# Business Studies Grade 11 P1 Eastern Cape November 2019 Memo

> Grade 11 Business Studies Paper 1 memorandum from the Eastern Cape November 2019 (Afrikaans), 27 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-std-p1-memo-nov-2019-afr-d/3c553b35-1420-4bb5-9b2f-5ed1285bccbc
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 11
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: Eastern Cape November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 27

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/business-studies) › [Business Studies Grade 11 P1 Eastern Cape November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/business-std-p1-memo-nov-2019-afr-d/3c553b35-1420-4bb5-9b2f-5ed1285bccbc)

## About this document

Business Studies · Grade 11 · Eastern Cape November · 2019. Memorandum, 27 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NASIONALE
                     SENIOR SERTIFIKAAT

                             GRAAD 11

                       NOVEMBER 2019

                   BESIGHEIDSTUDIES V1
                      NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

                  Hierdie nasienriglyn bestaan uit 27 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                  BESIGHEIDSTUDIES V1                     (EC/NOVEMBER 2019)

 NOTAS AAN NASIENERS

 1.    INLEIDING

       Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om
       die volgende te verseker:
       (a)     Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van
               nasien
       (b)     Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
       (c)     Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum
               nasieners oor die hele land
       (d)     Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van
               die vak by skole/onderwysinstellings

 2.    Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal
       egter van die aard van die vraag afhang.

 3.    ŉ Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
       Behoorlike oorweging moet gegee word aan ŉ antwoord wat korrek is, maar:

            ŉ Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyne gegee word
            Uit ŉ ander bron kom
            Oorspronklik is
            ŉ Ander benadering gebruik

       LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

 4.    Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word
       en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik
       is of ŉ mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld
       een punt in plaas van die maksimum van twee punte.)

 5.    Die woord ‘Submaks’ word gebruik om die toekenning van punte binne ŉ vraag
       of subvraag te vergemaklik.

 6.    Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur 'maks' in
       die uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te
       verseker met die nasien van die skrifte en modereringsproses.

 7.    Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die
       subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in
       die nasienriglyne van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet
       in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.

 8.    In ŉ indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag
       verband hou.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)                 BESIGHEIDSTUDIES V1                                        3

 9.     Korrekte nommering van antwoorde op vrae word sterk aanbeveel in
        AFDELING A en B. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van
        die kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien
        laasgenoemde nie duidelik is nie.

 10.    Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui
        aan met ŉ ‘H’ of ‘R’.

 11.    Die verskil tussen ‘evalueer’ en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
        word:
        11.1     Wanneer ‘evalueer’ gevra word, word daar van kandidate verwag om te
                 antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale
                 (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA
                 verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele
                 hofgedinge.' √
        11.2     Wanneer ‘kritiese evaluering’ gevra word, word daar van kandidate
                 verwag om te antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ
                 neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie
                 geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te
                 ondersteun met dieper insig, bv. ‘COIDA verminder tyd en koste wat
                 spandeer word √ op lang siviele hofgedinge, √ want die werkgewer sal
                 nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal
                 as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die
                 besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.’ √
        LET WEL:      1.   Bogenoemde kan ook van toepassing wees op ‘analiseer’.
                      2.   Let op die plasing van die merkie(√) in die toekenning van
                           punte.

 12.    Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag,
        kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyne en
        die konteks van elke vraag.
        Kognitiewe werkwoorde, soos:

        12.1     Adviseer, noem, beskryf kortliks, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie
                 volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde
                 nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan
                 die einde daarvan verskyn.

        12.2     Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/ toon
                 verskille, differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, analiseer,
                 evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande
                 begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief
                 toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde
                 norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en
                 regverdigheid behaal kan word.

 13.    Merk slegs die EERSTE antwoord waar kandidate meer as een antwoord in
        AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                  BESIGHEIDSTUDIES V1                         (EC/NOVEMBER 2019)

 14.   AFDELING B

       14.1    Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se
               EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui
               dit aan deur ŉ lyn deur die nienagesiende gedeelte te trek of gebruik die
               woord 'Kanselleer'.

               LET WEL:      Dit is slegs van toepassing waar die getal feite
                             gespesifiseer word.

        14.2   Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
               kandidaat. Punt 14.1 geld steeds.

        14.3   Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie
               voorbeelde/menings te gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten
               einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer.

        14.4   Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

               14.4.1    Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat
                         kandidate moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg
                         nagesien word:
                          Feit      2 punte (of soos aangedui in die
                                     nasienriglyne)
                          Verduideliking 1 punt

                         Die ‘feit’ en ‘verduideliking’ word apart in die nasienriglyne
                         gegee om die toekenning van punte te vergemaklik.

               14.4.2    Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet
                         puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die
                         maksimum punte in die nasienriglyne toegeken.

        14.5   EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te
               herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal
               word uit ŉ scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op
               AFDELING B EN C (waar van toepassing).

 15.    AFDELING C

        15.1   Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

        Inleiding
                                          Maksimum:
        Inhoud                               32
        Gevolgtrekking
        Insig                                   8
        TOTAAL                                 40

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)                    BESIGHEIDSTUDIES V1                                        5

        15.2         Insig bestaan uit die volgende komponente:

        Struktuur/Uitleg          Is daar ŉ inleiding, inhoud en ŉ gevolgtrekking?                   2
        Ontleding en              Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub-
        vertolking                opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip
                                  van wat gevra word, getoon word?

                                  Punte toegeken volgens die gids hieronder:

                                  Alle opskrifte aangespreek:       1 (Een 'A')
                                  Interpretasie (16–32 punte):      1 (Een 'A')                      2
        Sintese                   Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op
                                  die vrae gebaseer is?

                                  Punte toegeken volgens die gids hieronder:

                                  Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                                  Geen relevante feite: 0 (Twee '-S')
                                  ŉ Paar relevante feite: 1 (Een '-S')
                                  Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S')

                                  Opsie 1:     Waar ŉ kandidaat 50% of meer van die
                                               vraag met slegs relevante feite beantwoord
                                               het, verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn.
                                               Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir
                                               sintese toe.
                                  Opsie 2:     Waar ŉ kandidaat minder as 50% van die
                                               vraag met slegs OF ŉ paar relevante feite
                                               beantwoord het, verskyn een '-S' in die
                                               linkerkantlyn. Ken ŉ maksimum van EEN
                                               (1) punt vir sintese toe.
                                  Opsie 3:     Waar ŉ kandidaat minder as 50% van die
                                               vraag met geen relevante feite beantwoord
                                               het, verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn.
                                               Ken ŉ NULPUNT toe vir sintese.               2
        Originality               Is daar bewyse van voorbeelde, aktuele inligting, huidige
                                  neigings en ontwikkelings?                                2
                                                                        TOTAAL VIR INSIG: 8
                                                               TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32
                                                   TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40
        LET WEL:
        1.    Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die
              inleiding en gevolgtrekking nie.
        2.    Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
              INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
        3.    Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte
              INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur ŉ
              verduideliking ondersteun word nie.

        15.3         Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ŉ simbool, bv. ('S, A, -S
                     and/or O’).

Kopiereg voorbehou                                                                Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/NOVEMBER 2019)

        15.4     Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde
                 antwoord/nasienriglyne vir elke vraag aangedui.

        15.5     Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke
                 onder-afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum
                 punte behaal is, maar lees verder vir oorspronlikheid “O”.

        15.6     Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en
                 punte vir insig soos volg aan:
                 S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid soos
                 in die tabel hieronder aangedui.

                            INHOUD                               PUNTE
                              Feite                             32 (maks.)
                               S                                     2
                               A                                     2
                               S                                     2
                               O                                     2
                            TOTAAL                                  40

        15.7    Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die
                submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde
                subopskrifte gebruik nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word
                aangemoedig en dra by tot insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en
                dui duidelikheid van denke aan.
                (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

        15.8    Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/vertolk, kry
                hy/sy steeds punte vir uitleg/struktuur.

        15.9    Indien ŉ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker
                dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die
                puntetoekenning/ subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

        15.10   15.10.1   Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe
                          vir frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.

                15.10.2   Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie
                          noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon
                          word nie. Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit
                          aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie,
                          waar ondernemings poog om nuwe produkte in bestaande
                          markte bekend te stel.' √
                          Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                          kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

        15.11   Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir
                feite in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke
                vraag geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)                  BESIGHEIDSTUDIES V1                              7

 AFDELING A

 VRAAG 1

 1.1    1.1.1        C √√
        1.1.2        B √√
        1.1.3        A √√
        1.1.4        B √√
        1.1.5        C √√                                             (5 x 2)     (10)

 1.2    1.2.1        natuurlike √√
        1.2.2        netwerkvorming √√
        1.2.3        reguleerder √√
        1.2.4        oorhoofse √√
        1.2.5        standaardisering √√                              (5 x 2)     (10)

 1.3    1.3.1        J √√
        1.3.2        F √√
        1.3.3        I √√
        1.3.4        H √√
        1.3.5        A √√                                             (5 x 2)     (10)

                                                          TOTAAL AFDELING A:        30

                                                    UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                        VRAAG 1      PUNTE
                                                          1.1          10
                                                          1.2          10
                                                          1.3          10
                                                        TOTAAL         30

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                               BESIGHEIDSTUDIES V1                (EC/NOVEMBER 2019)

 AFDELING B

 Sien SLEGS die eerste TWEE antwoorde na.

 VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS

 2.1    Besigheidsektore
        - Primêre √
        - Sekondêre √
        - Tersiêre √

        LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.                     (3 x 1)       (3)

 2.2    Uitdagings en mate van beheer

                UITDAGINGS             BESIGHEIDS-      MATE VAN BEHEER
                   (2.2.1)             OMGEWINGS                (2.2.2)
        - Joe Supermark het ŉ             Mikro        Volle beheer √
          bestuurder in diens
          geneem wat ŉ gebrek aan
          bestuursvaardighede
          het. √
        - Onlangs het ŉ nuwe 24-           Mark        Sommige/Beperkte
          uur supermark oorkant die                    beheer √
          straat van Joe Supermark
          oopgemaak. √
        - Die verhoging in die            Makro        Geen beheer √
          minimum lone van werkers
          wat deur wetgewing
          afgedwing word maak dit
          ook moeilik om ŉ wins te
          maak. √
                        Submaks. (3)                             Submaks. (3)
                                                                      Maks.           (6)

        LET WEL: 1. Ken geen punte toe vir uitdagings wat nie volledig uit die
                    scenario aangehaal is nie.
                 2. Die mate van beheer moet met die besigheidsomgewing
                    verband hou.
                 3. Sien slegs die EERSTE uitdaging van ELKE omgewing
                    na.

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)                BESIGHEIDSTUDIES V1                                      9

2.3    Impak van stakings as ŉ sosio-ekonomiese kwessie op besighede
        - Stakings mag tot produksieverliese lei √ en afname in verkope. √
        - Besighede mag gedwing word om bedrywighede te sluit √ na
          stakingsaksies. √
        - Mag lei tot ongesonde werksverhoudinge √ tussen bestuur en werkers. √
        - Mag besighede dwing om van hul geskoolde werkers af te lê √ om te
          herstel van verliese. √
        - Stakings lei tot verlies van produktiwiteit √ en afname in ekonomiese
          groei. √
        - Verlies aan inkomste √ en finansiële verliese aan
          besigheidsbedrywighede. √
        - Plundering, vernietiging van besigheidseiendom/infrastruktuur √ en
          intimidasie van nie-stakende werkers. √
        - Besighede moet werkers verkry om stakende werkers te vervang √ en
          verhoog die opleidingskoste van nuwe werknemers. √
        - Besighede kan besigheidsaandeel √/kliënte aan kompetisie √ verloor
          gedurende ŉ staking. √
        - Die beeld/reputasie van die besigheid √ mag skade ly. √
        - Beperkte beskikbaarheid √ van arbeid. √
        - Die verskaffing van goedere en dienste √ word onderbreek. √
        - Pryse verhoog soms √ om die koste van ŉ staking te verhaal. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die impak van
          stakings as sosio-ekonomiese kwessie op besighede.                    Maks.      (6)

2.4    Funksies van ŉ vakbond
       2.4.1 Aanhaling van funksies van ŉ vakbond uit die scenario
              - Die vakbond ontmoet gereeld met die bestuur van die myn in ŉ
                poging om die werksomstandighede van die werkers te
                verbeter. √
              - Die vakbond verskaf ook wetlike en finansiële advies aan hul
                lede. √
              - Onlangs het die vakbond die regering se besluit beïnvloed om die
                veilige gebruik van plofstowwe in myne te verseker. √

                LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.                  (3 x 1)       (3)

       2.4.2    Ander funksies van ŉ vakbond
                - Beskerming van die belange van werknemers. √√
                - Verteenwoordig die belange van die algemene samelewing en
                  minderheidsgroepe deur die nuusmedia en onderhandelinge. √√
                - Verteenwoordig werknemers korporatief en individueel. √√
                - Verbeter die materiële voordele van lede. √√
                - Bevordering van die belange van lede. √√
                - Verskaffing van voordele en opvoedkundige fasiliteite aan hulle
                  lede. √√
                - Ondersteuning van geslagsgelykheid. √√
                - Beskerm lede in tye van aflegging en dissiplinêre verhore
                  (tugverhore). √√

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                              BESIGHEIDSTUDIES V1                    (EC/NOVEMBER 2019)

               - Beskerming van die belange van hul lede tydens dissiplinêre
                 prosedures. √√
               - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies
                 van vakbonde.
               LET WEL:    Ken geen punte toe vir die funksies van die vakbond
                           geïdentifiseer in VRAAG 2.4.1 nie.            Maks.          (6)
2.5   Doel van Wet op Arbeidsverhoudinge (WAV)
      ‐ Voorsien ŉ raamwerk waarin werknemers, werkersunies en vakbonde
        saamwerk √ om sake wat verband hou met die werksplek, te bespreek.
        bv. salarisse, diensvoorwaardes. √
      ‐ Bevorder ordelike onderhandelinge en werknemersbetrokkenheid √ by
        besluitneming. √
      ‐ Bevorder beslegting √ van arbeidsgeskille. √
      ‐ Bevorder billike √ indiensnemingspraktyke. √
      ‐ Gee ŉ uiteensetting van die verhouding √ tussen die werkgewers en
        werknemers. √
      ‐ Bevorder eenvoudige prosedures √ vir die registrasie van vakbonde en
        werkgewersorganisasies. √
      ‐ Reguleer die regte van die vakbonde en fasiliteer √ kollektiewe
        bedinging/gemeenskaplike bedinging. √
      ‐ Reguleer die effektiwiteit van bedingingsrade √ en statutêre rade. √
      ‐ Laat werkplekforums toe √ waar werknemers aan besluitneming
        deelneem. √
      ‐ Stigting van die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie
        (KVBA) om arbeidsgeskille √ deur statutêre versoening, bemiddeling en
        arbitrasie op te los. √
      ‐ Onderskryf die reg om te staak teen aflegging, √ fasilitering van
        arbeidsgeskille. √
      ‐ Maak die kontrakte van indiensnemingprosedures √ duidelik. √
      ‐ Stigting van Arbeidshof en Arbeidsappélhof √ om arbeidskwessies te
        hanteer. √
      ‐ Verskaf kodes √ van goeie praktyke. √
      ‐ Hanteer √ stakings en uitsluitings en werkplekforums. √
      ‐ Stigting van werkplekforums √ om die belange van die werknemers te
        bevorder ongeag of hulle aan ŉ vakbond behoort of nie. √
      ‐ Enige ander relevante antwoord wat met die doel van die Wet op
        Arbeidsverhoudinge, verband hou.                                     Maks.      (6)
2.6   Maniere waarop besighede werkloosheid as ŉ sosio-ekonomiese
      kwessie hanteer
      ‐ Verskaf vaardigheidsontwikkelingsprogramme √ deur middel van leerder-
        skappe. √
      ‐ Bied beurse aan die gemeenskap √ om die vlak van onderwys te
        verbeter. √
      ‐ Skep werksgeleenthede √ vir gemeenskapslede. √
      ‐ Bied entrepreneursprogramme √ aan wat self-indiensneming bevorder. √
      ‐ Ondersteun bestaande klein besighede √ om meer werksgeleenthede te
        skep. √
      ‐ Enige ander relevant antwoord wat verband hou met maniere waarop
        besighede werkloosheid as ŉ sosio-ekonomiese kwessie kan hanteer.
                                                                        Maks.           (4)
Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)                   BESIGHEIDSTUDIES V1                                  11

2.7    Maniere waarop besighede hulself van mededingers kan onderskei
       - Bied ŉ ander produk of diens aan. √√
       - Bied ŉ meer persoonlike diens aan. √√
       - Verskaffing teen laer pryse. √√
       - Verskaffing van produkte van beter gehalte. √√
       - Het goed opgeleide en kundige personeel. √√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere waarop
         besighede hulself van mededingers kan onderskei.               Maks.               (6)
                                                                                           [40]

                                                       UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                           VRAAG 2      PUNTE
                                                              2.1          3
                                                             2.2.1         3
                                                             2.2.2         3
                                                              2.3          6
                                                             2.4.1         3
                                                             2.4.2         6
                                                              2.5          6
                                                              2.6          4
                                                              2.7          6
                                                           TOTAAL         40

VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE

3.1    Kategorieë van verbruikersgoedere
       - Geriefsgoedere √
       - Uitsoekgoedere √
       - Spesialiteitsgoedere √

       LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.                            (3 x 1)        (3)

3.2    3.2.1         Verpakking
                      VORME/SOORTE VAN                      MOTIVERING
                         VERPAKKING
                     Dubbele gebruik √√ -         Hulle beskuitjies word verpak in
                                                  lugdigte houers wat ook gebruik kan
                                                  word om ander items te stoor
                                                  wanneer die beskuitjies op is. √
                     Kombinasie √√            -   Onlangs het Helder Beskuitjies ook
                                                  lekkers en beskuitjies saam verpak en
                                                  as ŉ spesiale aanbieding verkoop. √
                               Submaks. (4)                                Submaks. (2)

       LET WEL:          1.    Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                         2.    Ken geen punte toe vir die motivering indien die
                               soort verpakking verkeerd geïdentifiseer is.
                         3.    Ken punte toe vir die soort verpakking selfs as die
                               motivering onvolledig is.                     Maks.           (6)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                               BESIGHEIDSTUDIES V1                     (EC/NOVEMBER 2019)

      3.2.2    Doel/funksie van verpakking van produkte
               - Beskerm die produk √ van enige skade. √
               - Bevorder die bemarking √ van die produk. √
               - Voorkom dat die produk √ bederf. √
               - Voorkom peutery/diefstal √ van ŉ produk. √
               - Verbeter gerief √ wat gebruik of berging betref. √
               - Maak dit makiliker √ om produkte te identifiseer. √
               - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met doel/funksie
                 van die verpakking van produkte.                          Maks.           (6)

3.3   Maniere waarop Suid Afrikaanse besighede ŉ buitelandse mark kan
      betree
      - Besighede kan goedere en dienste uitvoer √ aan individue/besighede in
         ander lande. √
      - Besighede kan die lisensie verkoop/oordrag van die reg van die gebruik
         van ŉ produk/dienste √ aan ŉ ander besigheid in ŉ ander land. √
      - Besighede kan ŉ vennootskap vorm/gesamentlike onderneming met ŉ
         ander maatskappy (in ŉ vreemde/ander land) √ deur ŉ derde maatskappy
         saam te vorm wat beide maatskappye sal bevoordeel. √
      - Besighede kan direkte beleggings in fasiliteite in ŉ buitelandse mark
         maak √ deur stigting van ŉ nuwe geleentheid/onderneming of verkryging
         van ŉ bestaande maatskappy. √
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop
         Suid-Afrikaanse besighede ŉ buitelandse mark kan betree.             Maks.        (6)

3.4   Soorte produksiestelsel
      3.4.1 Stukwerk √√                                                                    (2)

               Motivering
               Hulle maak die kaste volgens die presiese spesifikasies van ŉ
               spesifieke kliënt.                                                          (1)

               LET WEL:     Ken geen punte toe vir die motivering indien die
                            soort produksiestelsel verkeerd geïdentifiseer is.
                                                                            Maks.          (3)

      3.4.2    Nadele van stukwerk
              ‐ Die periode van produksie is gewoonlik redelik lank en vordering is
                 stadiger √ vergeleke met ander stelsels, omdat die een taak eers
                 voltooi moet word voordat met die volgende een begin kan word. √
              ‐ Die koste per produk is gewoonlik hoër √ as gevolg van die unieke
                 aard van die produk. √
              ‐ Die arbeidskoste is gewoonlik hoër as gevolg van die behoefte aan
                 geskoolde en gespesialiseerde werkers, √ wat lei tot hoër
                 produksiekoste. √
              ‐ Die werkers met die vereiste vaardighede √ is somtyds moeilik om
                 te vind. √
              ‐ Die verskeidenheid van natuurlike materiaal wat gehou moet
                 word √ sal die koste van berging verhoog. √
              ‐ Daar is nie baie geleenthede om die proses te outomatiseer nie √
                 en is sterk afhanklik van die vaardighede van werknemers. √

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)                 BESIGHEIDSTUDIES V1                                    13

                 ‐   ŉ Groot kapitaalbelegging word benodig √ omdat meer
                     grondstowwe en half-voltooide produkte in sirkulasie is en die
                     voorraad stadiger sirkuleer. √
                 ‐   Die beplanning van elke nuwe individuele bestelling is
                     tydrowend √ en duur. √
                 ‐   Die produksiebeheer is ook meer gekompliseerd √ as gevolg van
                     die unieke aard van elke produk. √
                 ‐   Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die nadele
                     van stukwerk.                                               Maks.       (6)

3.5    Beskrywing van Totale Gehaltebestuur
       - Dit is ŉ bestuursfilosofie wat daarna streef om alle bestuursfunksies soos
         bemarking/finansies/kliëntedienste ens. √ te integreer. √
       - Die fokus is op die verbetering van die gehalte van goedere en dienste √ ten
         einde die behoeftes van verbruikers te bevredig. √
       - Totale gehaltebestuur verwys na alle aspekte van gehalte √ binne die
         besigheid. √
       - Dit is die verantwoordelikheid van almal in die besigheid √ van die
         topbestuur tot algemene werkers. √
       - Besighede streef daarna om dit die eerste keer reg te kry √ deur die
         implementering van die elemente van TGB. √
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die beskrywing van
         Totale Gehaltebestuur as deel van gehaltebestuursisteme.               Maks.        (4)

3.6    Aspekte om te oorweeg tydens produksiebeheer
      ‐ Die begin van die produksieproses/werktoedeling/werkuitreiking behels gee
         van opdragte/instruksies van produksie-aktiwiteite. √√
      ‐ Opvolg behels die vergelyking van werklike uitset met die beplande uitset
         om te verseker dat ŉ taak op skedule is. √√
      ‐ Die proses van nagaan/inspeksie en vergelyking van resultate met
         voorafbepaalde standaarde. √√
      ‐ Die regstellende aksie behels die stappe wat geneem word ten einde die
         probleem wat tydens die inspeksieproses gevind is/verskille tussen
         beplande produksie en werklike produksie op te los. √√
      ‐ Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die aspekte wat
         oorweeg moet word tydens produksiebeheer.
                                                                             Maks.          (6)
                                                                                           [40]

                                                     UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                         VRAAG 3       PUNTE
                                                            3.1          3
                                                           3.2.1         6
                                                           3.2.2         6
                                                            3.3          6
                                                           3.4.1         3
                                                           3.4.2         6
                                                            3.5          4
                                                            3.6          6
                                                         TOTAAL          40

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/NOVEMBER 2019)

 VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE

 BESIGHEIDSOMGEWINGS

 4.1    Moontlike oplossings vir rowery
        4.1.1  Handelsmerk √√

        4.1.2    Patent √√                                                                   (4)

 4.2    Voordele van besighede wat betrokke is in die makro-omgewing
        - ŉ Werkskeppingsprogram √ kan die beeld van die besigheid verbeter. √
        - Regering-tenders kan ŉ groot inkomste genereer, √ en winsgewendheid
          verhoog. √
        - Deur uit te brei na Afrika, √ sal die mark van die besigheid uitbrei. √
        - Die besigheid sal meer kompeterend wees √ bv. neem leiding in
          tegnologie. √
        - Die besigheid kan nuwe beleggers √ lok. √
        - Potensiële werknemers sal die besigheid erken √ as ŉ goeie plek om te
          werk. √
        - Verbruikers sal die besigheid erken as ŉ besigheid √ wat hul belange
          bevorder (verbeterde beeld). √
        - Die besigheid sal op hoogte bly √ van uitdagings en ontwikkelings in die
          makro-omgewing. √
        - Die besigheid kan die uitdagings beter verwag/voorspel √ en uitdagings
          van die makro-omgewing so gou as moontlik hanteer. √
        - Die besigheid het ŉ platform √ van waar hul invloed kan
          uitoefen/kollektiewe bedinging/invloedwerwing. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
          besighede wat betrokke in die makro-omgewing is.                        Maks.      (6)
 4.3    Effek van kontemporêre wetgewing op besigheidsbedrywighede
        - Versuim om te voldoen aan kontemporêre wetgewing kan tot boetes lei, √
          wat die winsgewendheid van die besigheid kan affekteer. √
        - Wetgewing bv. Wet op Gelyke Indiensneming, beperk √ die hoeveelheid
          gehalte en geskoolde personeel wat die besigheid in diens kan neem. √
        - Die besigheid moet dalk iemand betaal om die besigheid te help om te
          verseker dat hulle aan die wetgewing voldoen, √ dit kan duur wees. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe kontemporêre
          wetgewing besigheidsbedrywighede kan affekteer.                    Maks.           (4)
 4.4    Maniere waarop besighede in die makro-omgewing betrokke kan wees
        - Kollektiewe bedinging/invloedwerwing, verteenwoordigers van die
          sakegemeenskap benut die kans om sake van gemeenskaplike belang
          met regeringsverteenwoordigers te bespreek. √√
        - Vennootskap tussen die privaat en openbare sektor, besighede kan
          vennootskappe sluit met die regering wat onderling voordelig is en
          besighede kan voordeel trek uit regeringsbeleid. √√
        - Privaatsektordienste vir die gemeenskap of land; besighede maak gebruik
          van ŉ regeringsbate (hawe) en besluit om die hawe skoon te
          hou/besoedeling te voorkom (dienste). √√
        - Werkskepping, besighede sal ŉ subsidie of belastingkorting ontvang en
          meer opgeleide werkers hê. √√

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)               BESIGHEIDSTUDIES V1                                   15

        - Groter betrokkendheid by inisiatiewe met betrekking tot gemeenskaplike
          verantwoordelikheid; besighede raak betrokke deur opleiding en
          kommunikasie in die werkplek met sosio-ekonomiese kwessies. √√
        - Staatstenders verskaf deur die regering en in reaksie sal besighede ŉ
          formele aanbod indien vir die lewering van gespesifiseerde goedere en
          dienste. √√
        - Uitbreiding na Afrika; besighede raak dikwels betrokke by die
          verskaffingsketting om produkte vanaf groot nywerheidslande na Afrika-
          lande te kry. √√
        - Gee leiding op tegnologiese gebied, deur te belê in die navorsing en
          ontwikkeling van hul produkte. √√
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere waarop
          die besigheid in die makro-omgewing betrokke kan wees.
                                                                               Maks.      (6)

 BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE

 4.5    Werknemervoordele
        - Mediese fonds/Mediese versekering √
        - Pensioen √
        - Voorsorgfonds √
        - Begrafnisvoordele √
        - Motor-/Reistoelae √
        - Behuisingstoelae √
        - Selfoontoelae √
        - Vakansiepakkette √
        - Kleretoelae √
        - Prestasie-gerigte byvoordele √
        - Uitreiking van bonusaandele √
        - Personeelafslag/Gratis of goedkoop maaltye √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met
          werknemersvoordele.

        LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.                         (3 x 1)       (3)

 4.6    Komponente van bemarkingskommunikasie/promosie-beleid
        4.6.1 - Reklame/Advertering √√
              - Publisiteit √√

                 LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                            (4)

        4.6.2    Ander komponent van die bemarkingskommuniksie/promosie-
                 beleid
                 - Persoonlike verkope √
                 - Afsetbevordering √

                 LET WEL: Sien slegs die EEN (1) na.                                    (1)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/NOVEMBER 2019)

 4.7    Nadele van elektroniese bemarking vir besighede
        - Die koste van programmatuur, apparatuur, webtuiste-ontwerp, onderhoud
          van webtuiste, aanlyn-verspreidingskoste en tyd √ moet alles ingesluit
          word in die koste van die verskaffing van jou diens/produk. √
        - Die getal plaaslike huishoudings wat aanlyn koop is slegs ŉ klein
          persentasie, √ want meeste verbruikers glo steeds daarin om persoonlik
          iets te koop. √
        - Die meeste internetbemarkers se klantediens is gebrekkig en het swak
          aanwysings √ wat dit vir ŉ besoeker moeilik maak om te vind wat hy/sy
          soek. √
        - Daar is ŉ sekuriteitsrisiko op die internet, √ baie verbruikers wil nie hul
          kreditkaarte vir aankope gebruik nie. √
        - Daar is baie mededinging om produkte te verkoop √ en tensy klante gou
          kry wat hulle soek, beweeg hulle aan na die volgende webtuiste. √
        - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die nadele van
          elektroniese bemarking vir besighede.                                   Maks.    (4)

 4.8    Betekenis van gehaltebeheer
        - ŉ Proses/sisteem wat verseker dat daar aan die vereiste gehalte voldoen
          word √ deur inspeksie van die finale produk om te verseker dat dit aan die
          vereiste standaarde voldoen. √
        - Kontroleer ru-materiale (grondstowwe) /werknemers/ masjinerie/
          werkmanskap/produkte √ om te verseker dat hoë standaarde gehandhaaf
          word. √
        - Sluit die stel van teikens/doelwitte in/meting van prestasie √ en die neem
          van regstellende stappe/aksies. √
        - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die betekenis van
          gehaltebeheer.                                                         Maks.     (4)

 4.9    Voorkomingsmaatreëls vir gebruik van masjinerie tydens die
        produksieproses
        - Masjinerie en toerusting moet korrek geïnstalleer word en veilig wees om
          te gebruik. √√
        - Werkers moet behoorlik opgelei wees oor hoe om masjinerie te gebruik en
          moet ingelig wees oor die risiko’s wanneer masjinerie gebruik word. √√
        - Gereelde veiligheidstoetse moet uitgevoer word en masjinerie moet
          gereeld in stand gehou word. √√
        - Wanneer werkers met masjinerie en toerusting werk, moet hulle
          beskermde klere en uitrustings dra, soos oorpakke, veiligheidshelms,
          oorproppies, maskers, swaardiensstewels, sweisbrille en handskoene. √√
        - Ontwikkel ŉ kultuur van veiligheid in die werkplek. √√
        - Maak seker dat werkers bekend is met veiligheidsprosedures. √√
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die
          voorkomingsmaatreëls wat besighede behoort te neem wanneer
          masjinerie gebruik word gedurende die produksieproses.
                                                                               Maks.       (4)
                                                                                          [40]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)          BESIGHEIDSTUDIES V1                           17

                                            UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                VRAAG 4       PUNTE
                                                   4.1          4
                                                   4.2          6
                                                   4.3          4
                                                   4.4          6
                                                   4.5          3
                                                  4.6.1         4
                                                  4.6.2         1
                                                   4.7          4
                                                   4.8          4
                                                   4.9          4
                                                TOTAAL          40

                                                  TOTAAL AFDELING B:       80

Kopiereg voorbehou                                           Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                               BESIGHEIDSTUDIES V1                     (EC/NOVEMBER 2019)

 AFDELING C

 Sien slegs die EERSTE antwoord na.

 VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWINGS

 5.1   Inleiding
       ‐ Besighede is blootgestel aan uitdagings in al drie besigheidsomgewings. √
       ‐ Besighede moet die uitdagings in die besigheidsomgewing identifiseer, dit
           voorspel en daarby aanpas. √
       ‐ Aanpassing by uitdagings in die makro-omgewing is moelik, maar dit is tot
           groot voordeel van die besigheid. √
       ‐ Invloedwerwing verwys na die proses van beïnvloeding van wetgewing of
           parlementêre besluite. √
       ‐ Magsverhoudinge is die opstel van verhoudinge met ander besighede wat
           ŉ voordelige effek in die toekoms van ŉ besigheid kan hê. √
       ‐ Enige ander relevante inleiding wat verband hou met die aanpas by
           uitdagings in die makro-omgewing, invloedwerwing en magsverhoudinge.
                                                                         (Enige 2 x 1)        (2)

 5.2   Maniere waarop besighede kan aanpas by uitdagings in die
       makro-omgewing
       Inligtingsbestuur √√
        - Inligting moet gevind/aangeteken/gerieflik opgespoor word √ en effektief
           gebruik word. √
        - Besighede moet ŉ effektiewe bestuursinligtingstelsel implementeer wat
           toeganklik en nuttig is √ vir alle personeel. √
        - Inligting moet doeltreffend bestuur word en ŉ sisteem moet in plek gestel
           word √ sodat die relevante personeel maklik toegang daartoe het. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met inligtingsbestuur as ŉ
           manier om by die uitdagings in die besigheidsomgewings aan te pas.
                                                                                Manier        (2)
                                                                         Verduideliking       (2)
                                                                              Submaks.        (4)

       Strategiese reaksies √√
       - Bestuur moet strategiese reaksies ontwerp vir verskeie uitdagings deur alle
          inligting te analiseer √ en die belanghebbendes betrokke te identifiseer. √
       - Vorm ŉ duidelike prentjie √ van elke belanghebbende se standpunte en
          vereistes. √
       - Besighede moet ŉ strategiese plan hê √ om te reageer op veranderinge in
          die besigheidsomgewing. √
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met strategiese reaksie as
          ŉ manier om by die uitdagings in die besigheidsomgewings aan te pas.
                                                                                  Manier      (2)
                                                                          Verduideliking      (2)
                                                                               Submaks.       (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)               BESIGHEIDSTUDIES V1                                    19

        Samesmeltings, oornames, verkrygings en alliansies √√
        - Besighede kan aandele verkry √ van ŉ ander maatskappy. √
        - Besighede kan kies om ŉ ander besigheid te koop/of daarmee saam te
          smelt √ as ŉ manier om ŉ groter markaandeel te hê. √
        - Hulle kan ŉ nuwe besigheidsonderneming met ŉ ander maatskappy
          onderneem, √ wat ŉ veiliger manier is as om die huidige besigheid uit te
          brei. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met samesmeltings,
          oornames, verkrygings en alliansies as ŉ manier om by die uitdagings in
          die besigheidsomgewings aan te pas.
                                                                              Manier         (2)
                                                                       Verduideliking        (2)
                                                                           Submaks.          (4)

        Organisasie-ontwerp en aanpasbaarheid √√
        - Besighede moet aanpasbaar wees in hul organisasie-ontwerp en
          strategieë √ sodat hulle kan meeding in ŉ veranderende mark. √
        - Organisasie-ontwerp is ŉ proses om mense/inligting/tegnologie van ŉ
          organisasie te integreer √ sodat dit die winsgewendheid van die besigheid
          verbeter. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met organisasie-ontwerp
          en aanpasbaarheid as ŉ manier om by die uitdagings in die
          besigheidsomgewings aan te pas.
                                                                             Manier          (2)
                                                                      Verduideliking         (2)
                                                                          Submaks.           (4)

        Direkte invloed van die omgewing en sosiale/maatskaplike
        verantwoordelikheid √√
        - Besighede moet buigsaam wees deur betrokke te raak by navorsing en
           ontwikkeling √ sodat as hulpbronne opraak of as die omgewingswetgewing
           verander die besigheid kan aanpas en kan voortgaan. √
        - Sosiale/maatskaplike verantwoordelikhede verwys na die verpligtinge wat ŉ
           besigheid het √ om die belange van al hul belanghebbendes te beskerm en
           te verbeter. √
        - Deur sosiale/maatskaplike verantwoordelikhede kan ŉ besigheid sy
           besigheidsomgewing beïnvloed √ en uitdagings wat gekoppel is aan sosio-
           ekonomiese kwessies in sy sosiale omgewing aanspreek. √
        - Besighede moet meer bewus van en betrokke wees in sosiale
           verantwoodelikheidsprojekte √ wat die gemeenskap kan bevoordeel. √
        - Neem deel aan projekte √ wat die gemeenskap waarin die besigheid bedryf
           word, op te hef. √
        - Besighede gebruik KSV-projekte √ as ŉ bemarkingsinstrument vir hul
           besigheid. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met direkte invloed van die
           omgewing en sosiale/maatskaplike verantwoordelikheid as ŉ manier om by
           die uitdagings in die besigheidsomgewings aan te pas.
                                                                             Manier          (2)
                                                                      Verduideliking         (2)
                                                                          Submaks.           (4)

        LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                           Maks.      (16)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                              BESIGHEIDSTUDIES V1                    (EC/NOVEMBER 2019)

 5.3   Soorte invloedwerwing
       Verskansing teen inflasie √√
       - Die besigheid gebruik verskansing deur effekte, aandele, eiendom te koop
         of edelmetale soos goud te koop √ om kapitaal teen die effekte van inflasie
         te beskerm. √
       - Besighede belê surplus fondse √ sodat sy waarde teen ŉ vinniger koers as
         die van inflasie groei. √
       - Besighede gebruik verskansing om hul finansiële beleggings te beskerm √
         deur die risiko te versprei. √
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met verskansing teen
         inflasie as ŉ soort invloedwerwing.
                                                                                Tipe        (2)
                                                                     Verduideliking         (2)
                                                                         Submaks.           (4)

       Bedingingsessies tussen besighede en vakbonde √√
       - Hierdie sessies stel werknemers in staat om te onderhandel met werkgewers
         as ŉ groep √ om se regte te beskerm. √
       - Bedingingsessies voorkom arbeidstakings en verskaf noodsaaklike
         inligting √ aan mense aan bewind. √
       - Die doel van bedingingsessies is om ŉ wen-wen situasie √ vir al die partye
         te skep. √
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met bedingingsessie
         tussen besighede en vakbonde as ŉ soort invloedwerwing.
                                                                               Tipe         (2)
                                                                     Verduideliking         (2)
                                                                         Submaks.           (4)

       Beïnvloeding van toesighoudende liggame/reguleerders √√
       - Besighede neem ŉ aktiewe rol √ in professionele liggame. √
       - Deur hul lidmaatskap, bewusmaking en voorleggings, √ mag hulle moontlik
          veranderinge aan huidige regulasies beïnvloed. √
       - Besigheidsbestuurders is betrokke in debatte en besprekings √ wat
          publieke beleide vorm. √
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met beïnvloeding van
          toesighoudende liggame/reguleerders as ŉ soort van invloedwerwing.

                                                                                Tipe        (2)
                                                                      Verduideliking        (2)
                                                                          Submaks.          (4)

       LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.                           Maks.      (12)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBER 2019)               BESIGHEIDSTUDIES V1                                   21

 5.4    Maniere waarop besighede magsverhoudinge kan vorm
        - Bou rondom BBSEB √ en bemagtiging van werknemers. √
        - Vermoë van ŉ person se mag √ om ander se denke, aksies en keuses te
          beïnvloed. √
        - Alle partye in ŉ verhouding besit ŉ mate van mag, √ dit is, mag om te
          staak √/aandring op betaling √/bestel materiaal ens. √
        - Strategiese alliansie/ooreenkoms √ tussen besighede lei tot
          gemeenskaplike voordele. √
        - Strategiese bondgenote wil nie gemeenskaplike voordele √ verloor nie. √
        - Strategiese bondgenote oorweeg voorstelle √ wat deur besighede in die
          alliansie gemaak word. √
        - Oorreding van groot beleggers √ het die mag om ander besighede te
          beïnvloed. √
        - Verseker welwillendheid van beleggers √ en luister na voorstelle van
          beleggers. √
        - Invloed op maatskappyverteenwoordigers √ deur agente of
        - tussengangers. √
        - Tussengangers beïnvloed verbruikers deur gratis monsters uit te deel √ en
          deur voorstelle van sekere produkte deur spesialiste/beleggers. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop
          besighede magsverhoudinge kan vorm.                                  Maks.    (10)

 5.5    Maniere waarop besighede ŉ direkte invloed op die omgewing kan hê
        - Besighede kan hul eie omgewing beïnvloed deur nuwe produkte bekend te
           stel/nuwe takke oop te maak/ondertekening van langtermyn kontrakte met
           verskaffers/onderhandelinge met vakbonde te begin. √√
        - Besighede moet die natuurlike omgewing beskerm deur herwinbare bronne
           van krag te gebruik/kragbesparingsmetodes van stapel te stuur/maniere om
           water te spaar te implementeer/organiese produkte te oorweeg. √√
        - Besighede moet die wyses waarop hul die effek van klimaatsveranderinge
           aanpas, verminder. √√
        - Besighede moet hul eie KSI-projekte begin om die natuurlike hulpbronne
           wat hul besigheide gebruik te beskerm. √√
        - Besighede moet by ŉ KSI-projek betrokke raak/ondersteun wat die
           omgewing beskerm. √√
        - Besighede moet sake doen met organisasies wat omgewingsbewus is en
           hul deel doen om die pas van omgewingsverandering te vertraag. √√
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere waarop
           besighede ŉ direkte invloed op die omgewing kan hê.               Maks.          (8)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [BUSINESS STD P1 MEMO NOV 2019 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/business-std-p1-memo-nov-2019-eng-d/3ecaaee1-a414-4e37-8d1b-b529a19c5d32) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [BUSINESS STD P1 QP NOV 2019 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/business-std-p1-qp-nov-2019-eng-d/bcfe215a-4707-49a6-8652-de2b56a621e9) — Business Studies · QP · 2019 · Eng
- [BUSINESS STUDIES P2 MEMO GR11 NOV2019 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-memo-gr11-nov2019-afrikaans/276d73b5-805d-4a66-8f13-3236894f6ae5) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P2 MEMO GR11 NOV2019 English](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-memo-gr11-nov2019-english/d2c43db4-ff0b-4c60-8ada-3f47911a5b2f) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [Business Studies P1 GR 11 Exemplar Nov 2019 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr-11-exemplar-nov-2019-memo-afr/5ce6b63b-7144-402b-bcdf-2a8d4d9a6115) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [2019 Grade 11 November Paper 1 Exemplar Memorandum National DBE Business Studies English](https://www.hlayiso.com/library/2019-grade-11-november-paper-1-exemplar-memorandum-national-dbe-business-studies-english/9f59e3e5-9852-4c04-bac6-50f39452a4ca) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng

## More from Grade 11 Business Studies

- [Grade 11 Business Studies P1 November 2026 Mock 2](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-business-studies-2026-november-mock-exam-2-question-paper-paper-1/f2b165c1-6d22-4ec3-9f4e-8393814d207a) — QP · 2026 · Eng
- [Gr 11 Bus Stu ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-bus-stu-atp-2023-24/9ad6e1d4-d0db-4a5d-938b-c62e8c425afd) — ATP
- [LP Business Studies Grade 11 June 2025 P1 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-business-studies-grade-11-june-2025-p1-and-memo/430c6d81-db16-48ba-9a31-dd02966696bb) — QP + Memo · 2025
- [LP Business Studies Grade 11 June 2025 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-business-studies-grade-11-june-2025-p2-and-memo/8510a558-f4ef-4a6e-a8a4-ea5e38115ad4) — QP + Memo · 2025
- [BSTD P1 GRADE 11 Nov 2025 ENG watermark](https://www.hlayiso.com/library/bstd-p1-grade-11-nov-2025-eng-watermark/b5362a29-5f40-4f92-b1b7-51e2b5614b0b) — QP · 2025 · Eng
- [BUSINESS STUDIES P2 GR11 QP NOV2025 Afrikaans watermark](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-gr11-qp-nov2025-afrikaans-watermark/a2210101-6ab3-4ded-8e8a-8ac2b096ea10) — QP · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
