# Business Studies Grade 12 Business Studies 2021 Guideline

> Grade 12 Business Studies exam guideline from the Business Studies 2021 (Afrikaans), 37 pages. Read online or get the free PDF download.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr-12-exam-guidelines-2021-afr/b1f6458a-7bf6-4ad8-b548-75586c5a8f7a
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Document type: Exam guideline
- Year: 2021
- Exam period: Business Studies
- Curriculum: CAPS
- Pages: 37

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 Business Studies 2021 Guideline](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr-12-exam-guidelines-2021-afr/b1f6458a-7bf6-4ad8-b548-75586c5a8f7a)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · Business Studies · 2021. Exam guideline, 37 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     DESIGN

                        BESIGHEIDSTUDIES

                             EKSAMENRIGLYNE

                                     GRAAD 12

                                          2021

                     Hierdie riglyne bestaan uit 36 bladsye en 1 bylae.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                         2                             DBE/2021
                                    Eksamenriglyne

INHOUDSOPGAWE

                                                                        Bladsy
1.     INLEIDING                                                        3

2.     Assessering In Grade 12                                          4
2.1    Graad 12: Opsomming van formaat/uitleg van die formele
       einde-van-die-jaar-eksamenvraestel                               4
2.2    Verspreiding van kognitiewe vlakke                               5
2.3    Hersiende Onderrigjaarplan                                       5

3.     DEEL A:
       BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 1
3.1    Klassifikasie van hoofonderwerpe                                 6
3.2    Uitbreiding van die inhoud                                       7-16

4.     DEEL B:
       BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 2
4.1    Klassifikasie van hoofonderwerpe                                 17
4.2    Uitbreiding van die inhoud                                       18-36

5.     RIGLYNE OOR HOE OM BESIGHEIDSTUDIES VRAESTELLE TE
       BEANTWOORD                                                       37-38

6.     GEVOLGTREKKING                                                   39

7.     BYLAE 1: HERSIENDE OPSOMMING VAN DIE GRAAD 12 JAARLIKSE
       ONDERRIGPLAN ('ATP')

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            3                                           DBE/2021
                                       Eksamenriglyne

1.     INLEIDING
Die Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (KABV) vir Besigheidstudies beskryf die aard
en doel van die vak Besigheidstudies. Dit gee leiding aan die filosofie wat die basis is van die
onderrig en assessering van die vak in Graad 12.
Die doel van hierdie Eksamenriglyne is om:

     Die formaat/uitleg van die graad 12-Besigheidstudiesvraestelle kortliks te beskryf.
     Duidelikheid te gee oor die diepte en omvang van die inhoud wat in die Graad 12 Nasionale
      Seniorsertifikaat (NSS) -eksamen in Besigheidstudies geassesseer gaan word.
     Bystand aan onderwysers te verleen om leerders doelmatig vir die eksamens voor te berei.
     As 'n riglyn vir die opstel van verskillende tipes vrae/formulering van vrae te dien wanneer
      die vier hoofonderwerpe van Besigheidstudies, soos uiteengesit in die Kurrikulum- en
      Assesseringsbeleidsverklaring (KABV), geassesseer word.
Hierdie dokument gee aandag aan kwartaallikse, halfjaarlikse, proef- en die finale graad 12
eksterne eksamens. Dit behandel glad nie die Skoolgebaseerde Assessering (SBA) nie.
Hierdie Eksamenriglyne moet gelees word saam met:

     Die Nasionale Kurrikulumstelling (NKS) se Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring
      (KABV): Besigheidstudies
     Die Nasionale Protokol vir Assessering: 'n Addendum tot die beleidsdokument, die
      Nasionale Senior Sertifikaat: 'n Kwalifikasie op Vlak 4 op die Nasionale
      Kwalifikasieraamwerk (NKR) rakende die Nasionale Protokol vir Assessering (Graad R–12)
     Die Nasionale beleid met betrekking tot die program- en promosievereistes van die
      Nasionale Kurrikulumstelling, graad R–12
Onderwysers moet kennis neem dat dit slegs riglyne is en veranderinge in die sake-omgewing in
ag geneem moet word wanneer onderwerpe onderrig word.
Nuwe/Onlangse of veranderde wetgewing, nuwe ontwikkelings of veranderde ekonomiese
omstandighede, wat die besigheidsomgewing raak, moet die onderrig van Besigheidstudies toelig.
LET WEL:
1.  Daar moet beklemtoon word dat onderwysers nie slegs op die inhoud moet fokus nie, maar
    dat dit ook met die kognitiewe vlakke (lae-, middel- en hoër-orde denke) tydens hulle
    onderrig en assessering verbind moet word. Onderwysers word aangemoedig om die
    volgende vyf aspekte tydens onderrig en assessering van alle onderwerpe en sub-
    onderwerpe te oorweeg:
     Wat? (aard, doel en kennis) [lae vlak]
     Hoe? (vaardighede, kennis en waardes) [lae- en middelvlak)
     Hoekom? [middel- en hoër-orde kognitiewe vlakke word gestimuleer wanneer 'n opinie
        gevorm word]
     Is dit uitvoerbaar/suksesvol/goed/sleg? (evaluering/evalueer krities/impak [hoër-orde]
        word aangespreek)
     Aanbevelings vir verbetering, waar van toepassing
2.  Die bogenoemde aspekte sal onderwysers lei om formele assesseringsaktiwiteite op te stel/
    te ontwerp wat aan alle kognitiewe vlakke aandag sal gee. Leerders word toegerus om op
    vrae/take te reageer wat verskillende vlakke van kognitiewe denke en moeilikheidsgraad
    vereis.
3.  ALLE assesseringstake (informeel en formeel) behoort vrae/instruksies te bevat wat alle
    kognitiewe vlakke insluit, van eenvoudig tot ingewikkeld, bv. noem/beskryf kortliks/
    identifiseer/bespreek/ontleed/krities evalueer/evalueer/stel voor/beveel aan/ontwerp

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                               4                                           DBE/2021
                                          Eksamenriglyne

2.        ASSESSERING IN GRAAD 12
2.1       GRAAD 12: OPSOMMING VAN FORMAAT/UITLEG VAN DIE FORMELE EINDE-VAN-
          DIE-JAAR-EKSAMENVRAESTEL

                                                                    TYD
AFDELING                    TIPE VRAE                      PUNTE               KOGNITIEWE VLAKKE
                                                                   (minute)
      A       Verpligtend
              Dek BEIDE onderwerpe
              Meervoudigekeuse-vrae:       (5 x 2) (10)
              Kies die korrekte woord :    (5 x 2) (10)                            Meestal Vlak 1
              Pasitems:                    (5 x 2) (10)                           (Onthou/Herroep)
              Verskillende tipes kort- en objektiewe        30       20                  en
              vrae met behulp van verskillende                                         Vlak 2
              assesseringstyle en dek die hele                                       (Verstaan)
              kurrikulum, bv. meervoudigekeuse-
              vrae, pasitems en kies die korrekte
              woord.
      B       Kies enige TWEE vrae in hierdie
              afdeling. (40 punte x 2 vrae)

              DRIE vrae sal gevra word, TWEE
              vrae sal 'n hoofonderwerp dek en
              die derde vraag sal beide
              hoofonderwerpe dek ('n veelsydige
              vraag).

              Hierdie vrae moet die hele kurrikulum                                 Vlakke 1 tot 6
              vir ELKE hoofonderwerp dek.                                     (Onthou/Herroep, Verstaan,
              Toepaslike aksiewoorde in hierdie             80       70
                                                                               Toepassing, Analisering,
              afdeling is, bv. identifiseer, beskryf                            Evaluering, Skepping)
              kortliks, haal aan, motiveer, verduidelik,
              bespreek, vergelyk, evalueer, evalueer
              krities, regverdig, stel voor, beveel aan
              en adviseer/gee raad.
              Gevallestudies (scenario's) of
              brongebaseerde vrae moet ingesluit
              word. Antwoorde moet puntsgewys, in
              volsinne of in paragraafstyl gegee word
              soos elke vraag vereis.
      C       Beantwoord enige EEN vraag in
              hierdie afdeling. (40 punte x 1 vraag)

              TWEE vrae wat ELK die TWEE
              hoofonderwerpe dek.
                                                                                 Meestal vlakke 3 tot 6
              Langer, opsteltipe vrae van lae-,             40       30        (Toepassing, Analisering,
              middel- en hoër kognitiewe en                                     Evaluering en Skepping)
              moeilikheidsvlakke om insig en
              interpretasie van teoretiese kennis
              bykomend tot die inhoud self te
              assesseer
                                              TOTAAL        150      120

Kopiereg voorbehou                                                                  Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             5                                        DBE/2021
                                        Eksamenriglyne

2.2    DIE VERSPREIDING VAN KOGNITIEWE VLAKKE:

                                 Kognitiewe vlakke                            Persentasie
      Vlak 1       Onthou/Herroep                Lae vlak:
                                                 Definieer, noem, maak 'n
                                                 lys, identifiseer, gee, ens.
      Vlak 2       Verstaan                      Kies, verduidelik,
                                                 klassifiseer, gee, ens          30%
      Vlak 3       Toepassing/Kennis toepas      Middelvlak:
                                                 Analiseer, pas toe,
                                                 beskryf, bespreek,
                                                 bereken, ens
      Vlak 4       Analisering                   Analiseer, vergelyk,
                                                 differensieer, onderskei,
                                                 ens                             50%
      Vlak 5       Sintese/Evaluering            Hoë vlak:
                                                 Analiseer, vergelyk,
                                                 evalueer, ens.
      Vlak 6       Evaluering /Skepping          Beveel aan, stel voor, gee
                                                 raad, ens.                      20%
                                                                     TOTAAL       100

2.3    ONDERRIGJAARPLAN

Ten einde 'n gebalanseerde en geloofwaardige halfjaar-vraestel met die korrekte
gewigswaardes/persentasies per hoofonderwerp op te stel, is die Onderrigjaarplan vir
Graad 12 hersien.

Sommige onderwerpe is vanaf kwartaal 2 na kwartaal 3 geskuif en omgekeerd.
Die hersiende Opsomming van die Onderrigjaarplan vir Graad 12 is as BYLAE 1
aangeheg.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                       6                                      DBE/2021
                                  Eksamenriglyne

DEEL A:

3.         BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 1

3.1        KLASSIFIKASIE VAN SUBONDERWERPE VOLGENS HOOFONDERWERPE

     1. BESIGHEIDS(SAKE)-                   2. BESIGHEIDS-
                                KWARTAAL                               KWARTAAL
     OMGEWINGS                              BEDRYWIGHEDE

     1.1 Makro-omgewing:                    2.1    Menslikehulpbron-          1
         Impak van onlangse                        funksie
                                   1
         wetgewing op
         besighede
     1.2 Makro-omgewing:           1        2.2    Gehalte van                2
         Besigheidstrategieë                       prestasie

     1.3    Besigheidsektore       2
            (Sakesektore)
             en hul omgewings

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 7

Besigheidstudies
                                  Downloaded from hlayiso.com            7                                                                           DBE/2021
                                                                    Eksamenriglyne
3.      UITBREIDING VAN DIE INHOUD VIR GRAAD 12 (KABV)
   HOOF-            ONDERWERP      KERNINHOUD WAT DEUR GRAAD 12-BESIGHEID-                             UITBREIDING VAN KERNINHOUD                         KW
 ONDERWERP                           STUDIES-ONDERWYSERS GEDEK MOET WORD
1.                 1.1             1.1                                                      1.1
BESIGHEIDS-        MAKRO-          Die impak van onlangse wetgewing, ontwikkel in           Leerders moet die volgende kan doen:                           1
(SAKE-)            OMGEWING:       reaksie op eise vir regstelling en gelykheid, op klein    Beskryf kortliks/Beskryf/Verduidelik/Bespreek die doel
OMGEWINGS          Impak van       en groot besigheidsbedrywighede, sowel as die rol            van al AGT wette.
                   onlangse        van die regering in die implementering van hierdie        Bespreek/Verduidelik/Evalueer die impak (positiewe/
                   wetgewing op    Wette.                                                       voordele en/of negatiewe/nadele) van die wette op
                   besighede         Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97             besighede.
                                       van 1998) (bv. vaardigheidsheffings en die            Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek optredes wat as
                                       implikasies vir klein en groot besighede)                nienakoming aan die verskillende Wette beskou word.
                                     Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie en         Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek strafmaatreëls/
                                       die Menslikehulpbron-ontwikkelingstrategie (nl.          gevolge vir nienakoming aan die verskillende Wette.
                                       Sektorale Onderwys-en-opleidingsowerhede)             Stel voor/Beveel maniere aan waarop besighede wette
                                     Wet op Arbeidsverhoudinge, 1995 (Wet 66 van               kan nakom.
                                       1995)                                                 Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol/ funksies
                                     Wet op Gelyke Indiensneming, 1998 (Wet 55 van             van SOOO's ('SETAs') in ondersteuning van die Wet op
                                       1998)                                                    Vaardigheidsontwikkeling (WVO) 1998 (Wet 97 van
                                     Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997 (Wet 75             1998).
                                       van 1997)                                             Verduidelik hoe SOOO's ('SETAs') befonds word.
                                     Wysigingswet op Vergoeding vir Beroeps-                Definieer/Brei uit oor die betekenis van leerlingskappe
                                       beserings en Siektes, 1997 (Wet 61 van 1997)          Verduidelik die Nasionale Vaardigheids-ontwikkeling-
                                     Swart Ekonomiese Bemagtiging                              strategie en die Menslikehulpbron-ontwikkelingstrategie
                                     Wet op Breëbasis- Swart Ekonomiese                        (d.i. Sektorale Onderwys-en-Opleidingsowerhede)
                                       Bemagtiging (Wet 53 van 2003) (gewysig in 2013)      Fokus OOK op die volgende ten opsigte van die Wet op
                                     Menseregte soos in die Grondwet uiteengesit           Breëbasis- Swart Ekonomiese Bemagtiging, 2003 (Wet 53
                                       (kwessies soos gelykheid, respek en waardigheid,     van 2003) (BBSEB):
                                       insluitend ander ekonomiese, maatskaplike en          Onderskei tussen Swart Ekonomiese Bemagtiging en
                                       kulturele regte)                                         die Wet op BBSEB
                                     Inklusiwiteit (diversiteit in die besigheid soos       Bespreek/Verduidelik die implikasies van die volgende
                                       armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal,                 hersiende VYF pilare van BBSEB op besighede.
                                       ouderdom, gestremdheid en ander faktore)                 o     Bestuursbeheer
                                     Omgewingskwessies (beskerming van die                     o     Eienaarskap
                                       omgewing en gesondheid van die mens deur die             o     Ondernemings- en verskaffersontwikkeling
                                       besigheid)                                               o     Vaardigheidsontwikkeling
                                     Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34 van 2005)              o     Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Sosiale
                                       (NKW)                                                          verantwoordelikheid
                                     Wet op Verbruikersbeskerming, 2008 (Wet 68 van         Noem/Identifiseer BBSEB-pilare van scenario's/
                                       28 April 2008 (WVB)                                      gevallestudies.

Kopiereg voorbehou                                                                                                                           Blaai om asseblief

### Page 8

Besigheidstudies
                     Downloaded from hlayiso.com           8                                                                             DBE/2021
                                                      Eksamenriglyne
                      Konsentreer op die VYF aspekte: wat, hoekom, hoe,      Stel voor/Beveel aan maniere hoe besighede die
                      werk dit en aanbevelings gedurende die onderrig van     hersiende VYF pilare van die BBSEB in die werksplek
                      ALLE wetgewing hierbo genoem                            kan toepas.
                                                                            LET WEL:
                                                                            Menseregte-/Inklusiwiteits-/Diversiteitskwessies word in
                                                                            Besigheidsrolle gedek. Dit moet NIE geassesseer word as
                                                                            deel van Besigheidsomgewings nie.
                                                                            Fokus OOK op die volgende t.o.v. WBDV,WAV, NKW &
                                                                            WVB:
                                                                             Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die
                                                                               bepalings van die WBDV.
                                                                             Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die regte
                                                                               van werkgewers en werknemers ten opsigte van die
                                                                               WAV.
                                                                             Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die regte
                                                                               van verbruikers ten opsigte van die NKW & WVB.
                                                                            Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
                                                                            te stel om:
                                                                            Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.
                                                                            Soorte vrae:
                                                                            Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
                                                                            direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
                                                                            kognitiewe vlakke omvat.
                                                                            Bykomende hulpbronne:
                                                                            Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
                                                                              Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio,
                                                                                televisie en tydskrifte) om die impak van onlangse
                                                                                wetgewing en regeringsbeleide op besigheid te
                                                                                verstaan.
                                                                              Wette wat 'n impak op besigheid het, nl. die
                                                                                Maatskappyewet, 2008 (Wet 71 van 2008), die
                                                                                Inkomstebelastingwet, 1962 (Wet 58 van 1962)
                                                                                (gewysig) en die Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34
                                                                                van 2005).
                                                                              Gevallestudies, maatskappy-/besigheidsverslae,
                                                                                werklike besigheidsituasies.
                                                                              BBSEB (soos gewysig) en die Wet op Gelyke
                                                                                Indiensneming Wysigingswet.
                                                                             Maak notas deur verskillende hulpbronne en
                                                                             handboeke te gebruik
Kopiereg voorbehou                                                                                                                Blaai om asseblief

### Page 9

Besigheidstudies
                                Downloaded from hlayiso.com           9                                                                         DBE/2021
                                                                 Eksamenriglyne
                                 1.2
1.                 1.2           Ontwerp/Formuleer strategieë wat 'n besigheid kan       1.2                                                           1
BESIGHEIDS-        MAKRO-        gebruik in reaksie op die uitdagings in 'n makro-       Leerders moet die volgende kan doen:
(SAKE-)            OMGEWING:     besigheidsomgewing, kritiese evaluering van hierdie      Beskryf kortliks/Beskryf/Verduidelik/Bespreek die
OMGEWINGS          BESIGHEID-    strategieë en maak aanbevelings soos vereis.                proses van strategiese bestuur.
                   STRATEGIEË    Gevorderde probleemoplossingvaardighede                  Pas die proses van strategiese bestuur toe om
                                 (HERSIENING) en vaardighede om te gebruik in                sakeverwante probleme op te los.
                                 strategieformulering, bv. gebruik enige kreatiewe-      NYWERHEIDSANALISE-INSTRUMENTE
                                 denketegniek om besigheidstrategieë te ontwikkel,        Stel 'n SSGB (SWOT)-analise op van 'n spesifieke
                                 besigheidsidees te ontwikkel, konflik op te los en om     besigheid vanuit 'n gegewe scenario.
                                 enige besigheidsverwante probleme op te los.             Noem en identifiseer Porter se Vyf Kragte-model vanuit
                                 Gebruik die volgende nywerheidsverwante                   gegewe stellings/scenario's.
                                 instrumente: SSGB-analise (SWOT-analise), Porter se      Verduidelik/Gee besighede raad oor hoe hulle Porter se
                                 Vyf Kragte en PESTWO ('PESTLE') – uitgesluit die          Vyf Kragte-model kan toepas om hul posisie in die mark
                                 Balanstelkaart.                                           te bepaal.
                                 Ontwikkel strategieë in reaksie op uitdagings in         Noem en pas PESTWO('PESTLE')-analisefaktore toe
                                 besigheidsomgewings:                                      vanuit gegewe stellings/scenario's.
                                   Pas SSGB-(SWOT)-analise van die besigheids-           Verduidelik hoe PESTWO('PESTLE')-faktore 'n
                                     omgewings toe (insluitend PESTWO/'PESTLE' en          uitdaging vir besighede inhou.
                                     Porter se Vyf Kragte)                                Beveel maniere aan waarop besighede uitdagings wat
                                   Formulering van strategieë                             PESTWO ('PESTLE') faktore inhou, kan hanteer.
                                   Implementering van strategieë                         Verduidelik/Beskryf/Bespreek die volgende soorte
                                   Evaluering van strategieë                              besigheidstrategieë:
                                                                                            o     Integrasiestrategieë
                                 Tipes besigheidstrategieë, bv.                             o     Intensiewe strategieë
                                  Integrasie-strategieë                                    o     Diversifikasiestrategieë
                                     o   Voorwaartse vertikale integrasie                   o     Defensiewe strategieë
                                     o   Terugwaartse vertikale integrasie                Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die voordele van
                                     o   Horisontale integrasie                            intensiewe en diversifikasiestrategieë
                                  Intensiewe strategieë                                  Beskryf kortliks/Verduidelik/Beveel aan/Adviseer
                                     o   Markpenetrasie                                    besighede oor die stappe vir strategie-evaluering:
                                     o   Markontwikkeling                                   o Ondersoek die onderliggende basis van 'n
                                     o   Produkontwikkeling                                      besigheidstrategie.
                                  Diversifikasiestrategieë:                                o Kyk vorentoe en terug na die
                                     o   Konsentriese diversifikasie                             implementeringsproses.
                                     o   Horisontale diversifikasie                         o Vergelyk die verwagte resultate om die redes vir
                                     o   Konglomerasiediversifikasie                             afwykings te bepaal en ontleed hierdie redes.
                                  Defensiewe strategieë:                                   o Neem regstellende aksie sodat afwykings
                                     o   Aflegging                                               reggestel kan word.
                                     o   Ontbondeling                                       o Stel spesifieke datums vir beheer en opvolg.
                                     o   Likwidasie                                         o Besluit op die verlangde uitkoms.
Kopiereg voorbehou                                                                                                                       Blaai om asseblief

### Page 10

Besigheidstudies
                                Downloaded from hlayiso.com            10                                                                               DBE/2021
                                                                  Eksamenriglyne

                                Ander strategieë                                        Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
                                Die maatskappy herposisioneer homself deur een of       te stel om:
                                meer individue te vervang, besigheidsmissie te          Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.
                                hersien, doelwitte te bepaal/hersien, nuwe beleid te
                                ontwikkel, aandele uit te reik om kapitaal te bekom,    Soorte vrae:
                                meer verkoopspersoneel aan te stel en hulpbronne op     Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
                                ander maniere toe te wys of die ontwikkeling van nuwe   direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
                                prestasie-aansporings.                                  kognitiewe vlakke omvat.

                                Strategiese evaluasie/ontleding                         Bykomende hulpbronne:
                                Evalueer hierdie strategieë en maak aanbevelings vir    Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
                                verbetering.                                            Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
                                Drie aktiwiteite/stappe vir strategie-evaluering:       en tydskrifte) om die huidige ekonomiese klimaat en
                                 Ondersoek die onderliggende basisse van 'n            agtergrond waarteen 'n besigheid bedryf word, te verstaan
                                    besigheidstrategie.                                 en om hulle in staat te stel om mededingende en kreatiewe
                                 Vergelyk verwagte prestasie (meting van besigheid     strategieë te bedink.
                                    se prestasie).                                      Maak notas deur verskillende hulpbronne en
                                 Tree korrektief op, waar nodig.                       handboeke te gebruik.

1.                 1.3          1.3                                                     1.3                                                                  2
BESIGHEIDS-        BESIGHEID-   Kies 'n besigheid uit elke sektor en beskryf die drie   Leerders moet die volgende kan doen:
(SAKE-)            SEKTORE      omgewings verwant aan hierdie sektore en die mate        Noem DRIE tipes besigheidsektore: primêre, sekondêre
OMGEWINGS          (SAKE-       waartoe 'n besigheid hierdie omgewings kan beheer.          en tersiêre.
                   SEKTORE)                                                              Identifiseer/Benoem 'n besigheidsektor uit gegewe
                   EN HUL       Beskryf die drie sake-omgewings verwant aan die drie        scenario's en gevallestudies
                   OMGEWINGS    ekonomiese sektore en gee 'n verduideliking van die      Identifiseer besigheidsuitdagings uit gegewe scenario's
                                mate waartoe 'n besigheid hierdie omgewings kan             en gevallestudies en klassifiseer hul volgens die DRIE
                                beheer.                                                     besigheidsomgewings
                                                                                         Noem die mate waartoe 'n besigheid (wat in enige van
                                                                                            die drie sektore bedryf word) die drie sake-omgewings
                                                                                            uit gegewe scenario's en gevallestudies kan beheer.
                                                                                        Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
                                                                                        te stel om:
                                                                                        Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
                                                                                        Soorte vrae:
                                                                                        Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
                                                                                        direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit en al drie
                                                                                        kognitiewe vlakke omvat.

Kopiereg voorbehou                                                                                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Besigheidstudies
                               Downloaded from hlayiso.com           11                                                                         DBE/2021
                                                                Eksamenriglyne

                                                                                      Bykomende hulpbronne:
                                                                                      Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
                                                                                      Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
                                                                                      en tydskrifte) om te verstaan hoe sake-omgewings in die
                                                                                      sakesektore geraak word.
                                                                                      Maak notas deur verskillende hulpbronne en
                                                                                      handboeke te gebruik.
2.                 2.1         2.1                                                    2.1                                                            2
BESIGHEIDS-        MENSLIKE-   HERHAAL (Eksamineerbaar):                              Leerders moet die volgende kan doen:
BEDRYWIG-          HULPBRON-   Die relevante wetgewing en die volgende aktiwiteite    Menslikehulpbron-aktiwiteite:
HEDE               FUNKSIES    van die menslikehulpbron-funksie:                      WERWING
                                Werwing                                               Verduidelik/ Brei uit oor die betekenis van werwing.
                                Keuring                                               Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die
                                Indiensnemingskontrakte                                  werwingsprosedure.
                                Induksie (Oriëntering)                                Verduidelik die betekenis van posontleding.
                                Plasing                                               Onderskei tussen pos-/taakbeskrywing en pos-/
                                Salarisadministrasie                                     taakspesifikasie as komponente van 'n posontleding.
                                Werknemervoordele                                     Identifiseer posbeskrywing en posspesifikasie vanuit
                                Vaardigheidsontwikkeling                                 gegewe scenario's en gevallestudies.
                                Ontleding van menslikehulpbron-aktiwiteite, bv.       Identifiseer metodes/tipes werwing
                                   werwing en keuring, induksie, salarisse en ander       (interne/eksterne werwing) van gegewe scenario's/
                                   voordele                                               stellings.
                                Prosedures verwant aan werwing, keuring en            Verduidelik/ Bespreek/Ontleed die impak
                                   onderhoudvoering                                       (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die
                                                                                          bogenoemde metodes van werwing.
                               Bespreek:                                               Identifiseer/ Gee voorbeelde van bronne van interne/
                                Wet op Arbeidsverhoudinge, 1995 (Wet 66 van              eksterne werwing van gegewe scenario's/stellings.
                                  1995), Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997
                                  (Wet 75 van 1997), Wet op Gelyke Indiensneming,     KEURING/SELEKSIE
                                  1998 (Wet 55 van 1998), Wet op Vergoeding vir        Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die
                                  Beroepsbeserings en -siektes, 1993 (Wet 130 van       keuringsprosedure/-stappe (seleksieprosedure/-stappe).
                                  1993) HERHAAL (Eksamineerbaar)                       Verduidelik die betekenis van sifting as deel van die
                                Regsgeldigheid van indiensnemingskontrakte             keuringsprosedure.
                                Siftings- en plasingsprosedures                       Bespreek/Verduidelik die doel van 'n onderhoud.
                                Onderhoudvoering, keuring en induksie                 Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die
                                Salarisvasstelling (stukwerk en tydverwant),           onderhoudvoerder voor en tydens die onderhoud
                                  persoonlike belasting ingesluit; gekoppel aan        Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die
                                  basiese diensvoorwaardes                              kandidaat/aansoeker tydens die onderhoud.
                                Werknemervoordele: pensioen, medies, ander)           Definieer/Brei uit oor die betekenis van 'n
                                  HERHAAL (Eksamineerbaar)                              dienskontrak.
Kopiereg voorbehou                                                                                                                    Blaai om asseblief

### Page 12

Besigheidstudies
                     Downloaded from hlayiso.com          12                                                                    DBE/2021
                                                     Eksamenriglyne

                      Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 van    Noem/Beskryf kortliks/Benoem die besonderhede/
                      1998) en koppel aan SETA's, leerderskappe,            aspekte/inhoud van 'n dienskontrak.
                      vaardigheidsprogramme, kwalifikasies, Nasionale      Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die wetlike
                      Kwalifikasieraamwerk, SAKO ('SAQA'), ens.             vereistes/wettigheid van die dienskontrak.
                                                                           Ontleed 'n dienskontrak uit gegewe scenario's en maak
                                                                            aanbevelings vir verbetering.
                                                                           Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die redes
                                                                            vir die beëindiging van 'n dienskontrak

                                                                          INDUKSIE
                                                                            Definieer/Brei uit oor die betekenis van induksie
                                                                            Beskryf kortliks/Bespreek/Verduidelik die doel van
                                                                             induksie.
                                                                            Benoem/Beskryf kortliks aspekte wat by die
                                                                             induksieprogram ingesluit moet word.
                                                                            Evalueer 'n induksieprogram uit gegewe scenario's en
                                                                             maak aanbevelings vir verbetering
                                                                            Bespreek/Verduidelik die voordele van induksie vir
                                                                             besighede.
                                                                            Identifiseer die voordele van induksie vanuit gegewe
                                                                             scenario's.

                                                                          PLASING
                                                                           Brei uit oor die betekenis van plasing.
                                                                           Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die
                                                                            plasingsprosedure.
                                                                           Bespreek/Verduidelik die belangrikheid van
                                                                            opleiding/vaardigheidsontwikkeling in MHB.

                                                                          SALARISBEPALING
                                                                           Verduidelik/Onderskei tussen stukwerk en tydsverwante
                                                                            salarisbepalingsmetodes.
                                                                           Verduidelik die verband tussen salarisbepaling en die
                                                                            Wet op Basiese Diensvoorwaardes.

Kopiereg voorbehou                                                                                                       Blaai om asseblief

### Page 13

Besigheidstudies
                     Downloaded from hlayiso.com
                                    13                                                                          DBE/2021
                               Eksamenriglyne

                                                BYVOORDELE
                                                 Noem/Benoem/Gee voorbeelde van byvoordele vir
                                                  werknemers:
                                                   o Pensioen
                                                   o Mediese hulp/bystand
                                                   o Voorsorgfonds
                                                   o Toelaes
                                                 Bespreek/Evalueer die impak (positiewe/voordele en/of
                                                  negatiewe/nadele) van byvoordele op besighede.

                                                Verpligte voordele:
                                                 Verduidelik WVF as 'n voordeel deur die wet vereis

                                                WETGEWING
                                                Bespreek die implikasie van Wette soos die
                                                WAV/WBDV/WGI/WVO op menslike hulpbronne

                                                Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
                                                te stel om:
                                                Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.

                                                Soorte vrae:
                                                Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
                                                direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
                                                kognitiewe vlakke dek.

                                                Bykomende hulpbronne:
                                                Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
                                                Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio,
                                                televisie en tydskrifte) om die implikasie van die WAV,
                                                WBDV, WGI en WVO op die menslikehulpbron-funksie te
                                                verstaan.

                                                Lees die nuwe aangepaste Wetsontwerp op Gelyke
                                                Indiensneming en die implikasies daarvan op die
                                                menslikehulpbron-funksie.
                                                Maak notas deur verskillende hulpbronne en
                                                handboeke te gebruik.

Kopiereg voorbehou                                                                                   Blaai om asseblief

### Page 14

Besigheidstudies
                             Downloaded from hlayiso.com                14                                                                      DBE/2021
                                                                   Eksamenriglyne

2.                 2.2           2.2                                                     2.2                                                           2
BESIGHEIDS-        GEHALTE VAN   Bespreek hoe die gehalte van prestasie binne die        Leerders moet die volgende kan doen:
BEDRYWIG-          PRESTASIE     besigheidsfunksies die sukses of mislukking van 'n
HEDE                             besigheid kan beïnvloed.                                GEHALTE/KWALITEIT
                                  Definieer die begrip gehalte/kwaliteit (definisie).    Definieer die volgende konsepte:
                                     HERHAAL (Eksamineerbaar) graad 10-inhoud.             o    Gehalte/Kwaliteit
                                  Die verhouding tussen gehalte/kwaliteit en die          o    Gehalte-/Kwaliteitbeheer
                                     verskillende besigheidsfunksies. HERHAAL              o    Gehalte-/Kwaliteitversekering
                                     (Eksamineerbaar) graad 10-inhoud, bv. hoe             o    Gehalte-/Kwaliteitbestuur
                                     gehalte/kwaliteit van prestasie tot die sukses of     o    Gehalte-/Kwaliteitprestasie
                                     mislukking van elke besigheidsfunksie kan bydra.      o    Gehalte-/Kwaliteitbeheerstelsels
                                  Die impak van gehalte/kwaliteit op verskillende        Verduidelik/Onderskei tussen gehaltebeheer en
                                     besigheidstrukture, bv. eenmansaak vs. groot          gehalteversekering.
                                     besighede).                                          Verduidelik/Onderskei tussen gehaltebestuur en
                                                                                           gehalteprestasie.
                                 Bespreek die elemente van bestuur (TGB):                 Verduidelik/Bespreek die voordele van 'n goeie
                                  Deurlopende vaardigheidsontwikkeling                    gehaltebestuurstelsel.
                                  Totale kliëntetevredenheid                             Verduidelik/Bespreek hoe die gehalte van prestasie tot
                                  Deurlopende verbetering van prosesse en stelsels,       die sukses of mislukking van elke besigheids-funksie
                                    ens.                                                   kan bydra.
                                                                                          Beskryf kortliks die gehalte-aanwysers vir elke
                                                                                           besigheidsfunksie

                                                                                         TOTALE GEHALTEBEHEER (TGB)                                    2
                                                                                          Brei uit oor die betekenis van TGB.
                                                                                          Definieer/Identifiseer die volgende TGB-elemente van
                                                                                           gegewe scenario's/stellings:
                                                                                           o    Deurlopende vaardigheidsontwikkeling/ Onderwys
                                                                                                en opleiding
                                                                                           o    Totale kliënte-/klante-tevredenheid
                                                                                           o    Voldoende finansiering en kapasiteit
                                                                                           o    Deurlopende verbetering van prosesse en stelsels
                                                                                           o    Monitering en evaluering van gehalteprosesse
                                                                                          Verduidelik/Bespreek/Ontleed/Evalueer die impak van
                                                                                           bogenoemde TGB-elemente op groot besighede.
                                                                                          Verduidelik hoe besighede die 'BDKH'-model/siklus
                                                                                           kan toepas om gehalte van produkte te verbeter.

Kopiereg voorbehou                                                                                                                      Blaai om asseblief

### Page 15

Besigheidstudies
                             Downloaded from hlayiso.com          15                                                                        DBE/2021
                                                             Eksamenriglyne

                                                                                  Verduidelik die rol/belangrikheid van kwaliteit/gehalte
                                                                                   sirkels as deel van deurlopende verbetering van
                                                                                   prosesse en stelsels
                                                                                  Verduidelik/Bespreek die impak van TGB indien
                                                                                   besighede dit swak implementeer.
                                                                                  Verduidelik/Stel voor/ Beveel maniere aan waarop
                                                                                   TGB 'n impak op die vermindering van die koste van
                                                                                   gehalte/kwaliteit kan hê.

                                                                                 Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in
                                                                                 staat te stel om:
                                                                                 Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.

                                                                                 Soorte vrae:
                                                                                 Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
                                                                                 direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
                                                                                 kognitiewe vlakke dek.

                                                                                 Bykomende hulpbronne:
                                                                                 Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
                                                                                 Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio,
                                                                                 televisie en tydskrifte) om die belangrikheid van die
                                                                                 verhouding tussen gehalteprestasie en verskillende
                                                                                 besigheidsfunksies te verstaan.

                                                                                 Maak notas deur verskillende hulpbronne en
                                                                                 handboeke te gebruik.

LET WEL: Die 'Kwartaal (KW)'-kolom dui die kwartaal aan waarin 'n onderwerp volgens die KABV-dokument gedek moet word.

Die hoofonderwerpe is vir elke vraestel genommer van 1 tot 2, bv. Besigheidsomgewings (Sake-omgewings) en Besigheidsbedrywighede
(Sakebedrywighede) om die uitleg van die dokument te vereenvoudig.

Kopiereg voorbehou                                                                                                                 Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           16                                            DBE/2020
                                      Eksamenriglyne

DEEL B:

4.      BESIGHEIDSTUDIES VRAESTEL 2

4.1     KLASSIFIKASIE VAN SUBONDERWERPE VOLGENS HOOFONDERWERPE

      1. BESIGHEIDS-                  KWARTAAL   2. BESIGHEIDSROLLE                KWARTAAL
         GELEENTHEDE

      1.1 Bestuur en leierskap           2       2.1 Etiek en                           1
                                                     professionalisme

      1.2 Belegging:                     2       2.2 Kreatiewe denke en                 1
          Sekuriteite/Geleenthede                    Probleemoplossing

      1.3 Belegging:                     2       2.3 Maatskaplike (Sosiale)             3
          Versekering                                verantwoordelikheid
                                                     en korporatiewe
                                                     burgerskap
                                                     Korporatiewe
                                                     Maatskaplike (Sosiale)
                                                     Verantwoordelikheid
                                                     (KMV/KSV)/
                                                     Korporatiewe
                                                     Maatskaplike (Sosiale)
                                                     Investering (KMI/KSI)
      1.4 Ondernemingsvorme met          3       2.4 Menseregte, inklusiwiteit          3
          die fokus op hoe dit tot                   en omgewingskwessies
          die sukses/mislukking van
          'n besigheid kan bydra
      1.5 Aanbieding en data-            3       2.5 Beoordeling van                    2
          respons                                    spanprestasie
                                                     Konflikbestuur

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [BUS STUDIES P1 GR12 MEMO JUNE2021 English](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-gr12-memo-june2021-english/f53e9b20-c926-4a82-9a40-3c00dfba64cd) — Business Studies · Memo · 2021 · Eng
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2021 ENG FINAL D](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2021-eng-final-d/4e9c0538-8fd6-4ca0-89c3-640e69a1a87f) — Business Studies · QP · 2021 · Eng
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2021 AFR FINAL D](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2021-afr-final-d/83aed034-a495-4a63-acaf-34c9f53189d9) — Business Studies · QP · 2021 · Afr
- [BUS.ST-April-QP Memo-2021-Gr12](https://www.hlayiso.com/library/bus-st-april-qp-memo-2021-gr12/1662a3eb-7640-4a80-bd36-8e3e9760714d) — Business Studies · Memo · 2021
- [2021 KZN June Memo](https://www.hlayiso.com/library/2021-kzn-june-memo/875fed94-40b0-4006-a089-8d84405f3ec8) — Business Studies · Memo · 2021
- [2021 KZN June QP](https://www.hlayiso.com/library/2021-kzn-june-qp/b1080315-ac08-4685-b0da-4bdb13e47300) — Business Studies · QP · 2021

## More from Grade 12 Business Studies

- [Business Studies Grade 12 NSC P1 MEMO September 2025 Mpumalanga](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-memo-september-2025-mpumalanga/542d7502-5f88-419f-a9da-da529a7d163f) — Memo · 2025
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 Mpumalanga](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-mpumalanga/c4a1c821-283b-4e67-953b-7523f8a29517) — Memo · 2025
- [Business Studies Grade 12 NSC P1 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-memo-september-2025-north-west/ebfb4a83-3104-4f58-b833-85dbe10fab18) — Memo · 2025
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
