# Business Studies Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2022 Memo

> Grade 12 Business Studies Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2022 (Afrikaans), 32 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p2-memo-sept2022-afrikaans-final/99bf447b-c270-4a65-a6a1-9855cd7be5d7
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 32

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p2-memo-sept2022-afrikaans-final/99bf447b-c270-4a65-a6a1-9855cd7be5d7)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2022 · Afrikaans. Memorandum, 32 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                      NASIONALE
                  SENIOR SERTIFIKAAT

                           GRAAD 12

                   SEPTEMBER 2022

               BESIGHEIDSTUDIES V2
                  NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

               Hierdie nasienriglyn bestaan uit 32 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                  BESIGHEIDSTUDIES V2                     (EC/SEPTEMBER 2022)

 NOTAS AAN NASIENERS
 1. INLEIDING

     Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om
     die volgende te verseker:
     (a)    Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die nasienstandaard
     (b)    Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
     (c)    Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum
            nasieners oor die hele land
     (d)    Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van
            die vak by skole/onderwysinstellings

 2. Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter
    van die aard van die vraag afhang.
 3. Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
    Behoorlike oorweging moet gegee word aan ŉ antwoord wat korrek is, maar:
     •     ŉ Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word
     •     Uit ŉ ander betroubare bron kom
     •     Oorspronklik is
     •     ŉ Ander benadering gebruik
     LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

 4. Neem kennis van ander verwante antwoorde deur kandidate verskaf, wat verband
    hou met ŉ spesifieke vraag en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval
    waar die antwoord onduidelik is of ŉ mate van begrip aandui, moet deelpunte
    toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee
    punte.)

 5. Die woord ‘Submaks’ word gebruik om die toekenning van punte binne ŉ vraag of
    subvraag te vergemaklik.

 6. Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur ‘maks’ in die
    uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker
    met die nasien van die skrifte en modereringsproses.

 7. Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale,
    soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in die
    nasienriglyn van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die
    linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.

 8. In ŉ indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag
    verband hou.

 9. Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B
    word sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van
    die kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien
    laasgenoemde nie duidelik is nie.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                    BESIGHEIDSTUDIES V2                                  3

 10.   Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui
       aan met ŉ 'H'.
 11.   Die verskil tussen ‘evalueer’ en ‘kritiese evaluering’ kan soos volg verduidelik
       word:
       11.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te
            antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ neutrale (positiewe
            en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd
            en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge. √
       11.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
            verwag om te antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ
            neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval
            word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun
            met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste √ wat spandeer word
            op lang siviele hofgedinge, √ want die werkgewer sal nie verantwoordelik
            wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen
            is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie
            agterlosig was nie. '√
              LET WEL:    1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op
                             ‘analiseer’.
                          2. Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning
                             van punte.
 12.   Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag,
       kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die
       konteks van elke vraag.
       Kognitiewe werkwoorde, soos:
       12.1 Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor,
            (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se
            antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal
            dus aan die einde daarvan verskyn.
       12.2 Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon
            vaardighede, differensieer, vergelyk, tabuleer, ontwerp, analiseer,
            evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande
            begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief
            toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde
            norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid
            behaal kan word.
 13.   Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord in
       AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                  BESIGHEIDSTUDIES V2                        (EC/SEPTEMBER 2022)

 14. AFDELING B

      14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se
           EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui
           dit aan deur ŉ lyn deur die nienagesiende gedeelte te trek.

             LET WEL:      1. Dit is slegs van toepassing waar die getal feite
                              gespesifiseer word.
                           2. Die bostaande is ook van toepassing op antwoorde in
                              AFDELING C (waar van toepassing).

      14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
           kandidaat. Punt 14.1 geld steeds.

      14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/
           menings te gee, beredeneer dit ten einde die alternatiewe antwoorde
           te finaliseer.

      14.4 Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

             14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat
                    kandidate moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg
                    nagesien word:
                    • Feit              2 punte (of soos aangedui in die
                                        nasienriglyn)
                    • Verduideliking 1 punt (twee punte sal in Afdeling C
                                        toegeken word)
                      Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyn gegee
                      om die toekenning van punte te vergemaklik.

             14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet
                    puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die
                    maksimum punte in die nasienriglyn toegeken.

      14.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te
           herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal
           word uit ŉ scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing
           op AFDELING B EN C (waar van toepassing).

 15. AFDELING C

      15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

             Inleiding                         Maksimum:
             Inhoud
             Gevolgtrekking                         32
             Insig                                  8
             TOTAAL                                 40

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                    BESIGHEIDSTUDIES V2                               5

 15.2   Insig bestaan uit die volgende komponente:

          Struktuur/Uitleg Is daar ŉ inleiding, paragrawe en ŉ gevolgtrekking?     2
          Analise          Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/    2
                           sub-opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat
                           begrip van wat gevra word, getoon word?
                           Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                           Alle opskrifte aangespreek:        1 (Een 'A')
                           Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A')
          Sintese          Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak       2
                           wat op die vrae gebaseer is?
                           Opsie 1: Slegs relevante feite: 2 punte (Geen ‘-S’)
                                       Waar ŉ kandidaat 50% of meer (twee tot
                                       vier subvrae) van die vraag met slegs
                                       relevante feite beantwoord het, verskyn
                                       geen '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken die
                                       maksimum van TWEE (2) punte vir sintese
                                       toe.
                           Opsie 2: ŉ Paar relevante feite: 1 punt (Een ‘-S’)
                                       Waar ŉ kandidaat minder as 50% (slegs
                                       een subvraag) van die vraag met slegs OF
                                       ŉ paar relevante feite beantwoord het,
                                       verskyn een
                                       '-S' in die linkerkantlyn. Ken ŉ maksimum
                                       van EEN (1) punt vir sintese toe.
                           Opsie 3: ŉ Paar relevante feite: 1 punt (Een ‘-S’)
                                       Waar ŉ kandidaat VIER subvrae
                                       beantwoord, maar een/twee/drie subvrae
                                       met geen relevante feite; verskyn een '-S'
                                       in die linkerkantlyn. Ken ŉ maksimum van
                                       EEN (1) punt vir sintese toe.
                           Opsie 4: Geen relevante feite: 0 punte (Twee ‘-S’)
                                       Waar ŉ kandidaat minder as 50% (slegs
                                       een sub-vraag) van die vraag met geen
                                       relevante feite beantwoord het nie,
                                       verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken
                                       ŉ NULPUNT vir sintese toe.
          Oorspronklikheid Is daar bewyse van twee voorbeelde, nie ouer as twee 2
                           (2) jaar wat gebaseer is op aktuele inligting, huidige
                           neigings en ontwikkelings?
                                                                TOTAAL VIR INSIG: 8
                                                       TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32
                                          TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40

        LET WEL:       1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word
                          uit die inleiding en gevolgtrekking nie.
                       2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
                          INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
                       3. Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte
                          INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur ŉ
                          verduideliking ondersteun word nie.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                  BESIGHEIDSTUDIES V2                       (EC/SEPTEMBER 2022)

 15.3    Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ŉ simbool, bv. ('S, A, -S en/of O').

 15.4    Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/
         nasienriglyn vir elke vraag aangedui.

 15.5    Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder-
         afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal
         is, maar lees verder vir oorspronklikheid 'O'.

 15.6    Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
         vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O –
         Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui.

                          INHOUD                     PUNTE
                            Feite                   32 (maks.)
                             S                          2
                             A                          2
                             S                          2
                             O                          2
                          TOTAAL                        40

 15.7    Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
         wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
         Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
         (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
         (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

 15.8    Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kry hy/sy
         steeds punte vir die uitleg.

 15.9    Indien ŉ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
         antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/
         subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

 15.10   15.10.1      Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir
                      frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.

         15.10.2      Met ingang van November 2015 sal die TWEE punte nie
                      noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon word
                      nie. Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word,
                      bv. 'Produkontwikkeling is ŉ groeistrategie, √ waar ondernemings
                      poog om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.'√
                      Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                      kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

 15.11   Met ingang van November 2017 sal die maksimum van TWEE (2) punte vir
         feite in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag
         geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                      BESIGHEIDSTUDIES V2                              7

 AFDELING A

 VRAAG 1

 1.1 1.1.1       B √√
     1.1.2       D √√
     1.1.3       A √√
     1.1.4       C √√
     1.1.5       B √√
                                                                            (5 x 2)    (10)

 1.2 1.2.1       herinbesitstelling √√
     1.2.2       charismatiese √√
     1.2.3       etiek √√
     1.2.4       gestremdheid √√
     1.2.5       besluitelose √√
                                                                            (5 x 2)    (10)

 1.3 1.3.1       G √√
     1.3.2       J √√
     1.3.3       H √√
     1.3.4       C √√
     1.3.5       I √√
                                                                            (5 x 2)    (10)

                                                               TOTAAL AFDELING A:        30

                                                    UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                   VRAAG 1        PUNTE
                                                     1.1            10
                                                     1.2            10
                                                     1.3            10
                                                   TOTAAL           30

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                              BESIGHEIDSTUDIES V2                    (EC/SEPTEMBER 2022)

 AFDELING B

 Sien slegs die EERSTE TWEE vrae na.

 VRAAG 2: BESIGHEIDSGELEENTHEDE

 2.1 Faktore wat in ag geneem moet word wanneer beleggingsbesluite
     geneem moet word
     • Opbrengs op belegging √
     • Risiko √
     • Beleggingstermyn/periode √
     • Inflasiekoers √
     • Belasting √
     • Likiditeit √
     LET WEL:       Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                                                                            (3 x 1)    (3)

 2.2 Funksies van die Johannesburgse Sekuriteitebeurs (JSE)
     • Gee geleenthede aan finansiële instellings soos versekeringsmaatskappye,
       om hul fondse in aandele te belê. √√
     • Dien as ŉ barometer/aanwyser vir ekonomiese toestande in Suid-Afrika. √√
     • Hou beleggers ingelig deur aandeelpryse daagliks te publiseer. √√
     • Dien as ŉ skakel tussen beleggers en publieke maatskappye. √√
     • Aandele word deur deskundiges waardeer en geëvalueer. √√
     • Klein beleggers word genooi om deel te neem aan die ekonomie van die
       land deur die koop/verkoop van aandele. √√
     • Risiko-/Waagkapitaalmarkte word op die ope mark beskikbaar/toeganklik
       gemaak. √√
     • Streng beleggingsreëls verseker ŉ goed georganiseerde mark vir sekuriteite/
       aandele. √√
     • Verkry primêre kapitaal deur nuwe beleggings in gelyste maatskappye aan
       te moedig. √√
     • Mobiliseer die fondse van versekeringsmaatskappye en ander instellings. √√
     • Reguleer markte vir verhandeling in aandele. √√
     • Beplan, doen navorsing en gee advies oor beleggingsmoontlikhede. √√
     • Verseker dat die mark op ŉ deursigtige manier bedryf word. √√
     • Voorsien beskerming aan beleggers deur streng reëls/regulasies toe te
       pas. √√
     • Moedig korttermynbeleggings aan omdat aandele enige tyd verkoop kan
       word. √√
     • Fasiliteer elektroniese verhandeling van aandele/ STRATE. √√ / Kanaliseer
       finansiële hulpbronne en fasiliteer/vergemaklik verhandeling. √√
     • Bevorder werkskepping en verhoog ekonomiese groei/ontwikkeling. √√
     • Enige ander relevante antwoord wat met die funksies van die
       Johannesburgse Sekuriteitsbeurs/JSE verband hou.
                                                                           Maks.       (6)

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                      BESIGHEIDSTUDIES V2                                9

 2.3 Leierskapstyle vanuit die scenario

                         LEIERSKAPSTYLE                   MOTIVERINGS
       1. Zwide        Transaksionele √√       Zwide se werknemers werk hard
                                               aangesien hulle belonings vir goeie
                                               prestasie ontvang. √
       2. Jane         Laissez-faire/Vrye-     Jane het die besluit geneem om take
                       teuels √√               aan ervare werknemers te delegeer
                                               wat verantwoordelikheid vir hul aksies
                                               kan aanvaar. √
                                 Sub-maks. (4)                         Sub-maks. (2)

       LET WEL:        1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                       2. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                       3. Ken punte toe vir die leierskapstyle selfs al is die
                          aanhaling onvolledig.
                       4. Geen punte word vir die motivering toegeken indien die
                          leierskapstyle verkeerd geïdentifiseer is nie.
                       5. Aanvaar antwoorde in enige volgorde.
                                                                               Maks.       (6)

 2.4 Voordele van ŉ staatsbeheerde maatskappy
     • Winste kan gebruik word √ om ander staatsdepartemente te finansier. √
     • Bied noodsaaklike dienste aan wat dalk nie deur die private sektor √
       aangebied word nie. √
     • Pryse word redelik gehou/Skep gesonde mededinging √ om dienste vir
       burgers meer bekostigbaar te maak. √
     • Verkwistende duplisering van dienste √ word geëlimineer. √
     • Beplanning kan gekoördineer word √ deur sentrale beheer. √
     • Genereer inkomste √ om maatskaplike programme te finansier. √
     • Werk word geskep √ vir alle vaardigheidsvlakke. √
     • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van ŉ
       staatsbeheerde maatskappy.
                                                                            Maks.          (6)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                BESIGHEIDSTUDIES V2                    (EC/SEPTEMBER 2022)

 2.5 Onderskeid tussen gewone- en voorkeuraandele

                GEWONE-AANDELE                         VOORKEURAANDELE
       -   Gewone aandele ontvang slegs - Party van hierdie tipe aandele
           dividende √ as wins gemaak            ontvang dividende √ ongeag of daar
           word. √                               wins gemaak is of nie. √
       -   Gewoonlik hoe hoër die wins, √ hoe - 'n Vaste opbrengs word betaal √ op
           hoër die dividend. √                  hierdie tipe aandele. √
       -   Aandeelhouers is die laaste wat     - Aandeelhouers het 'n voorkeur/
           betaal word √ as die maatskappy       verkose eis op maatskappy bates √
           bankrot verklaar word/likwidasie. √   in die geval van bankrotskap/
                                                 likwidasie. √
       -   Gewone aandele is standaard-        - Hierdie aandele het voorkeurregte √
           aandele √ met geen spesiale regte     op dividende/ uitbetaling bo gewone
           of beperkings nie. √                  aandele. √
       -   Dividende wissel van jaar tot jaar  - Dividende word betaal √ volgens die
           volgens wins gemaak √ soos            tipe voorkeuraandeel. √
           bepaal deur die maatskappy. √       - Nie-kumulatiewe voorkeur-
                                                 aandeelhouers √ sal nie enige
                                                 uitstaande dividende van vorige jare
                                                 ontvang nie. √
                                                                OF
                                               - Kumulatiewe aandeelhouers √ sal
                                                 uitstaande dividende van vorige jare
                                                 ontvang. √
       -   Aandeelhouers het stemreg √ op - Stemreg is beperk √ tot sekere
           die Algemene Jaarvergadering. √       omstandighede/resolusies. √
       -   Enige ander relevante antwoord - Enige ander relevante antwoord wat
           wat met gewone-aandele verband        met voorkeuraandele verband hou.
           hou.
                                Sub-maks. (2)                            Sub-maks. (2)

      LET WEL:        1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                      2. Die onderskeid hoef nie verbind te wees nie, maar moet
                         duidelik wees.
                      3. Ken ŉ maksimum van TWEE (2) punte toe as die onderskeid
                         nie duidelik is nie./Sien slegs gewone- of voorkeuraandele
                         na.
                                                                               Maks.      (4)

 2.6 Beginsels van versekering

      2.6.1    Beginsel van versekering vanuit die scenario
               Skadeloosstelling/Indemnifikasie √√                                        (2)

               Motivering
               NO was deur Kevan Versekeraars vergoed omdat hul verlies in die
               versekeringskontrak gespesifiseer was. √                                   (1)

      LET WEL:        Geen punte word vir die motivering toegeken indien die
                      beginsel van versekering verkeerd geïdentifiseer was nie.
                                                                              Maks.       (3)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                    BESIGHEIDSTUDIES V2                              11

       2.6.2    Ander beginsels van versekering

                Sekuriteitstelling/Sekerheid √√
                • Is van toepassing op langtermynversekering waar die versekeraar
                  onderneem om ŉ ooreengekome bedrag uit te betaal indien daar
                  lewensverlies is. √
                • ŉ Voorafbepaalde bedrag sal uitbetaal word wanneer die versekerde
                  ŉ voorafbepaalde ouderdom bereik/of ŉ besering as gevolg van ŉ
                  voorafbepaalde gebeurtenis opdoen. √
                • Het ten doel om finansiële sekerheid te verskaf aan die versekerde
                  teen aftrede/afhanklikes van die oorledene. √
                • Enige ander relevante antwoord wat met sekuriteitsstelling/
                  sekerheid as ŉ beginsel van versekering verband hou.

                                                                           Beginsel     (2)
                                                                      Verduideliking    (1)
                                                                         Sub-maks.      (3)

                Uiterste goeie trou √√
                • Versekerde moet eerlik wees met die verskaffing van besonderhede
                   wanneer ŉ versekeringskontrak gesluit word. √
                • Beide partye/versekeraar en versekerde moet alle relevante feite
                   openbaar. √
                • Versekerde moet alles openbaar wat dalk die omvang van die risiko
                   kan beïnvloed. √
                • Besonderhede/Inligting wat verskaf word moet akkuraat/waar wees
                   wanneer geëis word. √
                • Enige ander relevante antwoord wat met uiterste goeie trou as ŉ
                   beginsel van versekering verband hou.

                                                                           Beginsel     (2)
                                                                      Verduideliking    (1)
                                                                         Sub-maks.      (3)

                Versekerbare belang √√
                • Versekerde moet bewys dat hy/sy ŉ finansiële verlies sal ly as die
                   versekerde se voorwerp beskadig/verloor word/ophou om te
                   bestaan. √
                • ŉ Versekerbare belang moet uitgedruk word in finansiële terme. √
                • Versekerde moet ŉ wettige verhouding met die versekerde voorwerp
                   in die kontrak hê. √
                • Enige ander relevante antwoord wat met versekerbare belang as ŉ
                   beginsel van versekering verband hou.

                                                                           Beginsel     (2)
                                                                      Verduideliking    (1)
                                                                         Sub-maks.      (3)

                LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                                                                             Maks.      (6)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                              BESIGHEIDSTUDIES V2                    (EC/SEPTEMBER 2022)

 2.7 Situasies waarin die outokratiese leierskapstyl toegepas kan word in
     die werksplek
     • Die leierskapstyl kan toegepas word wanneer:
        o daar ŉ krisissituasies in die werkplek is, bv. in die geval van
            onvoorsiene uitdagings/ongelukke. √√
        o daar noodgevalle is, waar daar min tyd beskikbaar is. √√
        o werknemers gemotiveerd is en die leier alreeds sy volgelinge se
            vertroue gewen het. √√
        o werknemers wat nie saamwerk nie, hanteer moet word. √√
        o werknemers nuut is en nie ten volle opgelei is nie. √√
        o die leier beskik oor alle inligting beskikbaar om die probleem op te
            los. √√
     • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met situasies waarin
        die outokratiese leierskapstyl in die werkplek toegepas kan word.
                                                                           Maks.     (6)
                                                                                    [40]

                                                 UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                 VRAAG 2        PUNTE
                                                    2.1           3
                                                    2.2           6
                                                    2.3           6
                                                    2.4           6
                                                    2.5           4
                                                   2.6.1          3
                                                   2.6.2          6
                                                    2.7           6
                                                  TOTAAL          40

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                      BESIGHEIDSTUDIES V2                               13

 VRAAG 3: BESIGHEIDSROLLE

 3.1 Stappe van probleemoplossing
     • Identifiseer die probleem. √
     • Definieer die probleem. √
     • Identifiseer moontlike oplossings vir die probleem. √
     • Kies die mees gepaste alternatief. √
     • Ontwikkel ŉ aksieplan. √
     • Implementeer die voorgestelde oplossing/aksieplan. √
     • Monitor die implementering van die oplossing/aksieplan. √
     • Evalueer die geïmplementeerde oplossing. √
     • Enige ander relevante antwoord wat met die stappe van probleemoplossing
        verband hou.
     LET WEL: 1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                  2. Aanvaar stappe in enige volgorde.
                                                                         (2 x 1)           (2)

 3.2 Doel van korporatiewe maatskaplike verantwoordelikheid/KMV
     • KMV het ten doel om ŉ veilige werksomgewing vir werknemers te skep. √√
     • KMV-programme is interne programme wat besighede gebruik om aan
       wette en etiek te voldoen. √√
     • Besighede poog om openbare belang te bevorder en weg te doen met
       skadelike praktyke sonder dat enige formele wetgewing nodig is. √√
     • Besigheidsbedrywighede spreek drievoudige sleutelaspekte deur KMV-
       programme aan deur die impak daarvan op mense, wins en die planeet te
       oorweeg. √√
     • Sleutelareas van kommer is die beskerming van die omgewing, die welstand
       van werknemers uit die gemeenskap en die burgerlike samelewing in die
       algemeen. √√
     • KMV-programme en aktiwiteite wat die besigheid onderneem om positief by
       te dra tot die gemeenskap waarin die besigheid funksioneer. √√
     • KMV kan die vorm van ŉ geldelike skenking om plaaslike organisasies te
       ondersteun aanneem. √√
     • Enige ander relevante antwoorde wat verband hou met die doel van KMV.
                                                                          Maks. (4)

 3.2 Beoordeling van spanprestasie en konflikbestuur

       3.2.1    Stadiums van spanontwikkeling vanuit die scenario

                    STADIUMS VAN                           MOTIVERINGS
                  SPANONTWIKKELING
                1. Bestorming √√              Themba het ander spanlede se idees
                                              gekonfronteer omdat hy ŉ spanleier wou
                                              wees.√
                2.    Stel van norme √√       Alle spanlede het tot ŉ ooreenkoms
                                              gekom en konsensus bereik. √
                                Sub-maks. (4)                            Sub-maks. (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                               BESIGHEIDSTUDIES V2                   (EC/SEPTEMBER 2022)

      LET WEL:        1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                      2. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                      3. Ken punte toe vir die stadiums van spanontwikkeling selfs
                         al is die aanhaling onvolledig.
                      4. Geen punte word vir die motivering toegeken indien die
                         stadiums van spanontwikkeling verkeerd geïdentifiseer is
                         nie.
                      5. Aanvaar antwoorde in enige volgorde.               Maks        (6)
      3.3.2    Korrekte prosedure om griewe in die werkplek te hanteer
               • ŉ Gegriefde werknemer moet die insident/grief mondelings aan sy/
                 haar toesighouer/bestuurder rapporteer. √√
               • Toesighouer/bestuurder moet die kwessie binne drie tot vyf (3 tot 5)
                 werksdae oplos. √√
               • Indien die werknemer en die toesighouer nie die grief kan oplos nie,
                 kan die werknemer dit na die volgende bestuursvlak neem. √√
               • Die werknemer kan oorgaan tot 'n meer formele proses, waar die grief
                 skriftelik ingedien moet word/ŉ besigheid griefvorm voltooi word. √√
               • Die werknemer moet ŉ skriftelike antwoord in reaksie op die geskrewe
                 grief ontvang. √√
               • ŉ Griefverhoor/-vergadering moet gehou word met alle betrokke
                 partye teenwoordig. √√
               • Notule van die vergadering moet gehou word en enige formele
                 resolusie/besluit moet op die formele griefvorm aangeteken word. √√
               • Indien die werknemer nie tevrede is nie, kan hy/sy die saak na die
                 hoogste bestuursvlak verwys. √√
               • Die topbestuur moet ŉ vergadering met alle relevante partye betrokke
                 reël. √√
               • Notules van hierdie vergadering moet opgeneem/op lêer geplaas
                 word en die uitkoms/besluit moet op die formele griefvorm aangeteken
                 word. √√
               • As die werknemer nog steeds nie tevrede is nie, kan hy/sy die saak
                 na die KVBA verwys wat die finale besluit oor die saak sal neem. √√
               • Die saak kan na die Arbeidshof vir appèl verwys word as die
                 werknemer nie tevrede is met die besluit van die KVBA nie. √√
               • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die korrekte
                 prosedure om griewe in die werkplek te hanteer.
               LET WEL: Die prosedure kan in enige volgorde wees.               Maks. (6)
 3.4 Toepassing van probleemoplossingstegnieke om besigheidsprobleme op
     te los
      3.4.1    Dinkskrum
               • Noem/Definieer die sakeprobleem duidelik, √ sodat alle deelnemers/
                  belanghebbendes die probleem kan verstaan. √
               • Lede/Deelnemers kan moontlike oorsake √ van die sakeprobleem
                  wat gedinkskrum gaan word, noem. √
               • Bepaal ŉ tydsbeperking √ vir elke dinkskrumsessie. √
               • Skryf idees neer, √ waar alle deelnemers dit kan sien. √/Idees kan
                  ook aanlyn gedeel word √ gedurende ŉ e-dinkskrumsessie. √
               • Gebruik elke voorstel √ om nuwe idees/gedagtes na vore te laat
                  kom. √

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                       BESIGHEIDSTUDIES V2                                15

                •     Idees moet nie beoordeel/gekritiseer/bespreek word nie, √ sodat
                      soveel as moontlik idees so vinnig as moontlik genoem/gegee kan
                      word.√
                •     Alle lede van die groep √ kan lukraak voorstelle maak. √
                •     Die groep sit idees in volgorde √ volgens hul bruikbaarheid/sukses/
                      moeilikheidsgraad/implementeringskoste. √
                •     Die groep evalueer alle idees √ en kombineer soortgelyke/stel ŉ
                      verfynde lys op. √
                •     Bespreek ŉ plan van aksie √ oor hoe om die beste idees te
                      implementeer. √
                •     Enige ander relevante antwoord wat met die toepassing van
                      dinkskrum as ŉ probleemoplossingstegniek verband hou.          Maks.    (4)
       3.4.2    Nominale groeptegniek
                • Moedig die groep aan om die probleem duidelik te definieer/die
                  gehalte van hul produkte na verskeie klagtes te verbeter √ sodat alle
                  klein groepe aan dieselfde probleem kan werk. √
                • Die besigheid moet die werknemers √ in kleiner groepe verdeel. √
                • Versoek elke werknemer om in stilte, op sy/haar eie te dinkskrum/
                  baie idees uit te dink oor hoe die gehalte van hul produk verbeter kan
                  word √ en dit neer te skryf. √
                • Elke werknemer in die klein groep het die geleentheid √ om een van
                  sy/haar idees/oplossings met ŉ kort verduideliking te gee.√
                • Stel een werknemer aan √ om idees/oplossings op ŉ groot bladsy
                  neer te skryf/op rekenaar vas te lê vir almal om te sien. √
                • Laat elke werknemer toe om ŉ tweede oplossing te gee √ totdat alle
                  moontlike oplossings aangeteken is. √
                • Moedig werknemers aan √ om duidelikheidsoekende vrae te vra. √
                • Ontmoedig kritiek van idees/oplossings √ aangesien dit andere kan
                  afskrik om hul oplossings te gee. √
                • Die besigheid moet idees elimineer √ wat gedupliseer/dieselfde is. √
                • Elke werknemer moet deur al die voorstelle lees √ en dan anoniem
                  beoordeel deur die hoogste punte vir die beste oplossing te gee. √
                • Maak die tellings/waardebepalings bymekaar √ en bereken die totale
                  punte. √
                • Klein groepe moet dan een oplossing aan die groot groep voorlê √
                  wat die meeste punte/stemme in die klein groepe behaal het. √
                • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die toepassing
                  van nominale groeptegniek as ŉ probleemoplossingstegniek.
                                                                                  Maks.       (4)
 3.5 King-kode-beginsel
       3.5.1    King-kode-beginsel vanuit die scenario
                Deursigtigheid √√                                                             (2)
                Motivering
                Die bestuur van LEB doen gereelde oudits om die doeltreffendheid van
                die besigheid te bepaal. √                                                    (1)
       LET WEL:        Geen punte word vir die motivering toegeken indien die King-
                       kode-beginsel verkeerd geïdentifiseer was nie.
                                                                              Maks.           (3)
Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                               BESIGHEIDSTUDIES V2                     (EC/SEPTEMBER 2022)

      3.5.2    Toepassing van ander King-kode-beginsels vir goeie korporatiewe
               bestuur
               Aanspreeklikheid/Verantwoordbaarheid √√
               • Daar moet gereelde kommunikasie tussen bestuur en belang-
                  hebbendes wees. √
               • Besighede moet interne en eksterne ouditeure aanstel om finansiële
                  state te oudit. √
               • Die raad moet seker maak dat die maatskappy se etiek effektief
                  geïmplementeer word. √
               • Besighede behoort verantwoordbaar/verantwoordelik vir hul besluite/
                  aksies te wees. √
               • Besighede behoort akkurate jaarverslae aan aandeelhouers by die
                  Algemene Jaarvergadering (AJV) voor te lê. √
               • Topbestuur behoort te verseker dat ander bestuursvlakke hul rolle/
                  verantwoordelikhede goed verstaan om verantwoordbaarheid te
                  verbeter. √
               • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe
                  besighede die King-kode-beginsel van aanspreeklikheid/
                  verantwoordbaarheid vir goeie korporatiewe bestuur kan toepas.
                                                                           Beginsel      (2)
                                                                      Verduideliking     (1)
                                                                         Sub-maks.       (3)
               Verantwoordelikheid √√
               • Die besigheid/direksie moet programme ontwikkel en implementeer
                  wat daarop gemik moet wees om die gemeenskappe waarin hulle
                  werksaam is, te beskerm. √
               • Die besigheid/direksie moet remediërende programme ontwikkel om
                  die omgewing te beskerm, byvoorbeeld lug- en waterbesoedeling te
                  verminder. √
               • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe
                  besighede die King-kode-beginsel van verantwoordelikheid vir goeie
                  korporatiewe bestuur kan toepas.
                                                                           Beginsel      (2)
                                                                      Verduideliking     (1)
                                                                         Sub-maks.       (3)
               LET WEL: Sien slegs die EERSTE antwoord na.                   Maks.       (3)
 3.6 Uitdagings wat die misbruik van werktyd inhou
     • Dit kan daartoe lei dat baie werknemers √ dikwels werktyd misbruik. √
     • Misbruik van werktyd kan daartoe lei dat klante verloor word √ of dat spertye
        nie gehaal kan word nie/konflik tussen werkers veroorsaak. √
     • Tydmors kos die besigheid geld √ en beïnvloed produktiwiteit. √
     • Misbruik van werktyd lei tot 'n daling in wins √ wat die finansiële rykdom van
        die besigheid kan beïnvloed. √
     • Effektiewe verbruikersdienste kan nie verskaf word nie √ wat ŉ negatiewe
        beeld van die besigheid tot gevolg het. √
     • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe misbruik van
        werktyd uitdagings vir besighede inhou.
                                                                                Maks.    (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                  BESIGHEIDSTUDIES V2                                17

 3.7 Maniere waarop professionele, verantwoordelike, etiese en doeltreffende
     sakepraktyke uitgevoer behoort te word
     • Missiestelling moet die waardes van gelykheid/respek insluit. √√
     • Besighede moet gelykheidsprogramme ontwikkel/strategieë bevorder om
        te verseker dat alle werknemers dieselfde/gelyk behandel word ongeag
        status, rang en mag. √√
     • Behandel werkers met respek/waardigheid deur herkenning te gee vir
        werk wat goed gedoen is/ die waarde van mensekapitaal te erken. √√
     • Beplan deeglik en stel voorkomende maatreëls in. √√
     • Betaal regverdige lone/salarisse wat met die minimum vereistes van die
        WBDV ooreenkom/vergoed werknemers vir oortyd/werk op openbare
        vakansiedae. √√
     • Raak betrokke by omgewingsbewaringsprogramme/Moet nie die omgewing
        besoedel nie, bv. deur op wettige wyse giftige afval te vernietig. √√
     • Moet nie 'n onderneming begin met ander besighede se idees wat deur
        die wet beskerm word nie. √√
     • Besigheidsbesluite en -aksies moet duidelik/deursigtig vir alle
        belanghebbendes wees. √√
     • Besighede moet aanspreeklik/verantwoordelik wees vir hulle besluite en
        aksies/patenteregte. √√
     • Stel eerlike/betroubare rekenmeesters/finansiële beamptes, met goeie
        getuigskrifte aan. √√
     • Gereelde/Betyds betaling van belasting. √√
     • Alle werknemers moet toegang tot gelyke geleenthede/posisies/hulpbronne
        hê. √√
     • Werkgewers en werknemers moet aan wetgewing rakende gelyke
        geleenthede, menseregte in die werkplek voldoen. √√
     • Opleiding/Inligting/Besigheidsbeleide moet kwessies soos diversiteit/
        diskriminasie/teistering insluit. √√
     • Werkgewers moet spoedig en regverdig op voorvalle van diskriminasie
        wat in die werkplek aangemeld is, reageer. √√
     • Opdragte/Take moet met oorleg/respek gegee word en die ontvanger/
        werknemer toelaat om inspraak te hê op die manier waarop die taak
        uitgevoer moet word. √√
     • Stel ŉ etiese kode/gedragskode op. √√
     • Deurlopende ontwikkeling en opleiding vir alle werknemers. √√
     • Prestasiebestuurstelsels/Evaluering moet ingestel word. √√
     • Genoegsame interne beheer/monitering/evaluering. √√
     • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop
       professionele, verantwoordelike, etiese en doeltreffende sakepraktyke
       uitgevoer behoort te word.
                                                                              Maks.    (4)
                                                                                      [40]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                             BESIGHEIDSTUDIES V2                   (EC/SEPTEMBER 2022)

                                                  UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                   VRAAG 3       PUNTE
                                                      3.1           2
                                                      3.2           4
                                                     3.3.1          6
                                                     3.3.2          6
                                                     3.4.1          4
                                                     3.4.2          4
                                                     3.5.1          3
                                                     3.5.2          3
                                                      3.6           4
                                                      3.7           4
                                                   TOTAAL          40

 VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE

 BESIGHEIDSGELEENTHEDE

 4.1 Tipes voordele wat deur die Werkloosheidsversekeringsfonds/WVF
     uitbetaal word
     • Werkloosheidsvoordele √
     • Siekte-/Ongeskiktheidsvoordele √
     • Kraamvoordele √
     • Vaderskapvoordele √
     • Aannemingsvoordele √
     • Voordele vir afhanklikes √
     • Ouerskap voordele √
     • Covid-19 tydelike werkgewer-werknemer-hulpskema/(‘TERS’)
     • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met tipes voordele wat
        deur die WVF uitbetaal word.
     LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                         (2 x 1)     (2)

 4.2 Berekening van saamgestelde rente
     OPSIE 1
     Jaar 1: R50 000 x 12% = R6 000 √
     Jaar 2: R56 000 x 12% = R6 720 √
     Jaar 3: R62 720 x 12% = R7 526,40 √
     Totale rente:         = R20 246,40 √

                                         OF

      OPSIE 2
                            n
      FORMULE: P x (1 + r) √
      R50 000 × (1 + 0,12)³ √
      R50 000 × (1,12)³ = R70 246,40 √
      Totale rente = R70 246,40 – R50 000 √
                   = R20 246,40 √

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                           BESIGHEIDSTUDIES V2                              19

       LET WEL:              1. Ken volpunte toe (4) as die antwoord korrek is en geen
                                berekeninge is getoon nie.
                             2. Indien berekeninge korrek getoon is, maar die finale
                                antwoord is verkeerd, ken ŉ maksimum van TWEE punte
                                toe.
                             3. Indien die antwoord verkeerd is, ken ŉ maksimum van
                                EEN punte toe vir die verstaan van die konsep en metode.
                                                                                      Maks.     (4)
 4.3 Situasionele leierskapsteorie
     • Verskillende leierskapseienskappe √ word benodig vir verskillende situasies. √
     • Die taak/situasie dikteer/bepaal die leierskapstyl wat toegepas moet word, √
        daarom moet leiers aanpasbaar/buigsaam/selfversekerd wees. √
     • Doeltreffende toepassing van hierdie teorie kan leiers in staat stel √ om hul
        doelwitte te bereik. √
     • Verhoudinge tussen leiers en werknemers √ is gebaseer op wedersydse
        vertroue/respek/lojaliteit/integriteit/eerlikheid. √
     • Leiers het die vermoë om ŉ situasie te ‘lees’/die gepaste persone in die regte
        posisies te plaas √ om take suksesvol af te handel. √
     • Leiers analiseer groepslede/doelwitte/tydsbeperkinge, √ en gebruik dan ŉ
        gepaste/relevante leierskapstyl. √
     • Kan tot konflik lei √ as leiers verskillende leierskapstyle gebruik/ wanneer
        werknemers in verskillende situasies bestuur word. √
     • Die sukses van hierdie teorie hang af van die soort verhouding wat bestaan √
        tussen die leier en sy volgelinge/ondergeskiktes/ werknemers. √
     • Enige ander relevante antwoord wat met die situasionele leierskapsteorie
        verband hou.
                                                                                 Maks. (6)
 4.4 Kriteria wat tot die sukses en/of mislukking van ŉ persoonlike-
     aanspreeklikheidsmaatskappy kan by dra
     4.4.1                SUKSESFAKTORE EN/OF MISLUKKINGSFAKTORE
                 • Prosedures om ŉ persoonlike-     • Stigtingsprosedure neem baie
                   aanspreeklikheids-maatskappy te    tyd in beslag √ omdat baie
                   vorm √ is deur die nuwe            wetlike dokumente voorberei/
                   Maatskappywet 71 van 2008          ingedien moet word. √
                   vereenvoudig. √
                 • Ouditering van finansiële state  • Jaarlikse ouditering van
                   (indien vereis word), gee          finansiële state √ (indien

                Wetgewing
                   aandeelhouers die versekering √    vereis word) is duur. √
                   dat die besigheid behoorlik
                   bestuur word en dra by tot die
                   verkryging van addisionele
                   kapitaal. √
                 • Daar is nie meer ŉ beperking op  • Hoë stigtingskoste √ vereis
                   die getal aandeelhouers √ in 'n    groot bedrae
                   persoonlike-aanspreeklikheids-     aanvangskapitaal. √
                   maatskappy nie. √

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                BESIGHEIDSTUDIES V2                       (EC/SEPTEMBER 2022)

                • 'n Persoonlike-aanspreeklikheids- • Indien ŉ persoonlike-
                  maatskappy kan voordeel trek uit          aanspreeklikheidsmaatskappy
                  regeringsprogramme √ indien hul           nie aan wetgewing voldoen
                  voldoen     aan      die      relevante   nie √ kan hul lisensie deur die
                  wetgewing. √                              Kommissie vir Maatskappye en
                                                            Intellektuele Eiendom (KMIE)
                                                            teruggetrek word. √
                • Maatskappye wat voldoen aan die • Hewige registrasie vereistes
                  wetgewing √ bou ŉ positiewe               kan die werklike bedrywighede
                  beeld/kan beleggers lok. √                van die besigheid vertraag √
                                                            en aandeelhouers kan op
                                                            winsgewende geleenthede
                                                            uitmis. √
                • Voortbestaan word verseker √ as • Dit is duur om die maatskappy
                  gevolg van regspersoonlikheid van         te registreer, √ besigheids-
                  die maatskappy. √                         onkostes verhoog wat minder
                                                            wins tot gevolg het.√
                • Die maatskappy en aandeelhouers • Die opstel van prestasie
                  is aparte entiteite, √ dit mag meer       kontrakte vir die direkteure
                  mense aanspoor om by die                  kan tydsaam, √ duur wees en
                  maatskappy aan te sluit. √                kostes verhoog. √
                • Direkteure word deur wet forseer • Ouditeuring word slegs vereis
                  om verantwoordelik op te tree en          indien die persoonlike
                  werk harder tot die sukses van die        aanspreeklikheids-
                  maatskappy √ om hul persoonlike           maatskappy aan die vereiste
                  bates te beskerm. √                       toetse vir solvensie en likiditeit
                                                            voldoen, √ wat tot ekstra
                                                            ouditeuringskoste lei. √
                • Direkteure teken prestasie-
                  kontrakte √ wat hul sal motiveer
                  om professioneel en eties op te
                  tree. √
                • Die     regte     en      take     van
                  aandeelhouers         is     in     die
                  Maatskappy Wet gestipuleer, √ dit
                  beperk onetiese en korrupte
                  gedrag. √
                • Kan regeringskontrakte bekom
                  omdat die maatskappy behoorlik
                  geregistreer     is     √    om     die
                  Maatskappy Wet na te kom. √
                • Enige ander relevante antwoord          • Enige ander relevante
                  wat verband hou met hoe                   antwoord wat verband hou
                  wetgewing kan bydra tot die               met hoe wetgewing kan bydra
                  sukses van ŉ persoonlike-                 tot die mislukking van 'n
                  aanspreeklikheidsmaatskappy kan           persoonlike-aanspreeklikheid-
                  bydra.                                    maatskappy kan bydra.
                                                                                     Maks. (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2022)                    BESIGHEIDSTUDIES V2                               21

       4.4.2          SUKSESFAKTORE EN/OF MISLUKKINGSFAKTORE
                   • Aandeelhouers kan stem vir/     • Sommige aandeelhouers voer
                     aanstel van die mees bekwame nie hulle stemreg uit nie √ met
                     direkteure √ om hulle             die gevolg dat die verkeerde
                     maatskappy te bestuur. √          persoon as 'n direkteur
                                                       aangestel word. √
                   • Persoonlike-aanspreeklikheids- • Direkteure tree soms in hulle
                     maatskappy word bestuur deur ŉ eie belang op, √ nie in die beste
                     bekwame direksie √ wat            belang van die maatskappy nie/
                     kundiges op hul gebiede kan       wat groei en wins belemmer. √

                Bestuur
                     wees. √
                   • Vinnige besluite kan geneem • Groot bestuurstrukture √ kan
                     word √ al is daar slegs een       daartoe lei dat besluitneming
                     direkteur. √                      tyd vat. √
                   • Die bestuur van die             • Persoonlike-aanspreeklikheids-
                     maatskappy kan verbeter           maatskappy en hul aandeel-
                     aangesien direkteure √            houers is verplig om
                     aanspreeklik teenoor              voorsiening te maak vir ŉ groot
                     aandeelhouers is. √               bedrag vir direkteurs-
                                                       vergoeding √ om die beste
                                                       direkteure te lok. √
                                                     • Direkteurfooie verhoog die
                                                       maatskappy se uitgawes √ wat
                                                       kontantvloei/netto wins
                                                       verminder. √
                   • Enige ander relevante antwoord - Enige ander relevante
                     wat verband hou met hoe           antwoord wat verband hou met
                     bestuur tot die sukses van ŉ      hoe bestuur tot die mislukking
                     persoonlike-aanspreeklikheids-    van ŉ persoonlike-
                     maatskappy kan bydra.             aanspreeklikheidsmaatskappy
                                                       kan bydra.
                                                                                Maks. (4)
                LET WEL: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                            2. Sien of die sukses en/of die mislukking van ELK
                               van die faktore na.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2022 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2022-afrikaans/be8e7318-8cb4-4d1b-b83a-12d6a4b7bc75) — Business Studies · QP · 2022 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2019 Afrikaans final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-afrikaans-final/4e150678-ce65-4ac4-b3ad-3aa0d78f5810) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2018-afrikaans/46acac40-0106-4611-ada9-80a9818cd49a) — Business Studies · Memo · 2018 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2017-afrikaans/288aaf6a-7e79-4850-8b58-cad69359bba4) — Business Studies · Memo · 2017 · Afr
- [Grade 12 NSC Business Studies Afrikaans 2018 Prepartory Possible Answer](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-business-studies-afrikaans-2018-prepartory-possible-answer/39290679-cd48-4295-b23b-0cf3da345556) — Business Studies · Memo · 2018 · Afr
- [2022 KZN Prelim P2 Memo](https://www.hlayiso.com/library/2022-kzn-prelim-p2-memo/17ef18f8-f80f-4b22-b7cb-27e18d2aac6e) — Business Studies · Memo · 2022

## More from Grade 12 Business Studies

- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr
- [Gr 12 Business Studies P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-business-studies-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/11936e49-b2e2-4b0c-a897-9ba405666580) — QP · 2024 · Afr
- [KZN Business Studies Grade 12 September 2024 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/kzn-business-studies-grade-12-september-2024-p2-and-memo/537bb816-a58a-49d5-99f5-3d09148dcd57) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
