OF: 210 000 – syfer in terugkoop in (a)                                           Ignoreer hakies

         Gewone aandele-dividende                                   een deel korrek
                                                                                          (1 540 800) *
                                                                                           Ignoreer hakies

                    Tussentyds (betaal)                                                        630 000 
                    Finaal (aanbeveel) (4 140 000  x 22 sent )                               910 800 
         Saldo op 30 Junie 2017                                    een deel korrek
                                                                                               219 400 
                                                Terugkoop en GAD moet afgetrek word                                   11
                                                                                                  *een deel korrek
                                                                             ** moet nie 210 000 of 0 aanvaar nie ;

Kopiereg voorbehou                                                                               Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                           9                              DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

4.2.2    ORBIT BPK
         BALANSSTAAT OP 30 JUNIE 2017.

         BATES
         NIEBEDRYFSBATES                                           TB - BB            3 822 600 
         Vaste/Tasbare Bates                              balanserende syfer          3 442 600 
         Vaste deposito                                                          2      380 000

         BEDRYFSBATES                                             bewerking           1 037 800 
         Voorraad                                                                       478 000
         Handels- en ander ontvangbares                                                309 100 
          (317 000 – 15 850 + 7 950                     een deel korrek
         Kontant- en kontantekwivalente                                                250 700 
         TOTALE BATES                           sien totale Ekwiteit en Laste    9    4 860 400 

         EKWITEIT EN LASTE

         AANDEELHOUERSBELANG                                      bewerking           3 324 400 
         Gewone aandelekapitaal                                     sien 4.2.1   3    3 105 000 
         Behoue inkomste                                           sien 4.2.1           219 400 

         NIEBEDRYFSLASTE                                                               320 000
         Lening: Helping Bank
              (360 000 – 40 000)                        een deel korrek       4     320 000 
         302 400 een punt + 57 600 een punt– 40 000 een punt

         BEDRYFSLASTE                                              bewerking          1 216 000 
         Ken alle punte indien alles onder H& AB ingesluit is                                   
         Handels- en ander betaalbares een deel korrek
                                                                                       246 400
         (239 800  + 6 600 )
         Aandeelhouers vir dividende              sien 4.2.1                           910 800 
         SAID: Inkomstebelasting (408 800 – 390 000)                                    18 800 
                                                              een deel korrek
         Huidige deel van lening                                  sien lening           40 000 

         TOTALE EKWITEIT EN LASTE                                  bewerking     10   4 860 400             28
         Misplaaste items merk bedrae maar -1 elke keer (soos Nov.2017)
         Vreemde items -1 (Maks -2)
         Aanbieding/ foutiewe of onvoltooide besonderhede -1 (maks -2)
         SAID mag nie onder bedryfsbate getoon word nie.

Kopiereg voorbehou                                                                      Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                       10                                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                       NSS – Nasienriglyne

4.2.3    As 'n aandeelhouer, verduidelik jou bekommernis oor die voorgestelde
         terugkoop van aandele. Verskaf berekeninge om jou bekommernis te
         ondersteun.

         Verduideliking                deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde

         Barry wil dalk sy % aandeelhouding verhoog. (sonder om meer in aandele te belê)
         Hy sal die meerderheidsaandeelhouer word wat hom in staat sal stel om
         besluitnemings te beïnvloed.

         % aandeelhouding van Barry na terugkoop van aandele:
         1 904 400 / 3 740 000  x 100 = 50,9%. een deel korrek aanvaar 51%
                      (4 140 000 – 400 000)
                                                                                                                       6

4.3      OUDITVERSLAG: DF ONDERNEMINGS BPK.

4.3.1
             (a)      Eksterne 
             (b)      Direkteure 
                                                                                                                       2

4.3.2    (a) Die   ouditverslag     hieronder                           dui         'n       (gekwalifiseerde
             /ongekwalifiseerde) mening aan.

         Gekwalifiseerd 
                                                                                                                       1
         (b) Verduidelik waarom die aandeelhouers oor hierdie ouditverslag
             bekommerd moet wees. Noem TWEE punte.

         TWEE geldige punte   deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde

              Daar vind moontlik bedrog/ wangebruik binne onderneming plaas.
              Daar is blykbaar 'n gebrek aan interne beheer (swak boekstawing)
              Die gekwalifiseerde verslag kan aandeelpryse beïnvloed / reputasie van
               maatskappy
              Ongemagtigde uitgawes het hulle opbrengs/wins beïnvloed
              Dividende kan ‘n negatiewe beïnvloed word deur die probleem                                             4

                                              TOTALE PUNTE

                                                       65

Kopiereg voorbehou                                                                                Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                            11                                              DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                            NSS – Nasienriglyne
VRAAG 5
5.1       NR.                      BEWERKINGS                                                              BEDRAG
          (a)     Toevoeging tot geboue

                  4 934 450  – 1 058 520  – 2 866 990 
                                                                                                       1 008 940 
                  OF (b) onderstaande(c) onderstaande                                                  een deel korrek
                  [3 993 390 + 300 000 – 270 280 – 97 600] – 4 934 450
                                       twee punte                    een punt
                  OF
                  4 934 450 – 300 000 + 97 600 + 270 280 – 3 993 390                           4
          (b)     Totale waardevermindering op toerusting

                  Oud: 1 126 400  x 20% = 225 280  een deel korrek                                   270 280 
                  Nuut: 300 000  x 20% x 9/12  = 45 000                                             een deel korrek
                                                                                  een deel korrek
                                                                                                   6
          (c)     Verkope van toerusting teen drawaarde
                                                   
                                                                                                       97 600 
                  1 126 400 + 300 000 – 270 280 – 1 058 520                                            een deel korrek
                                                      Sien (ii) hierbo
                                                                                                   5                             15

5.2.1                       BEWERKINGS                                                                  ANTWOORD
         Bereken die inkomstebelasting betaal. Aanvaar omgeruilde tekens
         (422 500 – 295 750) twee of niks                                                              124 940 
                                                                                                       een deel korrek
         3 390  + 126 750  – 5 200 
                                                                                                       Aanvaar negatief of
                                                                                                       hakies                    5
5.2.2    Bereken die dividende betaal. . Aanvaar omgeruilde tekens

         50 000  + 70 000                                                                            120 000 
                                                                                                       een deel korrek
         50 000 + 168 000 – 98 000                                                                     Aanvaar negatief of
                                                                                                       hakies                    3
5.2.3    Bereken die netto                     verandering               in     kontant-       en
         kontantekwivalente.
         – 25 000 – 245 000                   Tekens is belangrik hier
         (2 500 – 27 500)                                                                              – 270 000 
                                                                4 punte                 (270 000)
                                                                1 punt                  (245 000)
                                                                2 punte                 (25 000)                                 4

5.3      KONTANTGEVOLGE VAN FINANSIERINGSAKTIWITEITE                                                         562 500 
                                                                                   een deel korrek
         Opbrengs van aandele uitgereik
                                                                                                          1 270 000 
         4 117 500 + 152 500 – 3 000 000                                                                 Een deel korrek
                  Of: 25 000 x R6,10 Geen deelpunte Moet nie 700 000 of 500 000 aandele aanvaar nie

         Fondse gebruik vir terugkoop van aandele 25 000 x R6,30                                          (157 500)
                                                                                                       157 500 sonder hakies
                                             Finale bedrag moet korrek wees om 1 of 2 punte te kry
                                                                                                               ken 1 punt toe

          Verandering in lening                               1 300 000 – 750 000 Finale bedrag
                                                                                                          (550 000)
                                                                                                       550 000 sonder hakies
                                                           moet korrek wees om 1 of 2punte te kry
                                                                                                               ken 1 punt toe    10

Kopiereg voorbehou                                                                                          Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                      12                                        DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                      NSS – Nasienriglyne

5.4.1    Bereken die skuld-ekwiteit-verhouding.

         750 000  : 4 375 250  = 0,2 : 1  een deel korrek (aanvaar 0,17 : 1)
                                                                                                                   3
5.4.2    Bereken die verdienste per aandeel (in sent).

         295 750 / 700 000  x 100 = 42,3 sent  een deel korrek (aanvaar 42 sent)
         Let wel: Kan nie 675 000 aandele (25 000 aandele teruggekoop op laaste dag van finansiële jaar)           3
5.4.3    Bereken die opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB).
                                                               moet as ‘n % aangetoon word
                    295 750            x 100 = 7,9%  een deel korrek (Aanvaar 7,88%)
         ½  (3 135 000  + 4 375 250 )
                         7 510 250 twee punte
                     3 755 125 drie punte
                                                                                                                   5

5.5      Verduidelik waarom die direkteure gevoel het dat die 630 sent wat vir die
         terugkoop van die aandele aangebied is, 'n regverdige prys was. Haal
         TWEE finansiële aanwysers met syfers aan.
         Vergelyking met markprys                  Syfers 
         Vergelyking met NBW                       Syfers 

         Die prys aangebied het die maatskappy bevoordeel aangesien dit minder is
         as die markprys van 640 sent (met 10 sent)

         Dit is minder as die NBW van 648 sent (met 18 sent)
                                                                                                                   4

5.6.1    Die direkteure het die dividenduitbetalingsbeleid vir die huidige
         finansiële jaar hersien.

         Bereken die persentasie verdienste wat as dividende vir elke jaar
         verdeel is om hierdie verandering te toon.

         2016: 20/23 x 100 = 87% 
         2017: 24/42,3 x 100 = 56,7%  (verwys 5.4.2)
                                                                                                                   4

Kopiereg voorbehou                                                                            Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                            13                                    DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                            NSS – Nasienriglyne

5.6.2    Gee EEN rede waarom die direkteure hierdie besluit geneem het.
         Enige EEN geldige verduideliking  deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde

               Hulle het besluit om fondse terug te hou vir verdere ontwikkeling van die
                onderneming.
               Hulle wou hulle kontantvloeiprobleme verminder./Hulle het voorsien dat
                die maatskappy se banksaldo oortrokke gaan word.
                                                                                                                      2
5.6.3    Verduidelik waarom die aandeelhouers dalk nie met die opbrengs wat
         hulle verdien het, tevrede sal wees nie. Haal 'n finansiële aanwyser of
         syfer(s) aan.
         deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde
         Verduideliking           Syfer/finansiële aanwyser          

         OOAB is 7,9% (sien 5.4.3) minder as wat sy op alternatiewe belegging sou
         ontvang. (Vaste deposito bied 8% in 2016 en 9% in 2017 aan)
                                                                                                                      3

5.7      Behalwe vir die dividende, identifiseer DRIE goeie besluite. Verduidelik
         die effek van elke besluit op die maatskappy. Haal syfers aan.
                   GOEIE BESLUIT                                  EFFEK OP MAATSKAPPY   
                      (met syfers   )                                    Syfers nie ‘n vereiste
             Vermindering of terugbetaling van 'n                 Verminder finansiële risiko / verbeter die
             groot deel van lening met R550 000                   skuld-ekwiteit-verhouding van 0,4 :1 tot
             Afname in lening van R1300 000 tot R750 000          0,2 : 1   sien 5.4.1

                                                                  OF
                                                                  Die OOTKA het verbeter van 6,4% tot
                                                                  11,4% nader aan rentekoers van 12%
                                                                  (steeds negatief gerat)

             Uitreik van nuwe aandele;                            Verminder kontantvloeilas
             R1 270 000*                                          Gebruik om lening te verminder
             Aankoop van vaste bates;                             Lei tot kapitale groei (toekomstige
             R1 308 930 (1 008 940 + 300 000)                     produktiwiteit)
                                    sien 5.1.(a)                  Meer bates in die onderneming                       9
         *Ook:
         Spandeer R157 500 om aandele terug te koop (nie so beduidend, maar toon ‘n verbetering
         by sekere finansiële aanwysers).

                                                   TOTALE PUNTE

                                                             70

Kopiereg voorbehou                                                                               Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    14                                    DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                    NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6

6.1.1    Bereken die winsopslagpersentasie op onderdele gebruik in die
         Geprojekteerde Inkomstestaat vir Maart 2018.

         22 875 / 30 500 x 100 = 75% bewerking een deel korrek
                                                                                                                 3

6.1.2    Bereken die % afname in die diensfooi-inkomste wat in April 2018
         verwag word.

                13 500 / 150 000 x 100 = 9%  bewerking een deel korrek
           (150 000 – 136 500) een punt
                                                                                                                 3

6.1.3    Bereken die bykomende ruimte (in                         vierkante        meter)     wat    die
         onderneming vanaf April 2018 sal huur.

         6 000 / 75 = R80 
         9 200 / R80 = 115 vk m 
         Addisionele spasie = 115 – 75 = 40 vierkante meters  een deel korrek
          OF
         3 200 een punt                                                                                          4
         (9 200 – 6000) = 40 vkm een punt
              80 twee punte

6.1.4    Bereken die rentekoers op die vaste deposito.
          5 700 – 2 700
           3 000  x 12  x 100 = 8%  bewerking een deel korrek
             450 000 
                                                                                                                 5

6.2      Lewer kommentaar op die beheer van voorraad en verduidelik hoe Vusi
         beoog om dit reg te stel. Haal syfers aan.

         Enige item           Syfers     Vergelykende syfers nie noodsaaklik

         Handelsvoorraadtekort was hoog teen R14 000 en het verminder tot R2 000.

         Toename in veiligheidsuitgawes met R4 200/van R5 000 tot R9 200/met 84%
                                                                                                                 4

Kopiereg voorbehou                                                                          Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 15                                       DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                 NSS – Nasienriglyne

6.3.1    Vusi dink daaraan om die sakeperseel te koop eerder as om dit te huur.
         Noem EEN voordeel en EEN nadeel van hierdie opsie.

         Voordeel  deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde
          Hoef nie huur in toekoms te betaal nie.
          Onderneming sal 'n vaste bate bekom. Dit verhoog die waarde van die
           onderneming.
          Ekstra spasie kan uitverhuur word om ‘n ekstra inkomste te ontvang.

         Nadeel  deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde
          Heffings sal op eiendom betaal moet word.
          Addisionele onderhoud sal opduik.
          Groot aanvanklike kontant uitleg of addisionele maandelikse paaiement,
           insluitende rente.
          Nie maklik om te verhuis nie
          Koste en tyd betrokke in die verkoop van ‘n gebou
                                                                                                               4

6.3.2    Vusi bied 'n gratis afleweringsdiens van onderdele aan klante, maar
         beplan om hierdie diens op 31 Maart 2018 te staak.

         Noem TWEE punte om hierdie besluit te staaf.

         Enige TWEE relevante punte:         deelpunte vir onduidelike / onvoltooide antwoorde

            Klante kan gedwing word om onderdele te vervang as deel van die diens
             deur die besigheid aangebied
            Die onderneming sal spaar op die lopende koste van die
             afleweringsvoertuig
            Die hoofdoel van die onderneming is die herstel van voertuie – die                                4
             verkoop van onderdele ondersteun dit.
            Die wins met die verkoop van onderdele is heelwat minder as die fooi
             inkomste verdien op die herstel van voertuie.

6.3.3    Bereken die koste van die nuwe voertuig wat hy beplan om op
         1 April 2018 aan te koop.

          9 000  x 12      = R720 000  een deel korrek
             0,15  of 15%
                                                                                                               4

Kopiereg voorbehou                                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                          16                                             DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                                NSS – Nasienriglyne

6.4.1    Verduidelik of Water en elektrisiteit goed beheer is, of nie.
         Kommentaar op beheer                            Syfers 
         Deelpunte vir onduidelike / onvolledige antwoorde Vergelykende syfers nie noodsaaklik maar kan antwoord versterk

         Hierdie uitgawe is goed beheer. Indien die geprojekteerde bedrag van R4 500
         as ‘n verhoging aanvaar word, sou dit R5 175 gewees het. Slegs R5 000 is
         gespandeer (R175 minder as die veranderde geprojekteerde bedrag).
         OF
         Die geprojekteerde bedrag (R4 500) het nie die verhoging van 15% in
         berekening gebring vanaf 1 Februarie 2018 nie wat aanleiding gee tot die
         aangesuiwerde bedrag van R5 175.                                                                                   3
6.4.2    Verduidelik of jy met Vusi se besluit saamstem om nie die volle
         begroting vir Advertensies te gebruik nie.
         Kommentaar op besluit                           Syfers 
         Deelpunte vir onduidelike / onvolledige antwoorde Vergelykende syfers nie noodsaaklik maar kan antwoord versterk

         Die werklike bedrag gespandeer is R2 900 minder as die begrote/ geprojek-
         teerde / Die bedrag spandeer (R1 800) is laer as die geprojekteerde bedrag
         van (R4 700). Dit was 'n swak besluit en die volle bedrag moes gebruik (in ag
         genome dat die winsopslag op kosprys ook aangepas is van die begrote 65%
         tot 80%).
         Dit het 'n negatiewe invloed op die fooi inkomste (R22 500 minder as die
         begrote) en verkope van onderdele (R31 500 minder as begroot)                                                      3
6.4.3    Verduidelik of Verbruiksgoedere goed beheer is, of nie.
         Vergelyking fooi inkomste en verbruikbare voorraad  Syfers 
         Deelpunte vir onduidelike / onvolledige antwoorde Vergelykende syfers nie noodsaaklik maar kan antwoord versterk

         Fooi inkomste was minder as begroot met R22 500 (15%) terwyl
         diensuitgawes was oorbegroot met R6 450 (21,5%). Die werklike
         vermindering in die fooi inkomste moet gesien word as ‘n proporsionele
         afname in verbruiksgoedere gebruik. Dit dui op 'n gebrek aan kontrole.
                                                                                                                            4
6.4.4    Verduidelik hoe Vusi se besluit oor die winsopslagpersentasie op
         onderdele die onderneming beïnvloed het.
         Vergelyking van winsopslag % en verkope  Syfers 
         Deelpunte vir onduidelike / onvolledige antwoorde Vergelykende syfers nie noodsaaklik maar kan antwoord versterk

                   Die verhoging in die winsopslag persentasie (65% tot 80%) het 'n
                    negatiewe impak op die verkope van onderdele.
                   Verkope was minder as verwag met R31 500 (R128 700 tot R97 200)
                   Wins op verkope was minder as begroot met R7 500. (R50 700 tot
                    R43 200)                                                                                                4

                                                TOTALE PUNTE

                                                          45
                                                                                                         TOTAAL: 300

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [ACCOUNTING GR12 MEMO SEPT2018 English](https://www.hlayiso.com/library/accounting-gr12-memo-sept2018-english/5bfe8f07-1121-4aad-8146-327c580e81de) — Accounting · Memo · 2018 · Eng
- [ACC-March-QP Memo-2018-internal](https://www.hlayiso.com/library/acc-march-qp-memo-2018-internal/7a81b54c-7d9a-4ebf-8ff4-080886741b1d) — Accounting · Memo · 2018
- [Accounting May June 2018 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/accounting-may-june-2018-memo-afr/6854378e-2cf2-4033-b567-9f36aec1b13d) — Accounting · Memo · 2018 · Afr
- [Accounting Feb March 2017 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2017-memo-afr/7a152001-7faf-4ef1-b555-2b3684b8b2de) — Accounting · Memo · 2017 · Afr
- [Accounting Feb March 2017 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/accounting-feb-march-2017-memo-eng/f4ca2f8c-4acd-4a6a-a42a-1a6917f73109) — Accounting · Memo · 2017 · Eng
- [ACCOUNTING GR12 AB SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/accounting-gr12-ab-sept2018-afrikaans/bb8fabf9-7043-4ec6-9cf8-5476cecd6602) — Accounting · QP · 2018 · Afr

## More from Grade 12 Accounting

- [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/accounting/8f42a6a4-9593-4d36-86b1-d890dd1bb1bf) — Guide
- [ACCOUNTING P1 GR12 AB JCT ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-ab-jct-eng-d-watermark/77ae8297-53f7-47b3-8e29-57bd38f30483) — Addendum · 2025 · Eng
- [ACCOUNTING P1 GR12 QP JCT 2025 AFR D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-qp-jct-2025-afr-d-watermark/c6a5692b-3cb0-464b-bb82-67d6ce83bfdd) — QP · 2025 · Afr
- [ACCOUNTING P1 GR12 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-qp-jct-2025-eng-d-watermark/84d92eb0-f5bd-4442-bb6d-c55cdc52e25d) — QP · 2025 · Eng
- [ACCOUNTING P2 QP GR12 JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p2-qp-gr12-jct-2025-eng-d-watermark/13425f71-aba6-4328-b084-d9b108884315) — QP · 2025 · Eng
- [Accounting P1 (English) June 2025 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-english-june-2025-answer-book/7e96e433-56f8-43a1-9a38-c68c465746dd) — Addendum · 2025 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
