# Business Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2019 Memo (Afr)

> Grade 12 Business Studies memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2019 (Afrikaans), 52 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-afrikaans-final/4e150678-ce65-4ac4-b3ad-3aa0d78f5810
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 52

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2019 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-afrikaans-final/4e150678-ce65-4ac4-b3ad-3aa0d78f5810)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2019 · Afrikaans. Memorandum, 52 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NASIONALE
                     SENIOR SERTIFIKAAT

                            GRAAD 12

                      SEPTEMBER 2019

                    BESIGHEIDSTUDIES
                      NASIENRIGLYN

PUNTE:   300

                   Hierdie nasienriglyn bestaan uit 52 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                  BESIGHEIDSTUDIES                      (EC/SEPTEMBER 2019)

 NOTAS AAN NASIENERS

 INLEIDING

 Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende
 te verseker:
 (a)   Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien
 (b)   Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
 (c)   Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor
       die hele land
 (d)   Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by
       skole/onderwysinstellings

 1.    ŉ Omvattende nasienriglyne word voorsien, maar dit is in geensins volledig nie.
       Behoorlike oorweging moet gegee word aan ŉ antwoord wat korrek is, maar:

          ŉ Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyne gegee word.
          Uit ŉ ander bron kom
          Oorspronklik is
          ŉ Ander benadering gebruik

       LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

 2.    Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal
       egter van die aard van die vraag afhang.

 3.    Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur ŉ kandidaat voorsien word
       en ken punte diensooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik
       is of ŉ mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een
       punt in plaas van die maksimum van twee punte.)

 4.    Die woord ‘subtotaal’ word gebruik om die toekenning van punte binne ŉ vraag of
       subvraag te vergemaklik.

 5.    Die doel daarvan om punte (gelei deur ‘maks’ in die uiteensetting van die punte)
       aan die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker
       met die nasien van die skrifte asook met berekeninge/moderering.

 6.    Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale,
       soos aangedui by die toedeling van punte wat aan die einde van elke vraag
       verskyn. Dit moet deur ‘maks’ in die nasienriglyne/uiteensetting van punte gelei
       word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die linkerkantlyn langs die
       toepaslike vraagnommer verskyn.

 7.    In ŉ indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en
       verband hou met die vraag.

 8.    Foutiewe nommering van antwoorde in Afdeling A en B sal streng gepenaliseer
       word, daarom word korrekte nommering in alle afdelings sterk aanbeveel.

 9.    Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan
       met ŉ H of R.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                   BESIGHEIDSTUDIES                                        3

 10. Neem kennis dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding Ja/Nee in die
     evalueringstipe vrae wat motivering of bevestiging vereis nie. (Van toepassing op
     AFDELING B en C.)

 11. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
     word:

       11.1     Wanneer ‘evalueer’ gevra word, word daar van kandidate verwag om te
                antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ neutrale (positiewe
                en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: ‘COIDA verminder tyd
                en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.’ √

       11.2     Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
                verwag om te antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ
                neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval
                word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun
                met dieper insig, bv. ‘COIDA verminder tyd en koste wat spandeer
                word √ op lang siviele hofgedinge, √ want die werkgewer sal nie
                verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as
                beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid
                kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.’ √

       LET WEL:        1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op ‘ontleed’.
                       2. Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van
                          punte.

 12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe
     werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyne en die konteks
     van elke vraag.

       Kognitiewe werkwoorde, soos:

       12.1     Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, ontwerp, aanbeveel,
                stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in
                kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke
                stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn.

       12.2     Beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon
                verskille/differensieer, regverdig, ontwikkel, ontleed, evalueer, evalueer
                krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing
                en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word om
                te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied,
                sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan
                word.

 13. Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord
     aangebied het in AFDELING B en C-vrae wat een antwoord vereis.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                     BESIGHEIDSTUDIES                         (EC/SEPTEMBER 2019)

    14. AFDELING B

          14.1   Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidate se
                 EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui
                 dit aan deur ŉ lyn deur die onnagesiende gedeelte te trek en gebruik die
                 woord ‘gekanselleer’.

                 LET WEL:      Dit is slegs van toepassing waar die getal feite
                               gespesifiseer word.

          14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
               kandidaat. Punt 14.1 geld steeds.

          14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/mening
               te gee, beredeneer dit ten einde die alternatiewe antwoorde te finaliseer.

          14.4 Gebruik van die kognitiewe werkwoord en toekenning van punte:

                 14.4.1    Waar die getal feite gespesifiseer is wat vereis dat kandidate
                           moet ‘verduidelik/bespreek/beskryf’, sal dit soos volg nagesien
                           word:
                            Opskrif/Feit       2 punte (of soos aangedui in die
                                                nasienriglyne)
                            Verduideliking 1 punt

                           Die ‘opskrif’ en ‘verduideliking’ word apart in die nasienriglyne
                           gegee om die toekenning van punte te vergemaklik.

                 14.4.2    Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet
                           puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die
                           maksimum punte in die nasienriglyne toegeken.

          14.5 EEN punt sal toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te
               herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal
               word uit ŉ scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op
               AFDELING B EN C (waar van toepassing).

    15.   AFDELING C

          15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

          Inleiding
                                           Maksimum:
          Inhoud                              32
          Gevolgtrekking
          Insig                                 8
          TOTAAL                                40

Kopiereg voorbehou                                                                Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                     BESIGHEIDSTUDIES                                          5

         15.2     Insig bestaan uit die volgende komponente:

         Struktuur                 Is daar ŉ inleiding, inhoud, en ŉ gevolgtrekking?                  2
         Analise en                Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub-
         interpretasie             opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip
                                   van wat gevra word, getoon word?

                                   Punte toegeken volgens die gids hieronder:

                                   Alle opskrifte aangespreek:         1 (Een ‘A’)
                                   Interpretasie (16 tot 32 punte):    1 (Een ‘A’)                    2
         Sintese                   Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op
                                   die vrae gebaseer is?
                                   Punte behoort toegeken te word volgens die gids
                                   hieronder:
                                   Geen relevante feite:        0 (Twee ‘-S’)
                                   ŉ Paar relevante feite:      1 (Een ‘-S’)
                                   Slegs relevante feite:       2 (Geen ‘-S’)

                                   Opsie 1:     Waar ŉ kandidaat 50% of meer van
                                                die vraag met slegs relevante feite
                                                beantwoord het, verskyn geen -S in
                                                die linkerkantlyn. Ken die
                                                maksimum van TWEE (2) punte vir
                                                sintese toe.
                                   Opsie 2:     Waar ŉ kandidaat minder as 50%
                                                van die vraag met slegs OF ŉ paar
                                                relevante feite beantwoord het,
                                                verskyn een ‘-S’ in die linkerkantlyn.
                                                Ken ŉ maksimum van EEN (1) punt
                                                vir sintese toe.
                                   Opsie 3:     Waar ŉ kandidaat minder as 50%
                                                van die vraag met geen relevante
                                                feite beantwoord het, verskyn twee
                                                ‘-S’ in die linkerkantlyn. Ken ŉ
                                                NULPUNT toe vir sintese.                              2
         Oorspronklikheid          Is daar bewyse van voorbeelde, aktuele inligting, huidige
                                   neigings en ontwikkelings?                                       2
                                                                         TOTAAL VIR INSIG:          8
                                                                        TOTAAL VIR FEITE:          32
                                                   TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32):               40
         LET WEL:
         1.    Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit
               die inleiding en gevolgtrekking nie.
         2.    Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
               INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
         3.    Geen punte sal toegeken word vir ‘Struktuur’ as die opskrifte
               ‘INLEIDING, GEVOLGTREKKING/SLOT’, ens. nie ŉ verduideliking
               insluit nie.

         15.3         Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ŉ simbool, bv. (‘S, A, -S
                      en/of O’).
Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                  BESIGHEIDSTUDIES                       (EC/SEPTEMBER 2019)

        15.4    Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde
                antwoord/nasienriglyne vir elke vraag aangedui.

        15.5    Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke
                onderafdeling behaal is. Skryf ‘SUBMAKS’/’MAKS’ nadat maksimum
                punte behaal is.

        16.6    Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en
                punte vir insig soos volg aan:
                S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid soos
                in die tabel hieronder aangedui.

                           INHOUD                                PUNTE
                             Feite                              32 (maks.)
                              S                                      2
                              A                                      2
                              S                                      2
                              O                                      2
                           TOTAAL                                   40

        16.7    Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die
                submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie van dieselfde
                subopskrifte gebruik maak nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word
                aangemoedig en dra by tot insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui
                duidelikheid van denke aan.
                (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

        16.8    Indien ŉ kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kry
                hy/sy steeds punte vir struktuur.

        16.9    Indien ŉ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
                antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die
                puntetoekenning/subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

        16.10   16.10.1   Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe
                          vir sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde

                16.10.2   Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie
                          noodwendig aan die einde van elke voltooide sing getoon nie.
                          Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word,
                          bv.     ‘Produkontwikkeling    is   ŉ    groeistrategie/waar
                          ondernemings poog om nuwe produkte √ in bestaande
                          markte bekend te stel.’ √
                          Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                          kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

        16.11   Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir
                feite in die memo as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag
                geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                   BESIGHEIDSTUDIES                              7

  AFDELING A: VERPLIGTEND

  VRAAG 1

  1.1 1.1.1           D √√
      1.1.2           A √√
      1.1.3           C √√
      1.1.4           A √√
      1.1.5           D √√
      1.1.6           D √√
      1.1.7           B √√
      1.1.8           C √√
      1.1.9           A √√
      1.1.10          B √√
                                                                     (10 x 2)   (20)

  1.2 1.2.1           Nasionale Kredietwet √√
      1.2.2           geskrewe verslag √√
      1.2.3           KMV √√
      1.2.4           assosiasie √√
      1.2.5           eksterne √√
                                                                      (5 x 2)   (10)

  1.3 1.3.1           J √√
      1.3.2           E √√
      1.3.3           H √√
      1.3.4           G √√
      1.3.5           A √√
                                                                      (5 x 2)   (10)

                                                         TOTAAL AFDELING A:       40

                                                   UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                       VRAAG 1       PUNTE
                                                          1.1          20
                                                          1.2          10
                                                          1.3          10
                                                        TOTAAL         40

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                   BESIGHEIDSTUDIES                      (EC/SEPTEMBER 2019)

    AFDELING B
    Sien SLEGS die EERSTE DRIE (3) antwoorde in hierdie afdeling na.
    VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS
    2.1   Verdedigingstrategieë/Defensiewe strategieë
          - Aflegging √
          - Ontbondeling/Vervreemding/Disinvestering √
          - Likwidasie √
          LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                                                                               (3 x 1)     (3)
    2.2   Stappe vir strategie-evaluasie
          - Ondersoek die onderliggende basis van ŉ besigheidstrategie. √√
          - Kyk vorentoe en agtertoe na die implementeringsproses. √√
          - Vergelyk die verwagte werkprestasie die werklike prestasie/resultate. √√
          - Meet besigheidsprestasie om die redes vir die afwykings te bepaal en die
             redes te analiseer. √√
          - Neem korrektiewe aksie sodat die afwykings regstel kan word. √√
          - Stel spesifieke datums vir beheer en opvolging. √√
          - Stel ŉ tabel op van die voor- en nadele van ŉ strategie. √√
          - Besluit op die verlangde uitkoms. √√
          - Oorweeg die impak van die strategiese implementering in die interne en
             eksterne omgewings van die besigheid. √√
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die stappe in die
             evaluering van ŉ strategie.
          LET WEL: 1. Aanvaar stappe in enige volgorde.
                       2. Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                                                                               (4 x 2)     (8)

          2.3.1      Bepalings van verlof van die scenario

                     BEPALING VAN VERLOF                  MOTIVERING
                     1 Kraamverlof √√           PRV vereis dat hul vroulike
                                                werknemers onmiddellik nadat hul
                                                geboorte gegee het by die werk
                                                aanmeld. √
                     2 Gesinsverantwoordelik-   Werkers mag ook nie tyd af kry om
                       heidsverlof √√           die begrafnis van ŉ familielid by te
                                                woon nie. √
                                   Submaks. (4)                       Submaks. (2)

                       LET WEL:     1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te
                                       wees nie.
                                    2. Ken geen punte vir die motivering toe,
                                       indien die bepaling van verlof nie
                                       aangedui is nie.
                                    3. Ken punte toe vir die bepaling van verlof
                                       al is die aanhaling onvolledig.
                                                                            Maks.          (6)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                   BESIGHEIDSTUDIES                                         9

           2.3.2      Impak van WBDV op PRV
                      Positiewe/Voordele

                      - Voorsien ŉ raamwerk vir aanvaarbare indiensnemingspraktyke, √
                        bv. wettige indiensnemingskontrakte, werksure, verlof, √ ens.
                      - Bevorder billike behandeling √ van werknemers in besigheid. √
                      - Reëls en regulasies is baie spesifiek, √ wat duidelik riglyne aan
                        die werkgewer gee om indiensnemingskwessies te hanteer. √
                      - Bevorder konsultasie √ tussen werkgewers en werknemers. √
                      - Gee riglyne van die minimumvereistes √ wat die basis vorm van
                        die indiensnemingskontrak. √
                      - Werksure word uiteengesit, √ sodat die werkgewer nie die
                        werknemer kan uitbuit nie. √
                      - Werknemers word toegelaat om vakunies te raadpleeg √ in
                        gevalle waar die WBDV-bepalings verbreek word. √
                      - Werknemers kan klagtes indien √ by arbeidsinspekteurs wat dit
                        hanteer. √
                      - Enige ander relevante antwoord wat met die positiewe impak van
                        die WBDV op PRV verband hou.

                                                   EN/OF

                      Negatiewe/Nadele

                      - Ontwikkeling/Formulering van ŉ formele/regsgeldige
                        indiensnemingskontrak √ mag tydrowend/duur wees. √
                      - Ondernemings mag indiensnemingskontrakte beskou as
                        beperkend/negatief en mag hulle dan daarvan weerhou om dit te
                        implementeer; √ dit lei tot die nienakoming van die wet/boetes. √
                      - Geen werkgewer mag ŉ werknemer dwing om meer as 45 ure in
                        ŉ week/nege ure in ŉ vyf-dag (of minder) werkweek/agt ure in ŉ
                        ses-dag werkweek te werk nie; √ dit kan lei tot verlaagde
                        produktiwiteit. √
                      - Indiensneming van goedkoop arbeid is nie meer moontlik nie, √
                        en sodoende kan ondernemings nie werkers uitbuit nie. √
                      - WBDV verplig ondernemings om aan verskeie regs-/wetlike
                        vereistes te voldoen √, wat arbeidskostes kan verhoog. √
                      - Ondernemings wat nie aan die Wet voldoen nie, kan swaar
                        boetes opgelê word, √ wat ŉ negatiewe impak op kontantvloei
                        kan hê. √
                      - Ondernemings kan die bepalings van die WBDV as onbelangrik
                        beskou √ en sien as ŉ onnodige administratiewe las wat
                        bedryfskostes verhoog. √
                      - Enige ander relevante antwoord wat met die negatiewe impak
                        van die WBDV vir PRV verband hou.
                                                                                   Maks.     (8)

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                               BESIGHEIDSTUDIES                    (EC/SEPTEMBER 2019)

2.4 Doel van Wet op Gelyke Indiensneming
    - Die Wet op Gelyke Indiensneming bepaal dat werknemers wat dieselfde werk
      (werk van dieselfde waarde) doen, √ gelyke betaling moet ontvang. √
    - Daar mag geen vorm van diskriminasie √ op grond van geslag in die werkplek
      wees nie. √
    - Bevorder gelyke geleenthede √ en regverdige behandeling in die werkplek. √
    - Beskerm werknemers teen viktimisasie, √ indien hulle hul regte, wat deur die WGI
      aan hulle gegee is, uitoefen. √
    - Maak voorsiening vir werknemers om onopgeloste dispute/geskille √ na die
      KVBA te verwys. √
    - Enige ander relevante antwoord wat met die doel van die WGI verband hou.
                                                                                 Maks.       (6)
2.5 Menslikehulpbronne-ontwikkelingstrategie
    - Spreek vaardigheidstekorte √ in die Suid-Afrikaanse werkerskorps aan. √
    - Gemik op die bereiking van vinniger ekonomiese groei/hoër
      indiensnemingsvlakke √ en verlaagde vlakke van armoede. √
    - Bevorder maatskaplike ontwikkeling/maatskaplike geregtigheid √ en help om
      armoede te verlig. √
    - Ontwikkel korttermyn- √ en langtermyn- werksmagvaardighede. √
    - Verbeter die aanbod √ van vaardighede. √
    - Verhoog werknemers se deelname √ in lewenslange leer. √
    - Enige ander relevante antwoord wat met die Menslikehulpbronne-
      ontwikkelingstrategie verband hou.
                                                                               Maks.         (6)
2.6 Uitdagings en die mate van beheer oor die besigheidsomgewings
                      UITDAGINGS                        BESIGHEIDS-    MATE VAN
                          (2.6.1)                       OMGEWINGS        BEHEER
                                                            (2.6.2)       (2.6.3)
    1.    Kevin, die boer, het geen kennis van             Mikro √    Volle
          pluimveeboerdery nie. √                                     beheer √
    2.    Die verskaffers van hoenderkos het hulle         Mark √     Beperkte/
          pryse met 30% verhoog. √                                    Gedeeltelike
                                                                      beheer √
    3.    KHP het meer as die helfte van hul kuikens       Makro √    Geen
          as gevolg van ŉ swaar reënstorm verloor. √                  beheer √
                                         Submaks. (3)    Submaks .(3) Submaks. (3)
    LET WEL: 1.       Geen punte word toegeken indien die uitdagings nie volledig
                      uit die scenario aangehaal is nie.
                 2.   Geen punte vir besigheidsomgewings word toegeken indien
                      dit nie met die uitdagings skakel nie.
                 3.   Ken punte vir besigheidsomgewings toe selfs as die
                      aanhaling nie volledig is nie.
                 4.   Die mate van beheer moet aan die besigheidsomgewing
                      gekoppel wees.
                 5.   Ken geen punte toe vir die mate van beheer indien die
                      besigheidsomgewing nie aangedui is nie.
                 6.   Die volgorde mag verskillend wees.
                 7.   Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                                                                              Maks.          (9)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                BESIGHEIDSTUDIES                                       11

  2.7   Voordele van intensiewe strategieë

         - Verhoogde markaandeel √ verminder die besigheid se kwesbaarheid vir
           mededingers se optrede. √
         - Verhoging in verkope/inkomste √ en winsgewendheid. √
         - Beter dienslewering √ verbeter die besigheid se beeld. √
         - Besighede kan meer beheer hê √ oor die pryse van produkte/dienste. √
         - Verkry lojale klante √ deur effektiewe promosieveldtogte. √
         - Vermindering in pryse √ kan klante beïnvloed om meer produkte te koop. √
         - Gereelde verkope aan bestaande klante √ kan verhoog. √
         - Skakel mededingers uit √ en domineer markpryse. √
         - Stel die besigheid in staat om te fokus op markte/deeglik nagevorste gehalte
           produkte √ wat klante se behoeftes bevredig. √
         - Enige ander relevante antwoord wat met die voordele van intensiewe
           strategieë verband hou.
                                                                                 Maks.         (6)

  2.8   Porter se Vyf-Kragte/Magte

        2.8.1    Bedingingsmag van kopers/Kopersmagte
                 - Besigheid moet bepaal hoe maklik dit vir hul kopers/klante is om
                   pryse afwaarts te dwing. √√
                 - Bepaal die aantal kopers/die belangrikheid van elke koper vir die
                   besigheid en die oorskakelingskoste na ander produkte. √√
                 - ŉ Paar sterk kopers kan dikwels hul terme aan die besigheid
                   voorskryf. √√
                 - Kopers wat op grootmaat koop kan vir pryse in hul guns
                   onderhandel. √√
                 - As klante sonder die besigheid se produkte kan klaarkom, het hulle
                   meer mag om pryse en verkoopsvoorwaardes te bepaal.√√
                 - Doen marknavorsing om meer inligting rakende hul kopers te
                   bekom. √√
                 - Enige ander relevante antwoord wat met bedingingsmag van
                   kopers as ŉ Porter Vyf-krag/mag verband hou.
                                                                            Submaks.           (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                               BESIGHEIDSTUDIES                    (EC/SEPTEMBER 2019)

        2.8.2   Mededingende wedywering
                - Indien mededingers unieke produkte/dienste lewer, sal hulle ŉ
                  groter mag/impak op die mark hê. √√
                - Stel ŉ mededingersprofiel saam van elke soortgelyke besigheid
                  in die omgewing, om hulle eie mag/krag te kan
                  bepaal √√/Besighede behoort te bepaal hoeveel mededingers
                  daar is en hoe invloedryk hulle in die mark is. √√
                - As daar baie mededingers met soortgelyke produkte is, sal die
                  besigheid min mag/krag in die mark hê. √√
                - Sommige besighede het die nodige hulpmiddele om prysoorloë
                  te begin en kan aanhou om teen ŉ verlies te verkoop totdat
                  sommige/alle mededingers die mark verlaat. √√
                - Enige ander relevante antwoord wat met mededingende
                  wedywering as ŉ Porter Vyf-krag/mag verband hou.
                                                                       Submaks.       (4)
                                                                           Maks.      (8)
                                                                                     [60]

                                                 UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                     VRAAG 2      PUNTE
                                                        2.1          3
                                                        2.2          8
                                                       2.3.1         6
                                                       2.3.2         8
                                                        2.4          6
                                                        2.5          6
                                                       2.6.1         3
                                                       2.6.2         3
                                                       2.6.3         3
                                                        2.7          6
                                                        2.8          8
                                                     TOTAAL         60

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                  BESIGHEIDSTUDIES                                 13

  VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE

  3.1      Soorte voorkeuraandele
           - Deelnemende √
           - Nie-deelnemende √
           - Nie-kumulatief √
           - Kumulatiewe √
           - Aflosbaar √
           - Nie-aflosbaar √
           - Omskakelbare √
           - Nie-omskakelbare √
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die soorte
             voorkeuraandele.
           LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                                                                          (3 x 1)       (3)

  3.2      Funksies van die Johannesburgse Sekuriteitebeurs Bpk. (JSE)

           -  Gee geleenthede aan finansiële instellings, bv.
              versekeringsmaatskappye om hul fondse in aandele te belê. √√
           - Dien as ŉ barometer/aanwyser vir ekonomiese toestande in Suid-
              Afrika. √
           - Hou beleggers ingelig oor aandelepryse deur die aandeelpryse
              daagliks te publiseer. √√
           - Dien as ŉ skakel tussen beleggers en publieke maatskappye. √√
           - Aandele word waardeer en geëvalueer deur deskundiges. √√
           - Klein beleggers word genooi om deel te neem aan die ekonomie van
              die land deur die koop/verkoop van aandele. √
           - Risiko-/Waagkapitaalmarkte word moontlik gemaak. √√
           - ŉ Goed georganiseerde mark vir sekuriteite dien as ŉ gedissiplineerde
              mark vir sekuriteite. √√
           - Moedig nuwe beleggings aan. √√
           - Mobiliseer fondse vir versekeringsmaatskappye en ander
              instellings. √√
           - Verkry primêre kapitaal. √√
           - Reguleer ŉ mark vir verhandeling in aandele. √√
           - Beplan, doen navorsing en gee advies oor beleggings-
              moontlikhede. √√
           - Verseker dat die mark op ŉ deursigtige manier bedryf word. √√
           - Voorsien beskerming aan beleggers. √√
           - Moedig korttermyn beleggings aan. √√
           - Fasiliteer elektroniese verhandeling van aandele/STRATE. √√
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies van
              die Johannesburgse Sekuriteitebeurs (JSE).
                                                                             Maks.     (8)
  3.3      Beleggingsgeleenthede

           3.3.1      Aandele √√
           3.3.2      Vaste eiendom √√
           3.3.3      Effektetrusts √√
           3.3.4      Saamgestelde fondse/Stokvels √√
                                                                           (4 x 2)     (8)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                   BESIGHEIDSTUDIES                     (EC/SEPTEMBER 2019)

  3.4      Belangrikheid/Voordele van versekering vir besighede
           - Verplaas die risiko van die besigheid/versekerde √ na ŉ
              versekeringsmaatskappy/ versekeraar. √
           - Verplasing van die risiko is onderhewig aan die terme en
              voorwaardes √ van die versekeringskontrak. √
           - Beskerm die onderneming teen diefstal en verlies van voorraad en/of
              skade √ veroorsaak deur natuurlike rampe soos vloede, stormskade, √
              ens.
           - Die besigheid sal vergoed word √ vir versekerbare verliese, bv.
              beskadiging van eiendom a.g.v. ŉ brand. √
           - Besigheidsbates, √ bv. voertuie/toerusting/geboue behoort verseker te
              wees teen skade en/of diefstal. √
           - Besighede is beskerm teen ŉ verlies aan inkomste, √ bv. stakings
              deur werknemers wat kan lei tot verliese van miljoene rande se
              inkomste. √
           - Beskerm besighede teen die oneerlike dade √ van werknemers. √
           - Lewensversekering kan uitgeneem word op die lewe van vennote in ŉ
              vennootskap, √ om verlies aan kapitaal te beperk. √
           - Indien die dienste van sleutelpersoneel weens ongelukke/dood verlore
              raak, √ kan die opbrengs uit ŉ versekeringspolis aan die
              onderneming/begunstigdes uitbetaal word. √
           - Vervangingskoste van beskadigde masjinerie/toerusting is baie
              hoog, √ en daarom kan versekering sodanige koste verminder/dek. √
           - Beskerm die besigheid teen eise wat deur lede van die publiek
              ingestel kan word √ vir skade wat die besigheid voor verantwoordelik
              is. √
           - Beskerm die besigheid teen verliese √ as gevolg van die dood van ŉ
              debiteur/skuldenaar. √
           - Enige ander relevante antwoord wat met die belangrikheid/voordele
              van versekering vir besighede verband hou.
                                                                             Maks.          (6)
  3.5      Ondernemingsvorme

           3.5.1     Eenmansaak √√                                                          (2)

           Motivering
           Luke is die enigste eienaar van die besigheid en is ook aanspreeklik vir al
           die besigheidskuld. √                                                            (1)
           LET WEL: Ken geen punte toe vir die motivering indien die
                         ondernemingsvorm verkeerd geïdentifiseer is.
                                                                               Maks.        (3)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)               BESIGHEIDSTUDIES                                     15

  3.5.2    Suksesfaktore van ŉ eenmansaak en ŉ private maatskappy
             KRITERIA           EENMANSAAK              PRIVATE MAATSKAPPY
           (a) Bestuur   - Daar is slegs een          - Besighede word bestuur
                           eienaar √ so daar is geen    deur direkteure √ met
                           meningsverskille nie. √      kundigheid. √
                         - Die besigheid kan vinnig   - Direkteure is gewoonlik
                           besluite neem √ sonder       hoogs geskoolde
                           om ander te raadpleeg. √     individue √ wat weet hoe
                         - Die eienaar het              om ŉ besigheid te
                           persoonlike belangstelling bestuur. √
                           in die besigheid √ en sal  - Direkteure is
                           gemotiveerd wees om          verantwoordbaar √ teenoor
                           hard te werk/aktief          aandeelhouers. √
                           betrokke te wees in die    - Dit is maklik om vinnig
                           bestuur. √                   besluite te neem √
                         - Enige ander relevante        aangaande nuwe
                           antwoord wat verband         geleenthede wat ontstaan,
                           hou met die invloed van      aangesien net een raadslid
                           bestuur op die sukses        benodig word. √
                           van ŉ eenmansaak.          - Enige ander relevante
                                                        antwoord wat verband hou
                                                        met die invloed van
                                                        bestuur op die sukses van
                                                        ŉ private maatskappy.
                                        Submaks. (2)                   Submaks. (2)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                               BESIGHEIDSTUDIES                       (EC/SEPTEMBER 2019)

             KRITERIA           EENMANSAAK              PRIVATE MAATSKAPPY
          (b) Wetgewing   - Dit is maklik/goedkoop √ - Prosedures om ŉ privaat
                            om te begin. √              maatskap te stig √ is
                          - Daar is beperkte wetlike    vereenvoudig met die
                            vereistes √ ten opsigte     nuwe Maatskappyewet 71
                            van die naam van die        van 2008.√
                            besigheid. √              - Beperkte
                          - Dit is nie verpligtend √    verantwoordelikheid laat
                            om finansiële state te      toe dat groter/meer risiko's
                            oudit nie. √                geneem kan word, √ wat
                          - Enige ander relevante       tot die groei van die
                            antwoord wat verband        besigheid kan lei. √
                            hou met die invloed van - Ouditering van finansiële
                            wetgewing op die            state (indien nodig) √ gee
                            sukses van ŉ                aandeelhouers die
                            eenmansaak.                 versekering dat die
                                                        besigheid na behore
                                                        bestuur word en
                                                        ondersteun die verkryging
                                                        van addisionele
                                                        finansiering. √
                                                      - Daar is nie meer ŉ
                                                        beperking √ op die getal
                                                        aandeelhouers in ŉ privaat
                                                        maatskappy nie. √
                                                      - ŉ Privaat maatskappy kan
                                                        voordeel uit regerings-
                                                        programme trek, √ indien
                                                        hulle aan die relevante
                                                        wetgewing voldoen. √
                                                      - Persoonlike
                                                        aanspreeklikheid van
                                                        aandeelhouers √ beïnvloed
                                                        nie die maatskappy se
                                                        bates nie. √
                                                      - Enige ander relevante
                                                        antwoord wat verband hou
                                                        met die invloed van
                                                        wetgewing op die sukses
                                                        van ŉ private maatskappy
                                         Submaks. (2)                  Submaks. (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                BESIGHEIDSTUDIES                                      17

              KRITERIA           EENMANSAAK               PRIVATE MAATSKAPPY
           (c) Verdeling    - Eienaar ontvang alle      - Winste verdien kan
               van winste     winste √ van die            herbelê word √ om die
                              besigheid. √                besigheid se
                            - Die eienaar kan die wins    sakebedrywighede uit te
                              gebruik √ om die            brei. √
                              besigheid uit te brei. √  - Aandeelhouers ontvang
                            - Enige ander relevante winste volgens die tipe √
                              antwoord wat verband en aantal aandele. √
                              hou met die invloed van - Enige ander relevante
                              verdeling van winste op antwoord wat verband hou
                              die sukses van ŉ met die invloed van
                              eenmansaak.                 verdeling van winste op die
                                                          sukses van ŉ private
                                                          maatskappy.
                                         Submaks. (2)                   Submaks. (2)
           LET WEL:      1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                         2. Oorweeg ooreenkomste indien die eenmansaak
                            verkeerd geïdentifiseer is.
                                                                               Maks.     (12)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                 BESIGHEIDSTUDIES                        (EC/SEPTEMBER 2019)

  3.6     Faktore wat in ag geneem moet word ter voorbereiding van ŉ
          aanbieding

          -   Duidelike voorneme/bedoelings/doelwitte √ en hoofpunte van die
              aanbieding. √
          -   Hoofdoelstellings ingesluit √ in die inleiding/openingstelling van die
              aanbieding. √
          -   Inligting aangebied √ behoort relevant en akkuraat te wees. √
          -   Ten volle vertroud wees √ met die inhoud/doelstellings van die
              aanbieding. √
          -   Agtergrond/Diversiteit/Grootte/Voorkennis van die gehoor √ om te
              bepaal watter visuele hulpmiddele toepaslik sal wees. √
          -   Berei ŉ rowwe konsep van die aanbieding voor √ met logiese
              struktuur/formaat/inleiding, lyf en slot/samevatting. √
          -   Slot/Samevatting toon ŉ opsomming van die sleutelfeite aan √ en hoe
              dit aanpas by die doelstellings/toon dat alle aspekte aangespreek is √
          -   Ontwerp/Ontwikkel/Skep visuele hulpmiddele/grafieke √ wat
              inligting/feite wat aan die bestuur oorgedra moet word, sal
              saamvat/konsolideer. √
          -   Kry inligting oor die plek waar die aanbieding gaan plaasvind, √ bv.
              watter toerusting beskikbaar/toepaslik is/beskikbaarheid van
              kragopwekkers om tydens kragonderbrekings/beurtkrag te gebruik. √
          -   Oorweeg die tydraamwerk vir die aanbieding, √ bv. vyftien minute
              beskikbaar vir die aanbieding. √
          -   Oefen/Repeteer √ om ŉ selfversekerde aanbieding te verseker/om tyd
              doeltreffend te gebruik. √
          -   Berei vir die terugvoersessie voor, √ deur moontlike vrae/kommentaar
              te voorspel/daarvoor voorsiening te maak. √
          -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die faktore wat
              in gedagte geneem moet word ter voorbereiding van ŉ aanbieding.
                                                                                  Maks.     (8)

  3.7     Situasie waar demokratiese/deelnemende/konsulterende
          leierskapstyl in die werkplek toegepas kan word

          Hierdie leierskapstyl kan gebruik word wanneer:
          - Groeplede vaardighede het en ywerig is om hulle idees te deel. √√
          - Die leier nie al die inligting het wat nodig is om ŉ besluit te neem nie
             en werknemers waardevolle inligting het om by te dra. √√
          - Samewerking tussen die leier en die span nodig is. √√
          - Besluite uit verskillende perspektiewe bekyk moet word. √√
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met situasies waar
             die demokratiese leierskapstyl in die werkplek toegepas kan word.
             LET WEL: Sien slegs die TWEE (2) na.
                                                                                (2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)               BESIGHEIDSTUDIES                                     19

3.8    Impak van die outokratiese leierskapstyl op besigheid
       Positiewe/Voordele
       - Vinnige besluite kan gemaak word √ sonder konsultering/inagneming van
          volgelinge/werknemers. √
       - Werk word betyds/op skedule √ voltooi. √
       - Lyn van bevel/kommunikasie is duidelik √ omdat dit van bo na onder
          is/volgelinge weet duidelik wat om te doen. √
       - Direkte toesig en streng kontrole √ verseker hoë gehalte
          produkte/dienste. √
       - Voorsien sterk leierskap √ wat nuwe werknemers selfvertroue gee en
          veilig laat voel. √
       - Werk goed in groot maatskappye √ waar konsultasie met elke werker
          onprakties is. √
       - Duidelike riglyne word gegee √ aan laag geskoolde/onervare/nuwe
          personeel. √
       - Nuttig in ŉ krisis/noodsituasie, √ bv. na ŉ ongeluk/om kort sperdatums te
          bereik. √
       - Enige ander relevante analise wat verband hou met die
          positiewe/voordele impak van die outokratiese leierskapstyl op
          besigheid.
                                            EN/OF
       Negatiewe/Nadele
       - Leiers en volgelinge mag verdeeld raak √ en nie ooreenstem oor
          maniere om probleme op te los nie. √
       - Werkers kan ongemotiveerd raak √ as hul opinies/idees nie oorweeg
          word nie. √
       - Ongemotiveerde werkers √ het ŉ negatiewe impak op produktiwiteit. √
       - Nuwe/Kreatiewe/Koste-besparende idees √ mag dalk nie altyd
          gebruik/geïmplementeer/oorweeg word nie. √
       - Volgelinge mag voel dat hulle nie waardeer word nie √ wat tot hoë
          afwesigheid/personeelomset kan lei. √
       - Ervare en hoogs opgeleide werkers sal outokratiese leierskapstyle
          teenstaan, √ omdat dit lei tot stadiger groei/laer deelname/minder
          kreatiwiteit. √
       - Enige ander relevante analise van die negatiewe/nadele impak van die
          outokratiese leierskapstyl op besigheid.
                                                                             Maks.     (8)
                                                                                      [60]

                                                 UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                     VRAAG 3        PUNTE
                                                        3.1           3
                                                        3.2           8
                                                        3.3           8
                                                       3.4.           6
                                                       3.5.1          3
                                                       3.5.2          12
                                                       3.6.           8
                                                        3.7           4
                                                        3.8           8
                                                     TOTAAL           60

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                 BESIGHEIDSTUDIES                       (EC/SEPTEMBER 2019)

  VRAAG 4: BESIGHEIDSROLLE

  4.1    Voorbeelde van onbillike reklame

         - Die gee van misleidende name vir goedere/Vals etikettering. √
         - Verkoop tweedehandse goedere as nuwe goedere. √
         - Oordryf die meriete van die produk. √
         - Gebruik fynskrif om belangrike inligting te versteek. √
         - Kritiseer mededingers se goedere. √
         - Uitbuiting van kinders se gebrek aan begrip. √
         - Misbruik van mense met gestremdhede in ŉ advertensie. √
         - Advertensies wat geweld aanmoedig. √
         - Advertering van goedere teen ŉ baie lae prys om kliënte te lok maar
           wanneer die kliënte by die winkel aankom is daardie item nie meer daar
           nie./Lokaasbemarking. √
         - Advertensie van ŉ produk met ekstra items maar stel dit nie duidelik dat
           hierdie items uitgesluit is nie. √
         - Enige ander relevante voorbeeld van onbillike reklame.
         LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                                                                                (4 x 1)      (4)

  4.2    Oorsake van konflik in die werkplek

         -   Gebrek aan behoorlike kommunikasie tussen bestuur en werkers. √√
         -   Ignorering van reëls/prosedures kan lei tot meningsverskille
             en konflik. √√
         -   Bestuur en/of werkers kan verskillende persoonlikhede/agtergronde
             hê. √√
         -   Verskillende waardes/kennisvlakke/vaardighede/ondervinding van
             bestuur/ werkers. √√
         -   Min/Geen samewerking tussen interne en/of eksterne
             partye/rolspelers. √√
         -   Gebrek aan erkenning vir goeie werk, bv. ŉ bestuurder wat nie waardering
             toon vir ekstra ure gewerk om spertye te haal nie. √√
         -   Gebrek aan werknemerontwikkeling kan frustrasievlakke verhoog, omdat
             werkers foute kan herhaal weens ŉ gebrek aan kennis/vaardighede. √√
         -   Onbillike dissiplinêre prosedures, bv. begunstiging/nepotisme. √√
         -   Min/Geen ondersteuning van bestuur ten opsigte van die verskaffing van
             hulpbronne. √√
         -   Leierskapstyle toegepas, bv. outokratiese bestuurders kan dalk nie
             werkers se insette in ag neem nie. √√
         -   Onrealistiese spertye/Druk werksladings lei tot stres wat konflik tot gevolg
             het. √√
         -   Nie-eenstemmigheid oor gemeenskaplike sake, bv. vergoeding/
             werksure. √√
         -   Ongesonde mededinging/Interspanwedywering kan veroorsaak dat
             werkers hul fokus op spandoelwitte verloor. √√
         -   Gebrek aan toewyding wat kan lei tot ŉ onvermoë om voorafbepaalde
             teikens te bereik. √√
         -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met oorsake van konflik
             in die werkplek.
                                                                                    Maks.       (8)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2019)                    BESIGHEIDSTUDIES                                      21

          4.3.1       Probleemoplossingstegnieke

                           PROBLEEM-                            MOTIVERING
                       OPLOSSINGSTEGNIEK
                      Nominale-groeptegniek √√     Werknemers word versoek om eers hul
                                                   eie idees te genereer en om dit dan met
                                                   ander groepslede te deel. √
                      Delphi-tegniek √√            Die bestuur het ook ontwerp-
                                                   deskundiges genader om ŉ vraelys te
                                                   voltooi oor hoe om die ontwerpe te
                                                   verander. √
                                    Submaks. (4)                              Submaks. (2)
                      LET WEL: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees
                                       nie.
                                   2. Ken geen punte vir die motivering toe, indien die
                                       probleemoplossingstegniek nie aangedui is nie.
                                   3. Ken punte toe vir die
                                       probleemoplossingstegniek al is die aanhaling
                                       onvolledig.

          4.3.2       Voordele van kreatiewe denke in die werkplek

                      -   Beter/Unieke/Ongewone idees/oplossings √ word verkry. √
                      -   Kan besighede ŉ mededingende voordeel gee √ indien
                          buitengewone/unieke oplossings/idees/strategieë geïmplementeer
                          word. √
                      -   Komplekse besigheidsprobleme √ kan opgelos word. √
                      -   Produktiwiteit verhoog √ omdat bestuur/werknemers vinniger ŉ
                          verskeidenheid van idees kan verkry sodat tyd en geld meer
                          effektief benut word. √
                      -   Bestuurders/Werknemers het meer selfvertroue √ omdat hulle hul
                          volle potensiaal kan bereik. √
                      -   Bestuurders sal beter leiers wees √ omdat hulle in staat sal wees
                          om veranderinge positief en kreatief te kan hanteer/bestuur. √
                      -   Bestuurders/Werknemers kan ŉ heel nuwe uitkyk ontwikkel √ wat
                          toegepas kan word op enige taak(e) wat hul moet uitvoer. √
                      -   Lei tot meer positiewe gesindhede √ omdat
                          bestuurders/werknemers voel dat hulle ŉ bydrae tot
                          probleemoplossing gelewer het. √
                      -   Verbeter motivering √ onder personeellede. √
                      -   Bestuurders/Werknemers het ŉ gevoel van groter sukses √ en hulle
                          sal nie teenstand bied/in die pad staan sodra hulle probleme
                          opgelos het/tot die sukses van die besigheid bygedra het nie. √
                      -   Bestuurders/Werknemers kan byhou √ met vinnige veranderende
                          tegnologie. √
                      -   Stimuleer inisiatief van bestuurders/werknemers, √ aangesien hulle
                          gedurig uit hulle gemaksone gedwing word. √
                      -   Kreatiwiteit kan lei tot nuwe uitvindings, √ wat die algemene
                          lewenstandaard verbeter. √
                      -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele
                          van kreatiewe denke in die werkplek.
                                                                                        Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [BUSINESS STUDIES GR12 QP SEPT2019 Afrikaans final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-qp-sept2019-afrikaans-final/4a530a84-5542-494f-9b6a-9af852411134) — Business Studies · QP · 2019 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2018-afrikaans/46acac40-0106-4611-ada9-80a9818cd49a) — Business Studies · Memo · 2018 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2017-afrikaans/288aaf6a-7e79-4850-8b58-cad69359bba4) — Business Studies · Memo · 2017 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2022 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2022-afrikaans/be8e7318-8cb4-4d1b-b83a-12d6a4b7bc75) — Business Studies · QP · 2022 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR 12 QP SEPT2020 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr-12-qp-sept2020-afrikaans/50169ce2-9771-46af-b24f-b674c07df269) — Business Studies · QP · 2020 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 MEMO JUNE2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-memo-june2023-afrikaans/b6fe3b04-1f8d-4bca-83d3-0fb4afae6b67) — Business Studies · Memo · 2023 · Afr

## More from Grade 12 Business Studies

- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr
- [Gr 12 Business Studies P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-business-studies-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/11936e49-b2e2-4b0c-a897-9ba405666580) — QP · 2024 · Afr
- [KZN Business Studies Grade 12 September 2024 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/kzn-business-studies-grade-12-september-2024-p2-and-memo/537bb816-a58a-49d5-99f5-3d09148dcd57) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
