# Business Studies Grade 12 NSC Supplementary 2016 Memo (Afr) > Grade 12 Business Studies memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016 (Afrikaans), 52 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-feb-march-2016-memo-afr/e5914477-0d60-40d1-bfc5-f48893101f13 - Updated: 2026-09-27 - Subject: Business Studies - Grade: Grade 12 - Document type: Memorandum - Year: 2016 - Exam period: NSC Supplementary Exam - Curriculum: CAPS - Pages: 52 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 NSC Supplementary 2016 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-feb-march-2016-memo-afr/e5914477-0d60-40d1-bfc5-f48893101f13) ## About this document Business Studies · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016. Memorandum, 52 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 BESIGHEIDSTUDIES FEBRUARIE/MAART 2016 MEMORANDUM PUNTE: 300 Hierdie memorandum bestaan uit 52 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 2 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum NOTAS AAN NASIENERS INLEIDING Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende te verseker: (a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien (b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke (c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum merkers regoor die land (d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by skole/instellings van leer 1. Vir nasien- en modereringsdoeleindes word die volgende kleure aanbeveel: Nasiener: Rooi Senior Nasiener: Groen Adjunkhoofnasiener: Bruin Hoofnasiener: Pink Interne Moderator: Oranje DBE Moderator: Turkoois 2. Kandidate se antwoorde vir AFDELINGS B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die aard van die vraag afhang. 3. 'n Omvattende memorandum word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar: • 'n Ander uitdrukking gebruik as wat in die memorandum gegee word • Uit 'n ander bron kom • Oorspronklik is • 'n Ander benadering gebruik LET WEL: Daar is slegs een korrekte antwoord in AFDELING A. 4. Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate voorsien word en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.) 5. Die woord 'subtotaal' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n vraag of subvraag te vergemaklik. 6. Die doel daarvan om punte (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die punte) aan die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die nasien van die skrifte asook met berekeninge. 7. Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale, soos aangedui by die toedeling van punte wat aan die einde van elke vraag verskyn. Dit moet deur 'maks' in die memo gelei word. Slegs die totaal vir elke vraag moet in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 3 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 8. In 'n indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en verband hou met die vraag. 9. Foutiewe nommering van antwoorde op vrae of subvrae in AFDELING A en B sal gepenaliseer word. Korrekte nommering word dus sterk aanbeveel in alle afdelings. 10. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met 'n 'H' of 'R'. 11. Neem asseblief kennis dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding van Ja/Nee in die evaluering tipe vrae wat motivering of bevestiging vereis nie. (Van toepassing op AFDELINGS B en C.) 12. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word: 12.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.' √ 12.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste wat gespandeer word√ op lang siviele hofgedinge,√ want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.' √ LET WEL: Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer/ontleed'. 13. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die memorandum en die konteks van elke vraag. Kognitiewe werkwoorde, soos: 13.1 Adviseer, ontwerp/ontwikkel, noem, aanbeveel, stel voor (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die puntetoekenning vir elke stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn. 13.2 Beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, regverdig, analiseer/ontleed, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis 'n meer in diepte begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering geskied volgens die vasgestelde norme, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid bereik kan word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 4 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 14. AFDELING B 14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidate se EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n lyn deur die nie-nagesiende deel te trek en gebruik die woord 'MAKS'. LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word. 14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat. Punt 14.1 geld steeds. 14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/mening te gee, beredeneer dit in die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer. 14.4 Gebruik van die kognitiewe werkwoord en toekenning van punte: 14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer is wat vereis dat kandidate moet 'verduidelik/bespreek/beskryf', sal dit soos volg nagesien word: • Feit 2 punte (of soos aangedui in die memorandum) • Verduideliking 1 punt Die 'feit' en 'verduideliking' word apart gegee om die toekenning van punte te vergemaklik. 14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet die kandidaat gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte toegeken. 14.5 EEN punt sal toegeken word vir antwoorde wat maklik is om weer te gee, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELINGS B EN C (waar van toepassing). 15. AFDELING C 15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg: Inleiding Inhoud Maksimum: Gevolgtrekking/Slot 32 Insig 8 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 5 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente: Struktuur/Uitleg Is daar 'n inleiding, inhoud, behoorlike paragrawe en 'n 2 gevolgtrekking/slot? Analise en Kandidaat se vermoë om die vraag te ontleed/korrek te 2 interpretasie interpreteer, sodat begrip van wat gevra word, getoon word. Sintese Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak/gegee 2 wat op die vrae gebaseer is? Punte behoort toegeken te word volgens die onderstaande gids: Geen relevante feite: 0 (Twee–'-S') 'n Paar relevante feite: 1 (Een–'-S') Slegs relevante feite: 2 (Nul/Geen–'-S') LET WEL: Indien daar geen '-S' is nie, ken 'n maksimum van TWEE (2) punte toe. Oorspronklikheid Voorbeelde, aktualiteit van inligting, huidige neigings en 2 ontwikkelings TOTAAL VIR INSIG: 8 TOTAAL VIR FEITE: 32 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32) 40 LET WEL: 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die inleiding en gevolgtrekking/slot nie. 2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie voorkom nie. 3. Geen punte sal toegeken word vir 'Struktuur' as die opskrifte INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie 'n verduideliking insluit nie. 15.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met 'n simbool, bv. ('S, A, S en/of O'). 15.4 Die komponente van insig word aangedui aan die einde van die voorgestelde antwoord/nasienriglyn van elke vraag. 15.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder- afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal is. 15.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Analise, S – Sintese, O – Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui. INHOUD PUNTE Feite 32 (maks.) S 2 A 2 S 2 O 2 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 6 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 15.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie van dieselfde subopskrifte gebruik maak nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.) 15.8 Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kan hy/sy nog steeds punte vir struktuur behaal. 15.9 Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/ subopskrifte soos aangedui in die memorandum. 15.10 15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde. 15.10.2 Met ingang van November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Regmerkies (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie, √ waar ondernemings poog om nuwe produkte in bestaande markte bekend stel.' √ Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 7 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 D√√ 1.1.2 B√√ 1.1.3 C√√ 1.1.4 B√√ 1.1.5 A√√ 1.1.6 D√√ 1.1.7 D√√ 1.1.8 A√√ 1.1.9 B√√ 1.1.10. C√√ (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 tien√√ 1.2.2 charismatiese√√ 1.2.3 voorwaartse√√ 1.2.4 konsensus√√ 1.2.5 Videokonferensies√√ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 E√√ 1.3.2 G√√ 1.3.3 A√√ 1.3.4 H√√ 1.3.5 B√√ (5 x 2) (10) UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 1 PUNTE 1.1 20 1.2 10 1.3 10 TOTAAL 40 TOTAAL AFDELING A: 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 8 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum AFDELING B Sien slegs die EERSTE DRIE antwoorde na. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWING 2.1 Porter se Vyf Kragte/Magte 2.1.1 Bedreiging/Krag/Mag/Bedingingsmag van substitusie/substitute√√ 2.1.2 Krag/Mag/Bedingingsmag van kopers√√ 2.1.3 Bedreiging/Versperrings van nuwe toetreders tot die mark√√ 2.1.4 Krag/Mag/Bedingingsmag van verskaffers√√ 2.1.5 Mededingende wedywering/Mag van Mededingers√√ (5 x 2) (10) 2.2 Wetgewing 2.2.1 Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34 van 2005)/NKW/Nasionale Kredietwet√√ (2) 2.2.2 TWEE kategorieë van inligting - Ongunstige lysting√ - Opbetaalde vonnise√ (2 x 1) (2) 2.2.3 VIER voorbeelde van ongunstige lysting - Skuldige√ - Agterstallige√ - Stadig-betalende√ - Voortvlugtende√ - Nie-kontakbare√ verbruikers LET WEL: Sien slegs eerste VIER (4) na. Enige (4 x 1) (4) 2.2.4 Regte van die kredietverskaffers indien verbruikers nie hul skuld betaal nie - Reg om regstappe te neem.√ - Reg om die verbruikers aan skuldinvorderaars√ te oorhandig. (2) 2.2.5 Vereistes vir kredietassessering - Nagaan van verbruikers se verklaarde inkomste.√ - Verkryging van kredietverslae.√ - Vroegtydige goedkeuring van krediet.√ (3) 2.3 Wet op Gelyke Indiensneming/Wet op Diensbillikheid 2.3.1 Hoofdoel van die WGI - Hierdie Wet bepaal dat werknemers wat dieselfde werk (werk van dieselfde waarde) doen,√ gelyke betaling moet ontvang.√ - Geen diskriminasie√ op grond van geslag in die werkplek.√ - Bevorder gelyke geleenthede√ en regverdige behandeling in die werkplek.√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 9 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum - Beskerm werknemers teen viktimisasie,√ indien hulle hul regte, wat deur die WGI aan hulle gegee is, uitoefen.√ - Voorsien vir werknemers om onopgeloste dispute√ na die KVBA te verwys.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die hoofdoel van die WGI. Maks (8) 2.3.2 Optredes wat deur die WGI as diskriminerend beskou word - Om nie 'n jong vrou in diens te neem nie, omdat sy later graag kinders wil hê.√√ - Weier om 'n persoon aan te stel, omdat hy/sy sterk geloofsoortuigings het/ gestremd is.√√ - Om HIV-toetse te doen, tensy dit deur die Arbeidshof goedgekeur is.√√ - Ontsê mense toegang tot die arbeidsmag op grond van geslag/ras/kultuur/ens. en behandel hulle onregverdig.√√ - Enige ander relevante optredes wat as diskriminerend deur die WGI beskou kan word. LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. Enige (3 x 2) (6) 2.3.3 Impak van WGI op besighede Positiewe - Bevorder gelyke geleenthede√ en regverdige behandeling met indiensneming.√ - Moedig konsultasie√ aan tussen werkgewer en werknemers.√ - Motiveer werknemers√, omdat die arbeidsmag meer divers/verteenwoordigend/ inklusief is.√ - Voorkom onregverdige diskriminasie, √ omdat dit verseker dat die arbeidsmag die demografie van die land verteenwoordig/bevorder diversiteit in die werkplek.√ - Skep 'n raamwerk vir aanvaarbare aanstellingspraktyke√/regstellende aksie maatreëls.√ - Bevorder die implementering van regstellende aksie√ om die ongelykhede van die verlede aan te spreek.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe impak van die WGI op besighede. EN/OF Negatiewe - Verhoogde administratiewe las,√ omdat besighede elke twee jaar gelyke indiens- nemingsverslae moet opstel/indien.√ - Baie duur om iemand op te lei/aan te stel√ wat nog min van die Wet weet.√ - Ander groepe kan dalk nie die kennis/vaardighede/ondervinding van die WGI- aanstelling respekteer,√ en dit kan lei tot konflik.√ - Boetes/Strafbetalings vir besigheid wat nie die wet nakom nie√ kan die besigheid duur te staan kom.√ - Werkgewers moet een of meer senior bestuurders aanstel om die implementering van die plan te verseker,√ wat lei tot verhoogde salarisuitgawes.√ - Besighede moet 'n voldoeningsertifikaat indien√ voordat hulle sake met staatsin- stellings kan doen.√ - Besighede is soms onder druk om 'n onbevoede GI-persoon aan te stel√ om aan gelyke indiensnemingsvereistes (GI) te voldoen.√ - Soms word poste nie gevul nie,√ omdat daar nie geskikte GI-kandidate beskikbaar is nie.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe impak van die WGI op besighede. Maks (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 10 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 2.4 Besigheidstrategieë 2.4.1 Vervreemding/Ontbondeling/Disinvestering - Wanneer 'n besigheid afdelings/departemente verkoop√ wat nie winsgewend is nie.√ - Proses of 'n proses wat gebruik word om beleggings uit ander besighede √ te onttrek (disinvestering).√ - 'n Optrede wat deur krediteure afgedwing word√ om bates/sake-eenhede te verkoop wat nie meer bydra tot die finansiële sukses van die besigheid nie.√ - Besighede mag ook afdelings/produklyne√ wat stadige groeipotensiaal toon, verkoop.√ - Enige ander relevante verduideliking wat verband hou met die betekenis van vervreemding/ontbondeling/disinvestering. Maks (4) 2.4.2 Intensiewe strategieë - Markpenetrasie/Markindringing√√ • Piet Motorhandelaars kan aggressiewe bemarkingsveldtogte, bv. lae pryse, gebruik om mededingers se klante te lok/probeer om verbruikers wat alreeds hul produkte koop, te oorreed om aan te hou om hulle te ondersteun.√ • Verhoog die markaandeel/marksegment van bestaande produkte/Bevorder nuwe produkte wat goed gevestig geraak het.√ • Piet behoort marknavorsing te doen oor huidige klante, om te besluit hoe hy sy bemarkingresep gaan verbeter.√ • Verminder pryse om verkope te verhoog.√ • Gebruik 'n intensiewe bemarkingsveldtog om bewusmaking en klante-lojaliteit te verhoog.√ • Stel meer verkoopspersoneel aan om verkoopsdiens te verbeter.√ • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met 'n bespreking van mark- penetrasie/markindringing ten opsigte van Piet Motorhandelaars. Strategie: 2 Bespreking: 1 Submaks (3) - Markontwikkeling√√ • Dis 'n groeistrategie, waarmee besighede poog om hul bestaande produkte in nuwe markte te verkoop.√ • Piet Motorhandelaars kan verbruikers teiken in 'n potensiële mark wat buite sy gewone teikenmark val.√ • Vind nuwe maniere om motors te verkoop aan ander klante/in ander gebiede.√ • Herstruktureer prysbeleide om voorsiening te maak vir klante in alle inkomste- vlakke.√ • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met 'n bespreking van mark- ontwikkeling ten opsigte van Piet Motorhandelaars. Strategie: 2 Bespreking: 1 Submaks (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 11 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum - Produkontwikkeling √√ • Dis 'n groeistrategie waar besighede poog om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.√ • Besighede ontwikkel nuwe idees/nuwe produkte/dienste.√ • Piet Motorhandelaars kan toetsbemarking/marknavorsing gebruik om vas te stel of nuwe produkte deur bestaande klante aanvaar sal word.√ • Nuwe produkte kan verskillend/van 'n beter gehalte as dié van mededingers wees. √ • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met 'n bespreking van produkontwikkeling ten opsigte van Piet Motorhandelaars. Strategie: 2 Bespreking: 1 Submaks (3) LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) strategieë na. Maks (9) [60] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 2 PUNTE 2.1 10 2.2.1 2 2.2.2 2 2.2.3 4 2.2.4 2 2.2.5 3 2.3.1 8 2.3.2 6 2.3.3 10 2.4.1 4 2.4.2 9 TOTAAL 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 12 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE 3.1 Aanbieding 3.1.1 Faktore om te oorweeg by die voorbereiding van 'n aanbieding - Duidelike voorneme/bedoelings/doelstellings en hoofpunte √ van die aanbieding.√ - Hoofpunte√ saamgevat in die inleiding en openingstelling van die aanbieding.√ - Inligting aangebied√ behoort relevant en akkuraat te wees.√ - Ten volle vertroud wees√ met die inhoud/doelstellings van die aanbieding.√ - Agtergrond/Diversiteit/Grootte/Voorkennis van die gehoor√ om te bepaal watter visuele hulpmiddele toepaslik sal wees.√ - Berei 'n rowwe konsep van die aanbieding√ met logiese struktuur/formaat/ inleiding, lyf en slot/samevatting.√ - Slot/Samevatting toon 'n opsomming van die sleutelfeite aan√ en hoe dit aanpas by die doel-stellings/toon dat alle aspekte aangespreek is.√ - Ontwerp/Ontwikkel/Skep visuele hulpmiddele/grafieke√ wat inligting/feite wat aan die gehoor oorgedra moet word, sal saamvat/konsolideer.√ - Kry inligting oor die plek waar die aanbieding gaan plaasvind,√ bv. watter toerusting beskikbaar/toepaslik is.√ - Oorweeg die tydraamwerk√ vir die aanbieding,√ bv. vyftien minute word toegelaat om die aanbieding te voltooi.√ - Oefen/Repeteer√ om 'n selfversekerde aanbieding te verseker/tyd was doeltreffend gebruik.√ - Berei vir die terugvoersessie voor,√ deur moontlike vrae/kommentaar te voorspel/daarvoor voorsiening te maak.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die faktore wat oorweeg moet word by die voorbereiding van 'n aanbieding Maks (8) 3.1.2 Beantwoording van/Reaksie op vrae - Verstaan elke vraag/opmerking voordat antwoord gegee word.√√ - Luister aandagtig na elke vraag en reageer dan daarop.√√ - Spreek die vraag/vrae aan en nie die persoon nie.√√ - Gee erkenning vir goeie vrae.√√ - Bly te alle tye professioneel, beleefd/vriendelik, kalm en toeganklik.√√ - Vermoë om vrae te kan beantwoord en dit op te volg.√√ - Herbewoord vrae indien onseker/om te verseker dat jy verstaan wat gevra is.√√ - Moenie in 'n debat/argument betrokke raak nie.√√ - Moenie toelaat dat een lid van die gehoor die bespreking/sessie domineer en al die vrae vra nie.√√ - Vermy die beantwoording van moeilike vrae as die antwoord nie bekend is nie.√√ - Maak verskoning vir die fout en belowe om die korrekte inligting aan almal beskikbaar te maak.√√ - Spreek die hele gehoor aan en nie net die persoon wat die vraag gevra het nie.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aspekte om in gedagte te hou wanneer vrae op 'n nie-aggressiewe en professionele manier na die aanbieding beantwoord word. LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. Enige (4 x 2) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 13 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 3.2 Ondernemingsvorme 3.2.1 Nadele van Vennootskappe - Onbeperkte aanspreeklikheid√√ o Vennote is gesamentlik en afsonderlik aanspreeklik vir die besigheid se skulde.√ o Verkeerde dade van een vennoot sal al die ander vennote beïnvloed.√ - Beperkte kapitaal√√ o Die hoeveelheid kapitaal wat belê kan word, word beperk deur die vennote se spaargeld/kredietwaardigheid.√ - Het nie kontinuïteit nie√√ o Indien een vennoot tot sterwe kom/wegtrek, moet 'n nuwe vennootskaps- ooreenkoms opgestel/vennootskap gevorm/gestig word.√ - Ongelyke verdeling van pligte/verantwoordelikhede/bydraes√√ o Sommige vennote kan dalk meer werk doen/langer tye spandeer in die onderneming as die ander vennote.√ o Vennote kan dalk nie almal ewe veel bydra nie.√ - Verskillende persoonlikhede√√ o Vennote se persoonlikhede/menings kan tot konflik/verskille lei.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die nadele van vennootskappe. LET WEL: Ken punte toe indien die feit in die verduideliking geïntegreer is. Nadeel (2) Verduideliking (1) Maks (3) 3.2.2 Publieke maatskappy.√ (1) 3.2.3 Impak op die sukses van 'n Publieke maatskappy Faktor Sukses (a) Kapitaal - Kan groot bedrae kapitaal byeenbring,√ omdat aandele/skuldbriewe aan die publiek/aandeelhouers verkoop kan word.√ - Die klousule oor aandelekapitaal in die Memorandum van Inkorporasie ('MOI') kan verander word√ om meer aandele uit te reik.√ - Kan finansieel sterk beleggers lok,√ indien aandeel- waardes toeneem/stabiel bly.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bydrae wat kapitaal lewer tot die sukses van 'n publieke maatskappy. Submaks (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 14 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum (b) Verdeling - Winste kan verdeel word√ tussen die maatskappy en van wins aandeelhouers.√ - Aandeelhouers ontvang opbrengs op hul beleggings,√ wanneer dividende uitbetaal word volgens die soort en aantal aandele wat in die maatskappy gehou word.√ - Groot winste√ kan gebruik word vir uitbreiding/gehou word in 'n reserwefonds vir toekomstige groei.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bydrae van die verdeling van winste tot die sukses van die publieke maatskappy. Submaks (2) Maks (4) 3.2.4 Funksies van die JSE - Gee geleenthede aan finansiële instellings soos versekeringsmaatskappye√ om hul fondse in aandele te belê.√ - Dien as 'n barometer/aanwyser√ vir ekonomiese toestande in Suid-Afrika.√ - Hou beleggers ingelig oor aandeelpryse√ deur dit daagliks te publiseer.√ - Dien as 'n skakel√ tussen beleggers en publieke maatskappye.√ - Aandele word waardeer√ en geëvalueer deur deskundiges.√ - Klein beleggers word genooi om deel te neem aan die ekonomie van die land√ deur die koop van aandele.√ - Risiko-/Waagkapitaalmarkte√ word moontlik gemaak.√ - 'n Georganiseerde mark vir sekuriteite√ dien as 'n gedissiplineerde mark vir sekuriteite.√ - Moedig√ nuwe beleggings aan.√ - Mobiliseer fondse√ vir versekeringsmaatskappye en ander instellings.√ - Verkry primêre√ kapitaal.√ - Reguleer mark√ vir verhandeling van aandele.√ - Beplan, doen navorsing en gee advies√ oor beleggingsmoontlikhede.√ - Verseker dat die mark bedryf word√ op 'n deursigtige manier.√ - Voorsien beskerming√ aan beleggers.√ - Moedig√ korttermynbeleggings aan.√ - Fasiliteer√ elektroniese verhandeling van aandele/STRATE.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies van die Johannesburgse Sekuriteitebeurs (JSE.) Maks (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 15 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 3.3 Versekering 3.3.1 Bedrag verseker x skade √ Markwaarde 800 000 √ x 30 000√ 1 000 000 = R24 000√ LET WEL: 1. Ken volpunte (4) toe as die antwoord korrek is en geen bewerkinge word gewys nie. 2. Indien bewerkinge (proses/prosedure) insig in die konsep demonstreer, maar die finale antwoord is verkeerd, ken 'n maksimum van TWEE (2) punte toe. 3. Indien geen bewerkinge gewys word nie en die antwoord is verkeerd, word GEEN punte toegeken nie. Maks (4) 3.3.2 Redes waarom nie vir die volle bedrag gekwalifiseer word nie - Mahlori het sy huis vir minder verseker (R800 000)√ as die markwaarde (R1 000 000).√ - Hy was onderverseker,√ dus het die aweryklousule in werking getree.√ - Hy sal slegs R24 000 vir skade ontvang√ en nie die volle bedrag van die eis nie (R30 000).√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rede waarom die bedrag wat uitbetaal is, laer is as die waarde van die skade. Maks (4) 3.4 Verskille tussen dividende en rente Dividende Rente - Opbrengs op 'n belegging√ in - Opbrengs op beleggings√ by finansiële aandele.√ instellings.√ - Proporsionele deel van maat- - Word gewoonlik bereken as enkelvou- skappy winste aan aandeelhouers dige of saamgestelde rente (gebaseer betaal√ op grond van die aantal en op 'n formule) oor 'n spesifieke soort aandele in die maatskappy periode√ as 'n persentasie van die gehou.√ bedrag belê.√ - Dit sal slegs uitbetaal word√ as dit - Belegger sal jaarliks rente ontvang/ verklaar word/besluit word deur die wanneer belegging verval√/ soos met direkteure.√ die finansiële instelling ooreengekom. √ - Slegs sekere soorte voorkeur- - Elke belegger sal rente ontvang.√ Die aandeelhouers√ kan 'n vaste datum en bedrag word deur die dividend per jaar ontvang.√ beleggingsooreenkoms bepaal.√ - Enige ander relevante antwoord - Enige ander relevante antwoord wat wat verband hou met 'n beskry- verband hou met 'n beskrywing van wing van dividende. rente. Submaks (2) Submaks (2) LET WEL: 1. Sien die slegs die eerste TWEE (2) na. 2. Die verskille moet duidelik wees. Maks (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 16 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 3.5 Leierskap 3.5.1 '... verander gewoonlik haar leierskapstyl om aan te pas by die taak.'√ (1) 3.5.2 Transaksionele leierskap√ Motivering - Sy bied aansporings aan om werknemers te motiveer om weeklikse teikens en spertye te haal.√√ - Indien spertye/teikens nie bereik word nie, kan werknemers nie al hul aansporings ontvang nie.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die transaksionele leier- skapstyl. Leierskapstyl: 2 Motivering: 1 Maks (3) 3.5.3 Impak op transaksionele leierskap op sakebedrywighede Positiewe - Moedig werknemers aan om hard te werk√ omdat hulle belonings sal ontvang.√ - Verbeter werknemers se produktiwiteit/moraal,√ omdat hulle gemotiveerd voel/ goed voel oor hulleself.√ - Besigheid se doelwitte/doelstellings√ kan bereik word.√ - Werknemers weet presies√ wat van hulle verwag word.√ - Dissiplinêre prosedures√ word duidelik gekommunikeer.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe impak van 'n transaksionele leierskapstyl. EN/OF Negatiewe - Werknemers kan verveeld raak√, omdat hulle minder kreatiewe reëls/prosedures moet volg.√ - Monitering van werknemers se werksprestasie√ kan tydrowend wees.√ - Sommige werknemers kan gedemoraliseerd/ongemotiveerd wees,√ as hulle nie die teikens behaal nie ten spyte daarvan dat hulle baie hard gewerk het.√ - Styl nie geskik vir spanwerk,√ omdat alle spanlede gestraf kan word vir die swak prestasie van een spanlid.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe impak van 'n transaksionele leierskapstyl. Maks (6) 3.6 Toepassing van die burokratiese leierskapstyl in die werkplek Positiewe - Bestuurders verseker dat regeringsbeleide/sakereëls/prosedures√ altyd akkuraat gevolg word.√ - Streng beheermaatreëls wat geïmplementeer/gevolg word,√ verseker hoë gehalte dienslewering.√ - Verseker verantwoordbaarheid√ aan die breë publiek/gemeenskap.√ - Verbeter gesondheid en veiligheid in gevaarlike werkplekke,√ bv. myne, konstruksieterreine.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe van 'n burokratiese leierskapstyl. EN/OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 17 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 17 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum Negatiewe - Gekompliseerde/Ingewikkelde/Amptelike reëls√ kan onnodig/tydrowend voorkom.√ - Leiers/Direkteure kan mag verkry√ en kan insette van andere misken/ignoreer.√ - Baie min ruimte vir foute,√ dus voel werknemers dat hulle nie soos mense behandel word nie.√ - Gebrek aan kreatiwiteit/innovering/selfvervulling√ kan lei tot stagnering/afname in produktiwiteit.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe van 'n burokratiese leierskapstyl. Maks (6) [60] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 3 PUNTE 3.1.1 8 3.1.2 8 3.2.1 3 3.2.2 1 3.2.3 4 3.2.4 8 3.3.1 4 3.3.2 4 3.4 4 3.5.1 1 3.5.2 3 3.5.3 6 3.6 6 TOTAAL 60 VRAAG 4: BESIGHEIDSROLLE 4.1 Etiek 4.1.1 Onbillike pryse in die platteland/Hoë pryse van produkte in die dorpie.√ (1) 4.1.2 Maniere waarop onbillike pryse in plattelandse gebiede aangespreek kan word - Moyeni kan saam met ander besighede in die omgewing druk op die regering uitoefen om infrastruktuur in die plattelandse gebied te verbeter.√√ - Vra billike/markverwante pryse vir goedere en dienste.√√ - Vermy onetiese sakepraktyke om klante se lojaliteit te wen/behou.√√ - Ondersoek koste-effektiewe maniere om produkte te vervoer/Huur 'n groot trok om aflewerings van winkeleienaars in dieselfde omgewing te kombineer.√√ - Werk saam met verskaffers om afleweringskoste in verafgeleë gebiede te deel.√√ - Enige ander relevante aanbeveling wat verband hou met maniere waarop onbillike pryse in plattelandse gebiede as 'n onetiese sakepraktyk aangespreek kan word. Maks (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 18 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 18 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum 4.1.3 ANDER maniere om professioneel, verantwoordelik en eties sake te doen - Moyeni Supermark behoort nie ander besighede ten koste van andere te begin nie.√√ - Hulle behoort billike lone te betaal.√√ - Alle werknemers behoort gelyk behandel te word.√√ - Moyeni Supermark behoort gereeld belasting te betaal.√√ - Stel eerlike/betroubare boekhouers met 'n goeie reputasie aan.√√ - Personeelaanstellings en ander prosesse behoort oop en deursigtig te wees.√√ - Stel 'n etiese kode op.√√ - Bestuurders moet die voorbeeld stel vir professionele/verantwoordelike/etiese gedrag.√√ - Daar moet voldoende interne beheerstelsels in plek wees.√√ - Alle verhoudinge/transaksies in die besigheid behoort eerlik te wees.√√ - Werknemers behoort etiese sakepraktyke te verstaan deur middel van doeltref- fende kommunikasie/opleiding.√√ - Seminare oor besigheidsetiek behoort vir bestuur en werknemers aangebied te word om hulle te help om die belangrikheid van 'n etiese werkkultuur in die besigheid te verstaan.√√ - Bestuur moet die impak van besluite/aksies op alle belanghebbendes/rolspelers - in ag neem.√√ - Regulasies, van toepassing op omgewingsbewaring, behoort ernstig opgeneem te word.√√ - Enige ander relevante aanbeveling wat verband hou met hoe Moyeni Supermark sake op 'n professionele, verantwoordelike en etiese manier kan doen. Maks (8) 4.2 KMI/KSI Ja/Positiewe - Kan ervare werknemers lok/vergroot die keuse van vaardige arbeid√ wat tot verhoogde produktiwiteit kan lei.√ - JJ Opleiding & Ontwikkeling kan 'n goeie publieke beeld/reputasie hê,√ omdat hulle na hul werknemers omsien/op 'n verantwoordelike manier optree.√ - Die besigheid kan 'n mededingende voordeel hê,√ wat lei tot goeie publisiteit en 'n verhoogde reputasie.√ - Bevorder klante-lojaliteit,√ wat tot verhoogde verkope/winste/meer klante lei.√ - KMI/KSI-projekte kan as 'n bemarkingstrategie gebruik word√ om produkte/dienste te adverteer.√ - KMI/KSI-projekte bevorder spanwerk√ tussen JJ se werknemers.√ - KMI/KSI help om beleggers te lok√ wat kan lei tot uitbreiding/groei.√ - JJ kan belastingvoordele benut,√ bv. belastingvermindering/-afslag/rebatte.√ - Help om sosio-ekonomiese kwessies aan te spreek√ bv. armoede.√ - Indien die korporatiewe sektor vrywillig betrokke raak in KMI/KSI,√ is die kanse skraler dat die regering KMI/KSI sal afdwing deur wetgewing.√ - Werknemers voel dat hulle 'n verskil maak√ deur vir die besigheid te werk.√ - Dit help om personeel te behou/personeelomset is laer√ omdat werknemers se gesondheid/veiligheid in ag geneem word.√ - Verbeter die gesondheid van hul werknemers√ deur gefokusde KMI/KSI-projekte.√ - JJ kan meer gemeenskapsgerig raak,√ deur nou saam met die gemeenskap te werk om vaardigheidsontwikkelingsprojekte uit te rol.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe van KMI/KSI-projekte vir JJ Opleiding & Ontwikkeling. EN/OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 19 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 19 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum Nee/Negatiewe - Die gemeenskap mag dalk nie vir JJ ondersteun nie,√ bv. mag dalk nie hul produkte gebruik nie omdat dit slegs die behoeftes van 'n klein deel van die gemeenskap bevredig.√ - Moeilik om te voldoen aan wetgewing√ wat KMI/KSI-projekte beheer.√ - JJ mag dit moeilik vind om KMI/KSI-projekte te implementeer√ as gevolg van finansiële beperkinge.√ - KMI/KSI-aktiwiteite kan JJ se werknemers se aandag aflei√ van hul kern sake- funksies/pligte.√ - Maatskaplike/Sosiale betrokkenheid word betaal uit hul winste,√ wat eerder gebruik kon word om laer pryse, tot voordeel van klante, te hef.√ - Gedetailleerde verslae moet opgestel word√ wat tydrowend kan wees.√ - Maatskaplike/Sosiale uitgawes verminder JJ se ekonomiese doeltreffendheid√ en hulle word minder mededingend.√ - Dit kan finansiële risiko verhoog,√ omdat programme geld kos en winste negatief kan beïnvloed.√ - Maatskappy direkteure is gewoonlik aan aandeelhouers verantwoordbaar,√ en nie aan gemeenskappe nie.√ - Moeilik om akkuraat√ die doeltreffendheid van maatskaplike/sosiale investering/ spesifieke behoeftes van die gemeenskap te bepaal.√ - Meeste bestuurders is nie opgelei/het nie ondervinding√ in die hantering van KMI/KSI-projekte nie.√ - Sommige aandeelhouers/beleggers kan onttrek van JJ,√ omdat hulle voel dat maatskaplike/sosiale kwessies die regering se verantwoordelikheid is.√ - Voorsiening van goedere/dienste wat verbruikers se behoeftes bevredig, is volgens sommige belangegroepe/rolspelers,√ reeds maatskaplik/sosiaal verantwoordelik.√ - Sommige KMI/KSI-projekte kan gesien word as 'n eksterne betrekkinge foefie,√ en kan JJ se beeld skade berokken as dit nie volhoubaar is nie.√ - Aandeelhouers kan daaronder lei√ as hul winste op KMI/KSI spandeer word.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe van KMI/KSI-projekte vir JJ Opleiding & Ontwikkeling. Maks (10) 4.3 Prosedure vir die hantering van griewe in die werkplek - 'n Gegriefde werknemer moet die insident/grief mondelings aan sy/haar toesig- houer/bestuurder rapporteer,√ wat die grief binne 3 tot 5 werksdae moet oplos.√ - Indien die werknemer en die toesighouer dit nie kan oplos nie,√ kan die werk- nemer dit na die volgende bestuursvlak neem.√ - Die werknemer kan oorgaan tot 'n meer formele proses,√ waar die grief skriftelik/op 'n besigheid se griewe-vorm/ ingedien moet word.√ - Hy/Sy moet 'n skriftelike antwoord ontvang√ in reaksie op die geskrewe grief.√ - 'n Griewe-verhoor/-vergadering√ moet gehou word met alle betrokke partye teenwoordig.√ - Notule moet van die vergadering gehou word√ en enige formele resolusie/ besluit moet op die formele griewe-vorm aangeteken word.√ - Indien die werknemer nie tevrede is nie,√ kan hy/sy die saak na die hoogste bestuursvlak verwys.√ - Topbestuur behoort 'n vergadering te belê√ met alle relevante partye betrokke.√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 20 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 20 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum - Notule van hierdie vergadering moet opgeneem/op lêer geplaas word√ en die uitkoms/besluit moet op die formele griewe-vorm aangeteken word.√ - As die werknemer nog steeds nie tevrede is nie, kan hy/sy die saak na die KBVA verwys,√ wat die finale besluit oor die saak sal neem.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die korrekte prosedure om griewe in die werkplek te hanteer. LET WEL: Die prosedure kan in enige volgorde wees. Maks (8) 4.4 Aanspreek van diversiteitskwessies in die werkplek 4.4.1 Taal - 'n Besigheid kan spesifiseer dat alle kommunikasie net in een spesifieke taal sal wees en kan van werknemers verwag om 'n sekere vlotheidsvlak in die taal te hê.√√ - Dit kan soms nodig wees om 'n tolk in diens te neem, sodat almal ten volle verstaan wat in 'n vergadering gesê word.√√ - Alle besigheidskontrakte behoort in 'n maklik-verstaanbare taal beskikbaar te wees, asook in die taal van keuse vir die partye wat dit onderteken.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede taal as diversiteitskwessie in die werkplek kan aanspreek. Maks (2) 4.4.2 Ouderdom - Bevorderings behoort nie aan ouderdom gekoppel te wees nie, maar eerder aan 'n spesifieke vaardigheid.√√ - 'n Onderneming mag nie kinders jonger as 15 jaar in diens neem nie.√√ - Die ouderdomme van permanente werknemers behoort te wissel van 18 tot 65 om alle ouderdomsgroepe in te sluit.√√ - 'n Besigheid kan 'n persoon wat ouer as die normale aftree-ouderdom is, in diens neem, op voorwaarde dat hy/sy die mees bevoegde kandidaat is.√√ - Besighede moet ouer werknemers aanmoedig om die jonger werknemers te help om hul potensiaal te ontwikkel.√√ - Jong werknemers moet aangeraai word om die ouer werknemers te respekteer en van hulle te leer.√√ - Die besigheid behoort werknemers aan te moedig om sensitief te wees vir ver- skillende perspektiewe van verskillende ouderdomsgroepe.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede ouderdom as diversiteitskwessie in die werkplek kan aanspreek. Maks (2) 4.4.3 Gestremdheid - Voorsien werksgeleenthede vir mense met gestremdhede.√√ - Akkommodeer mense met gestremdhede deur fasiliteite/opritte vir rolstoele, ens. te voorsien.√√ - Verseker dat werknemers met spesiale behoeftes nie gemarginaliseerd/ uitgesluit uit werksaktiwiteite voel nie.√√ - Besigheid behoort goed ingelig te wees oor die hantering van gestremde werknemers.√√ - Beleide en programme behoort voorsiening te maak vir gestremdes se behoeftes.√√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 21 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 21 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS – Memorandum - Skep 'n besigheidskultuur en -klimaat wat vir gestremde mense bevorderlik is.√√ - Werknemers behoort opgelei te word om kollegas met gestremdhede te hanteer.√√ - Nader eksterne kundiges om met gestremdheids- en akkommodasiekwessies te help.√√ - Verseker dat werknemers met gestremdhede regverdig behandel word.√√ - Fokus op werksvaardighede/-prestasie van die gestremde, eerder as op hulle gestremdheid/moontlike probleme wat hulle in die toekoms mag veroorsaak.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede gestremd- heid as 'n diversiteitskwessie in die werkplek kan aanspreek. Maks (2) 4.5 Beginsels vir etiese sakepraktyk Verantwoordbaarheid - Besighede behoort verantwoordbaar/verantwoordelik√ vir hul besluite/aksies te wees.√ - Besighede behoort akkurate jaarverslae aan aandeelhouers voor te lê√ by die Algemene Jaarvergadering (AJV).√ - Topbestuur behoort te verseker dat ander bestuursvlakke hul rolle/verantwoor- delikhede goed verstaan√ om verantwoordbaarheid te verbeter.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met verantwoordbaarheid as 'n beginsel vir etiese sakepraktyk. Submaks (6) Deursigtigheid - Besluite/Optredes moet duidelik wees√ vir alle belanghebbendes/rolspelers.√ - Besighede behoort besonderhede rakende aandeelhouers se stemreg aan hulle beskikbaar te stel√ voor/tydens die Algemene Jaarvergadering (AJV).√ - Sake-onderhandelinge/-transaksies√ moet oop/eerlik wees.√ - Besigheidsbeleide en prosesse√ moet duidelik wees en deur alle belanghebbendes/rolspelers verstaan word.√ - Die raad van direkteure moet verslag lewer van beide die positiewe en negatiewe impak√ van die besigheid op die gemeenskap/omgewing.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met deursigtigheid as 'n beginsel vir etiese besigheidspraktyk. Submaks (6) Maks (8) 4.6 Kragveldanalise 4.6.1 Kragveldanalise KRAGTE VIR KRAGTE TEEN - Verhoogde vraag na boumateriaal.√ - Geraasvlakke.√ - Werksgeleenthede vir die gemeenskap.√ - Lugbesoedeling.√ - Beurse vir tersiêre onderrig aan leerders - Misdaad in die gemeenskap.√ in plaaslike skole.√ - Hulle hoef nie langer so ver te ry vir boumateriaal nie.√ - Entrepreneursprogramme vir jong, opkomende entrepreneurs.√ Maks (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2016 Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2016-afr/87eb9824-471b-46e0-84a4-f6c63f971887) — Business Studies · Memo · 2016 · Afr - [Bstd Memo Eng June2016](https://www.hlayiso.com/library/bstd-memo-eng-june2016/5fa4197f-cd75-43b0-a125-d49ca056ff33) — Business Studies · Memo · 2016 · Eng - [BUS.ST-March-QP Memo-2016-Gr12-internal](https://www.hlayiso.com/library/bus-st-march-qp-memo-2016-gr12-internal/bba11fc7-269b-46fc-a6f2-855a73f2fd4b) — Business Studies · Memo · 2016 - [Business Studies Feb March 2018 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-feb-march-2018-memo-afr/3b82e306-4b74-4182-a560-437c0f4ab382) — Business Studies · Memo · 2018 · Afr - [BUSINESS STUDIES GR12 QP SEPT2016 Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-qp-sept2016-afr/888088dd-a9ad-4b1f-a75e-6ccf006de91f) — Business Studies · QP · 2016 · Afr - [Bstd Qp Eng June2016](https://www.hlayiso.com/library/bstd-qp-eng-june2016/65a5c0a4-d937-4fb6-ac9b-dcf154fbbcb9) — Business Studies · QP · 2016 · Eng ## More from Grade 12 Business Studies - [BUS STUDIES P1 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-qp-jct-2025-eng-d-watermark/bb80e211-d0d0-4667-b7d8-68f2e1736d30) — QP · 2025 · Eng - [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025 - [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr - [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025 - [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng - [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.