# Business Studies Grade 11 P1 Eastern Cape November 2020 Memo > Grade 11 Business Studies Paper 1 memorandum from the Eastern Cape November 2020 (Afrikaans), 40 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/bstd-afr-gr-11-p1-qp-memo-2020-d/a78c9e0d-4318-45a8-b49c-e7fa1ac957e4 - Updated: 2026-09-27 - Subject: Business Studies - Grade: Grade 11 - Document type: Memorandum - Year: 2020 - Exam period: Eastern Cape November - Paper: 1 - Curriculum: CAPS - Pages: 40 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/business-studies) › [Business Studies Grade 11 P1 Eastern Cape November 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/bstd-afr-gr-11-p1-qp-memo-2020-d/a78c9e0d-4318-45a8-b49c-e7fa1ac957e4) ## About this document Business Studies · Grade 11 · Eastern Cape November · 2020. Memorandum, 40 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2020 BESIGHEIDSTUDIES V1 PUNTE: 150 TYD: 2 uur *IBUSTA1* Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye. ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com 2 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat die vrae beantwoord word. 1. Hierdie vraestel bestaan uit DRIE afdelings en dek TWEE hoofonderwerpe. AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling. AFDELING C: Bestaan uit TWEE vrae. Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling. 2. Lees die instruksies vir elke vraag aandagtig deur en neem deeglik kennis van wat vereis word. Let daarop dat SLEGS die eerste TWEE vrae in AFDELING B en die EERSTE vraag in AFDELING C nagesien sal word. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. GEEN punte sal toegeken word vir antwoorde wat verkeerd genommer is NIE. 4. Behalwe waar ander instruksies gegee word, moet antwoorde in volsinne wees. 5. Gebruik die puntetoekenning en aard van elke vraag om die lengte en diepte van ƌ antwoord te bepaal. 6. Gebruik die tabel hieronder as ƌ gids vir punte- en tydstoekenning wanneer elke vraag beantwoord word. VRAAG PUNTE TYD AFDELING (minute) A: Objektiewe tipe vrae VERPLIGTEND 1 30 20 B: DRIE direkte/indirekte tipe 2 40 35 vrae KEUSE: 3 40 35 Beantwoord enige TWEE. 4 40 35 C: TWEE opsteltipe vrae 5 40 30 KEUSE: Beantwoord enige EEN. 6 40 30 TOTAAL 150 120 7. Begin die antwoord op ELKE vraag op ƌ nuwe bladsy, bv. VRAAG 1 – nuwe bladsy, VRAAG 2 – nuwe bladsy. 8. Jy mag ƌ nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 9. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 3 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, bv. 1.1.6 D. 1.1.1 Die besigheid het … beheer oor die mikro-omgewing. A ƌ mate van B volle C geen D minder 1.1.2 Mededingers is een van die komponente van die … omgewing. A mikro- B makro- C mark- D ekonomiese 1.1.3 Die ooreenkoms tussen Fuma Meubels en Cuma Stoele om saam te werk om hulle doelwitte te bereik, staan bekend as … A samesmelting. B oorname. C verkryging. D alliansie. 1.1.4 Soet Tand gebruik … wanneer hulle lekkergoed en beskuitjies saam verpak. A kombinasie-verpakking B spesialiteitsverpakking C verpakking vir dubbele gebruik D unieke verpakking 1.1.5 Die proses waar ƌ nuwe werknemer se vaardighede en vermoëns ooreenstem met die vereistes van 'n pos, staan as ... bekend. A keuring B werwing C plasing D induksie (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com 4 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) 1.2 Voltooi die volgende stellings deur die woord(e) in die lys hieronder te gebruik. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. gehalte; psigografie; promosie; stukwerk; primêre; produksie; sekondêre; penetrasie; tydverwante; demografie 1.2.1 Die … sektor is verantwoordelik vir die verandering van grondstowwe in bruikbare produkte. 1.2.2 Suki Skryfbehoeftes het die houdings en smake van hul teikenmark bestudeer. Dit is ƌ voorbeeld van … 1.2.3 Vinnige Skoene gebruik … prysbepaling wanneer hulle ƌ einde-van- die-reeks uitverkoping het. 1.2.4 Die stel van teikens, meet van werkverrigting en die neem van regstellende maatreëls, staan bekend as …-beheer. 1.2.5 ƌ … salarisbepalingsmetode word gebruik wanneer werkers betaal word volgens die hoeveelheid items vervaardig. (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 5 1.3 Kies ƌ beskrywing uit KOLOM B wat by ƌ term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–J) langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, bv. 1.3.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.3.1 Inflasie A die totale salarisbedrag voor aftrekkings 1.3.2 Sloerstaking B verbruikers koop hierdie goedere nadat tyd en moeite bestee is om soortgelyke goedere met mekaar te vergelyk 1.3.3 Geriefsgoedere C verseker die betrokkenheid en samewerking van die bestuur in die verbetering van die gehalte van produkte 1.3.4 Totale D algemene styging in die pryse van goedere en gehaltebestuur dienste in ƌ land /-beheer 1.3.5 Bruto salaris E tydelike gesamentlike weiering van werknemers om te werk F die totale salarisbedrag na aftrekkings G algemene styging in die populasie van ƌ land H verbruikers koop hierdie goedere gereeld sonder huiwering I werknemers gaan gesamentlik voort met hul pligte teen ƌ stadiger tempo as normaalweg J geïntegreerde stelsel wat verseker dat elke werknemer verantwoordelik is vir gehaltewerk (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com 6 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) AFDELING B Beantwoord ENIGE TWEE vrae in hierdie afdeling. LET Dui die VRAAGNOMMER van elke vraag wat jy kies, duidelik aan. Die WEL: antwoord op ELKE vraag moet boaan ƌ nuwe bladsy begin, bv. VRAAG 2 op ƌ NUWE bladsy, VRAAG 3 op ƌ NUWE bladsy. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 Noem TWEE soorte invloedwerwing wat besighede kan gebruik om by die uitdagings van die besigheidsomgewing aan te pas. (2) 2.2 Beskryf in breɺ trekke die funksies van vakbonde. (8) 2.3 Identifiseer die sosio-ekonomiese kwessies wat deur Wilde Print Tekstiele in ELKE stelling hieronder in die gesig gestaar word: 2.3.1 Sommige werknemers kan nie die patrone of instruksies lees om die klere te maak nie. (2) 2.3.2 Die werknemers oorweeg dit om te weier om te werk, weens ƌ onopgeloste dispuut met die bestuur. (2) 2.3.3 China voer hul klere, wat hulle nie in hul eie land kan verkoop nie, na Suid-Afrika uit teen baie lae pryse. (2) 2.4 Verduidelik die doel van die Wet op Arbeidsverhoudinge. (8) 2.5 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. NOODSAAKLIKE SUPERMARK (NS) Die werknemers van Noodsaaklike Supermark wil nie hul samewerking gee en as ƌ span saamwerk nie. Onlangs kon die bestuur ook nie ƌ gereelde verskaffer van al die produkte wat hulle benodig, vind nie. Gebruik die tabel hieronder as ƌ RIGLYN om VRAAG 2.5.1 en 2.5.2 wat volg, te beantwoord. UITDAGINGS BESIGHEIDSOMGEWINGS (2.5.1) (2.5.2) 1. 2. 2.5.1 Haal TWEE uitdagings uit die scenario hierbo aan wat NS moet hanteer. (2) 2.5.2 Klassifiseer ELKE uitdaging aangehaal in VRAAG 2.5.1 volgens die besigheidsomgewing. (4) 2.5.3 Stel TWEE maniere voor waarop besighede kan aanpas by EEN van die uitdagings wat in VRAAG 2.5.1 aangehaal is. (4) 2.6 Beveel projekte aan wat deur besighede as deel van maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid onderneem kan word. (6) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 7 VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 3.1 Noem VIER werknemervoordele. (4) 3.2 Beskryf in breɺ trekke DRIE aspekte van die indiensnemingskontrak. (6) 3.3 Bespreek die doel van induksie as ƌ menslikehulpbronne-aktiwiteit. (6) 3.4 Identifiseer die faktore wat deur Kernklere oorweeg word wat hul pryse in ELKE stelling hieronder beïnvloed: 3.4.1 Die aantal verbruikers wat hul klere wil koop (2) 3.4.2 ƌ Toename van 20% in hul arbeids- en vervoerkoste (2) 3.5 Verduidelik die doel van verpakking. (6) 3.6 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. HELDER TEKKIES (HT) Helder Tekkies vervaardig ƌ verskeidenheid helderkleurige tekkies. Steve, die produksiebestuurder, moet die werklike roete opstel wat die materiaal in die fabriek moet volg. Hy moet ook die tyd bereken wat nodig is om elke aktiwiteit in die vervaardigingsproses uit te voer. 3.6.1 Haal uit die scenario TWEE aspekte aan wat tydens produksiebeplanning deur HT oorweeg moet word. (2) 3.6.2 Verduidelik aan die bestuur van HT die voordele van produksiebeplanning. (6) 3.7 Beveel voorkomende maatreëls aan wat besighede behoort te neem wanneer masjinerie gebruik word. (6) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com 8 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE BESIGHEIDSOMGEWINGS 4.1 Gee TWEE voorbeelde van kontemporêre wetgewing wat besigheidsbedrywighede kan beïnvloed. (2) 4.2 Brei uit oor die betekenis van netwerkvorming. (4) 4.3 Verduidelik maniere waarop besighede magsverhoudinge kan vorm. (6) 4.4 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. ELITE MUSIEK (EM) Elite Musiek verkoop CD’s en DVD’s in Oos-Londen. Onlangs het hulle ontdek dat al hoe meer mense onwettige kopieë maak van die CD's en DVD's wat hulle verkoop. Dit verklaar daarom die afname in verkope en winste wat hulle ervaar. 4.4.1 Haal die impak van rowery op EM aan vanuit die scenario hierbo. (2) 4.4.2 Stel maniere voor waarop EM rowery kan hanteer. (6) BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 4.5 Noem TWEE tipes werwing. (2) 4.6 Noem enige TWEE gehaltebeheer-liggame. (2) 4.7 Beskryf die doel van die Wet op Beroepsgesondheid en -Veiligheid. (6) 4.8 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vraag wat volg. CUMA ENTERPRISE (CE) Cuma Enterprise is ƌ groot kleinhandelbesigheid wat 'n verskeidenheid van produkte bied. Hulle laat hul werkers toe om aan ƌ vakbond te behoort. Die menslikehulpbronne-afdeling identifiseer gereeld die opleidingsbehoeftes van hul werkers. Identifiseer TWEE wette wat op CE van toepassing is. Motiveer jou antwoord deur uit die scenario hierbo aan te haal. Gebruik die tabel hieronder as ƌ RIGLYN om VRAAG 4.8 te beantwoord. WETTE MOTIVERING 1. 2. (6) 4.9 Beveel maniere aan waarop die menslikehulpbron-funksie aan die Wet op Basiese Diensvoorwaardes (WBDV) kan voldoen, 1997 (Wet 75 van 1997). (4) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 9 AFDELING C Beantwoord EEN vraag in hierdie afdeling. LET Dui die VRAAGNOMMER van elke vraag wat jy kies, duidelik aan. WEL: Die antwoord op ELKE vraag moet boaan ƌ nuwe bladsy begin, bv. VRAAG 5 op ƌ NUWE bladsy of VRAAG 6 op ƌ NUWE bladsy. VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWINGS Die makro-omgewing bestaan uit baie komponente en hou ook baie uitdagings vir besighede in. Besighede moet in die makro-omgewing betrokke wees wat hulle dan kan bevoordeel. Met verwysing na bostaande, skryf ƌ opstel oor die volgende aspekte: x Beskryf in breɺ trekke VIER komponente van die makro-omgewing. x Verduidelik VYF uitdagings van die makro-omgewing. x Bespreek die voordele van besighede wat betrokke is in die makro- omgewing. x Beveel maniere aan waarop die besigheid in die makro-omgewing betrokke kan wees. [40] VRAAG 6: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE Super Sakke (SS) is ƌ nuut gevestigde maatskappy wat spesialiseer in die vervaardiging van kwaliteit skoolsakke. SS besef dat die verspreiding van hul produkte en hul bemarkingskommunikasiebeleid hul sukses sal bepaal. Die bestuur ondersoek die gebruik van verskillende tipes tussengangers en oorweeg dit om persoonlike verkope te gebruik om hul produkte te bevorder. As ƌ kundige in verspreiding en kommunikasie, skryf ƌ opstel oor die volgende aspekte: x Beskryf in breɺ trekke die verskillende tipes tussengangers. x Verduidelik die redes hoekom SS, as ƌ vervaardiger, die gebruik van direkte verspreidingsmetodes sal verkies. x Bespreek die volgende komponente van die bemarkingskommunikasie- beleid: o Advertering o Publisiteit o Persoonlike verkope x Gee SS raad oor die doeltreffendheid van persoonlike verkope om hul produkte te bevorder. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2020 BESIGHEIDSTUDIES V1 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 29 bladsye. ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com 2 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) NOTAS AAN NASIENERS 1. INLEIDING Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende te verseker: (a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien (b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke (c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor die hele land (d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by skole/onderwysinstellings 2. Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die aard van die vraag afhang. 3. ƌ Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike oorweging moet gegee word aan ƌ antwoord wat korrek is, maar: x ƌ Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word x Uit ƌ ander betroubare bron kom x Oorspronklik is x ƌ Ander benadering gebruik LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A. 4. Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is of ƌ mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.) 5. Die woord 'Submaks' word gebruik om die toekenning van punte binne ƌ vraag of subvraag te vergemaklik. 6. Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die nasien van die skrifte en modereringsproses. 7. Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in die nasienriglyn van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn. 8. In ƌ indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag verband hou. 9. Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B word sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van die kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien laasgenoemde nie duidelik is nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 3 10. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met ƌ 'H' of 'R'. 11. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word: 11.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf ƌ positiewe/negatiewe manier óf om ƌ neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word ¥ op lang siviele hofgedinge.¥ 11.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf ƌ positiewe/negatiewe manier óf om ƌ neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste¥ wat spandeer word op lang siviele hofgedinge¥, want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie. '¥ LET 1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer'. WEL: 2. Let op die plasing van die merkie (¥) in die toekenning van punte. 12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die konteks van elke vraag. Kognitiewe werkwoorde, soos: 12.1 Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn. 12.2 Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/ toon verskille, differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp, analiseer, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word. 13. Merk slegs die EERSTE antwoord waar kandidate meer as een antwoord in AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com 4 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) 14. AFDELING B 14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur ƌ lyn deur die nie-nagesiende gedeelte te trek of gebruik die woord 'Kanselleer'. LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word. 14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat. Punt 14.1 geld steeds. 14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer. 14.4 Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte: 14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg nagesien word: x Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyn) x Verduideliking 1 punt (twee punte sal in Afdeling C toegeken word) Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyn gegee om die toekenning van punte te vergemaklik. 14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die nasienriglyn toegeken. 14.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit ƌ scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B EN C (waar van toepassing). 15. AFDELING C 15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg: Inleiding Maksimum: Inhoud 32 Gevolgtrekking Insig 8 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 5 15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente: Struktuur/Uitleg Is daar ƌ inleiding, inhoud en ƌ gevolgtrekking? 2 Ontleding en Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub- 2 vertolking opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van wat gevra word, getoon word? Punte toegeken volgens die gids hieronder: Alle opskrifte aangespreek: 1 (Een 'A') Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A') Sintese Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat 2 op die vrae gebaseer is? Punte toegeken volgens die gids hieronder: Geen relevante feite: 0 (Twee '-S') ƌ Paar relevante feite: 1 (Een '-S') Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S') Opsie 1: Waar ƌ kandidaat 50% of meer van die vraag met slegs relevante feite beantwoord het, verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir sintese toe. Opsie 2: Waar ƌ kandidaat minder as 50% van die vraag met slegs OF ƌ paar relevante feite beantwoord het, verskyn een '-S' in die linkerkantlyn. Ken ƌ maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe. Opsie 3: Waar ƌ kandidaat minder as 50% van die vraag met geen relevante feite beantwoord het, verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken ƌ NULPUNT toe vir sintese. Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde gebaseer op aktuele 2 inligting, huidige neigings en ontwikkelings? TOTAAL VIR INSIG: 8 TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40 LET 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word WEL: uit die inleiding en gevolgtrekking nie. 2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie. 3. Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur ƌ verduideliking ondersteun word nie. 15.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ƌ simbool, bv. ('S, A, -S en/of O'). 15.4 Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/ nasienriglyn vir elke vraag aangedui. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com 6 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) 15.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder- afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal is, maar lees verder vir oorspronlikheid “O”. 15.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui. INHOUD PUNTE Feite 32 (maks.) S 2 A 2 S 2 O 2 TOTAAL 40 15.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.) 15.8 Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/vertolk, kry hy/sy steeds punte vir uitleg/struktuur. 15.9 Indien ƌ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/ subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne. 15.10 15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde. 15.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (¥) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling is ƌ groeistrategie ¥, waar ondernemings poog om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.'¥ Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word. 15.11 Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 17 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 7 AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 B ¥¥ 1.1.2 C ¥¥ 1.1.3 D ¥¥ 1.1.4 A ¥¥ 1.1.5 C ¥¥ (5 x 2) (10) 1.2 1.2.1 sekondêre ¥¥ 1.2.2 psigografie ¥¥ 1.2.3 promosie ¥¥ 1.2.4 gehalte ¥¥ 1.2.5 stukwerk ¥¥ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 D ¥¥ 1.3.2 I ¥¥ 1.3.3 H ¥¥ 1.3.4 J ¥¥ 1.3.5 A ¥¥ (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 1 PUNTE 1.1 10 1.2 10 1.3 10 TOTAAL 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 18 Downloaded from hlayiso.com 8 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) AFDELING B Sien SLEGS die EERSTE TWEE antwoorde na. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 Soorte invloedwerwing - Verskansing teen inflasie ¥ - Bedingingsessies tussen besighede en vakbonde ¥ - Beïnvloeding van toesighoudende liggame/reguleerders ¥ LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 1) (2) 2.2 Funksies van vakbonde - Beskerming van die belange van werknemers. ¥¥ - Verteenwoordig die belange van die algemene samelewing en minderheidsgroepe deur die nuusmedia en onderhandelinge. ¥¥ - Beïnvloed regeringsbesluite. ¥¥ - Beïnvloed bestuur om beter werksomstandighede, salarisse en voordele te kry. ¥¥ - Verteenwoordig werknemers korporatief en individueel. ¥¥ - Verbeter die materiële voordele van lede. ¥¥ - Bevordering van die belange van lede. ¥¥ - Verskaffing van wetlike en finansiële advies. ¥¥ - Verskaffing van voordele en opvoedkundige fasiliteite aan hulle lede.¥¥ - Ondersteuning van geslagsgelykheid. ¥¥ - Beskerm lede in tye van aflegging en dissiplinêre verhore (tugverhore). ¥¥ - Beskerming van die belange van hul lede tydens dissiplinêre prosedures. ¥¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies van vakbonde. Maks. (8) 2.3 Sosio-ekonomiese kwessies 2.3.1 Ongeletterdheid ¥¥ (2) 2.3.2 Stakings ¥¥ (2) 2.3.3 Storting ¥¥ (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 19 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 9 2.4 Doel van WAV - Voorsien ƌ raamwerk waarin werknemers, werkersunies en werkgewers saamwerk ¥ om sake wat verband hou met die werksplek, te bespreek. bv. salarisse, diensvoorwaardes. ¥ - Bevorder ordelike onderhandelinge en werknemersbetrokkenheid ¥ by besluitneming. ¥ - Bevorder beslegting ¥ van arbeidsgeskille. ¥ - Bevorder billike ¥ indiensnemingspraktyke. ¥ - Gee ƌ uiteensetting van die verhouding ¥ tussen die werkgewers en werknemers. ¥ - Bevorder eenvoudige prosedures ¥ vir die registrasie van vakbonde en werkgewersorganisasies. ¥ - Reguleer die regte van die vakbonde en fasiliteer ¥ kollektiewe bedinging/gemeenskaplike bedinging. ¥ - Reguleer die effektiwiteit van bedingingsrade ¥ en statutêre rade. ¥ - Laat werkplekforums toe¥ waar werknemers aan besluitneming deelneem. ¥ - Stigting van die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) om arbeidsgeskille ¥ deur statutêre versoening, bemiddeling en arbitrasie op te los. ¥ - Onderskryf die reg om te staak teen aflegging ¥ en fasilitering van arbeidsgeskille. ¥ - Maak die kontrakte van indiensnemingprosedures ¥ duidelik. ¥ - Stigting van Arbeidshof en Arbeidsappélhof ¥ om arbeidskwessies te hanteer. ¥ - Verskaf kodes ¥ van goeie praktyke. ¥ - Hanteer ¥ stakings en uitsluitings en werkplekforums. ¥ - Stigting van werkplekforums ¥ om die belange van die werknemers te bevorder ongeag of hulle aan ƌ vakbond behoort of nie. ¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van die Wet op Arbeidsverhoudinge. Maks. (8) 2.5 Uitdagings en besigheidsomgewings vanuit die scenario UITDAGINGS BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.5.1 2.5.2 1. Die werknemers van Noodsaaklike Mikro ¥¥ Supermark wil nie hul samewerking gee en as ƌ span saamwerk nie. ¥ 2. Onlangs kon die bestuur ook nie ƌ Mark ¥¥ gereelde verskaffer van al die produkte wat hulle benodig, vind nie. ¥ Submaks (2) Submaks (4) LET Ken geen punte toe vir die besigheidsomgewing indien die WEL: uitdaging verkeerd geïdentifiseer is nie. Maks. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 20 Downloaded from hlayiso.com 10 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) 2.5.3 Maniere waarop besighede by moeilike werknemers kan aanpas - Besighede kan moeilike werknemers hanteer deur werwings- en induksie-beleide te hersien. ¥¥ - Besighede moet strategieë ontwikkel om verskillende tipes persoonlikhede te hanteer. ¥¥ - Besighede moet beradingsessies aan werknemers met persoonlike probleme bied. ¥¥ - Enige ander relevant antwoorde wat verband hou met maniere waarop besighede moeilike werknemers kan hanteer. ¥¥ LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 2) (4) OF Maniere waarop besighede by tekort aan voorraad/verskaffing van voorraad kan aanpas - Kies verskaffers met ƌ goeie reputasie en wat betroubaar is.¥¥ - Handhaaf ƌ goeie verhouding met verskaffers. ¥¥ - Sluit kontrakte met verskaffers om grondstowwe van goeie gehalte in voldoende hoeveelhede te verseker. ¥¥ - Neem verskaffers oor om kontinuïteit van sy voorrade te verseker. Dit word terugwaartse integrasie genoem. ¥¥ - Enige ander relevant antwoorde wat verband hou met maniere waarop besighede tekort aan voorraad/verskaffing van voorraad kan hanteer.¥¥ LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 21 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 11 2.6 Projekte deur besighede onderneem as deel van sosiale verantwoordelikheid - Vrygewige bydraes aan NRO’s/Besighede kan komberse aan ouetehuise/weeshuise skenk/sopkombuise bestuur. ¥¥ - Betrokke by gemeenskapsvoorligting/-ontwikkeling/Bou skole in gemeenskappe/Bied beurse aan behoeftige studente/Skenk ou rekenaars aan minderbevoorregte skole/Verskaf/Ondersteun volwasse onderwys en opleiding in die plaaslike gemeenskap. ¥¥ - Gee opleiding oor entrepreneursvaardighede/Ondersteun individue wat nuwe sakegeleenthede wil begin. ¥¥ - Bied vaardigheidsontwikkeling/werkverskaffingsprojekte/messelwerk- kursusse aan. ¥¥ - Borg kuns- en kultuurprogramme, soos skoolkore. ¥¥ - Ondersteun jeugprogramme, soos sport/ontspanningsaktiwiteite.¥¥ - Die aanspreek van kwessies soos MIV/Vigs of COVID-19-pandemie. ¥¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met projekte wat deur besighede as deel van maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid onderneem kan word. Maks. (6) [40] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 2 PUNTE 2.1 2 2.2 8 2.3 6 2.4 8 2.5.1 2 2.5.2 4 2.5.3 4 2.6 6 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 22 Downloaded from hlayiso.com 12 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 3.1 Voorbeelde van werknemervoordele - Mediese fonds/Mediese versekering ¥ - Pensioenfonds ¥ - Voorsorgfonds ¥ - Begrafnisvoordele ¥ - Motor-/Reistoelae/Behuisingstoelae ¥ /Selfoontoelae ¥ /Kleretoelae ¥ - Prestasiegerigte byvoordele ¥ - Uitreiking van bonusaandele ¥ - Personeelafslag/Gratis of goedkoop maaltye ¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voorbeelde van werknemervoordele. LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 1) (4) 3.2 Aspekte van die indiensnemingskontrak - Persoonlike besonderhede van die werknemer ¥¥ - Besonderhede van die besigheid/werkgewer, bv. naam/adres, ens. ¥¥ - Postitel/Posisie ¥¥ - Posbeskrywing ¥¥ - Posspesifikasie ¥¥ - Indiensneming-/Aanvangsdatum ¥¥ - Plek waar werknemer meeste van sy/haar werkstyd sal spandeer ¥¥ - Werksure, bv. gewone tyd/oortyd ¥¥ - Vergoeding, bv. weeklikse of maandelikse betaling ¥¥ - Voordele/Byvoordele/Toelaes ¥¥ - Verlof, bv. siek-/kraam-/jaarlikse/aannemingsverlof ¥¥ - Werknemeraftrekkings (verpligtend/nie-verpligtend) ¥¥ - Termyn van die kontrak/Besonderhede van beëindiging ¥¥ - Proeftydperk ¥¥ - Handtekeninge van beide die werkgewer en werknemer ¥¥ - Lys van dokumente wat deel van die kontrak vorm, bv. aanstellingsbrief/ gedragskode/etiese kode ¥¥ - Dissiplinêre beleid, bv. reëls en dissiplinêre prosedures vir onaanvaarbare gedrag ¥¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aspekte van die indiensnemingskontrak. LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3 x 2) (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 23 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 13 3.3 Doel van induksie as ƌ menslikehulpbronne-aktiwiteit - Stel nuwe werknemers bekend aan bestuur/kollegas ¥ om verhoudinge met medewerkers op verskillende vlakke te vestig. ¥ - Skep geleenthede vir nuwe werknemers ¥ om verskillende departemente te beleef/ondersoek. ¥ - Verduidelik veiligheidsregulasies en -reëls ¥, sodat nuwe werknemers hul rolle/verantwoordelikhede in hierdie opsig sal verstaan. ¥ - Kommunikeer inligting ¥ oor produkte/dienste. ¥ - Gee nuwe werknemers die geleentheid om vrae te vra ¥ wat hulle sal gerusstel/op hul gemak stel/stres/bekommernisse/onsekerhede sal verminder. ¥ - Laat nuwe werknemers welkom voel ¥ deur hulle aan hul fisiese werksomgewing/spasie bloot/bekend te stel. ¥ - Gee nuwe werknemers ƌ toer/inligting ¥ oor die uitleg van die geboue/kantoor. ¥ - Verbeter vaardighede¥ deur indiensopleiding. ¥ - Stel nuwe werknemers bekend aan ¥ die organisasiestruktuur/hul toesighouers. ¥ - Verseker dat werknemers hul rol/verantwoordelikhede verstaan, ¥ sodat hulle meer effektief/produktief sal wees. ¥ - Kommunikeer besigheidsbeleid ¥ ten opsigte van etiese/professionele gedrag/prosedures/indiensnemingskontrak/voorwaardes vir indiensneming, ¥ ens. - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van induksie as ƌ menslikehulpbronne-aktiwiteit. Maks. (6) 3.4 Faktore wat pryse beïnvloed 3.4.1 Vraag ¥¥ (2) 3.4.2 Insetkoste ¥¥ (2) 3.5 Doel van verpakking - Beskerm die produk fisies ¥ teen enige skade. ¥ - Bevorder die bemarking ¥ van die produk. ¥ - Voorkom dat die produk ¥ bederf. ¥ - Voorkom peutery/diefstal ¥ van ƌ produk. ¥ - Verbeter gerief ¥ wat gebruik of berging betref. ¥ - Maak dit makliker ¥ om produkte te identifiseer. ¥ - Onderskei die produkte ¥ van ander mededingende produkte. ¥ - Dra by tot die winsgewendheid van die besigheid ¥ deur uitverkopings en gebruik van hulpbronne. ¥ - Trek aandag as ƌ bemarkingsinstrument ¥ om die waarde van die produkte te toon. ¥ - Skakel die produk met die promosiestrategie ¥ wat gebruik word om die produk te bevorder. ¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van verpakking. Maks. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 24 Downloaded from hlayiso.com 14 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) 3.6 Produksiebeplanning 3.6.1 Aspekte tydens produksiebeplanning vanuit die scenario - Steve, die produksiebestuurder, moet die werklike roete opstel wat die materiaal in die fabriek moet volg.¥ - Hy moet ook die tyd bereken wat nodig is om elke aktiwiteit in die vervaardigingsproses uit te voer.¥ LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 1) (2) 3.6.2 Voordele van produksiebeplanning - Produksiebeplanning laat ƌ besigheid toe om te verseker dat elke masjien en werker ¥ tot hul volle kapasiteit gebruik word. ¥ - Besigheid kan verseker dat dit die korrekte hoeveelheid voorrade ¥ voorraadbeheer op ƌ gegewe tydstip het. ¥ - Verbeterde voorraadbeheer verminder vermorsing ¥ en onnodige bergingskoste. ¥ - Produksiebeplanning sal verhoed dat tyd vermors word ¥ en verhoog die aantal finale produkte; dus toenemende produktiwiteit. ¥ - Produksiebeplanningsproses behels gehalte-inspeksies ¥ wat gehalte sal verbeter. ¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van produksiebeplanning. Maks. (6) 3.7 Voorkomende maatreëls wat besighede behoort te neem wanneer masjinerie gebruik word - Masjinerie en toerusting moet korrek geïnstalleer word en veilig wees om te gebruik. ¥¥ - Werkers moet behoorlik opgelei wees oor hoe om masjinerie te gebruik en moet ingelig wees oor die risiko’s wanneer masjinerie gebruik word. ¥¥ - Gereelde veiligheidstoetse moet uitgevoer word en masjinerie moet gereeld in stand gehou word. ¥¥ - Wanneer werkers met masjinerie en toerusting werk, moet hulle beskermde klere en uitrustings dra, soos oorpakke, veiligheidshelms, oorproppies, maskers, swaardiensstewels, sweisbrille en handskoene. ¥¥ - Ontwikkel ƌ kultuur van veiligheid in die werkplek.¥ ¥ - Maak werkers vertroud met veiligheidsprosedures. ¥¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voorkomende maatreëls wat besighede behoort te neem wanneer masjienerie gebruik word. Maks. (6) [40] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 3 PUNTE 3.1 4 3.2 6 3.3 6 3.4 4 3.5 6 3.6.1 2 3.6.2 6 3.7 6 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 25 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 15 VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE BESIGHEIDSOMGEWINGS 4.1 Voorbeelde van kontemporêre wetgewing wat besigheidsbedrywig- hede kan beïnvloed - Wet op Arbeidsverhoudinge ¥¥ - Nasionale Kredietwet ¥¥ - Wet op Verbruikersbeskerming ¥¥ - Wet op Gelyke Indiensneming ¥¥ - Wet op Vaardigheidsontwikkeling ¥¥ - Wet op Breëbasis- Swart Ekonomiese Bemagtiging ¥¥ - Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en Siektes/ Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid (OHSA) ¥¥ - Wet op Basiese Diensvoorwaardes ¥¥ - Maatskappywet ¥¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voorbeelde van kontemporêre wetgewing wat besigheidsbedrywighede kan beïnvloed. LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 26 Downloaded from hlayiso.com 16 BESIGHEIDSTUDIES V1 (EC/NOVEMBER 2020) 4.2 Betekenis van netwerkvorming - Netwerkvorming verwys na ƌ gekoördineerde aktiwiteit waar mense met ƌ soortgelyke doel ontmoet,¥ en inligting en idees uitruil. ¥ - Die doel van netwerkvorming is om soveel as moontlik mense te bereik¥ en om elke verbinding betekenisvol te maak. ¥ - Besighede kan netwerkvorming gebruik as ƌ instrument ¥ om verkope / beeld van besigheid te verhoog/verbeter. ¥ - Besighede kan lede van kamers van handel en nywerheid / professionele sakeklubs / informele sosiale groeperings word ¥ om nuwe kontakte te ontmoet.¥ - Enige ander relevante antwoorde wat verband hou met die betekenis van netwerkvorming. Maks. (4) 4.3 Maniere waarop besighede magsverhoudinge kan vorm - Bou rondom BBSEB ¥ en bemagtiging van werknemers. ¥ - Vermoë van ƌ person se mag ¥ om ander se denke, aksies en keuses te beïnvloed. ¥ - Alle partye in ƌ verhouding besit ƌ mate van mag, ¥ dit is, mag om te staak¥/aandring op betaling¥/bestel materiaal ens. ¥ - Strategiese alliansie/ooreenkoms ¥ tussen besighede lei tot gemeenskaplike voordele. ¥ - Strategiese bondgenote wil nie gemeenskaplike voordeel ¥ verloor nie. ¥ - Strategiese bondgenote oorweeg voorstelle¥ wat deur besighede in die alliansie gemaak word. ¥ - Oorreding van groot beleggers ¥ het die mag om ander besighede te beïnvloed. ¥ - Verseker welwillendheid van beleggers ¥ en luister na voorstelle van beleggers. ¥ - Invloed op maatskappyverteenwoordigers ¥ deur agente of tussengangers. ¥ - Tussengangers beïnvloed verbruikers deur gratis monsters uit te deel ¥ en deur voorstelle van sekere produkte deur spesialiste/beleggers. ¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop besighede magsverhoudinge kan vorm. Maks. (6) 4.4 Rowery 4.4.1 Impak van rowery vanuit die scenario - Dit verklaar daarom die afname in verkope ¥ en winste ¥ wat hulle ervaar. (2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 27 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2020) BESIGHEIDSTUDIES V1 17 4.4.2 Maniere waarop EM rowery kan hanteer - Patent ¥ /voorkom ander besighede/mense om nie dieselfde produk/spesifieke diens te produseer en te verkoop nie. ¥ - EM kan ƌ patent vir nuwe uitvindings uitneem ¥ en ƌ steekproef van hul uitvinding by die aansoek insluit. ¥ - Hulle kan regstappe bring teen enige iemand wat ¥ die uitvinding gebruik. ¥ - Handelsmerke ¥/identifiseer besighede en hul produkte. ¥ - Hulle moet hul handelsmerke registreer ¥ met die register van handelsmerke by die maatskappye en intellektuele eiendomregistrasie. ¥ - Kopiereg ¥ / EM kan regstappe neem teen mense wat hul produkte kopieer. ¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere voor waarop EM rowery kan hanteer. Maks. (6) BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 4.5 Tipes werwing - Interne werwing ¥ - Eksterne werwing ¥ LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 1) (2) 4.6 Gehaltebeheer-liggame - SABS ¥ - ISO ¥ - Gehaltesirkels¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met gehaltebeheer- liggame. LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 1) (2) 4.7 Doel van die Wet op Beroepsgesondheid en -Veiligheid - Die doel is om voorsiening te maak vir die gesondheid en veiligheid van werknemers by die werk en tydens die gebruik van masjinerie. ¥¥ - Dit beskryf die rolle en verantwoordelikhede van werkgewers, werknemers, ontwerpers, invoerders, verskaffers en verkopers. ¥¥ - Die Wet vereis dat die hoofgevare in die werkplek geïdentifiseer en uitgeskakel word. ¥¥ - Dit vereis dat werknemers moet saamwerk en die nodige instruksies volg en enige onveilige situasies rapporteer. ¥¥ - Verduidelik die rolle en pligte van die gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers. ¥¥ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van die Wet op Beroepsgesondheid en -Veiligheid. Maks. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [BSTD GR 11 P1 MEMO 2020](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr-11-p1-memo-2020/772c1cb7-c682-4ac0-8f54-cb70bfaf40d4) — Business Studies · Memo · 2020 - [AFR BSTD GR 11 P1 MEMO 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/afr-bstd-gr-11-p1-memo-2020-d/5d063390-257c-41b5-89a3-d076641ad28f) — Business Studies · Memo · 2020 · Afr - [BSTD GR 11 P1 MEMO 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr-11-p1-memo-2020-d/2394d6d6-8765-4d75-8321-8a43a06e1d9f) — Business Studies · Memo · 2020 - [AFR BSTD GR 11 P1 QP 2020](https://www.hlayiso.com/library/afr-bstd-gr-11-p1-qp-2020/6aa8adc8-9cef-4679-ae34-ec033da2ba98) — Business Studies · QP · 2020 · Afr - [AFR BSTD GR 11 P1 QP 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/afr-bstd-gr-11-p1-qp-2020-d/8bfdf2b2-f860-4752-b01e-f875e2aa71aa) — Business Studies · QP · 2020 · Afr - [BSTD GR 11 P1 QP 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr-11-p1-qp-2020-d/f29f87a2-9925-435b-83ad-3168c7e9bee6) — Business Studies · QP · 2020 ## More from Grade 11 Business Studies - [Grade 11 Business Studies P1 November 2026 Mock 2](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-business-studies-2026-november-mock-exam-2-question-paper-paper-1/f2b165c1-6d22-4ec3-9f4e-8393814d207a) — QP · 2026 · Eng - [Gr 11 Bus Stu ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-bus-stu-atp-2023-24/9ad6e1d4-d0db-4a5d-938b-c62e8c425afd) — ATP - [LP Business Studies Grade 11 June 2025 P1 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-business-studies-grade-11-june-2025-p1-and-memo/430c6d81-db16-48ba-9a31-dd02966696bb) — QP + Memo · 2025 - [LP Business Studies Grade 11 June 2025 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-business-studies-grade-11-june-2025-p2-and-memo/8510a558-f4ef-4a6e-a8a4-ea5e38115ad4) — QP + Memo · 2025 - [BSTD P1 GRADE 11 Nov 2025 ENG watermark](https://www.hlayiso.com/library/bstd-p1-grade-11-nov-2025-eng-watermark/b5362a29-5f40-4f92-b1b7-51e2b5614b0b) — QP · 2025 · Eng - [BUSINESS STUDIES P2 GR11 QP NOV2025 Afrikaans watermark](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-gr11-qp-nov2025-afrikaans-watermark/a2210101-6ab3-4ded-8e8a-8ac2b096ea10) — QP · 2025 · Afr ## Collection - [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.