# Business Studies Grade 11 Eastern Cape November 2018 Memo > Grade 11 Business Studies memorandum from the Eastern Cape November 2018 (Afrikaans), 41 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr-11-memo-afr-nov2018/0d14ced7-09a4-4305-b530-a50e366ff495 - Updated: 2026-09-27 - Subject: Business Studies - Grade: Grade 11 - Document type: Memorandum - Year: 2018 - Exam period: Eastern Cape November - Curriculum: CAPS - Pages: 41 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/business-studies) › [Business Studies Grade 11 Eastern Cape November 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr-11-memo-afr-nov2018/0d14ced7-09a4-4305-b530-a50e366ff495) ## About this document Business Studies · Grade 11 · Eastern Cape November · 2018. Memorandum, 41 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2018 BESIGHEIDSTUDIES NASIENRIGLYN PUNTE: 300 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 41 bladsye. ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com 2 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) AANTEKENINGE VIR NASIENERS 1. Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die aard van die vraag afhang. 2. ʼn Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike oorweging moet gegee word aan ʼn antwoord wat korrek is, maar:  ‘n Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word  Uit ʼn ander bron kom  Oorspronklik is  ʼn Ander benadering gebruik LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A. 3. Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur ʼn kandidaat voorsien word en ken punte diensooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is of ʼn mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.) 4. Die woord ‘subtotaal’ word gebruik om die toekenning van punte binne ʼn vraag of subvraag te vergemaklik. 5. Die doel daarvan om punte (gelei deur ‘maks’ in die uiteensetting van die punte) aan die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die nasien van die skrifte asook met berekeninge/moderering. 6. Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale, soos aangedui by die toedeling van punte wat aan die einde van elke vraag verskyn. Slegs die totaal vir elke vraag moet in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn. 7. In ʼn indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en verband hou met die vraag. 8. Foutiewe nommering van antwoorde in AFDELING A en B sal streng gepenaliseer word, daarom word korrekte nommering in alle afdelings sterk aanbeveel. 9. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met ʼn H of R. 10. Neem kennis dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding Ja/Nee in die evalueringstipe vrae wat motivering of bevestiging vereis nie. (Van toepassing op AFDELING B en C.) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 3 11. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word: 11.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.'√ 11.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word√ op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.'√ LET 1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'ontleed'. WEL: 2. Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van punte. 12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyne en die konteks van elke vraag. Kognitiewe werkwoorde, soos: 12.1 Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn. 12.2 Beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon verskille/differensieer, regverdig, ontwerp, ontwikkel, ontleed, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word. 13. Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord aangebied het in AFDELING B en C - vrae wat een antwoord vereis. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com 4 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) 14. AFDELING B 14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidate se EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur ʼn lyn deur die onnagesiende gedeelte te trek en gebruik die woord ‘gekanselleer’. LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word. 14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat. Punt 14.1 geld steeds. 14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/mening te gee, beredeneer dit ten einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer. 14.4 Gebruik van die kognitiewe werkwoord en toekenning van punte: 14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer is wat vereis dat kandidate moet ‘verduidelik/bespreek/beskryf’, sal dit soos volg nagesien word:  Opskrif/Feit 2 punte  Verduideliking 1 punt (of soos aangedui in die nasienriglyne). Die ‘opskrif’ en ‘verduideliking’ word apart gegee om die toekenning van punte te vergemaklik. 14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet die kandidaat gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte wat toegeken is. 14.5 EEN punt sal toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep, wat eenwoord-antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit ʼn scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B EN C (waar van toepassing). 15. AFDELING C 15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg: Inleiding Maksimum: Inhoud 32 Gevolgtrekking Insig 8 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 5 15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente: Struktuur Is daar ʼn inleiding, inhoud en ʼn gevolgtrekking? 2 Analise en Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub- interpretasie opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van wat gevra word, getoon word? Punte toegeken volgens die gids hieronder: Alle opskrifte aangespreek: 1 (Een ‘A’) Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een ‘A’) 2 Sintesis Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op die vrae gebaseer is? Punte behoort toegeken te word volgens die gids hieronder: Geen relevante feite: 0 (Twee ‘-S’) ʼn Paar relevante feite: 1 (Een ‘-S’) Slegs relevante feite: 2 (Geen ‘-S’) Opsie 1: Waar ‘n kandidaat 50% of meer van die vraag met slegs relevante feite beantwoord het, verskyn geen -S in die linkerkantlyn. Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir sintese toe. Opsie 2: Waar ‘n kandidaat minder as 50% van die vraag met slegs OF ‘n paar relevante feite beantwoord het, verskyn een ‘-S’ in die linkerkantlyn. Ken ‘n maksium vna EEN (1) punt vir sintese toe. Opsie 3: Waar ‘n kandidaat minder as 50% van die vraag met geen relevante feite beantwoord dhet, verskyn twee ‘-S’ in die linkerknatlyn. Ken ‘n NULPUNT toe vir sintese. 2 Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde, aktuele inligting, huidige neigings en ontwikkelings? 2 TOTAAL VIR INSIG: 8 TOTAAL VIR FEITE: 32 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32) 40 LET WEL: 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die inleiding en gevolgtrekking nie. 2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie. 3. Geen punte sal toegeken word vir ‘Struktuur’ as die opskrifte ‘INLEIDING, GEVOLGTREKKING/SLOT’, ens. nie ʼn verduideliking insluit nie. 15.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ʼn simbool, bv. (‘S, A, -S en/of O’). Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com 6 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) 15.4 Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/nasienriglyne vir elke vraag aangedui. 15.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onderafdeling behaal is. Skryf ‘SUBMAKS’/’MAKS’ nadat maksimum punte behaal is. 16.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir insig soos volg aan: S - Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid soos in die tabel hieronder aangedui. INHOUD PUNTE Feite 32 (maks.) S 2 A 2 S 2 O 2 TOTAAL 40 16.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie van dieselfde subopskrifte gebruik maak nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.) 16.8 Indien ʼn kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kry hy/sy steeds punte vir struktuur. 16.9 Indien ʼn ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne. 16.10 16.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde. 16.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig aan die einde van elke voltooide sin aangetoon word nie. Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv. ‘Produkontwikkeling is ʼn groeistrategie/waar ondernemings poog on nuwe produkte √ in bestaande markte bekend te stel.’ √ Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word. 16.11 Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite in die nasienriglyn as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 7 AFDELING A: VERPLIGTEND VRAAG 1 1.1 1.1.1 D√√ 1.1.2 C√√ 1.1.3 A√√ 1.1.4 A√√ 1.1.5 B√√ 1.1.6 C√√ 1.1.7 B√√ 1.1.8 D√√ 1.1.9 D√√ 1.1.10 B√√ (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 verkrygings √√ 1.2.2 koöperasie √√ 1.2.3 werksplekforum √√ 1.2.4 Jung √√ 1.2.5 onderhoud √√ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 G√√ 1.3.2 F√√ 1.3.3 A√√ 1.3.4 E√√ 1.3.5 D√√ (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 40 UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 1 PUNTE 1.1 20 1.2 10 1.3 10 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com 8 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) AFDELING B Sien SLEGS die EERSTE DRIE antwoorde in hierdie afdeling na. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 Besigheidsomgewings/Sakeomgewings - Mikro √ - Mark √ - Makro √ LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3 x 1) (3) 2.2.1 Sekondêre √√ Submaks. (2) Motivering: Hoek Meubel Vervaardiger (HMV) spesialiseer in die vervaardiging van kantoormeubels √ Submaks. (1) Maks. (3) 2.2.2 Uitdagings van die mikro-omgewing Uitdagings van die mikro- Motivering omgewing (a) Gebrek aan ‘n visie en Die bestuur van HMV het onduidelike ‘n missie √√ doelwitte ontwikkel wat personeel oor die rigting van die besigheid verwar. √ (b) Gebrek aan voldoende HMV het besluit om vir Zuko en Sophia bestuursvaardighede √√ te bevorder as bestuurders al het hulle nie die nodige vaardighede om hul take effektief uit te voer nie. √ (c) Vakbonde, stakings en Sommige werkers het besluit om te staak sloerstakings √√ nadat hulle hul vakbonde geraadpleeg het omdat hulle gevoel het die aanstellingsproses nie deursigtig en regverdig was nie. √ Submaks. (6) Submaks. (3) Maks. (9) 2.2.3 Funksies van vakbonde - Beskerm belange van werknemers. √√ - Verteenwoordig die belange van die algemene samelewing en minderheidsgroepe deur die nuusmedia en onderhandelinge √√ - Beïnvloed regeringsbesluite. √√ - Beïnvloed die bestuur met die oog op beter werkstoestande, salarisse en voordele. √√ - Verteenwoordig werknemers korporatief en individueel. √√ - Verbeter die materiële voordele van lede. √√ - Bevordering van die belange van lede. √√ - Verskaffing van wetlike en finansiële advies √√ - Verskaffing van voordele en opvoedkundige fasiliteite aan hulle lede. √√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 9 - Ondersteuning van geslagsgelykheid √√ - Beskerm lede in tye van aflegging en dissiplinêre verhore (tugverhore) √√ - Beskerming van die belange van hul lede tydens dissiplinêre prosedures √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies van vakbonde Maks. (6) 2.3 Verskille tussen stakings en sloerstakings STAKINGS SLOERSTAKINGS - Tydelike gesamentlike weiering √ van - Die werknemers hou aan met werk, werknemers om te werk √ √ maar teen ‘n baie stadiger tempo as gewoonlik √ - ‘n Gesamentlike, georganiseerde - Die werknemers se doel is om die staking van werk deur werknemers √ werkplek/produksie √ te ontwrig √ om werkgewers te forseer om hulle eise te aanvaar √ - Enige ander relevante antwoord wat - Enige ander relevante antwoord verband hou met stakings wat verband hou met sloerstakings Submaks. (2) Submaks. (2) Maks. (4) LET WEL: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie, maar die onderskeid moet duidelik wees. 2. Ken ‘n maksimum van TWEE (2) punte toe as die onderskeid nie duidelik is nie./Sien óf stakings óf sloerstakings na. 2.4 Maniere waarop besighede by die uitdagings in die makro-omgewing kan aanpas 2.4.1 Inligtingsbestuur - Inligting moet gevind/aangeteken/gerieflik opgespoor word en effektief gebruik word. √ - Besighede moet ‘n effektiewe bestuursinligtingstelsel implementeer wat toeganklik en nuttig is vir alle personeel. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met inligtingsbestuur as ‘n metode om by die uitdagings in die besigheidsomgewings aan te pas. Submaks. (4) 2.4.2 Organisasie-ontwerp en aanpasbaarheid - Besighede moet aanpasbaar wees in hul organisasie-ontwerp √ en strategieë sodat hulle in ‘n verandererende mark kan meeding. √ - Organisasie-ontwerp is ‘n proses om mense/inligting/tegnologie van ‘n organisasie √ te integreer sodat dit die winsgewendheid van die besigheid verbeter. √ - Verander die organisasie-ontwerp √ om by ‘n spesifieke uitdaging aan te pas. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met organisasie- ontwerp en aanpasbaarheid as ‘n metode om by die uitdagings in die besigheidsomgewings aan te pas. Submaks. (4) Maks. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com 10 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) 2.5 Maniere waarop besighede magsverhoudings vorm - Bou rondom BBSEB √ en bemagtiging van werknemers. √ - Vermoë van ‘n persoon se mag √ om ander se denke, aksies en keuses te beïnvloed. √ - Alle partye in ‘n verhouding besit ‘n mate van mag, √ dit is, mag om te staak √/ aandring op betaling √/bestel materiaal ens. √ - Strategiese alliansie/ooreenkoms √ tussen besighede lei tot gemeenskaplike voordele. √ - Strategiese bondgenote wil nie gemeenskaplike voordele √ verloor nie √ - Strategiese bondgenote oorweeg voorstelle √ wat deur besighede in die alliansie gemaak word. √ - Oorreding van groot beleggers √ het die mag om ander besighede te beïnvloed. √ - Verseker welwillendheid van beleggers √ en luister na voorstelle van beleggers. √ - Invloed op maatskappyverteenwoordigers √ deur agente of tussengangers. √ - Tussengangers beïnvloed verbruikers deur gratis monsters uit te deel √ en deur voorstelle van sekere produkte deur spesialiste/beleggers. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede magsverhoudinge kan vorm. Maks. (6) 2.6.1 Sosio-ekonomiese kwessies - Stakings √ - Armoede √ - Werkloosheid √ - Misdaad √ - MIV/Vigs √ LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3 x 1) (3) 2.6.2 Impak van misdaad op MDR - Groot finansiële verliese √ omdat die besighede hulle werkplek moet beveilig met diefwering, sekuriteitskameras en sekuriteitspersoneel. √ - Besighede verloor ook geld √ as gevolg van gesteelde voorrade. √ - Dit beïnvloed die werknemers; √ hulle voel bedreig en te bang om by die work te wees √ en dit beïnvloed hul werkprestasie √ en lei tot verminderde produktiwiteit. √ - Besighede kry nie die beste werknemers nie √ aangesien mense te bang is om in daardie area te werk. √ - Kliënte is te bang om in daardie area aankope te doen √ so dit veroorsaak 'n afname in die winste van die onderneming. √ - Versekerings- en sekuriteitskoste √ raak duur. √ - Kleiner besighede kan dikwels nie versekering bekostig nie √ en moet dan die gesteelde goedere self vervang teen ‘n groter verlies. √ - Laer winste beïnvloed die besluit om uit te brei √ en om meer mense in diens te neem/hoër lone te betaal. √ - Besighede verloor geskoolde mense √ wat lei tot ‘n afname in produktiwiteit. √ - Misdaad veroorsaak ‘n verhoging in gesondheidskoste van werknemers√ as gevolg van beserings of spanning. √ - Ontmoedig buitelandse bemarking √ en verminder toerisme. √ - Misdaad het onbillike mededinging tot gevolg √ van gesteelde goedere wat teen ‘n laer prys herverkoop word. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die impak van misdaad op MDR. Maks. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 11 2.6.3 Maniere waarop MDR HIV/Vigs kan aanspreek - Ontwikkel beradingsprogramme vir geïnfekteerde/geaffekteerde persone/ werknemers. √√ - Reël werkswinkels om HIV/Vigs-programme/-veldtogte aan te bied. √√ - Bied anti-retrovirale (ARV) behandelingsprogramme (ART) vir geïnfekteerde werknemers aan. √√ - Moedig werknemers aan om by HIV/Vigs ondersteuningsgroepe aan te sluit. √√ - Ontwikkel strategieë om stigma en diskriminasie aan te spreek. √√ - Neem deel aan HIV/Vigs-voorkomingsprogramme wat in die gemeenskap geïmplementeer word. √√ - Ondersteun nie-regerings-/gemeenskapsgebaseerde organisasies (NPO)/ HIV/Vigs-inisiatiewe. √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop HIV/Vigs aangespreek kan word. Maks. (6) 2.7 Doel van Wet op Arbeidsverhoudinge (WAV) - Voorsien ʼn raamwerk waarin werknemers, werkersunies en werkgewers saamwerk √ om sake wat verband hou met die werksplek, te bespreek. bv. salarisse, diensvoorwaardes. √ - Bevorder ordelike onderhandelinge en werknemersbetrokkenheid √ by besluitneming. √ - Bevorder beslegting √ van arbeidsgeskille. √ - Bevorder billike √ indiensnemingspraktyke. √ - Gee ʼn uiteensetting van die verhouding √ tussen werkgewers en werknemers. √ - Bevorder eenvoudige prosedures √ vir die registrasie van vakbonde en werkgewersorganisasies. √ - Reguleer die regte van die vakbonde en fasiliteer √ kollektiewe bedinging/ gemeenskaplike bedinging. √ - Reguleer die effektiwiteit van bedingingsrade √ en statutêre rade. √ - Laat werkplekforums toe √ waar werknemers aan besluitneming deelneem √ - Stigting van die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) om arbeidsgeskille √ deur statutêre versoening, bemiddeling en arbitrasie op te los. √ - Onderskryf die reg om te staak teen aflegging, √ fasilitering van arbeidsgeskille. √ - Maak die kontrakte van indiensnemingprosedures √ duidelik √ - Stigting van Arbeidshof en Arbeidsappélhof √ om arbeidskwessies te hanteer. √ - Verskaf kodes √ vir goeie praktyke. √ - Hanteer √ stakings en uitsluitings en werkplekforums. √ - Stigting van werkplekforums √ om die belange van die werknemers te bevorder ongeag of hulle aan ʼn vakbond behoort of nie. √ - Enige ander relevante antwoord wat met die doel van die Wet op Arbeidsverhoudinge, verband hou Maks. (6) [60] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com 12 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 2 PUNTE 2.1 3 2.2.1 3 2.2.2 9 2.2.3 6 2.3 4 2.4 8 2.5 6 2.6.1 3 2.6.2 6 2.6.3 6 2.7 6 TOTAAL 60 VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE 3.1 Suksesfaktore - Volhoubaarheid √ - Winsgewendheid √ - Klantebasis √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die suksesfaktore vir ‘n besigheidsgeleentheid. LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3 x 1) (3) 3.2.1 Aanhaling uit die scenario Sy het ‘n berekende risiko geneem deur uit haar onderwyspos te bedank √/ haar eie huiswerksentrum oop te maak √ Maks. (1) 3.2.2 Eienskappe van ‘n entrepreneur - Toegewyd √ - Volharding √ - Vermoë om vinnig aan te pas √ - Begeerte vir verantwoordelikheid √ - Goeie bestuur en leierskap √ - Vertroue in die vermoë om sukses te behaal √ - Hoë vlakke van energie √ - Passie √ - Bestuursvaardighede √ - Wilskrag om struikelblokke te oorkom √ - Soeke na geleenthede √ - Dromer met ‘n duidelike visie √ - Geduld √ - Goeie kommunikasie-vaardighede √ - Ambisieus √ - Entoesiasties √ - Hardwerkend √ - Eerlik √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die eienskappe van ‘n entrepreneur LET WEL: 1. Sien slegs die eerste VIER (4) na. 2. Ken geen punte toe vir ‘neem berekende risiko’. (4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 13 3.3 Faktore om te oorweeg voordat ‘n besigheid begin word - Kultuur van die organisasie √√ - Verseker dat die gedragkode in plek is √√ - Voorsiening van deurlopende opleiding √√ - Moontlike omgewingsveranderinge √√ - Moontlike risikofaktore √√ - Beplanning en minimalisering van die impak van die besigheid op die omgewing √√ - Aksieplan om die verbruikers se behoefte te bevredig √√ - Sny van koste op onnodige vermorsing en uitgawes √√ - Die bronne van natuurlike hulpmiddels/verskaffers √√ - Die bronne van befondsing wat die besigheid sal gebruik √√ - Die ondernemingsvorm wat deur die besigheid gebruik gaan word √√ - Die registrasie van die besigheid √√ - Die ligging/besigheidsperseel wat gebruik gaan word √√ - Verbruikersdienste √√ - Moontlikhede vir groei van die besigheid √√ - Moontlikhede vir kostebesparing √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die faktore wat oorweeg moet word voordat ‘n besigheid begin word. LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 2) (8) 3.4 3.4.1 Betekenis/Bedoeling van ‘n aksieplan - ‘n Aksieplan is ‘n verslag van aktiwiteite √ wat aantoon hoe aktiwiteite georganiseer gaan word om die doelwitte in die besigheidsplan te behaal. √ - Is 'n beplannings- en moniteringsmiddel √ wat spesifiseer watter take moet gedoen word deur wie, wanneer en met watter hulpbronne√ ten einde spesifieke doelwitte te bereik. √ - Is 'n proses wat sal help om idees te fokus √ en om op die stappe te besluit om 'n spesifieke doel te bereik. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die betekenis van ‘n aksieplan. Maks. (4) 3.4.2 Belangrikheid/Voordele van ‘n aksieplan - Die afhandeling van projekte binne die gespesifiseerde tyd √ word moontlik gemaak. √ - Dit help die persoon wat verantwoordelik is vir die bereiking van sekere doelwitte √ om georganiseerd te werk te gaan. √ - Dit dien as ‘n kontrolemaatstaf vir die meting √ van werkstandaarde en prestasie. √ - Dit prioritiseer aktiwiteite √ volgens die belangrikheid daarvan. √ - Dit verander planne √ in aksies. √ - Identifiseer probleme √ wat moontlik kan plaasvind √ - Dien as 'n moniteringsmiddel √ wat dit moontlik maak om vordering na te gaan. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die belangrikheid van ‘n aksieplan. Maks. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com 14 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) 3.4.3 Bronne van finansiering - Eienaarskapitaal (eie fondse) √√/Geld wat die eienaars in die besigheid investeer/Eienaar se spaargeld/Aandele uitreik/ Behoue wins. √√ - Skuld/lenings√√/Geld wat geleen word. √√ - Lenings van vriende en familie. √√ - Banklenings. √√ - Verband √√/ ‘n bepaalde tipe banklening wat gebruik word om eiendom te koop. √√ - Skuldbriewe √√/die maatskappy leen geld van die publiek. √√ - Bruikhuur of Afbetalingsverkoopooreenkomste √√/behels maandelikse betalings deur die besigheid vir die gebruik van die voertuig of toerusting. √√ - Oortrokke bankrekening √√/‘n bank laat die besigheid toe om meer geld as wat hy in sy bankrekening het te onttrek. √√ - Handelskrediet √√/verskaffers van goedere en dienste aan die besigheid is dikwels bereid om ‘n sekere tydperk te wag vir betaling. √√ - Ander bronne: o Toekennings √√/geld wat deur die regering beskikbaar gemaak word vir klein ontwikkelende besighede √√ o Waagkapitaal √√/ryk besigheidspersone wat in belowende klein besighede wil belê in ruil vir gedeeltelike winste in die besigheid √√ o Engelbefondsing √√/finansiering word gegee vir eienaarskap- aandele in die besigheid as dit begin word √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bronne van befondsing. LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 2) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 15 3.5 Verskille tussen privaatmaatskappy en publieke/openbare maatskappy PRIVAATMAATSKAPPY PUBLIEKE/OPENBARE MAATSKAPPY - Mag nie aandele √ aan die algemene - Verkoop aandele aan die publiek √ publiek bied nie √ op die Johannesburgse Sekuriteitebeurs/ JSE √ - Naam moet eindig √ met Eiendoms - Naam moet eindig √ met Beperk/ Beperk/(Edms.) Bpk. √ Bpk. √ - Finansiële state moet onafhanklik - Jaarlikse finansiële state √ moet hersien word, √ maar hoef nie geoudit te geoudit word√ word nie √ - Hoef nie 'n prospektus te publiseer nie, - Moet 'n prospektus registreer en √ want verkoop nie aandele aan die publiseer √ by 'CIPRO'/Maatskappye publiek nie √ se Intellektuele Eiendomsregistrasiekantoor - Die maatskappy hoef nie die minimum - Moet eers die minimum subskripsie subskripsie/minimum aandele √ uit te uitreik, √ voordat maatskappy met reik nie √ sake kan begin - Enige ander relevante antwoord wat - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met ʼn privaatmaatskappy verband hou met die publieke maatskappy Submaks. (6) Submaks. (6) LET WEL: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie, maar die onderskeid moet duidelik wees. 2. Ken ‘n maksimum van SES (6) punte toe as die onderskeid nie duidelik is nie./Sien óf privaatmaatskappye óf publieke maatskappye na. Maks. (12) 3.6 Voordele van die stigting van ‘n maatskappy teenoor ander ondernemingsvorme - ‘n Maatskappy het sy eie regspersoonlikheid/wetlike status √ en word beskerm anders as eenmansake en vennootskappe. √ - ‘n Maatskappy het kontinuïteit √ van voortbestaan. √ - Aandeelhouers se private bates word beskerm √ omdat hulle beperkte aanspreeklikheid het. √ - Maatskappy het wettige beperkings √ en meer aanspreeklikheid as eenmansake en vennootskappe. √ - 'n Maatskappy mag meer beleggers hê √ om die stigting van die besigheid te befonds. √ - Aandeelhouers is in staat om aandele vrylik te koop √ en verkoop in ‘n publieke maatskappy. √ - Aandeelhouers deel in die winste van die maatskappy √ in die vorm van dividende √ - Die maatskappy word bestuur deur ‘n gekwalifiseerde √ en bevoegde direksie√ - ‘n Maatskappy is minder geneig om konsultante te gebruik √ aangesien dit meer vaardighede en ervaring het. √ - Maatskappye het ‘n beter √ kontantvloei. √ - Direkteure hoef nie persoonlike lenings uit te neem √ om die die besigheid te laat groei nie. √ - Maatskappy-aandele kan √ oorgedra/gekoop/verkoop word. √ - Maatskappye het belastingvoordele √ wat ander besighede nie het nie. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van die stigting van ‘n maatskappy teenoor ander ondernemingsvorme. Maks. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com 16 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) 3.7 Redes waarom ‘n entrepreneur kan besluit om ‘n bestaande besigheid te koop - Die koper kan die rekord van die maatskappy ondersoek sowel as die winste en finansies. √√ - Makliker om befondsing te bekom indien die besigheid ‘n goeie geskiedenis/ beeld het. √√ - Daar is onmiddellik kontantvloei omdat daar reeds gevestigde klante is. √√ - Marknavorsing is alreeds gedoen en daar is ‘n bestaande klantebasis. √√ - Daar is bestaande reëlings vir verspreiding van voorraad en personeel/ gevestigde netwerke/ervare personeel. √√ - Die mark word nie verder verdeel deur die totstandkoming van ‘n bykomende onderneming nie. √√ - Baie probleme is alreeds opgelos. √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die redes waarom ‘n entrepreneur kan besluit om ‘n bestaande besigheid te koop. LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 2) (4) [60] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 3 PUNTE 3.1 3 3.2 5 3.3 8 3.4.1 4 3.4.2 8 3.4.3 8 3.5 12 3.6 8 3.7 4 TOTAAL 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 17 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 17 VRAAG 4: BESIGHEIDSROLLE 4.1 Stadiums van spanontwikkeling - Vorming √ - Bestorming √ - Normering √ - Prestering √ - Ontbinding/Treurtydperk √ - Enige ander antwoord wat verband hou met die stadiums van spanontwikkeling LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 1) (4) 4.2 4.2.1 Oorsake van konflik van die scenario - Tekort aan hulpbronne √ - Swak kommunikasie √ - Konstante/aanhoudende veranderinge √ LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3 x 1) (3) 4.2.2 Funksies/Rolle van werkplekforums om konflik op te los - Bevorder die belange van alle werknemers√ in die werkplek. √ - Om doeltreffendheid in die werkplek aan te moedig √ deur samewerking te bevorder. √ - Deur die werkgewer te raadpleeg √ en om konsensus te bereik oor werksomstandighede. √ - Om deel te neem in besluitneming √ wat verband hou met werksomstandighede. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies van die werkplekforum Maks. (8) 4.3 Hedendaagse konflikbestuurteorie - Konflik is ‘n normale gevolg van menslike interaksie √ en die proses van Verandering. √ - Konflik kan tranformerend wees √ en lei tot positiewe besigheidveranderinge. √ - Konflik moet bestuur word √ deur die gebruik van konflikbestuursvaardighede √ - Bestuur gebruik hul onderhandeling- en samewerkingsvaardighede √ ten einde ‘n wen-wen situasie te bewerkstellig. √ - Konflik √ tussen mense is onvermydelik. √ - Konflik is somtyds √ voordelig. √ - Konflik is die natuurlike √ resultaat van verandering. √ - Konflik kan √ en moet bestuur word. - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die hedendaagse konfikbestuurteorie. Maks. (6) 4.4 4.4.1 Betekenis van stres en krisisse Stres - Die liggaam se reaksie √ tot verandering √ wat ‘n fisiese, verstandelike of emosionele aanpassing of reaksie vereis. √ - Die ongunstige reaksie √ wat mense op oormatige druk het √ of op ander tipe eise wat by die werk op hul geplaas word. √ - Is die manier waarop die liggaam reageer √ op situasies √ wat ‘n person moeilik vind om te beheer. √ - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die betekenis van stress. Submaks. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 18 Downloaded from hlayiso.com 18 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) Krisis - Is ‘n tydperk √ van intense probleme, moeilikheid of gevaar √ - ‘n Gebeurtenis √ wat in ‘n kort tydperk √ die besigheid se belanghebbendes, sy eiendom, finansies en reputasie kan skade betrokken √ - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die betekenis van krisis Submaks. (2) Maks. (4) 4.4.2 Oorsake van stres - Werkslading √√ - Lang werksure √√ - Tydsdruk √√ - Sperdatums/Onbevoegde bestuurders √√ - Onaangename/Gevaarlike take √√ - Gebrek aan deelname aan besluitneming/beheer √√ - Gebrek aan bevoderingsgeleenthede √√ - Onvoldoende en onbedagsame toesighouding √√ - Afknouery/teistering/geweld √√ - Swak kommunikasie/leierskap √√ - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die oorsake van stres in die besigheidsomgewing Maks. (6) 4.4.4 Maniere om besigheidsverwante krisisse te hanteer - Besighede moet toepaslik reageer om die effek van die krisissituasie te verminder. √√ - Voorkom/Probeer die krisis te stop. √√ - Assesseer/Indien die krisis gebeur, kyk dit vierkantig in die gesig en probeer vinnig uitvind wat gebeur het, sonder om te oorreageer. √√ - Beplan/Identifiseer en prioritiseer die aksie wat vereis word. √√ - Evalueer die skade/situasie. √√ - Gee/Verskaf akkurate en korrekte inligting. √√ - Ondersteun/Gee ander leiding deur die situasie deur opleiding en ondersteuning te verskaf. √√ - Los botsende belange op. √√ - Wees sensitief teenoor die betokke mense. √√ - Herwin beheer/Bestuur die situasie op ‘n kalm manier totdat die krisis verby is. √√ - Verkry kundige advies indien die krisis buite die besigheid se omvang van kundigheid val. √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop besighede besigheidsverwante krisisse kan hanteer. Maks. (6) 4.5 Regte-gebaseerde benadering as een van die teorieë van etiek - Etiek en gedrag word aangemoedig √ deur menseregte te bevorder. √ - Basiese menseregte word geïdentifiseer en beskerm √ bv. reg tot vryheid en lewe √ - Streef na √ bevordering en beskerming van menseregte. √ - Fokus of die besluit √ reg of verkeerd is. √ - Fokus op proses √ en uitkomste. √ - Werk aan uitkomste √ en prosesdoelwitte.√ - Erken dat regte slegs tot stand kan kom √ deur bemagtiging. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die regte-gebaseerde benadering. Maks. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 19 Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2018) BESIGHEIDSTUDIES 19 4.6 4.6.1 Maniere/wyses waarop Oos-Kaapse Hardeware vroue en kinders bystaan - Groepsberading √ - Regsadvies √ - Entrepreneurprogramme √ LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. Maks. (3) 4.6.2 Burgerskapsrolle en verantwoordelikhede van OH - Maatskaplike verantwoordelikheid √ - Omgewingsvolhoubaarheid √ - Ekonomiese voorspoed √ - Rentmeesterskap van produkte √ - Verkryging √ - Toegang tot produkte √ - Dualistiese ekonomie, nalatenskap van apartheid, armoede en MIV/Vigs √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met burgerskaprolle en verantwoordelikhede wat OH in die besigheidsomgewing moet nakom LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. Maks. (4) 4.6.3 Rol wat Oos-Kaapse Hardeware kan speel in die sosiale en ekonomiese ontwikkeling van gemeenskappe - Bied opleiding √ aan lede van die gemeenskap. √ - Betrokke te raak √ by die programme vir die opheffing van die gemeenskap. √ - Beraders aan te bied √ om berading te doen van MIV en Vigs-pasiënte en hul gesinne om hulle te help om dit emosioneel te hanteer. √ - Betrokkenheid by voedingskemas √ om voedsel te versprei wat deur besighede geskenk is .√ - Aktiewe rol √ in maatskaplike projekte in die gemeenskap. √ - Help met die oplos √ van omgewingsprobleme. √ - Befondsing van onderwys √ deur verskaffing van beurse. √ - Aanmoediging √ van werknemers om vrywilligers te wees. √ - Opvoedkundige ontwikkeling √ van personeel. √ - Befondsing √ van plaaslike geletterdheidsprogramme. √ - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die rol wat Oos- Kaapse Hardeware kan speel in die sosiale en ekonomiese ontwikkeling van gemeenskappe. Maks. (8) [60] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 20 Downloaded from hlayiso.com 20 BESIGHEIDSTUDIES (EC/NOVEMBER 2018) UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 4 PUNTE 4.1 4 4.2.1 3 4.2.2 8 4.3 6 4.4.1 4 4.4.2 6 4.4.3 6 4.5 8 4.6.1 3 4.6.2 4 4.6.3 8 TOTAAL 60 VRAAG 5: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 5.1 Aspekte in ‘n indiensnemingskontrak - Persoonlike besonderhede van die werknemer √ - Besonderhede van die besigheid/werkgewer, bv. naam/adres, √ ens. - Postitel/Posisie √ - Posbeskrywing √ - Posspesifikasie √ - Datum van indiensneming/Aanvangsdatum √ - Plek waar werknemer meeste van sy/haar werkstyd sal spandeer √ - Werksure, bv. gewone tyd/oortyd √ - Vergoeding, bv. weeklikse of maandelikse betaling √ - Voordele/Byvoordele/Toelaes √ - Verlof, bv. siek-/kraam-/jaarlikse/aannemingsverlof √ - Werknemeraftrekkings (verpligtend/nie-verpligtend) √ - Termyn van die kontrak/Besonderhede van beëindiging √ - Proeftydperk√ - Handtekeninge van beide die werkgewer en werknemer √ - Lys van dokumente wat deel van die kontrak vorm, bv. aanstellingsbrief/ gedragskode/etiese kode √ - Dissiplinêre beleid, bv. reëls en dissiplinêre prosedures vir onaanvaarbare gedrag √ - Enige ander relevante antwoord wat met die aspekte wat by die indiensnemingskontrak ingesluit moet word, verband hou LET WEL: 1. Sien slegs die eerste VIER (4) na. 2. Ken 'n maksimum van EEN (1) punt toe vir elke aspek waar voorbeelde as aanbevelings gebruik word. (4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [BSTD GR11 MEMO ENG NOV2018](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr11-memo-eng-nov2018/ad4cd946-ab18-48f2-a0b4-3d5de0705441) — Business Studies · Memo · 2018 · Eng - [BSTD GR11 QP AFR NOV2018 D](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr11-qp-afr-nov2018-d/150857ee-3d09-4817-adbd-d2f320424d1d) — Business Studies · QP · 2018 · Afr - [BSTD GR11 QP ENG NOV2018 D](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr11-qp-eng-nov2018-d/88d7b7ca-3d2e-4dcd-8b17-2422d573df8d) — Business Studies · QP · 2018 · Eng - [BSTD GR11 QP ENG NOV2018](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr11-qp-eng-nov2018/5871edec-978d-4ccf-8278-448ae80d213b) — Business Studies · QP · 2018 · Eng - [BSTD GR11 QP AFR NOV2018](https://www.hlayiso.com/library/bstd-gr11-qp-afr-nov2018/6b2d791c-4a59-4c77-a42a-da89e1b7343a) — Business Studies · QP · 2018 · Afr - [Business Studies GR 11 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr-11-memo/6606b005-6983-498a-b2e8-c2706adbca99) — Business Studies · Memo · 2018 ## More from Grade 11 Business Studies - [Grade 11 Business Studies P1 November 2026 Mock 2](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-business-studies-2026-november-mock-exam-2-question-paper-paper-1/f2b165c1-6d22-4ec3-9f4e-8393814d207a) — QP · 2026 · Eng - [Gr 11 Bus Stu ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-bus-stu-atp-2023-24/9ad6e1d4-d0db-4a5d-938b-c62e8c425afd) — ATP - [LP Business Studies Grade 11 June 2025 P1 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-business-studies-grade-11-june-2025-p1-and-memo/430c6d81-db16-48ba-9a31-dd02966696bb) — QP + Memo · 2025 - [LP Business Studies Grade 11 June 2025 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-business-studies-grade-11-june-2025-p2-and-memo/8510a558-f4ef-4a6e-a8a4-ea5e38115ad4) — QP + Memo · 2025 - [BSTD P1 GRADE 11 Nov 2025 ENG watermark](https://www.hlayiso.com/library/bstd-p1-grade-11-nov-2025-eng-watermark/b5362a29-5f40-4f92-b1b7-51e2b5614b0b) — QP · 2025 · Eng - [BUSINESS STUDIES P2 GR11 QP NOV2025 Afrikaans watermark](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-gr11-qp-nov2025-afrikaans-watermark/a2210101-6ab3-4ded-8e8a-8ac2b096ea10) — QP · 2025 · Afr ## Collection - [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.