# Accounting Grade 12 NSC November 2015 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Accounting memorandum from the NSC November Exam 2015 (Afrikaans), 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2015-memo-afr-1/143b9636-6765-48e7-a52e-e3bf8f4cd6cd
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Accounting
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/accounting) › [Accounting Grade 12 NSC November 2015 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2015-memo-afr-1/143b9636-6765-48e7-a52e-e3bf8f4cd6cd)

## About this document

Accounting · Grade 12 · NSC November Exam · 2015. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NASIONALE
                                      SENIOR SERTIFIKAAT

                                              GRAAD 12

                                          REKENINGKUNDE

                                           NOVEMBER 2015

                                            MEMORANDUM

PUNTE: 300
NASIENBEGINSELS:
1.    Strafpunte vir vreemde items is slegs van toepassing indien 'n kandidaat nie punte op 'n ander plek in
      die vraag vir daardie item verloor het nie (geen vreemde items strafpunte vir misplaaste items nie).
      Geen dubbele penalisering toegepas nie.
2.    Strafpunte vir plasing of swak aanbieding (bv. Besonderhede) is van toepassing slegs indien die
      kandidaat punte verdien het vir die bedrae.
3.    Volpunte vir korrekte antwoord. Indien antwoord foutief is, merk die bewerkings wat voorsien is.
4.    Indien 'n vooraansuiweringsyfer as 'n finale syfer getoon word, ken die bewerkingspunt toe vir daardie
      syfer (nie die metodepunt vir die antwoord nie).
5.    Tensy anders getoon, moet die positiewe of negatiewe effek van enige syfer in ag geneem word om
      die punt toe te ken. Indien geen + of – teken of hakie voorsien is nie, aanvaar dat die syfer positief is.
6.    Waar aangedui word, ken deelpunte toe om die kwaliteit van antwoorde van kandidate te
      differensieer.
7.    Hierdie memorandum is nie vir publieke verspreiding nie omdat sekere items as foutief mag voorkom.
      Die aanpassings is gemaak as gevolg van nuanse in sekere vrae.
8.    Waar strafpunte toegepas word, kan die punte vir daardie afdeling van die vraag nie as 'n negatiewe
      syfer getoon word nie.
9.    Waar metodepunte toegeken word vir bewerkings moet merker die redelikheid van die bewerking
      ondersoek en ten minste een deel van die antwoord moet korrek wees voor die punte toegeken word.
10.   Waar metodepunte toegeken word, maak seker dat die kandidate nie volpunte toegeken word vir
      enige item wat gedeeltelik foutief is nie.
11.   Wees versigtig vir kandidate wat geldige alternatiewe antwoorde buite die nasienriglyn verskaf
12.   Kodes: f = vreemde items; p = plasing/aanbieding.

                          Hierdie memorandum bestaan uit 15 bladsye.
Kopiereg voorbehou                                                                          Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
  Rekeningkunde                                            2                                               DBE/November 2015
                                                   NSS – Memorandum

 VRAAG 1
 1.1     BANKVERSOENING EN INTERNE BEHEER

1.1.1   Bereken die korrekte banksaldo op 30 Junie 2015.
        Kontantontvangstejoernaal                                                         Kontantbetalingsjoernaal
              (slegs syfers)                                                                   (slegs syfers)
                                                           *OF 7 900 in KOJ
                  87 220                                    & 9 700 in KBJ                          74 860
                 21 000                               Beide noodsaalik: 2 punte                 * 1 800
                                                           8 960: 3 marks
                10 500                           8 750 / 6 710 / 2 460: 2 marks                  6 500
                                                                                                   2 250
                                                    Vreemde items -1 (maks -2)
                                                                                                   210
                    118 720                                                                            85 620

        Banksaldo op 30 Junie 2015:
                                             33 100 2 metode punte
                                     sien KOJ totaal         sien KBJ totaal
               – 2 300  + 118 720  – 85 620 = 30 800  een deel korrek
        OF – 2 300 + 87 220 – 74 860 + 21 000 + 10 500 – 1 800 – 6 500 – 2 250 – 210 = 30 800                                13

1.1.2   Bankversoeningstaat op 30 Junie 2015
                                                           Alternatief               Debiet                  Krediet
        Saldo per bankstaat                                      R20 400             Balanseer syfer       R 20 400 
                                                                                    Kan Dt / Kt wees
        Krediteer uitstaande deposito                              18 500                                    18 500 
        Debiteer uitstaande tjeks                        Kan – tekens gebruik

          Nr. 962                                                  (4 500)          R 4 500 
          Nr. 982                                                  (2 200)            2 200 
          Nr. 986                                                  (1 400)            1 400 
        Saldo per Bankrekening                                     30 800             30 800           Sien 1.1.1 bo

                                                                                     38 900                  38 900
        -1 foutive / geen besonderhede (maks -2)        Vreemde items -1 (maks -2)
        Vir 2-kolom metode sonder Debiet en Krediet aangedui, aanvaar links = debiet en regs = krediet
        Vir 2-kolom metode met gebruik van hakies, moet nie hakies/negatiewe in enige kolom aanvaar nie                           8

1.1.3   Verwys na Inligting E. Identifiseer TWEE aparte probleme met bewyse uit die
        inligting. Gee raad vir ELKE probleem.
                  PROBLEEM MET BEWYSE                                                     RAAD
        Diefstal/Bedrog/Fout/Gebrek aan interne                           Kontrolleer dat die totale van die
        beheer maatreëls. Sommige van die                                 kontantstrokies ooreenstem met die
        kontantstrokies (R7 000) is nie gedeponeer /                      depositostrokie.
        geboekstaaf nie                                                   Spesifieke raad benodig gebasseer op bewyse

        Probleem          Bewyse          Syfers nie nodig nie
        Omrol van geld / Gebrek aan interne beheer                        Kontant ontvang moet onmiddellik
        maatreëls. Die deposito verskyn baie later na                     gedeponeer word. /
        die kontant ontvang is (15 dae).                                  Verkoopspersoon moet nie kontant
                                                                          deponeer nie / Verdeling van
        Probleem          Bewyse          Syfers nie nodig nie
                                                                          pligte.
                                                                          Spesifieke raad benodig gebaseer op bewyse              6

 Kopiereg voorbehou                                                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                         3                                              DBE/November 2015
                                              NSS – Memorandum

1.2   DEBITEURE-OUDERDOMSONTLEDING
       1.2.1    As die interne ouditeur, watter kommer sal jy oor Susan se
                posbeskrywing hê? Verduidelik.
                Enige EEN geldige rede                Onvoltooide / onduidelike antwoord: 1 punt

                Vir 2 punte:
                     •   Gebrek aan verdeling van pligte affekteer interne kontrole
                         negatief.
                     •   Susan is die enigste persoon wat fakturering en ontvang van geld.
                     •   Niemand kontroleer Susan se werk nie.

                Vir 1 punt:
                    • Verdeling van pligte / Interne kontrole                                                              2

       1.2.2    Identifiseer TWEE debiteure wat hulle kredietlimiete kan laat
                verhoog.

                Pillay 
                Crooks              -1 vir addissionele name (maks -2)
                                                                                                                           2

       1.2.3    Verduidelik DRIE verskillende probleme soos aangegee in die
                Debiteure-ouderdomsontleding. Gee bewyse om jou antwoord te
                staaf.
                Daar moet 3 afsonderlike probleme wees d.i. Betalingstydperke + Kredietlimiete + verkope aan
                persone wie nie vorige skulde betaal het nie
                Deelpunte vir gedeeltelike / gedeeltelike korrekte antwoorde
                                          Verduideliking van probleem met bewyse
                                  Probleem 
                                  Stadige betalers / Gebrek om by die tyd terme te hou /
                                  Moontlikheid van oninbare skulde / swak interne beheer
                Probleem          van invordering van debiteure
                    1             Bewyse  Spesifieke raad benodig d.i. name of syfers
                                  Sommige debiteure (37%/18%/19%) neem langer as
                                  30/60/90 dae om hulle rekening te vereffen bv. Muller/
                                  Vasco/ Aucamp
                                  Probleem 
                                  Kredietlimiet / Hou nie by die kredietlimiet nie / swak interne
                Probleem          beheer van kredietlimiete
                    2
                                  Bewyse  Spesifieke raad benodig d.i. name of syfers
                                  Muller is R2 000 meer as die limiet
                                  Probleem 
                                  Verkope word aan debiteure word toegelaat alhoewel hulle
                Probleem          ver agterstallig is / swak beheer van verkope aan debiteure
                    3             Bewyse  Spesifieke raad benodig d.i. name of syfers
                                  Aucamp/ Ndlovu / Muller is toegelaat om te koop en hulle
                                  skuld is 60 / 90 dae uitstaande                                                          9

                                               TOTALE PUNTE

                                                          40

Kopiereg voorbehou                                                                                    Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                                 4                                DBE/November 2015
                                                      NSS – Memorandum

VRAAG 2
2.1 VOORRAADWAARDASIE
2.1.1 Verduidelik die verskil tussen die deurlopende voorraadstelsel en die periodieke
       voorraadstelsel.
       Enige geldige verskil met vergelyking  Onvolledige / onduidelike verduideliking / slegs een
       stelsel: 1 punt

       Verwagte antwoorde:
                Deurlopende voorraadstelsel                          Periodieke voorraadstelsel
        Koste van verkope word                        bereken   Koste van verkope aan einde van
        wanneer verkope plaasvind                               finansiële periode na voorraadopname
                                                                bereken
        Waarde van voorraad kan te alle tye                     Waarde         van      voorraad     word
        bereken / geidentifiseer word (van die                  bepaal/identifiseer met voorraadopname
        rekords)
        Koste van verkope rekening word gebruik                 Aankope rekening word gebruik
        Voorraad aangekope word as ‘n bate                      Voorraad aangekope word as ‘n uitgawe
        beskou                                                  beskou                                          2

2.1.2 Bereken die waarde van die voorraad voorhande op 28 Februarie 2015 deur die
       geweegdegemiddelde-metode te gebruik.
          Slegs 1 punt    3 punte vir beide syfers saam
       346 800 + 3 686 400 [150 1 punt x 1 200 1 punt]                                       1 punt
       R4 033 200  – R180 000  x 650  = = 3 853 200 (4 punte) x 650
       300 + 3 230 – 150     indien afgetrek 3 380    (3 punte)

           7 punte       1 punt
       = 1 140 x 650 =              R741 000  een deel korrek                                                  9

2.1.3 Bereken hoe lank (in dae) dit sal neem om die eindvoorraad van
       650 baadjies te verkoop. Gebruik die eindvoorraad in jou berekening.
                            sien 2.1.2                                                   een deel korrek
              741 000                                            x 365  = 86,9 of 87 dae 
       3 853 200  – 741 000  3 112 200 2 marks
       4 033 200 – 180 000               sien 2.1.2

       OF: INDIEN EENHEDE GEBRUIK IS
       1 punt    2 punte   1 punt        1 metode punt
       650 / 2 730 x 365 = 86,9 of 87 dae                                                                       5

2.1.4 Bereken die waarde van die eindvoorraad deur die EIEU-metode te gebruik.
                                een deel korrek
       R632 400 + (140 x R1 200) = R800 400
                            R168 000 3 punte                                                                    6

       Gee EEN rede ten gunste van 'n verandering na die EIEU-metode. 
       Onvolledige / onduidelike rede: 1 punt
       • Bruto wins sal hoër hierdie jaar wees omdat eindvoorraad hoër sal wees
       • Baadjies is diskrete/duurder items / maklik om baadjies individueel te tel of te
         identifiseer
       • Waarde van die baadjies verander gedurig en is teen meer onlangse/realistiese
         pryse gewaardeer
       Gee EEN rede teen 'n verandering na die EIEU-metode. 
       Onvolledige / onduidelike rede: 1 punt
       • Geen rede om te verander nie aangesien wins deselfde in die lang termyn sal
         wees.
       • Oneties om winste te manipuleer deur die wyse van voorraadwaardering te
         verander.
       • Belasting sal in eerste jaar toeneem as gevolg van hoër wins
       • Die verandering sal vergelyking oor finansiële jare affekteer                                          4
Kopiereg voorbehou                                                                               Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                       5                                       DBE/November 2015
                                            NSS – Memorandum
2.2    INTERNE BEHEER
2.2.1 Bereken die getal hemde wat gesteel is.
       400  + 7 380  – 270  – 7 200  = 310  enige deel korrek
       Gee TWEE punte van advies.
       Enige twee geldige punte   Ken deelpunte toe vir involledige antwoorde

       Verwagte antwoorde vir twee punte:
           •   Tel voorraad gereeld / willekeurig en kontroleer teen voorraad
               rekords
           •   Bestel kleiner hoeveelhede, maar meer gereeld
           •   Verbeter fisiese sekuriteit, bv. kontrole by ingang / sekuriteitkameras
           •   Eis van versekeringspolis
       Verwagte antwoorde vir een punt: Tel voorraad / sekuriteit kameras / Versekering                      9

2.2.2 Produk                   Kommentaar op die                  Verduideliking van hoe dit
                           voorraadhoudingstydperk                die onderneming sal raak.
                                  en gee syfers
                           Kommentaar                                     Alternatiewe geldige
                                                                          verduideliking aanvaarbaar
                           Syfers                                      Moet verduidelik ie et lys nie
                           Sien 2.1.3                             Sal in staat wees om aan die
                           87 dae se voorraad voorhande           vraag vir die winterseisoen te
       Baadjies            wat voldoende is / 87 dae is te        voldoen.
                           veel omdat die winter halfpad
                           verby is.
                           Te min hemde word in                   Hul sal 'n tekort aan voorraad
       Hemde               voorraad gehou,14 dae.                 hê en sal nie aan die vraag
                                                                  voldoen nie / verloor klante
                   Te veel broeke is in voorraad                  Kan maklik gebeur dat die
                   om die verkope te ondersteun,                  items nie verkoop omdat die
       Denimbroeke 319 dae.                                       mode verander/Kontant in
                                                                  voorraad opgesluit.                        9

2.2.3 Josy is onseker of sy die regte pryse vir haar produkte vra. Gee haar
      advies oor ELKE produk. Haal syfers aan.
                                        Raad met syfers
      Produk        Enige geldige raad    
                           Syfers                      
                           Raad:   Behou / verhoog die prys
       Baadjies            Syfers: Verkoop 2 730 eenhede / 80% van die voorraad verkoop/
                                   87 dae se voorraad voorhande sien 2.1.3
                           Raad:   Behou / verhoog die prys [prys van R310 nie relevant vir omsetkoers
                                    nie]
       Hemde               Verkoop 7 200 eenhede / 93% van voorraad verkoop /
                           Syfers
                           slegs 14 dae se voorraad voorhande
                   Raad:   Verminder die prys
                   Syfers: Slegs 320 eenhede verkoop / 53% van voorraad
       Denimbroeke
                           verkoop/ 319 dae se voorraad voorhande / 70%
                           winsopslag / R350 bruto wins op R500 kosprys                                      6

                                            TOTALE PUNTE

                                                     50

Kopiereg voorbehou                                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                            6                                            DBE/November 2015
                                                 NSS – Memorandum

VRAAG 3

3.1     PRIDONA BEPERK

3.1.1    Berekening van die korrekte netto wins na belasting
         Aanvaar hakies in plaas van – Indien geen teken, aanvaar + Positief/Negatief uitwerking & syfer moet korrek wees
         Vreemde items –1 (maks -2)

         Foutiewe netto wins                                                                              2 493 600
         Handelsvoorraadtekort                                                                         –11 300 
         Voorsiening vir oninbare skuld aansuiwering                                                    +2 400 
         Huur inkomste                                                                                  –2 800 
         Versekering                                                                                    +4 500 
         Verbetering van fout: Bateverkope                                   6 800 1 punt              +13 600 
         Korrekte netto wins voor belasting                                                           2 500 000 
                                      Bewerking een deel korrek, moet omtrent R2m wees

         Inkomstebelasting                                    Aanvaar indien geen teken                –750 000 
         Netto wins na belasting                               Bewerking, NW - belasting              1 750 000            13

3.1.2    BEHOUE-INKOMSTE-NOTA OP 30 JUNIE 2015
         Saldo aan begin van jaar                                                                         2 700 000
         Netto wins na belasting                                                   sien 3.1.1         1 750 000 
         Terugkoop van aandele 1 punt      2 punte
         (20 000  x R1,10 ) OF (50 000 – 28 000)                                                     (22 000) 
                                                 Een deel korrek, moet negatief wees / hakies
                                 Indien R22 000 sonder hakies of negatiewe teken, gee 3 punte

         Dividende                                 Een deel korrek, moet negatief wees / hakies     (1 475 600) 
            Tussentyds                                                                                   600 000 
            Finale (3 980 000  x 0,22 )                                     Een deel korrek            875 600 
         Saldo aan einde van jaar                                   Bewerking een deel korrek         2 952 400            11

Kopiereg voorbehou                                                                                      Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
 Rekeningkunde                                                 7                                      DBE/November 2015
                                                       NSS – Memorandum

3.1.3       PRIDONA BEPERK
            BALANSSTAAT SOOS OP 30 JUNIE 2015
            BATES
            NIEBEDRYFSBATES                                                                               8 950 000
                 Vaste bates teen drawaarde                                                               8 950 000
            BEDRYFSBATES                                                                 TB -NBL       1 000 000
                 Voorraad               Moet in finale kolom as 191 900 te wees om 2 punte te kry      191 900
                 Handels- en ander ontvangbare bedrae                                                    315 700
                 316 000– 1 000 + 5 200 – 9 000 + 4 500 Sien 3.1.1                             Bewerking, een deel
                                                                                                                  korrek
                 315 000 / 321 200 / 2 punte [-11 400 +2 400] slegs 1 punt
                      320 200 3 punte

                 Kontant en kontantekwivalente                                    Balanseersyfer         492 400

            TOTALE BATES                                                         Oordrag EB + L        9 950 000

                                                                                                                    11

            EKWITEIT EN LASTE
            GEWONE AANDEELHOUERSEKWITEIT                                               Bewerking       8 524 400
                 Gewone aandelekapitaal                                                                   5 572 000
                 Behoue inkomste                                                        sien 3.1.2     2 952 400
                                                                                                                      2
            NIEBEDRYFSLASTE                                                                                 207 000
                 Verbandlening: Custom Bank           Bewerking, een deel korrek
                 262 200  – 55 200  Enige syfer, moet afgetrek wees                                  207 000
                               –(4 600 x 12) 2 punte

                                                                                                                      5
            BEDRYFSLASTE                                                                               1 218 600
                                                                                       Bewerking
                 Handels- en ander betaalbare bedrae
                 (261 000 – 1 000 + 2 800  sien 3.1.1)                                                262 800
                 260 000 2 punte                                       Bewerking, een deel korrek

                 Huidige deel van lening                                                sien NBL       *55 200
                 SAID: Inkomstebelasting (750 000 – 725 000)                                            *25 000
                                                                       Bewerking, een deel korrek

                 Aandeelhouers vir dividende                                           see 3.1.2        *875 600

            TOTALE EKWITEIT EN LASTE                                                   Bewerking       9 950 000
            *Items onder BL kan gekombineer word                                                                           30

                                                                                                                    12
Vreemde items -1 (-2 maks)
Uiteensetting / Verkeerde of onvoltooide besonderhede –1 (maks –2)
SAID 725 000 mag nie as ‘n bedryfsbate getoon word nie; finale saldo moet onder BL getoon word
Ander misplaaste BS items is nie vreemd nie – merk eenvoudig verkeerd

Kopiereg voorbehou                                                                                      Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                        8                                      DBE/November 2015
                                             NSS – Memorandum

3.2      OUDITVERSLAG

3.2.1    Kies die korrekte woord uit dié wat tussen hakies gegee word.
         Weerhouding 

         Gee 'n rede vir jou antwoord. 
         Moet verduidelik dat geen mening uitgespreek is nie / moet ‘n rede verduidelik waarom geen mening
         uitgespreek is nie. Merk rede onafhanklik met woord hierbo gekies

         Die eksterne ouditeure het nie 'n mening uitgespreek oor die finansiële
         state van Trimex Bpk.

         Ouditeure was nie in staat om 'n mening uit te spreek nie, omdat hulle nie
         'n groot gedeelte van die maatskappy se transaksie kon verifieer nie.

         Ouditeure was nie in staat om 'n mening uit te spreek nie, omdat daar
         onvoldoende bewyse was.
                                                                                                              2

3.2.2    Verduidelik TWEE gevolge                    van      hierdie      ouditverslag        vir   die
         maatskappy en/of die HUB.

         Enige twee gevolge          Ken deelpunte toe vir onvolledige antwoorde

         Antwoorde vir 2 punte:

             •   Die direkteure sal aanspreeklik gehou word.
             •   Dit is slegte publisiteit / negatiewe punt teenoor die maatskappy se
                 beeld en die HUB
             •   Dit kan die aandeelprys en vraag na aandele beïnvloed.
             •   Die HUB/Direkteure mag dalk nie herverkies word tydens die
                 volgende AJV nie.
             •   Aandeelhouers / beleggers sal vertroue in die direkteure /
                 maatskappy verloor
             •   Ondersoek / Navraag in die maatskappy of die direkteure
             •   Die maatskappy kan hulle notering op die JSE verloor
             •   Die ouditeure sal meer oplettend in die toekoms optree / ouditfooie
                 kan toeneem indien hulle meer tyd in die toekoms aan die oudit
                 spandeer
         Antwoorde vir 1 punt:

             •   Die HUB sal afgedank word/ Written warning/ ondersoek/ skors
                                                                                                              4

                                              TOTALE PUNTE

                                                       60

Kopiereg voorbehou                                                                            Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                               9                                           DBE/November 2015
                                                    NSS – Memorandum

VRAAG 4

4.1     4.1.1        Interne ouditeur                            Merk verkeerd inden meer as een antwoord vir elk
        4.1.2        Onafhanklike ouditeur                      
        4.1.3        Direkteur                                  

        4.1.4        Balansstaat                                                                                           4

4.2     SENZO BPK.

4.2.1   Bereken inkomstebelasting betaal.
                    1 175 000 – 846 000 Moet beide wees
         9 800  + 329 000  + 6 400  = 345 200  een deel korrek
        –9 800   – 329 000    – 6 400 = 345 200
        Sien slegs een reël na. Tekens kan omgeruil wees maar moet konsekwent bly.
        Grootboekrekening kan opgestel word. Syfers kan in hakies wees.                                                     5

        Bereken opbrengs uit verkoop van vaste bates (drawaarde).
                           4 698 300                                   4 352 800
                                                                                     een deel korrek
         (2 598 300 + 2 100 000) – (4 137 700+ 215 100) = 345 500
        2 598 300 + 2 100 000 – 4 137 700 - 215 100     = 345 500
        -2 598 300 - 2 100 000 + 4 137 700 + 215 100    = –345 500
        Sien slegs een reël na. Tekens kan omgeruil wees maar moet konsekwent bly.
        Grootboekrekening kan opgestel word. Syfers kan in hakies wees.                                                     5

        Bereken netto verandering in kontant en kontantekwivalente.
        (153 000  – 2 500 ) + 88 900  = 239 400 
                     150 500

        OF
        1 punt           1 punt        1 punt         1 punt
        (88 900 – 2 500)+ 153 000 = 239 400
           86 400

        Dui aan of dit 'n netto invloei of 'n netto uitvloei van kontant is.
        Netto Invloei  Hang af van berekening hierbo                                                                       5

4.2.2   KONTANTGEVOLGE VAN FINANSIERINGS-                                                             1 093 000
        AKTIWITEITE                                                                          Bewerking, een deel korrek
        Opbrengs uit die uitreik van aandele                                                           705 000*
             2 967 000  + 258 000  – 2 520 000                                   Eeen deel korrek.Moet invloei wees
        Terugkoop van aandele
                                                                                                    (312 000) *
        60 000  x R5,20                                                           Een deel korrek. Moet uitvloei wees
        4,30 + 0,90 2 punte vir beide syfers saam

        Vermeerdering in niebedryfslaste (Lenings)                                                     700 000
                                                                                           Moet invloei wees,vir 2 punte   12
        Grootboekrekeninge se formate kan gebruik word om berekeninge aan te toon.
        *Indien antwoord gekombineer is as ‘n netto invloei van ken 1 metode punt op finale antwoord, nie 2 nie
        Indien netto effek getoon word met bewerkings, merk soos volg:
        2 967 000 – 2 520 000 – 54 000 = 393 000
           1 punt          1 punt      2 punte      1 metode punt

Kopiereg voorbehou                                                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                        10                                       DBE/November 2015
                                             NSS – Memorandum

4.2.3    Bereken die vuurproefverhouding vir 2015.

                    340 300
                  (662 300  – 322 000 ) : 510 500 
            0F (245 000 + 6 400 + 88 900)
                           (2 punte)

            = 0,7 : 1  een deel korrek in die vorm x : 1   OF 0,67 : 1 OF 0,66 : 1 NIE 0,6 nie
                                                                                                                4

         Bereken die opbrengs op aandeelhouersbelang (OOAB) vir 2015.
         (Gebruik gemiddelde aandeelhouersbelang in jou berekening.)

                    846 000                      x 100
         ½ (2 718 000  + 3 439 500 )              1
                 3 078 750 (3 punte)
          = 27,5%  een deel korrek – moet % wees
         OF 27,47% OF 27,48%
                                                                                                                5

         Bereken die netto batewaarde (NBW) per aandeel vir 2015.
                                                                                  Moet in Rand of sente wees
         3 439 500  ÷ 690 000  x 100 = 498,5 sent  of R4,99 een deel korrek
                            OF 499 sent OF 498,47 sent OF 498,48 sent
                                                                                                                3

4.3     DON BPK. EN KEY BPK.

4.3.1    Lewer kommentaar op die waarde van die twee maatskappye se
         aandele op die Johannesburgse Sekuriteitebeurs (JSE). Verduidelik
         hoe dit jou keuse van 'n maatskappy sal beïnvloed.

                          Finansiële aanwysers of                 Verduideliking moet keuse aandui
                                                               Moet nie slegs vergelyking van JSE pryse
                         verduideliking daarvan met                           anvaar nie
                                    syfers                                    2 of niks
                                                              Ek sal in Don Bpk maatskappy
                                                              belê aangesien die aandele in
                                                              aanvraag is
            Don                                  
                                                              OF
            Bpk       JSE prys 400 sent > NBW 310 sent
                                                              Ek sal nie in Don Ltd belê
                                                              aangesien die aandele
                                                              oorwaardeer is
                                                              OF
                                                              Ek sal in Key Bpk belê aangesien
                                                              die aandele onderwaardeer is
            Key                                  
                                                              OF
            Bpk.      JSE prys 645 sent < NBW 750 sent
                                                              Ek sal in Key Bpk maatskappy
                                                              vermy aangesien die aandele
                                                              laag in aanvraag is

                                                                                                                6

Kopiereg voorbehou                                                                              Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
  Rekeningkunde                                           11                                          DBE/November 2015
                                                  NSS – Memorandum

4.3.2   Vergelyk en lewer kommentaar op die dividendbetalingsbeleid van die twee
        maatskappye.                       Ken deelpunte toe vir Onvolledige antwoorde
                                                          Vergelyking en kommentaar
                        Finansiële aanwysers of                      Moet nie slegs vergelyking van die DPA
                       verduideliking daarvan met                                  anvaar nie
                                                                        Moet beide maatskappye noem
                                  syfers
                                                                            Kan 1 punt verdien
                                                                  Don Bpk. verdeel 'n hoër persentasie
                   DPA 360 sent                                  van inkomste verdien terwyl Key Bpk.
            Don
                   VPA is 420 sent                               besluit het om die helfte van VPA terug
            Bpk.
                   OF       2 punte                               te hou.
                   Verdeel 86% van die verdienste                 OF
                                                                  Don Bpk. blyk sy aandeelhouers
                                                                  gelukkig te hou deur goeie dividend aan
                   DPA 490 sent 
            Key                                                   hulle uit te betaal; Key Bpk. blykbaar
                   VPA 980 sent 
            Bpk.                                                  planne vir uitbreiding het (beter
                   OF    2 punte
                                                                  langtermyn voordele) / gelykmaking van
                   Verdeel 50% van die verdienste
                                                                  dividende oor tyd.
                                                                                                                         6

4.3.3   Lewer kommentaar op die graad van risiko en hefboomeffek. Verduidelik hoe dit jou
        keuse van 'n maatskappy sal beïnvloed.    Ken deelpunte toe vir Onvolledige antwoorde
                      Finansiële aanwysers of                      Vergelyking moet ‘n keuse aandui
                      verduidelikibg daarvan met syfers          Aanvaar geldige alternatiewe terminologie 
                      Moet S/E en OOTKS gebruik                               Kan 1 punt verdien
                      SE verhouding 0,3 : 1              Ek kies Don Bpk. aangesien finansiële risiko
                                                          laag is en dit is positief gerat (OOTKA oorskry
            Don                                           rente)
                      OOTKA 15,6% 
            Bpk                                           OF Ek kies Don Bpk. aangesien hulle positief
                      OF OOTKA > 11,5
                                                          gerat is (OOTKA oorskry rente) maar hulle
                                                          maak nie effektief gebruik van lenings nie
                                                          OF Ek kies nie Key Bpk. nie aangesien daar
                      SE verhouding 1,6 : 1              ‘n hoë finasiële risiko is en ‘n negatiewe
                                                          hefboom / te veel geld geleen en nie in staat
            Key       OOTKA 10,2%                        om die fondse effektief te gebruik nie
            Bpk       OF OOTKA < 11,5                     OF Ek kies Key Bpk. aangesien daar ‘n hoë
                                                          gebruik van lenings is en as hulle die
                                                          effektiwiteit kan verbeter (OOTKA), sal wins
                                                          beduidend verbeter.

                                                                                                                         6

4.3.4   Behalwe vir die punte wat hierbo genoem is, watter ander faktore sal jy oorweeg
        voordat jy besluit in watter maatskappy jy gaan belê? Verduidelik TWEE punte.
                                                       Kan faktore aanbied wat hulle weggelaat het van 4.3.1 tot 4.3.3
                                            Ken deelpunte vir ovolledige verduidelikings toe   Syfers nie nodig nie
        Enige twee geldige antwoorde met verduideliking / syfers as verduidelikig  
        •  OOAB: Don Bpk. se opbrengsv (17,2%) is baie hoër as dit van Key Bpk. (9,1%)
        •  Likiditeit: Key Bpk. het ;n beter bedryfsverhouding (1,5:1) / vuurproefverhouding (0,8:1)
        •  Voorraadomsetsnetheid: Key Bpk. bestuur voorraad meer effektief (62 dae)
        •  Gemiddelde debiteure-invorderingsperiode: Key Bpk. se invorderingsperiode is
           goed (26 dae)
        • Korporatiewe maatskaplike verantwoordelikheid: Dui goeie beeld van die
           maatskappy aan (King Kode)
        • Direkteure: Goeie professionele optrede bevoordeel die maatskappy e aandeelhouers
        • Ouditverslag: Dui aan of die ouditeure enige probleme opgetel het al dan nie                                   4

                                                      TOTALE PUNTE

                                                                65
 Kopiereg voorbehou                                                                                     Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
 Rekeningkunde                                                12                                            DBE/November 2015
                                                      NSS – Memorandum

VRAAG 5
5.1       BRUCE HANDELAARS

          KONTANTBEGROTING VIR NOVEMBER EN DESEMBER 2015
          KONTANTBEGROTING         NOVEMBER     DESEMBER 2015
                                      2015            R
                                       R
          KONTANTONTVANGSTE:
          Kontantverkope                                                     420 000                         399 000
          Kontant van debiteure                                             536 025                            597 975
          Kommissie-inkomste                                                    6 000                          7 000
          Totale ontvangste                            5                      962 025                     1 003 975
              Bewerking, beide kolomme, een deel korrek

          KONTANTBETALINGS:
          Kontantaankope van
                                                                             120 000                         114 000
          voorraad
                                                                                                       480 000
          Betalings aan krediteure                                          520 000                    Indien 600 000 --
                                                                                                    Kontantaankope Nov

          Diverse uitgawes                                                      22 500                        20 700
          Lone en salarisse                                       200 000                             256 000
          Advertensies                                                        33 000                                  0
          Terugbetaling van lening                                  36 000
                                                                                             2 punte indien korrekte syfer
                                              Enige syfer                                              in verkeerde kolom

          Rente op lening                                                       3 780                          3 510
          Totale betalings                                                  935 280                            874 210
          Surplus (tekort)                     Bewerking                        26 745                  129 765
          Beginsaldo van bank                                              (56 000)                           (29 255)
          Eindsaldo van bank                  Bewerking                    (29 255)                           100 510           25
Oortollige / Vreemde inskrywings -1 per item (maks – 3) vir Advertensies vir Des, oninbare skulde, korting, waardevermindering

5.2       SLEEPEZI BEDDENS (EDMS.) BPK.

5.2.1 Bereken die persentasie verhoging in die bedrag wat vir salarisse en
      lone vir Oktober 2015 begroot is.
                   1 800 x 100                 = 6%  % teken nie hier nodig nie
                  30 000    1
          Behoort die werknemers hiermee tevrede te wees? Verduidelik.
          Ja / Nee – vergelyk met inflasiekoers / vergelyk met direkteursfooie                                                       3

Kopiereg voorbehou                                                                                             Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
 Rekeningkunde                                            13                                        DBE/November 2015
                                                  NSS – Memorandum

5.2.2 Die finansiële direkteur is tevrede met die werk wat die boekhouer en interne ouditeur
       doen. Identifiseer 'n uitgawe wat aandui dat hy reg is.
       Ouditfooie 
       Verduidelik jou antwoord. Enige geldige verduideliking Deelpunte vir gedeeltelike
       antwoorde
       Die ouditfooie is baie laer as verwag wat beteken dat hulle minder tyd aan die oudit
       spandeer het / die boeke in orde is. 
       Verwagte antwoorde vir 1 punt: Ouditfooie laer as wat verwag is                                                     3

5.2.3 Lewer kommentaar op hoe die nuwe mededinger die verkope van Sleepezi
       Beddens beïnvloed het. Verskaf syfers.
       Kommentaar  Bedrae 
        Kontantverkope is 'n ¼ van die begrote bedrag
        Kontantverkope geprojeteer as R1,2 m terwyl dit werklik R300 000 was
        Kontantverkope vir Oktober was R1,28 m en het tot R300 000 in Oktober gedaal
        Begrote kontantverkope is 80% maar die werklike bedrag behaal is 20%
        Verkope het afgeneem met 60 beddens
        Bruto wins het afgeneem met R120 000 (R2 000 bruto wins per bed)
        Verkope het verminder met R400 000
       Verduidelik hoe Sleepezi Beddens op hierdie probleem gereageer het. Verskaf
       DRIE punte. Verskaf syfers.
       Deelpunte vir onvolledige verduidelikigs   Oorweeg ander alternatiewe opsies
                    Hulle het kredietverkope opsetlik verhoog (R300 000 is begroot, maar R900
        Punt 1
                    000 is op krediet verkoop).     Verduideliking  Syfers 
                    Hulle het afleweringskoste verhoog om hulle teikenmark uit te brei / om
        Punt 2      naverkoop diens te verbeter. R150 000 is begroot, maar R168 000 is
                    gespandeer, 12% verhoging)      Verduideliking  Syfers 
                    Hulle het R40 000 op advertensies spandeer (die begroting was R10 000,
        Punt 3      300% verhoging). / Direkteursfooie het afgeneem om advertensies te
                    finansier R30 000.      Verduideliking  Syfers 
                                                                                                                       13

5.2.4 Lewer kommentaar op die kontantsaldo's. Verskaf syfers.
       Enige geldige opmerking                        Syfer(s)                      Verwagte antwoorde:
        Teleurstellend / hulle het ‘n eindsaldo van R335 000 verwag
        Die werklike bedrag is 'n oortrokke bankrekening van R210 000 ('n verskil van R545 000).
        Werklike saldo vir Sept is R230 000 terwyl Okt ‘n oortrokke bankrekening van R210 000
        toon (Verskil R440 000).
       Verduidelik hoe die direkteure die kontantsaldo's in die toekoms kan verbeter
       Verduidelik TWEE punte.
       Enige geldige opmerking                              Ken deelpute toe vir onvolledige antwoorde
       Verwagte antwoorde vir 2 punte:
        Moedig debiteure aan om vinniger te betaal              Hef klante vir aflewerings
        Onderhandel met krediteure vir lange                    Neem 'n lening uit (om die oortrokke bank
        afbetalingstydperke                                     en rente te verminder)
        Verhoog kapitaal / reik meer aandele uit                Verminder winsopslag om verkope te
                                                                vermeerder
        Skuif na goedkoper perseel                              Ondersoek alternatiewe inkomste bv.
                                                                kommissie
       Verwagte antwoorde vir 1 punt:
       Verminder uitgawes / verhoog inkomste / verminder huur / verhoog verkope                                            6

                                                  TOTALE PUNTE

                                                           50
Kopiereg voorbehou                                                                                    Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                          14                                     DBE/November 2015
                                               NSS – Memorandum

VRAAG 6

6.1      SNAZZY HANDSAKKE

         PRODUKSIEKOSTESTAAT OP 30 SEPTEMBER 2015
         *Moet in korrekte afdeling wees / Aanvaar afkortings
         Vreemde items -1 (maks -2) bv. VVK (219 200) & AK (380 000)
         Indien kategorië verkeerd geplaas is, penaliseer op punt vir besonderhede maar         R
         sien bewerking na Sal ook metode punt op primêre koste verloor
         * Direkte materiaalkoste (976 000 – 17 000 )                                     959 000 
                                                                         Een deel korrek

         * Direkte arbeidskoste                      1 punt vir finale korrekte antwoord    755 000 
         Primêre koste                                           Bewerking DMK + DAK        1 714 000 
         * Fabrieksbokoste        14 720 (4 punte)
         (442 080 – 20 800 + 2 560  + 8 320  + 1 920 + 1 920)                         436 000 
                              12 800 (3 punte)            Een deel korrek

         Produksiekoste                                     Bewerking een deel korrek       2 150 000 
         Goedere-in-bewerking (1 Oktober 2014)                                 Bewerking      74 000 
                                                                               Bewerking    2 224 000 
         Goedere-in-bewerking (30 September 2015)                                            (36 500) 
                                             Bewerking TKP – sub-totaa, Ignoreer hakiesl

         Totale koste van klaarprodukte geproduseer                                         2 187 500         21

6.2      HEALTHY LIFESTYLE KOOKWARE

6.2.1    Bereken die veranderlike koste per eenheid vir 2015.

         2 160 000 / 27 000  =R 80  een deel korrek
                                                                                                                3

         Bereken die gelykbreekpunt vir 2015.
                                            Sien bo
         2 850 000  / R175  – R80 = 30 000 eenhede  een deel korrek
                                R95 - 2 punte
                                                                                                                5

Kopiereg voorbehou                                                                              Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                            15                                            DBE/November 2015
                                      NSS – Memorandum

6.2.2    Verduidelik waarom die eienaar oor die gelykbreekpunt en die vlak
         van vervaardiging bekommerd moet wees. Verskaf TWEE punte.
         Verskaf syfers.
                                                      Daar moet ‘n verduideliking wees in elke geval
                       Huidige produksie van 27 000 is minder                              as     die
             Punt 1    gelykbreekpunt van 30 000 eenhede sien 6.2.1
                       Syfers        Verduideliking 
                       Lae vlak van produksie / Afname in die hoeveelheid/vlak van
             Punt 2    produksie van 32 000 eenhede in 2014 na 27 000 in 2015.
                       Syfers        Verduideliking 
                       GBP vermeerder van 28 000 na 30 000 eenhede sien 6.2.1 –
             OF
                       moet meet eenhede produseer om gelyk te breek
                                                                                                           4

6.2.3    Identifiseer EEN ander probleem met betrekking tot hierdie
         onderneming. Verskaf syfer(s).
         Syfers         Probleem           Aanvaar geldige alternatiewe

         •    Toename in Veranderlike koste/eenheid van R65 tot R80 / toename in
              Vaste koste van R190 000 / 'n afname in die omset met R235 000
         •    'n Klein persentasie verhoging in die verkoopsprys (9,4%) is nie
              voldoende om die kostes te dek nie. Moeilik om in die mark met potte te
              kompeteer.
         •    Verkoopprys van R175 is hoër as die R170 van die mededinger. Moeilik
              om in die potte mark te kompeteer
         •    Verlies gemaak in 2015: 4 725 000 – (2 850 000 + 2 160 000) = (285 000)                      2

                                      TOTALE PUNTE

                                              35

                                                                                            TOTAAL: 300

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Accounting Nov 2015 Answer Book Eng](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2015-answer-book-eng/f3ace8a3-f0d8-4096-913e-36c72d4e4a3b) — Accounting · Addendum · 2015 · Eng
- [ACCN GR12 SEPT2015 AFR MARKING GUIDELINE](https://www.hlayiso.com/library/accn-gr12-sept2015-afr-marking-guideline/8648ed76-8598-4c22-b4be-c4b8b2fef4ab) — Accounting · Memo · 2015 · Afr
- [Grade 12 NSC Accounting (English) 2015 Preparatory Examination Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-accounting-english-2015-preparatory-examination-possible-answers/80ecb65b-378a-47eb-9e06-e8b8d08e423a) — Accounting · Memo · 2015 · Eng
- [2015 KZN Prelim Memo](https://www.hlayiso.com/library/2015-kzn-prelim-memo/c976c86c-2095-490c-ac3c-a2b43d95ffe1) — Accounting · Memo · 2015
- [Accounting P2 Nov 2025 MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-accounting-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2/4c11fbd4-960d-4f11-8cb5-c00f8f2cb8b5) — Accounting · Memo · 2025 · Afr
- [ACCN GR12 SEPT2015 AFR QP](https://www.hlayiso.com/library/accn-gr12-sept2015-afr-qp/474e07e7-269a-4133-a6c2-a0e495bd44fb) — Accounting · QP · 2015 · Afr

## More from Grade 12 Accounting

- [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/accounting/8f42a6a4-9593-4d36-86b1-d890dd1bb1bf) — Guide
- [ACCOUNTING P1 GR12 AB JCT ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-ab-jct-eng-d-watermark/77ae8297-53f7-47b3-8e29-57bd38f30483) — Addendum · 2025 · Eng
- [ACCOUNTING P1 GR12 QP JCT 2025 AFR D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-qp-jct-2025-afr-d-watermark/c6a5692b-3cb0-464b-bb82-67d6ce83bfdd) — QP · 2025 · Afr
- [ACCOUNTING P1 GR12 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-qp-jct-2025-eng-d-watermark/84d92eb0-f5bd-4442-bb6d-c55cdc52e25d) — QP · 2025 · Eng
- [ACCOUNTING P2 QP GR12 JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p2-qp-gr12-jct-2025-eng-d-watermark/13425f71-aba6-4328-b084-d9b108884315) — QP · 2025 · Eng
- [Accounting P1 (English) June 2025 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-english-june-2025-answer-book/7e96e433-56f8-43a1-9a38-c68c465746dd) — Addendum · 2025 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
