# Accounting Grade 12 NSC November 2018 Question Paper (Afr)

> Grade 12 Accounting question paper from the NSC November Exam 2018 (Afrikaans), 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2018-afr/6d5b0bb0-91bd-4b79-bb71-13119e83c82a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Accounting
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/accounting) › [Accounting Grade 12 NSC November 2018 Question Paper (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2018-afr/6d5b0bb0-91bd-4b79-bb71-13119e83c82a)

## About this document

Accounting · Grade 12 · NSC November Exam · 2018. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NASIONALE
                            SENIOR SERTIFIKAAT

                                  GRAAD 12

                               REKENINGKUNDE

                                NOVEMBER 2018

PUNTE: 300

TYD: 3 uur

       Hierdie vraestel bestaan uit 21 bladsye en 'n 17 bladsy-antwoordeboek.

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                               2                         DBE/November 2018
                                           NSS

INSTRUKSIES EN INLIGTING

Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig.

1.       Beantwoord AL die vrae.

2.       'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet
         beantwoord.

3.       Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien.

4.       Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik.

5.       Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te
         beantwoord.

6.       Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing.

7.       Skryf netjies en leesbaar.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                               3                           DBE/November 2018
                                           NSS

8.       Gebruik die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord.
         Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE.

                                 VRAAG 1: 40 punte; 25 minute
         Onderwerp:                     Dit integreer:
                                        Bestuursrekeningkunde
                                        Produksiekostestaat
         Vervaardiging                  Gelykbreekanalise
                                        Bestuur van hulpbronne
                                        Interne beheer

                              VRAAG 2: 35 punte; 20 minute
         Onderwerp:                  Dit integreer:
                                     Finansiële rekeningkunde
                                     Krediteureversoening
         BTW en Krediteureversoening BTW-berekeninge
                                     Bestuur van hulpbronne
                                     Interne beheer

                                 VRAAG 3: 75 punte; 45 minute
         Onderwerp:                     Dit integreer:
                                        Finansiële rekeningkunde
         Finansiële State en
                                        Begrippe, Inkomstestaat, Balansstaat en
         Ouditverslag
                                        Ouditverslag

                                VRAAG 4: 70 punte; 40 minute
         Onderwerp:                      Dit integreer:
                                         Finansiële rekeningkunde
         Kontantvloeistaat en Vertolking Kontantvloeistaat
                                         Vertolking van finansiële inligting

                              VRAAG 5: 45 punte; 30 minute
         Onderwerp:                  Dit integreer:
                                     Bestuur van hulpbronne
                                     Begrippe
         Voorraadwaardasie en Vaste
                                     Voorraadberekeninge
         Bates
                                     Vastebatewaardasie
                                     Interne beheer

                                 VRAAG 6: 35 punte; 20 minute
         Onderwerp:                     Dit integreer:
                                        Bestuursrekeningkunde
                                        Kontantbegroting
         Kontantbegrotings
                                        Bestuur van hulpbronne
                                        Interne beheer

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                   4                         DBE/November 2018
                                               NSS

VRAAG 1: VERVAARDIGING                                             (40 punte; 25 minute)

1.1      Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of
         'onwaar' langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.3) in die ANTWOORDEBOEK
         neer.

         1.1.1       Oninbare skulde is 'n administrasiekoste.

         1.1.2       Indirekte arbeid is 'n fabrieksbokoste.

         1.1.3       Huuruitgawe is 'n vaste koste.                                                 (3)

1.2      KRIGE HEMDE

         Die onderneming vervaardig hemde. Die finansiële jaareinde is 31 Julie 2018.

         GEVRA:

         1.2.1       Verwys na Inligting C.

                     Bereken direkte arbeidskoste.                                                  (9)

         1.2.2       Produksiekostestaat vir die jaar geëindig 31 Julie 2018                        (12)

         INLIGTING:

         A.                                      31 JULIE 2018      1 AUGUSTUS 2017
                  Goedere-in-bewerking-
                                                        ?                 R35 570
                  voorraadsyfer

         B.      Grondstowwe uitgereik aan fabriek: R528 300

         C.      Direkte arbeid:
                  Getal fabriekswerkers                               4
                  Gewone tyd verwag per werker per jaar           1 960 ure
                  Gewone tydtarief                               R90 per uur
                  Bonusse aan werkers: 12% van gewone lone
                  LET WEL: Een werker het slegs 1 680 ure gewerk en ontvang 'n
                              verminderde bonus van R12 146.

         D.      Fabrieksbokoste is bereken op R360 880 vir die jaar. Dit sluit egter
                 versekering van R48 750 wat vir die tydperk 1 Augustus 2017 tot
                 31 Augustus 2018 betaal is, uit. Versekering moet aan die fabriek,
                 administrasie en verkope in die verhouding 4 : 3 : 2 toegeken word.

         E.      Produksie vir die jaar: 17 500 hemde teen 'n koste van R95 per hemp

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 5                         DBE/November 2018
                                             NSS

1.3      GEMMA VERVAARDIGERS

         Hierdie onderneming vervaardig veiligheidshekke. Die finansiële jaareinde is
         31 Augustus 2018.

         GEVRA:

         1.3.1       Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 31 Augustus 2018.          (5)

         1.3.2       Vergelyk en lewer kommentaar op die gelykbreekpunt en die
                     produksievlak wat oor die afgelope twee jaar bereik is. Haal syfers
                     aan.                                                                        (6)

         1.3.3       Gee TWEE redes vir die toename in direkte materiaalkoste. Stel
                     EEN wyse voor om hierdie koste te beheer.                                   (5)

         INLIGTING VIR DIE JAAR GEËINDIG 31 AUGUSTUS:

         A.                                                   2018        2017
                  KOSTE                               TOTALE EENHEIDS- EENHEIDS-
                                                      BEDRAG      KOSTE  KOSTE
                  Direkte materiaal                      75 600     R180    R148
                  Direkte arbeid          Veranderlik  105 840      R252    R244
                  Verkoop en verspreiding                60 900     R145    R136
                  TOTALE VERANDERLIKE KOSTE             242 340     R577
                  Fabrieksbokoste                       67 200       R160           R156
                                          Vas
                  Administrasie                         51 660       R123           R127

         B.      Addisionele Inligting:

                                                              2018           2017
                  Totale verkope                          R382 200        R475 200
                  Verkoopprys per eenheid                   R910            R880
                  Eenhede vervaardig en verkoop          420 eenhede     540 eenhede
                  Gelykbreekpunt                              ?          435 eenhede

                                                                                                 40

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  6                            DBE/November 2018
                                              NSS

VRAAG 2: BTW EN KREDITEUREVERSOENING                                 (35 punte, 20 minute)

2.1      BTW

         Samson Handelaars is vir BTW geregistreer. Die BTW-koers is 15%.

         GEVRA:

         2.1.1       Bereken die syfers deur (a) tot (d) in die tabel hieronder aangedui.          (10)

         2.1.2       Jy is die interne ouditeur. Die alleeneienaar, Samson, het
                     'n besigheidstjek gebruik om 'n nuwe motor vir R460 000, BTW
                     ingesluit, te koop. Hierdie motor word vir sy vrou se gebruik tuis
                     gehou. Samson sê die voertuig moet as 'n besigheidsbate
                     geboekstaaf word en R60 000 moet as 'n BTW-inset in die
                     onderneming se boeke geboekstaaf word.

                     Verduidelik wat jy aan Samson sal sê. Verskaf TWEE punte.                     (4)

         INLIGTING:

                                                 BTW            BTW-              BTW
                                             UITGESLUIT        BEDRAG          INGESLUIT
         Terugsendings van verkope               960             (a)              1 104
         Aankoop van voorraad                   52 600           (b)
         Korting ontvang                          (c)            720
         Kontantverkope                                          (d)            112 470*

         * Dit sluit nulkoersgoedere in wat vir R5 500 verkoop moes gewees het.
           Die boekhouer het foutiewelik BTW van R825 op hierdie goedere ingesluit.
           Dit moet reggestel word.

2.2      KREDITEUREVERSOENING

         Claire Handelaars koop goedere op krediet by Mariti Verskaffers.

         GEVRA:

         2.2.1       Gebruik die tabel wat verskaf is om die veranderinge aan te dui in die:
                     •   Krediteuregrootboekrekening in die boeke van Claire Handelaars
                     •   Krediteureversoeningstaat op 31 Julie 2018                                (13)

         2.2.2       Die interne ouditeur dring daarop aan dat direkte betalings (EFO's)
                     gebruik moet word om verskaffers te betaal. Verduidelik:
                     •   EEN rede om sy besluit te ondersteun                                      (2)
                     •   EEN interne prosedure om beheer oor hierdie stelsel te verseker           (2)

         2.2.3       Verwys na Faktuur 301. Daar word ontdek dat die winkelbestuurder,
                     Vernon, 'n fiktiewe bestelvorm geteken het en die goedere by
                     ontvangs daarvan vir homself geneem het. Behalwe om Vernon te
                     ontslaan, verskaf:
                     •   EEN voorstel om teen hom op te tree
                     •   EEN voorstel om hierdie probleem in die toekoms te voorkom                (4)
Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    7                          DBE/November 2018
                                                NSS

         INLIGTING:

         A.     Krediteuregrootboek van Claire Handelaars
                                        MARITI VERSKAFFERS (KG5)
                                                       DEBIET    KREDIET           SALDO
                2018 1        Saldo                a/b                              67 500
                Julie 10      Faktuur 209                           81 000
                              EFO                       33 750
                        17    Debietnota 674             8 640
                              Faktuur 282                           40 950
                              Faktuur 301                           25 000
                        21    Faktuur 360                           50 250
                        24    Debietnota 995                         8 100
                        27    Joernaalbewys 570          5 400
                        31    Tjek en korting           77 190                      147 820

         B.     Rekeningstaat van Mariti Verskaffers
                                    MARITI VERSKAFFERS
                Claire Handelaars
                                                                              25 Julie 2018
                Krugerweg 108
                                                           DEBIET     KREDIET      SALDO
                2018     1    Saldo                                                 67 500
                Julie    10   Faktuur 209                   81 000
                              Kwitansie 695                               33 750
                         17   Kredietnota 741                              6 840
                              Faktuur 301                   25 000
                         21   Faktuur 360                   20 250
                         24   Kredietnota 811                              8 100    145 060

         C.     Verskille genoteer:

                (a)     Die foutiewe inskrywing vir Debietnota 674 in die Krediteure-
                        grootboekrekening van Mariti Verskaffers het betrekking op die
                        korrekte Kredietnota 741 op die rekeningstaat.
                (b)     Faktuur 282 is foutief in die rekening van Mariti Verskaffers in die
                        Krediteuregrootboek getoon. Die goedere is van Genesis
                        Verskaffers aangekoop.
                (c)     Faktuur 360 is foutief op die rekeningstaat van Mariti Verskaffers
                        aangeteken.
                (d)     Mariti Verskaffers het ook goedere op krediet by Claire
                        Handelaars aangekoop. Claire Handelaars het 'n debietsaldo van
                        die Debiteuregrootboek oorgedra (Joernaalbewys 570). Mariti
                        Verskaffers sal dit op die volgende staat verreken.
                (e)     Die transaksie op 24 Julie 2018 is vir goedere wat deur Mariti
                        Verskaffers teruggestuur is.
                (f)     Die rekeningstaat toon transaksies tot en met 25 Julie 2018.

                                                                                                   35

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    8                              DBE/November 2018
                                                NSS

VRAAG 3: FINANSIËLE STATE EN OUDITVERSLAG                               (75 punte; 45 minute)

3.1      Dui aan waar ELK van die volgende items in die finansiële state geplaas sal
         word deur 'n term uit die lys hieronder te kies. Skryf slegs die antwoord langs
         die vraagnommers (3.1.1 tot 3.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer.

                             niebedryfsbates; bedryfsbates; ekwiteit;
                                 bedryfsuitgawes; bedryfsinkomste

         3.1.1       Handels- en ander ontvangbare bedrae

         3.1.2       Aansuiwerings van voorsiening vir oninbare skulde (vermindering)

         3.1.3       Vaste deposito wat oor drie jaar verval

         3.1.4       Handelsvoorraadtekort                                                              (4)

3.2      TEMBISO BPK.

         Jy word voorsien           van    inligting   vir   die   finansiële   jaar    geëindig
         28 Februarie 2018.

         GEVRA:

         Voltooi die volgende vir die jaar geëindig 28 Februarie 2018:

         3.2.1       Inkomstestaat (Staat van Omvattende Inkomste)                                      (28)

         3.2.2       Notas tot die Balansstaat (Staat van Finansiële Posisie) vir:
                     •   Gewone aandelekapitaal                                                         (7)
                     •   Behoue inkomste                                                                (7)

         3.2.3       Ekwiteit en Laste-afdeling van die Balansstaat                                     (16)

         INLIGTING:

         A.      Saldo's/Totale op 28 Februarie:
                                                                        2018            2017
                 Gewone aandelekapitaal                                8 816 000       6 976 000
                 Behoue inkomste                                         384 600         376 600
                 Lening: LSO Bank                                              ?       1 725 500
                 Handelskrediteure                                       414 120
                 SAID: Inkomstebelasting (voorlopige betalings)          341 800
                 Verkope                                                       ?
                 Koste van verkope                                     4 856 000
                 Totale bedryfsinkomste                                  879 440
                 Salarisse en lone                                       501 200
                 Ouditfooie                                               65 400
                 Huuruitgawe                                              79 240
                 Direkteursfooie                                         497 800
                 Diverse uitgawes                                         91 680
                 Rente op vaste deposito                                       ?
                 Rente op lening                                         242 500
Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                     9                          DBE/November 2018
                                                 NSS

         B.     Aansuiwerings en addisionele inligting:

                (a)    Verkoop van goedere:

                       Die maatskappy handhaaf 'n winsopslag van 40% op kosprys. Let
                       daarop dat ou goedere wat R96 000 gekos het (by koste van
                       verkope ingesluit), teen 10% onder kosprys verkoop is.

                (b)    Ouditfooie:

                       75% van die jaarlikse fooie is betaal.

                (c)    Direkteursfooie:

                       Die maatskappy het drie direkteure wat dieselfde fooi verdien. Een
                       direkteur is twee maande vooruit betaal.

                (d)    Verhuring:

                       'n Stoorkamer is vanaf 1 Junie 2017 teen R11 200 per maand
                       verhuur. Huur het op 1 Desember 2017 met 7,5% verhoog. Maak
                       voorsiening vir uitstaande huur.

                (e)    Lening: LSO Bank

                       •     Vaste maandelikse terugbetalings, rente ingesluit, is R31 600.
                       •     Gekapitaliseerde rente vir die jaar geëindig 28 Februarie 2018
                             het R242 500 beloop.
                       •     Rente vir die volgende finansiële jaar sal na verwagting
                             R162 000 wees.
                       •     'n Gedeelte van die lening sal binne die volgende finansiële
                             jaar terugbetaal word.

                (f)    Inkomstebelasting vir 2018:

                       •     R31 300 is nog aan SAID verskuldig.
                       •     Die korrekte netto wins na belasting is R959 400.

                (g)    Aandelekapitaal en dividende:

                       Gemagtigde aandelekapitaal: 1 600 000 gewone aandele

                           1 Maart 2017        80% van die aandele is reeds uitgereik.
                           1 Mei 2017          300 000 aandele is teen R465 000 meer as die
                                               gemiddelde aandeleprys teruggekoop.
                           31 Augustus 2017    Interim/Tussentydse dividende betaal: 30 sent
                                               per aandeel.
                           31 Oktober 2017     Addisionele aandele is uitgereik.
                           28 Februarie 2018   Finale dividende is verklaar.

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  10                         DBE/November 2018
                                              NSS

3.3      OUDITVERSLAG

         Uittreksels uit die ouditverslag van Tembiso Bpk. word verskaf.

         INLIGTING:

                     Aan Aandeelhouers

                     Ons het die finansiële state, wat op bladsye 8 tot 52 uiteengesit is,
                     geoudit ...

                     Mening

         Punt 1      Na ons mening is die finansiële state 'n redelike weergawe, in alle
                     wesentlike opsigte, van die finansiële posisie van die maatskappy
                     soos op 28 Februarie 2018 …

         Punt 2      ... volgens Internasionale Finansiële Verslagdoening-standaarde
                     ('IFRS') en die vereistes van die Maatskappywet (Wet 71 van 2008)
                     van Suid Afrika.

                     Basis vir Mening

         Punt 3      Ons is onafhanklik van die maatskappy …

         Punt 4      Ons het aan ons etiese verantwoordelikhede voldoen wat met
                     internasionale standaarde in ooreenstemming is …

         Punt 5      … en die ouditbewyse verkry, is voldoende en geskik om 'n basis vir
                     ons mening te verskaf.

         GEVRA:

         3.3.1       Verwys na punte 1 tot 3.

                     Waarom het die ouditeure besluit om hierdie punte te noem? Gee
                     EEN verduideliking vir ELKE punt.                              (5)

         3.3.2       Verwys na punte 4 en 5.

                     Verduidelik TWEE voorbeelde van:
                     •   Etiese verantwoordelikhede
                     •   Ouditbewyse                                                          (8)

                                                                                                    75

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                     11          DBE/November 2018
                                 NSS

        HOU HIERDIE BLADSY
             BLANKO.

Kopiereg voorbehou                                 Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    12                      DBE/November 2018
                                                NSS

VRAAG 4: KONTANTVLOEISTAAT EN VERTOLKING                          (70 punte; 40 minute)

Jy word voorsien van inligting oor Vooma Beperk vir die afgelope twee finansiële jare
geëindig 30 Junie. Die maatskappy is in KZN geleë en dryf handel met resiesfietse.

GEVRA:

LET WEL:        Verskaf syfers of finansiële aanwysers (verhoudings of persentasies) en
                vergelykings met die vorige jaar om kommentaar of verduidelikings te
                ondersteun.

4.1      Bereken die volgende vir 2018:

         4.1.1       % bedryfsuitgawes op verkope                                                (2)

         4.1.2       Vuurproefverhouding                                                         (4)

         4.1.3       % opbrengs op aandeelhouersbelang                                           (4)

4.2      Bereken die volgende syfers wat in die 2018 Kontantvloeistaat sal verskyn:

         4.2.1       Verandering in beleggings                                                   (2)

         4.2.2       Inkomstebelasting betaal                                                    (4)

         4.2.3       Vaste bates verkoop (teen drawaarde)                                        (5)

4.3      Kontantvloei en finansiële aktiwiteite:

         4.3.1       Verduidelik waarom die direkteure met die verbetering in kontant en
                     kontantekwivalente sedert 1 Julie 2016 tevrede is.                          (3)

         4.3.2       Besluite en hefboomfinansiering in 2018:

                     •   Identifiseer DRIE besluite wat die direkteure geneem het om vir
                         grond en geboue te betaal.                                              (6)
                     •   Verduidelik hoe hierdie besluite 'n invloed gehad het op:
                         - Kapitaal aangewend
                         - Finansiële hefboom (Haal TWEE aanwysers aan.)                         (6)

         4.3.3       Uit die Kontantvloeistaat hierbo, identifiseer EEN besluit wat die
                     direkteure in 2017 geneem het wat hulle NIE in 2018 geneem het
                     NIE, behalwe die punte hierbo. Gee 'n moontlike rede vir die besluit
                     in 2017.                                                                    (3)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    13                        DBE/November 2018
                                                NSS

4.4      Dividende, opbrengste en aandeelhouding vir die 2018 finansiële jaar:

         •   800 000 aandele is reeds op 1 Julie 2017 uitgereik.
         •   Interim dividende is op 31 Desember 2017 betaal.
         •   200 000 aandele is op 1 Januarie 2018 aan bestaande aandeelhouers
             uitgereik.
         •   Finale dividende van 75 sent per aandeel is op 30 Junie 2018 op alle
             aandele verklaar, maar is nog nie betaal nie.

         4.4.1       Bereken vir die 2018 finansiële jaar:
                     •     Totale interim dividende betaal                                         (3)
                     •     Interim dividende per aandeel                                           (3)

         4.4.2       Bereken totale dividende wat deur Dudu Mkhize vir die 2018
                     finansiële jaar verdien is. Haar aandeelhouding is:

                                                AANDELE GEKOOP         AANKOOPPRYS
                         31 Augustus 2016        380 000 aandele           R7,00
                         1 Januarie 2018         110 000 aandele          R20,00
                         TOTAAL                   490 000 shares                                   (5)

         4.4.3       Elke aandeelhouer is op 1 Januarie 2018 twee aandele aangebied
                     vir elke vyf aandele wat hy/sy besit. Dudu het nie genoeg aandele
                     gekoop om die meerderheidsaandeelhouer te word nie.

                     Bereken die minimum getal addisionele aandele wat Dudu moes
                     gekoop het.                                                                   (3)

4.5      Die direkteure het in 2018 besluit om grond en geboue in twee ander
         provinsies te koop om die probleem van lae verkope, wat hulle voorheen in
         KZN gehad het, op te los.

         4.5.1       Verduidelik:

                     •     Hoekom dit nodig was om eiendom in ander provinsies in plaas
                           van in KZN aan te koop                                                  (2)
                     •     Of die besluit om hierdie eiendomme aan te koop, die gewenste
                           uitwerking op verkope gehad het                                         (3)
                     •     'n Ander strategie wat hulle gebruik het om die probleem van lae
                           verkope op te los                                                       (3)

         4.5.2       Die HUB, Ben Palo, wil ander goeie nuus aan die aandeelhouers op
                     die AJV oordra. Gee raad oor wat hy oor die volgende onderwerpe
                     moet sê:

                     •     Verdienste per aandeel                                                  (3)
                     •     % opbrengs verdien                                                      (3)
                     •     Aandeleprys op die JSE                                                  (3)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 14              DBE/November 2018
                                             NSS

INLIGTING VIR DIE JAAR GEËINDIG 30 JUNIE:

A.    SYFERS UIT INKOMSTESTAAT GEÏDENTIFISEER:
                                                      2018              2017

      Verkope                                       R13 182 000       R7 740 000

             Getal fietse verkoop                    1 750 fietse       900 fietse

             Winsopslag %                             58%               72%

      Koste van verkope                               8 330 000         4 500 000
      Bruto wins                                      4 852 000         3 240 000

      Bedryfsuitgawes                                 1 900 000         1 500 000

      Waardevermindering                                412 000           275 000
      Inkomstebelasting                                 819 000           444 000

      Netto wins na belasting                         1 911 000         1 036 000

B.    UITTREKSEL UIT BALANSSTAAT OP 30 JUNIE:
                                                      2018              2017

      Vaste bates (drawaarde)                       R12 154 000       R8 031 000

      Beleggings                                        625 000           600 000
      Bedryfsbates                                    2 427 000         2 090 000

                Voorrade                              1 652 000         1 250 000
             Handels- en ander ontvangbare bedrae       365 000           820 000
             SAID: Inkomstebelasting                           0           15 000
             Kontant en kontantekwivalente              410 000             5 000

      Aandeelhouersbelang                            12 112 000         7 191 000

      Niebedryfslaste (Lening)                        1 850 000         2 600 000
      Bedryfslaste                                    1 244 000           930 000

             Handels- en ander betaalbare bedrae        420 000           515 000

             Aandeelhouers vir dividende                750 000           280 000
             SAID: Inkomstebelasting                     74 000                  0
             Oortrokke bankrekening                            0          135 000

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                   15                    DBE/November 2018
                                               NSS

C.    KONTANTVLOEISTAAT:
                                                             2018               2017
      Kontantvloei uit bedryfsaktiwiteite                   R1 850 000        R1 046 000
      Kontant uit bedrywighede gegenereer                    3 322 000          1 989 000
      Rente betaal                                                      ?       (260 000)
      Dividende betaal                                        (520 000)         (254 000)
      Inkomstebelasting betaal                                          ?       (429 000)

      Kontantvloei uit beleggingsaktiwiteite                (4 560 000)         (167 000)
      Aankope van grond en geboue                            4 840 000                    0
      Verkoop van vaste bates                                           ?         383 000
      Verandering in beleggings                                         ?       (550 000)

      Kontantvloei uit finansieringsaktiwiteite              3 250 000          (400 000)
      Aandelekapitaal uitgereik                              4 000 000                    0
      Aandele teruggekoop                                               0     (1 000 000)
      Verandering in niebedryfslaste                          (750 000)           600 000

      Kontant en kontantekwivalente:   Netto verandering       540 000            479 000
                                       Beginsaldo             (130 000)         (609 000)
                                       Eindsaldo               410 000          (130 000)

D.     FINANSIËLE AANWYSERS:
                                                             2018               2017
       Winsopslag-% bereik                                   58%                72%
       Bedryfsuitgawes op verkope                              ?               19,4%

       Skuld-ekwiteit-verhouding                            0,2 : 1            0,4 : 1

       Vuurproefverhouding                                     ?               0,9 : 1

       Opbrengs op aandeelhouersbelang                         ?               14,4%
       Opbrengs op kapitaal aangewend                       20,8%              17,8%

       Verdienste per aandeel                              208 sent           130 sent

       Dividende per aandeel                                   ?              70 sent
       Dividenduitbetalingskoers                             50%                54%

       Netto batewaarde per aandeel                        1 211 sent         899 sent

       Markprys op aandelebeurs                            2 800 sent        2 100 sent
       Rente op lenings                                      12%                12%

                                                                                              70
Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 16                      DBE/November 2018
                                             NSS

VRAAG 5: VOORRAADWAARDASIE EN VASTE BATES                      (45 punte; 30 minute)

5.1      Kies 'n metode in KOLOM B wat by die beskrywing in KOLOM A pas. Skryf
         slegs die letters (A–E) langs die vraagnommers (5.1.1 tot 5.1.4) in die
         ANTWOORDEBOEK neer.

                         KOLOM A                               KOLOM B
         5.1.1       Aanvaar dat voorraad in       A   reguitlynmetode
                     datumvolgorde soos
                     aangekoop, verkoop word.      B   geweegdegemiddelde-metode

         5.1.2       'n Unieke waarde word aan     C   eerste-in-eerste-uit-metode
                     elke voorraaditem toegeken.
                                                   D   verminderdesaldo-metode
         5.1.3       Waardevermindering is
                     konstant oor die bruikbare    E   spesifieke identifikasiemetode
                     lewe van die vaste bate.

         5.1.4       Waardevermindering word op
                     die drawaarde van die vaste
                     bate bereken.
                                                                                (4 x 1)       (4)

(Sien VRAAG 5.2 op die volgende bladsy.)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    17                       DBE/November 2018
                                                NSS

5.2      PACKER TASWINKEL

         Charles Packer verkoop reistasse. Die jaareinde is 30 Junie 2018.

         GEVRA:

         5.2.1       Bereken die waarde van die eindvoorraad op 30 Junie 2018 met
                     gebruik van die eerste-in-eerste-uit(EIEU)-metode.                          (5)

         5.2.2       Charles vermoed dat tasse gesteel is. Verskaf 'n berekening om sy
                     bekommernis te staaf.                                                       (5)

         5.2.3       Charles is bekommerd oor die hoeveelheid voorraad voorhande.

                     •   Bereken vir hoe lank sy eindvoorraad na verwagting sal hou.             (6)
                     •   Noem EEN probleem met te veel voorraad voorhande en EEN
                         probleem met onvoldoende voorraad voorhande.                            (4)

         INLIGTING:

         •   Voorraadsaldo's:

                                                              EENHEIDS-
                                                 EENHEDE                    TOTAAL
                                                                PRYS
                Beginvoorraad                         420       R2 175      R913 500
                Eindvoorraad                          496                      ?

         •   Aankope, terugsendings en vraggeld:

                                                              EENHEIDS-
                                                 EENHEDE                    TOTAAL
                                                                PRYS
                Aankope                               3 155                  R8 460 850
                  September 2017                       850       R2 250      R1 912 500
                  Desember                             980       R2 670      R2 616 600
                  Maart 2018                           875       R2 930      R2 563 750
                  Junie* (sien terugsendings)          450       R3 040      R1 368 000

                Terugsendings * (uit Junie-
                                                       25        R3 040         R76 000
                aankope)

         •   Verkope: 3 050 reistasse is teen R4 200 elk verkoop.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                    18                     DBE/November 2018
                                                NSS

5.3      MINDEW BEPERK

         Die finansiële jaareinde is 31 Mei 2018.

         GEVRA:

         5.3.1       Bereken die ontbrekende syfers wat deur (i) tot (v) in die tabel
                     hieronder aangedui is.                                                       (17)

         5.3.2       Verduidelik hoe die interne ouditeur moet kontroleer dat roerende
                     vaste bates nie gesteel is nie.                                              (2)

         5.3.3       Grond en geboue is vyf jaar gelede vir R6 m. aangekoop.
                     Eiendomspryse het sedertdien met 20% gestyg. Die direkteure wil
                     die waarde van hierdie bate verhoog en 'n wins van R1 200 000 in
                     die finansiële state toon.

                     As 'n onafhanklike ouditeur, watter raad sou jy gee? Verskaf EEN
                     punt.                                                                        (2)

         INLIGTING VIR JAAREINDE 31 MEI 2018:

         A.        VASTE BATES
                                      GROND EN
                                               REKENAARS TOERUSTING                VOERTUIE
                                       GEBOUE
                 Drawaarde: Begin      6 000 000      13 000        1 027 500         1 300 000
                 Kosprys               6 000 000      108 000       1 250 000         2 100 000
                 Opgehoopte
                                                  -   (95 000)      (222 500)         (800 000)
                 waardevermindering
                 Bewegings
                 Toevoegings              (i)            0            172 500           0
                 Verkope                   0             0            0                (iv)
                 Waardevermindering        0            (ii)         (iii)            (256 000)
                 Drawaarde: Einde
                 Kosprys
                 Opgehoopte
                                                                                        (v)
                 waardevermindering

         B.      Grond en geboue:

                 Grant Konstruksies is R882 000 vir die bou van                nuwe     kantore
                 (R610 000) en die herstel van vensters (R272 000) betaal.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                  19                        DBE/November 2018
                                              NSS

         C.     Rekenaars:

                •    Die drie rekenaars is almal op dieselfde dag teen R36 000 elk
                     aangekoop.
                •    Waardevermindering is 33⅓% op kosprys.
                •    Daar word verwag dat hierdie rekenaars nog twee jaar sal hou.

         D.     Toerusting:

                •    Addisionele toerusting is op 1 Februarie 2018 aangekoop.
                •    Waardevermindering is 10% p.j. op kosprys.

         E.     Voertuie:

                •    Waardevermindering is 20% p.j. op drawaarde.
                •    'n Voertuig is op 31 Desember 2017 vir kontant teen drawaarde verkoop.
                     Die Vaste Bateregister het die volgende getoon:

                      Kosprys                                                   R176 000
                      Opgehoopte waardevermindering (1 Junie 2017)              R128 000

                                                                                                45

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                 20                        DBE/November 2018
                                             NSS

VRAAG 6: KONTANTBEGROTINGS                                       (35 punte; 20 minute)

Donald May besit Breezy Handelaars wat                 lugversorgereenhede     verkoop.
Die begrotingstydperk eindig op 31 Oktober 2018.

GEVRA:

6.1       Voltooi die Debiteure-invorderingskedule vir Oktober 2018.                           (7)

6.2       Bereken die bedrae wat deur (i) tot (iii) in die uittreksel van die
          Kontantbegroting aangedui is.                                                        (9)

6.3       Bereken die % verhoging van verkoopsassistente se salarisse vir
          Oktober 2018. Verduidelik of hulle met hierdie verhoging tevrede behoort te
          wees.                                                                                (5)

6.4       Verwys na Inligting E.

          'n Nuwe mededinger het gedurende September 2018 na die omgewing toe
          getrek. Donald was nie bewus van die mededinger nie en het nie gedurende
          September opgetree nie.

          6.4.1      Verduidelik die uitwerking van die nuwe mededinger op enige TWEE
                     items in die begroting vir September. Verskaf syfers.                     (4)

          6.4.2      Identifiseer TWEE veranderinge wat Donald in Oktober in reaksie op
                     die nuwe mededinger geïmplementeer het. Haal syfers aan. Gee
                     EEN rede vir ELKE verandering.                                            (6)

          6.4.3      Verduidelik waarom Donald voel dat sy besluite suksesvol was.
                     Verskaf TWEE punte (met syfers).                                          (4)

INLIGTING:

A.    Kontantverkope maak 60% van totale verkope uit. Winsopslag is 75% op
      kosprys.

B.    Debiteure betaal soos volg:

      •   20% in die maand van verkope en ontvang 5% korting
      •   55% in die maand wat op die maand van verkope volg
      •   22% twee maande na die maand van verkope

C.    Voorraad wat verkoop is, word in die maand van verkope vervang. 50% van
      aankope is op krediet. Krediteure word betaal in die maand wat op die maand
      van aankope volg.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Rekeningkunde                                   21                          DBE/November 2018
                                               NSS

D.    Uittreksel uit Kontantbegroting
                                                  SEPTEMBER                 OKTOBER
      ONTVANGSTE
      Kontantverkope                                        (i)             630 000
      Kontant van debiteure                            369 340                     ?
      Huurinkomste*                                     25 600                   (ii)

      BETALINGS
      Betalings aan krediteure                         276 000                  (iii)
      Salarisse: Bestuurder                             32 400               40 500
      Salarisse: Verkoopsassistente                     92 400              102 102

      *LET WEL: Huurinkomste sal in Oktober 2018 met 9% verhoog.

E.    BEGROTE EN WERKLIKE SYFERS VIR SEPTEMBER EN OKTOBER
                                     SEPTEMBER                         OKTOBER
                                 BEGROTE   WERKLIKE               BEGROTE   WERKLIKE
      Eenhede te koop/
                                       240            200           250                 300
      verkoop
      Verkoopprys per eenheid         R4 200         R4 200        R4 200          R4 200

      Kontantverkope                          ?       336 000        630 000         378 000
      Kredietverkope                    403 200       504 000        420 000         882 000
      Totale verkope                  1 008 000       840 000      1 050 000       1 260 000
      Kontantaankope                          ?             ?        300 000         252 000
      Advertensies                       10 000        10 000         10 000          10 000
      Afleweringskoste                   80 000        67 200         80 000         138 240
      Kommissie op verkope               30 240        25 200         31 520          46 080

      Kontantsurplus/-tekort            63 000         22 500        86 500             (12 700)
      Kontant: Begin                    98 000         98 000       161 000             120 500
      Kontant: Einde                   161 000        120 500       247 500             107 800

                                                                                                    35

                                                                                  TOTAAL:          300

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [ACCOUNTING GR12 AB SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/accounting-gr12-ab-sept2018-afrikaans/bb8fabf9-7043-4ec6-9cf8-5476cecd6602) — Accounting · QP · 2018 · Afr
- [Accounting P1 Nov 2023 Eng](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-nov-2023-eng/4c9e315d-40c3-4d80-9775-322ef8d07061) — Accounting · QP · 2023 · Eng
- [Accounting P2 Nov 2021 Afr](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p2-nov-2021-afr/6fec8993-f2b5-4aac-9ce1-277abdc5ca20) — Accounting · QP · 2021 · Afr
- [Accounting Nov 2017 Eng](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2017-eng/8b621382-03b3-4de1-b85b-4b5cfd60b6f2) — Accounting · QP · 2017 · Eng
- [Accounting Nov 2016 Afr](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2016-afr/4b85ebe0-a2bd-4759-802a-1c1d3028494b) — Accounting · QP · 2016 · Afr
- [Accounting Nov 2012 Eng](https://www.hlayiso.com/library/accounting-nov-2012-eng/4fd5fa45-b9ef-4f7b-b498-e73cd6c83818) — Accounting · QP · 2012 · Eng

## More from Grade 12 Accounting

- [Accounting](https://www.hlayiso.com/library/accounting/8f42a6a4-9593-4d36-86b1-d890dd1bb1bf) — Guide
- [ACCOUNTING P1 GR12 AB JCT ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-gr12-ab-jct-eng-d-watermark/77ae8297-53f7-47b3-8e29-57bd38f30483) — Addendum · 2025 · Eng
- [Acc P2 Memo ENg watermark](https://www.hlayiso.com/library/acc-p2-memo-eng-watermark/5c899e95-f3c2-4bf6-b539-ed8b1bcec50d) — Memo · 2025 · Eng
- [Accounting P1 (English) June 2025 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-english-june-2025-answer-book/7e96e433-56f8-43a1-9a38-c68c465746dd) — Addendum · 2025 · Eng
- [Accounting P2 (English ) June 2025 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p2-english-june-2025-answer-book-1/73bffe7c-1c96-49bd-af78-abb8db8c6618) — Addendum · 2025 · Eng
- [Accounting P1 (Afrikaans) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/accounting-p1-afrikaans-june-2025-possible-answers/2f10559b-54d6-47f4-9fc2-b2efc62644c4) — Memo · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
