# Business Studies Grade 12 NSC November 2014 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Business Studies memorandum from the NSC November Exam 2014 (Afrikaans), 52 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2014-memo-afr/30a25484-399e-4fa2-81d0-08c2f39d96c0
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2014
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 52

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 NSC November 2014 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2014-memo-afr/30a25484-399e-4fa2-81d0-08c2f39d96c0)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2014. Memorandum, 52 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                   NASIONALE
                               SENIOR SERTIFIKAAT

                                    GRAAD 12

                                BESIGHEIDSTUDIES

                                  NOVEMBER 2014

                                   MEMORANDUM

PUNTE: 300

                      Hierdie memorandum bestaan uit 52 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             2                           DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

NOTAS AAN NASIENERS

1.        Vir nasien- en modereringsdoeleindes word die volgende kleure aanbeveel:

          Nasiener                         Rooi
          Senior Nasiener                  Groen
          Adjunkhoof- en Hoofnasiener      Swart/Bruin/Pienk
          Interne Moderator                Oranje

2.        Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal
          egter van die aard van die vraag afhang.

3.        'n Omvattende memorandum word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
          Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:

          •   'n Ander uitdrukking gebruik as wat in die memorandum gegee word
          •   Uit 'n ander bron kom
          •   Oorspronklik is
          •   'n Ander benadering gebruik

          LET WEL: AFDELING A
                   - Daar is geen alternatiewe antwoorde nie.
                   - Elke vraag het slegs een korrekte antwoord.

4.        Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate voorsien
          word en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord
          onduidelik is of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word,
          byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.)

5.        Die woord 'subtotaal' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n
          vraag of subvraag te vergemaklik.

6.        Die doel daarvan om punte (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die
          punte) aan die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid
          te verseker met die nasien van die skrifte asook met berekeninge.

7.        In 'n indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en
          verband hou met die vraag.

8.        Foutiewe nommering van antwoorde sal gepenaliseer word. Dit is slegs van
          toepassing op Afdeling A en Afdeling B.

9.        Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui
          aan met 'n H of R.

10.       Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die
          subtotale, soos aangedui by die toedeling van punte wat aan die einde van
          elke vraag verskyn. Slegs die totaal vir elke vraag moet in die linkerkantlyn
          langs die toepaslike vraagnommer verskyn.

11.       Neem asseblief kennis dat met ingang van 2012 (Finale Eksamen) geen
          punte toegeken sal word vir die aanduiding Ja (√√) / Nee(√√) in die evaluering
          tipe vrae wat motivering of substantivering vereis nie. (Van toepassing op
          AFDELING B en C.)
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                                3                           DBE/November 2014
                                        NSS – Memorandum

12.       Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
          word:
          (a)      Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te
                   antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe
                   en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd
                   en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.' √
          (b)      Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
                   verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n
                   neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval
                   word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun
                   met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste wat gespandeer
                   word√ op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal nie
                   verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as
                   beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid
                   kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.' √
          LET WEL:  1. Puntetoekenning moet ook in ag geneem word.
                    2. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op
                       'analiseer/ontleed'.
13.       AFDELING B

13.1      Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidate se EERSTE
          VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n
          lyn deur die onnagesiende gedeelte te trek en gebruik die woord 'gekanselleer'.
          LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word.

13.2      Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
          kandidaat. Punt 13.1 geld steeds.

13.3      Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/mening te
          gee, beredeneer dit in die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde
          te finaliseer.

13.4      GEBRUIK VAN DIE KOGNITIEWE WERKWOORD EN TOEKENNING VAN
          PUNTE

13.4.1    Waar die getal feite gespesifiseer is wat vereis dat kandidate moet
          'verduidelik/bespreek/beskryf', sal dit soos volg nagesien word:
           • Opskrif/Feit              2 punte
           • Verduideliking            1 punt (of soos aangedui in die memorandum)
          Die 'opskrif' en 'verduideliking' word apart gegee om die toekenning van punte
          te vergemaklik.
13.4.2    Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet die kandidaat gelei word
          deur die aard van die vraag en die maksimum punte wat toegeken is.
13.5      EEN punt sal toegeken word vir antwoorde wat maklik is om weer te gee,
          wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n
          scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELINGS B
          EN C.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                              4                              DBE/November 2014
                                      NSS – Memorandum

14.       AFDELING C

14.1      Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

          Inleiding
          Inhoud                    Maksimum: 32
          Gevolgtrekking
          Insig                             8
          TOTAAL                           40

14.2      Insig bestaan uit die volgende komponente:

          Struktuur/Uitleg: (Is daar 'n inleiding, inhoud, behoorlike paragrawe en 'n
                            gevolgtrekking?)                                          2
          Analise en        (Leerder se vermoë om die vraag te ontleed/korrek te
          interpretasie:    interpreteer, sodat begrip van wat gevra word, getoon     2
                            word.)
          Sintese:          (Watter relevante dele van die vraag sou jy in die
                            antwoord ingesluit het? Is daar besluite gemaak uit 'n    2
                            kombinasie van relevante punte?)
                            Punte behoort toegeken te word volgens die
                            onderstaande gids:
                            Meestal irrelevante feite/Geen relevante feite:     0
                            'n Paar irrelevante feite/'n Paar relevante feite:  1
                            Geen irrelevante feite nie/Slegs relevante feite: 2
          Oorspronklikheid: (Voorbeelde, aktuele inligting, huidige neigings en
                            ontwikkelings)                                            2
                                                                  TOTAAL VIR INSIG: 8
                                                                 TOTAAL VIR FEITE: 32
                                              TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32) 40

          LET WEL:      1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal
                           word uit die inleiding en gevolgtrekking nie.
                        2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
                           INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
                        3. Geen punte sal toegeken word vir 'Struktuur' as die
                           opskrifte 'Inleiding, Gevolgtrekking/Slot', ens. nie 'n
                           verduideliking insluit nie.

14.3      Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met 'n simbool, bv. ('S, A, S en/of O').

14.4      Die komponente van insig word aangedui aan die einde van die voorgestelde
          antwoord van elke vraag.

14.5      Sien alle relevante feite na totdat die MAKSIMUM punte vir elke onderafdeling
          behaal is. Skryf MAKS. nadat maksimum punte behaal is.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             5                           DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

14.6      Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
          vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Analise, S – Sintese, O –
          Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui.

                       INHOUD                   PUNTE
                         Feite                 32 (maks.)
                          S                         2
                          A                         2
                          S                         2
                          O                         2
                       TOTAAL                      40

14.7      Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
          wat aangedui word, veral as kandidate nie van dieselfde subopskrifte gebruik
          maak nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot
          insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
          (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

14.8      Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kry hy/sy
          steeds punte vir struktuur.

14.9      Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
          antwoorde     geassesseer     word    in    ooreenstemming    met  die
          puntetoekenning/subopskrifte soos aangedui in die memorandum.

14.10     (a) Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir sinsdele,
              onvoltooide sinne en vae antwoorde.

          (b) Met ingang van November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig
              aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (√) sal
              geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling is
              'n groeistrategie,√ waar ondernemings poog om nuwe produkte in
              bestaande markte bekend stel.' √

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             6                       DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

AFDELING A (VERPLIGTEND)

VRAAG 1

1.1       1.1.1 A√√
          1.1.2 C√√
          1.1.3 D√√
          1.1.4 B√√
          1.1.5 B√√
          1.1.6 C√√
          1.1.7 D√√
          1.1.8 B√√
          1.1.9 C√√
          1.1.10 D√√
                                                                            (10 x 2)        (20)

1.2       1.2.1    Padongelukfonds, 1996 (Wet 56 van 1996) (POF)√√
          1.2.2    Stukwerk-√√
          1.2.3    Mark√√
          1.2.4    Nasionale Kwalifikasieraamwerk (NKR)√√
          1.2.5    Memorandum van Inkorporasie ['MOI']) √√
                                                                            (5 x 2)         (10)

1.3       1.3.1    C√√
          1.3.2    E√√
          1.3.3    B√√
          1.3.4    H√√
          1.3.5    A√√
                                                                             (5 x 2)        (10)

                                                             TOTAAL AFDELING A:             40

                                                         UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                              VRAAG 1      PUNTE
                                                                    1.1    20
                                                                    1.2    10
                                                                    1.3    10
                                                               TOTAAL      40

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           7                            DBE/November 2014
                                   NSS – Memorandum

AFDELING B

VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWING
2.1   Nasionale Kredietwet
2.1.1 Nasionale Kredietreguleerder.√                                                 (1)

2.1.2 Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34 van 2005).√                                 (1)
      LET WEL: Aanvaar Nasionale Kredietwet/NKW

2.1.3 Voordele van NKW vir kredietverskaffers/besighede
      - Meer omsigtige/konserwatiewe toestaan van lenings deur Tex Bank√ kan
        tot minder slegte skulde/oninbare skulde lei.√/Kontantvloei verbeter√ omdat
        daar minder oninbare skulde is.
      - Tex Bank se proses om krediet toe te staan is meer deursigtig√ aangesien dit
        duidelik in die Wet omskryf word.√/Dit reguleer √ die nasionale standaarde vir
        die toestaan van krediet.√
      - Beskerm Tex Bank√ teen nie-betalende kliënte/verbruikers.√
      - Tex Bank sal goeie gesindheid en lojaliteit√ van kliënte/verbruikers kry.√
      - Tex Bank het die reg om die kredietwaardigheid√ van sy kliënte/verbruikers te
        bepaal.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van die
        NKW vir Tex Bank as 'n kredietverskaffer.                              Maks (4)

2.1.4 Roekelose toestaan van lenings
      - Tex Bank het nagelaat om kliënte/verbruikers te kredietwaardigheid te
        bepaal√ soos deur die NKW verlang word en het lenings net toegestaan.√
      - Tex Bank ondersoek die kredietwaardigheid, maar staan steeds krediet toe
        sonder 'n verduideliking van al die risiko's√ en verantwoordelikhede van die
        lening/nuwe krediet aan die kliënte/verbruikers.√
      - Oningeligte/Waningeligte kliënte/verbruikers van Tex Bank√ raak te diep in
        die skuld.√
      - Tex Bank het nagelaat om behoorlike ooreengekome dokumentasie te
        verskaf,√ voordat die lening toegestaan is.√
      - Tex Bank staan krediet toe,√ aan kliënte/verbruikers wat nie regtig krediet-
        waardig is nie.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die begrip roekelose
        toestaan van lenings deur Tex Bank.                                   Maks (4)

2.1.5 Gevolge vir die roekelose toestaan van lenings/krediet
      - Die hof kan die toestaan van die lening/krediet deur Tex Bank as roekeloos
        verklaar√ en kan kliënte/verbruikers opdrag gee om nie die lening aan Tex
        Bank terug te betaal/of 'n gedeelte daarvan nie.√
      - Tex Bank kan nie aandring op 'n betaling,√ dagvaar of beslag lê op
        kliënte/verbruikers se salarisse/bates nie.√
      - Tex Bank kan nie enige fooi/rente/ander kostes√ onder die spesifieke krediet
        ooreenkoms hef nie.√
      - Die Nasionale Krediet Reguleerder kan 'n boete (R30 miljoen)√ teen
        Tex Bank oplê.√
      - Kan gederegistreer√ word as ‘n ge-akkrediteerde√ diensverskaffer.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             8                           DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

       -   Tex Bank sal al die kostes om die negatiewe inligting van kliënte/verbruikers
           wat geswartlys is moet dra√ as gevolg van roekelose uitlening.√
       -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die gevolge van
           roekelose toestaan van lenings/krediet.
                                                                                   Maks (4)

2.2.1 Strategiese bestuurproses
      OPSIE 1
      - 'n Duidelike visie, missieverklaring√ en meetbare/realistiese doelwitte in plek.√
      - Identifiseer geleenthede/swakhede/sterk punte/bedreigings√ deur 'n
         omgewingsverkenning/situasie-analise.√
      - Instrumente beskikbaar vir omgewingsverkenning kan 'n SWOT-/PESTWO-/
         Porter se Vyf Kragte/Magte analise insluit.√
      - Formuleer alternatiewe strategieë√ om op die uitdagings/verkenning resultate
         te reageer.√
      - Ontwikkel ('n) aksieplan(ne)√ wat die take wat gedoen moet word/spertye wat
         behaal moet word/hulpbronne wat aangeskaf moet word, ens. insluit.√
      - Implementeer die verkose strategieë√ en kommunikeer dit na al die belang-
         hebbendes/organiseer die besigheid se hulpbronne/motiveer die personeel.√
      - Evalueer voortdurend√/moniteer√/meet strategieë√ om sodoende
         regstellende stappe te neem.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die strategiese
         bestuurproses toegepas kan word.
                                                                                Maks (10)
                                             OF
      OPSIE 2
      - Hersien√ die visie-stelling.√
      - Analiseer/Herondersoek√ die missie-stelling.√
      - Doen ‘n analise√ deur gebruik te maak van modelle soos PESTWO/
         PORTERS.√
      - Formuleer strategie√, deur te verwys na strategieë soos defensief/aflegging.√
      - Implementeer strategie√, gebruik voorafbereide formate soos bv aksieplanne.√
      - Beheer van strategie√ om gapings in beplanning te identifiseer.√
      - Evalueer strategie√ om afwykings in implementering te identifiseer.√
      - Neem regstellende aksie√ om te verseker dat doelwitte/doelstellings bereik
         word.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die strategiese
         bestuurproses toegepas kan word.
                                                                                Maks (10)
       LET WEL: Die stappe kan in enige volgorde wees.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            9                          DBE/November 2014
                                    NSS – Memorandum

2.2.2 Implementering van defensiewe strategieë
      - Aflegging:√
         • Besighede herstruktureer√ daarom word personeelgetalle verminder.√
         • Die vermindering van die hoeveelheid produklyne√ kan tot die sluiting van 'n
            afdeling lei.√

       -   Disinvestering/Afstoting/Vervreemding/Ontbondeling√
           • Nie-winsgewende afdelings√ van die besigheid word verkoop/uitge-
              kontrakteer om operasionele effektiwiteit te verbeter.√
           • Onproduktiewe bates word verkoop√ om kontantvloei te verbeter.√

       -   Likwidasie:√
           • Verkoop al die bates/staak sakebedrywighede√ om skuld te vereffen.√
           • Gedwonge likwidasie√ kan as ‘n opsie deur krediteure gebruik word.√

       -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die implementering van
           defensiewe strategieë.
                                                               Defensiewe strategie (1)
                                                                      Verduideliking (2)
                                                                         Sub maks (3)
                                                                       Maks (3 x 3) (9)

2.3   Wet op Arbeidsverhoudinge
2.3.1 Nienakoming-aksies
      - Onregverdige/Onwettige ontslag/afdanking√ van werknemers.√
      - Kansellering van werknemers se kontrakte deur die nuwe eienaar/
         werkgewer√ wanneer die besigheid verkoop/oorgedra word.√
      - Weier die stigting/erkenning√ van werkplekforum.√
      - Weier om lede van werkplekforum tyd af te gee√ met salaris om vergaderings
         gedurende werkstyd by te woon.√
      - Dwing werknemers√ om hul vakbond lidmaatskap op te gee.√
      - Verhinder werknemers√ om by vakbonde aan te sluit.√
      - Weier om verlof aan vakbond verteenwoordigers toe te staan√ om vakbond
         aktiwiteite by te woon.√
      - Verbreking van kollektiewe ooreenkoms/resolusie meganismes√ deur beide
         die werkgewer/werknemer.√
      - Laat werknemers nie toe√ om aan wettige stakings deel te neem nie.√/Misken
         die reg van werknemers√ om te staak, indien dit wettig is.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aksies wat nie die Wet
         op Arbeidsverhoudinge nakom nie.
      LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                                                                     (Enige 4 x 2) (8)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           10                         DBE/November 2014
                                   NSS – Memorandum

2.3.2 Impak op werkgewers/besighede
      Positiewe
      - Beskerm die regte/belange van besighede√ in arbeidsverwante kwessies.√
      - Beskerm werkgewers wat wettige uitsluiting uitroep√ wanneer onder-
          handelinge tussen partye misluk.√
      - Verseker deelname van alle partye in kollektiewe bedinging/besluitneming√
         wat tot verminderde konflik in die werksplek lei.√
      - Arbeidsgeskille word gouer opgelos√ en is goedkoper.√
      - Werkplekforums kan opdrag kry om werksplek kwessies op te los√ omdat
         hulle aan besluitneming deelneem.√
      - Voorsien vir die oplos van dispute deur middel van konsensus√ tussen
         georganiseerde arbeid, die besigheid en die regering.√
      - Voorsien meganismes√ bv. wetlike rade, kollektiewe bedinging en KVBA om
         arbeid dispute op te los.√
      - Voorkom onregverdige diskriminasie in die werkplek√ aangesien alle
         werknemers dieselfde geleenthede gegee moet word.√
      - Die Wet gee die werkgewers die reg om werknemers af te dank/te ontslaan√
         indien hulle aan onwettige/onbeskermde stakings deelneem.√
      - Werkgewers mag vergoeding eis√ deur die Arbeidshof vir skade gelei as
         gevolg van onwettige/onbeskermde stakings.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met 'n positiewe impak van
         die Wet op Arbeidsverhoudinge op werkgewers/besighede.

                                        EN/OF

       Negatiewe
       - Produktiwiteit/Winsgewendheid kan afneem√ indien werknemers toegelaat
         word om aan die aktiwiteite van vakbond gedurende werkstyd deel te neem.√
       - Vinnige besluitneming kan geraak word√ as werkplekforum
          verteenwoordigers die werknemers se belang voor die van die besigheid sit.√

       -   Konsensus in dispuut oplossing√ kan tydrowend wees.√
       -   Wanneer 'n besigheid oorgedra/aan nuwe eienaars verkoop word, moet die
           nuwe werkgewer die bestaande werknemers kontrakte oorneem/mee
           aangaan.√ Onbevoegde werknemers kan so verkry word.√
       -   Inligting rakende werkplek kwessies kan aan vakbond verteenwoordigers
           onthul word√ wat dalk aan mededingers kan uitlek.√
       -   Arbeidskoste kan verhoog√ as gevolg van wettige stakings.√
       -   Arbeidskonsultante kan aangestel word om aan arbeidsverwante kwessies
           aandag te gee√ wat baie duur kan wees.√
       -   Verminder globale mededingendheid√ as gevolg van laer produktiwiteit.√
       -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe impak
           van die Wet op Arbeidsverhoudinge op werkgewers/besighede.
                                                                             Maks (10)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           11                         DBE/November 2014
                                   NSS – Memorandum

2.4    Basiese menseregte gekoppel aan BBSEB

2.4.1 Basiese menseregte
      - Gelykheid/Om gelyk en regverdig behandel te word.√
      - Respek en menswaardig/Behandel in 'n menswaardige manier/Nie-
        diskriminering.√
      - Onderwys.√
      - Ekonomiese.√
      - Sosiale/Maatskaplike.√
                                                                 (Enige 3 x 1) (3)

2.4.2 Gekoppel aan BBSEB
      - Gelykheid:
        • Voorheen benadeelde persone kry gelyke geleenthede√ vir bevordering/
           bestuur/eienaarskap in die werkplek.√
        • Voorkeur verskaffing prosesse moet regverdig geïmplementeer word√ tot
           die voorheen benadeelde persone se voordeel.√
        • Wet op BBSEB moet regverdig op alle vlakke geïmplementeer word√ om
           gelykheid voor die reg te verseker.√
        • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die skakel tussen
           gelykheid as 'n mensereg en die Wet op BBSEB.

       -   Respek en menswaardigheid:
           • Voorheen benadeelde persone word deur vaardigheidsontwikkeling
             bemagtig√ om hulle kanse tot beter werksgeleenthede/lone te verbeter.√
           • Swart mense is meer ekonomies aktief deur voorkeur verskaffing/
             entrepreneuriese ontwikkeling√ en is in staat om met meer mens-
             waardigheid en respek te lewe.√
           • Swart mense, wat tot bestuursposisies bevorder is√ het die reg om met
             respek en menswaardigheid behandel te word.√
           • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die skakel tussen
             respek en menswaardigheid as 'n mensereg en die Wet op BBSEB.

       -   Onderwys:
           • Vaardigheidsontwikkelingsprogramme√ bevorder die regte tot onderwys.√
           • Vaardigheidsontwikkelingsprogramme/Leerderskapprogramme√ verbeter
             besighede se BBSEB puntetelling.√
           • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die skakel tussen
             onderwys as 'n mensereg en die Wet op BBSEB.

       -   Ekonomiese:
           • BBSEB verseker√ dat ekonomiese transformasie plaasvind. √
           • Voorheen benadeelde persone√ word 'n kans gegun om die ekonomie te
              bestuur, besit en te beheer.√
           • Bevorder sake ontwikkeling√ deur investeringsprogramme en aansporing
              skemas wat tot breë gebaseerde deelname in die ekonomie lei.√
           • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die skakel tussen
              ekonomiese (mensereg) en die Wet op BBSEB.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                          12                         DBE/November 2014
                                  NSS – Memorandum

       - Sosiale/Maatskaplike:
         • Sosio-ekonomiese ontwikkelingsprogramme√ moet die voorsiening maak vir
            huise/toegang tot gesondheidsorg aan voorheen benadeelde werkers.√
         • Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die skakel tussen
            sosiale (mensereg) en die Wet op BBSEB.
                                                                    (Enige 3 x 2) (6)
       LET WEL: Geen krediet sal gegee word vir die identifisering van basiese
                   menseregte nie.
                                                                                [60]

                                                       UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                          VRAAG 2     PUNTE
                                                            2.1.1        1
                                                            2.1.2        1
                                                            2.1.3        4
                                                            2.1.4        4
                                                            2.1.5        4
                                                            2.2.1       10
                                                            2.2.2        9
                                                            2.3.1        8
                                                            2.3.2       10
                                                            2.4.1        3
                                                            2.4.2        6
                                                          TOTAAL        60

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             13                           DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE

3.1     Vereistes vir 'n logiese en effektiewe aanbieding
       - Ken jou gehoor.√√
       - Aanbieding moet 'n inleiding, hoofinhoud en gevolgtrekking/slot insluit.√√
       - Stel die doelwitte van die aanbieding in jou inleiding.√√
       - Noem die mees belangrike inligting eerste.√√
       - Gebruik visuele hulpmiddele/tabelle/grafieke/kaarte/diagramme/prente.√√
       - Gebruik geskikte titels van afdelings, opskrifte, subopskrifte en kolpunte.√√
       - Som sleutelbevindinge op/Sluit af deur aan te toon hoe die doelwitte bereik
          is.√√
       - Oorweeg eksterne faktore, bv. raserige omgewing wat die aanbieding mag
          beïnvloed.√√
       - Hou by die tydstoelating om verveeldheid te voorkom.√√
       - Wees goed voorbereid/Doen deeglike navorsing oor die onderwerp.√√
       - Laat tyd toe vir terugvoering/vrae.√√
       - Praat hard en duidelik.√√
       - Behou oogkontak met die gehoor.√√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die vereistes vir 'n
          logiese/effektiewe aanbieding.
       LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                                                                           (Enige 4 x 2) (8)

3.2    Situasionele/Situasie leierskap teenoor Transformasie leierskap
        Situasionele/Situasie Leierskap         Transformasie Leierskap
        Leiers:                                 Leiers:
        - Pas hulle leierskapstyl aan te pas    - Inspireer volgelinge met 'n gedeelte
           by die situasie wat hulle in die        visie/passie/entoesiasme en
           gesig staar.√√                          bemagtiging/Lei deur voorbeeld.√√
        - Toon verskeie vaardighede en          - Daag bestaande strukture uit/
           goeie karakter.√√                       prosesse in die besigheid.√√
                                                - Ondersoek nuwe maniere om
                                                   dinge te doen.√√
        - Neem 'n fasiliteerder se rol aan      - Hou kommunikasielyne oop.√√
          indien werknemers/volgelinge
          vaardigheid/gemotiveerd is.√√
        - Leierskap is taak georiënteerd.√√     - Leierskap is mens georiënteerd.√√
        Volgelinge:                             Volgelinge:
        - Behoort hoë vlakke van                - Kan doelwitte bereik deur hoër
          volwassenheid te hê.√√                  ideale/morele waardes.√√
        - Kan bereid wees om take te doen,      - Is gemotiveerd/word aangemoedig
          maar kan dalk nie die nodige            om die groep se belange eerste te
          vaardighede besit nie.√√                sit.√√
        - Hoogs vaardige volgelinge het die     - Benodig konstante mentorskap en
          vermoë om op hulle eie te werk.√√       ondersteuning.√√

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            14                           DBE/November 2014
                                    NSS – Memorandum

        Toepassing:                           Toepassing:
        - Geskik om veranderinge te bestuur - Geskik vir die implementering van
          wat deur interne en eksterne           veranderinge in die besigheid.√√
          faktore in die drie besigheids-
          omgewings veroorsaak is.√√
        - Enige ander relevante antwoord      - Enige ander relevante antwoord
          wat verband hou met                    wat verband hou met transformasie
          situasionele/situasie leierskap.       leierskap.
                                 Sub maks (6)                          Sub maks (6)
                                                                              Maks (12)
      LET WEL: 1. Die vergelyking moet duidelik wees.
                   2. Merk slegs situasionele leierskap of transformasie leierskap
                       indien die vergelyking nie ooreenstem nie.

3.3    Voordele van WVF vir werknemers
       • Werkloosheidvoordele√√
         - Werknemers, wat werkloos geraak het/afgelê is as gevolg van
            herstrukturering/kontrak wat beëindig is, kan binne ses maande eis na hulle
            werkloos geraak het.√
         - Werklose werknemers kan slegs eis as hulle 'n bydrae tot die WVF
            gemaak het.√
         - Werklose werknemers geniet hierdie voordele totdat die toegewysde fondse
            uitgeput raak.√
         - Indien 'n werker vrywillig sy/haar kontrak beëindig, kan hy/sy nie eis nie.√
         - Geen belasting word betaal op werkloosheid voordele nie.√
         - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
            werkloosheidvoordele.
                                                                             Voordeel (2)
                                                                        Verduideliking (1)
                                                                            Sub maks (3)
       • Siektevoordele√√
         - Werknemers kan hierdie voordele ontvang indien hulle nie in staat is om vir
            meer as 14 dae te werk sonder om 'n salaris/gedeelte van 'n salaris te
            ontvang nie.√
          - Werknemers kan nie hierdie voordele eis as hulle mediese behandeling
            weier nie.√
         - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met siektevoordele.
                                                                             Voordeel (2)
                                                                        Verduideliking (1)
                                                                            Sub maks (3)
       • Kraamvoordele√√
         - Werknemers wat swanger is, ontvang hierdie voordele tot 17 weke/4
            maande/ 121 dae.√
         - Indien 'n persoon 'n miskraam gehad het, kan sy eis vir tot ses weke/42
            dae.√
         - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met kraamvoordele.
                                                                             Voordeel (2)
                                                                        Verduideliking (1)
                                                                            Sub maks (3)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             15                        DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

       • Aanneemvoordele√√
         - Werknemers kan hierdie voordele ontvang as hulle 'n kind jonger as twee
            (2) jaar aanneem.√
         - Werkenemers wat onbetaalde verlof neem/kan 'n gedeelte van hulle salaris
            ontvang terwyl die kind tuis versorg word.√
         - Slegs een ouer/maat kan eis.√
         - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aanneemvoordele.
                                                                           Voordeel (2)
                                                                      Verduideliking (1)
                                                                          Sub maks (3)
       • Voordele vir afhanklikes√√
         - Afhanklikes kan aansoek doen vir hierdie voordele indien die broodwinner,
            wat bygedra het tot WVF, sterf.√
         - Die eggenoot van die oorledene kan eis al is hy/sy werkloos of nie.√
         - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
            afhanklikes.
                                                                           Voordeel (2)
                                                                      Verduideliking (1)
                                                                          Sub maks (3)
       LET WEL: 1.      Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                   2.   Die voordeel kan in die verduideliking geïntegreer wees.
                                                                     (Enige 4 x 3) (12)

3.4
                       Versekering                            Assuransie
       -   Gebaseer op die beginsel van         - Gebaseer op die beginsel van
           skadeloosstelling.√√                   sekuriteitstelling.√√
       -   Dit is 'n vorm van risikobestuur waar- Dit is 'n kontrak waar die
           die versekerde die koste van 'n        versekeraar onderneem om 'n
           potensiële verlies oordra aan 'n       ooreengekome bedrag na 'n sekere
           ander entiteit vir 'n monetêre         tydperk verloop het/met die dood
           vergoeding bekend as 'n premie.√√      van die persoon, wat ook al eerste
                                                  gebeur, sal uitbetaal.√√
       -   Dit dek ‘n gespesifiseerde           - ‘n Gespesifiseerde gebeurtenis wat
           gebeurtenis wat kan plaasvind.√√       wel gaan plaasvind, maar die tydstip
                                                  is onbekend.√√
       -   Van toepassing op korttermyn         - Gewoonlik van toepassing op
           versekering.√√                         Langtermyn-versekering.√√
       -   Enige ander relevante antwoord wat - Enige ander relevante antwoord wat
           verband hou met die definisie/         verband hou met definisie/
           onderskeiding van versekering.         onderskeiding van assuransie.
                                   Sub maks (2)                            Sub maks (2)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             16                          DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

       -  Voorbeeld: eiendomsversekering/        - Voorbeeld: lewensversekering/
          geld in transito/diefstal/inbraak/       uitkeerpolisse/aftree-annuïteit.√
          brand.√
       - Enige ander relevante voorbeeld         - Enige ander relevante voorbeeld
          van versekering                          van assuransie.
                                    Sub maks (1)                           Sub maks (1)
                                                                        Onderskeiding (4)
                                                                            Voorbeeld (2)
                                                                                 Maks (6)
      LET WEL: 1. Die vergelyking moet duidelik wees.
                    2. Merk slegs Versekering of Assuransie indien die vergelyking
                        nie ooreenstem nie.

3.5.1 Onderversekering.√√                                                                (2)
3.5.2 Redes vir versekering
      - Peter wil sy eiendom beskerm teen stormskade, brand, inbraak/enige
        onvoorsiene versekerbare omstandighede/risiko's.√√
      - Hy wil die koste vir herinbesitstelling onder beheer hou.√√
      - Hy kan vrede vir sy gemoed hê, want die risiko of verlies is na die
        versekeraar oorgedra.√√
      - Dit kan ‘n vereiste vir ‘n verband wees.√√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die redes vir die
        uitneem van versekering.
      LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                                                                         (Enige 2 x 2) (4)
3.5.3 Bedrag verseker x skade√ (formule)
      Markwaarde

        400 000      √     x   300 000√
        500 000

           = R240 000 √√                                                          Maks (4)

       LET WEL: 1. Ken volpunte (4) toe as die antwoord korrek is en geen be-
                   werkinge word gewys nie.
                2. Indien bewerkinge (proses/prosedure) insig in die konsep
                   demonstreer, maar die finale antwoord is verkeerd, ken 'n
                   maksimum van TWEE (2) punte toe.
                3. Indien geen bewerkinge gewys word nie en die antwoord is
                   verkeerd, word NUL punte toegeken.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           17                         DBE/November 2014
                                   NSS – Memorandum

3.5.4      A = P (1+ r)n√        OF A = P (1+i)n (Aanvaar ‘t’ vir ‘n’)
           = 20 000 (1+ 18/100)3 OF 20 000 (1.18)3 OF 20 000 (1.64) √√√√
           = R32 860, 64√ (OF R32 861.00√)

                           ALTERNATIEWE BEWERKINGE

        Jaar 1: R20 000 + R3 600 (R20 000 x 18%)√ = R23 600√
        Jaar 2: R23 600 + R4 248 (R23 600 x 18%)√ = R27 848√
        Jaar 3: R27 848 + R5 012.64 (27 848 x 18%)√ = R32 860,64√ (OF R32 861.00√
                                                                                        (6)
        LET WEL: 1. Ken volpunte (6) toe as die antwoord korrek is en geen be-
                    werkinge word gewys nie.
                 2. Indien bewerkinge (proses/prosedure) insig van die konsep
                    demonstreer, maar die finale antwoord is verkeerd, ken 'n
                    maksimum van DRIE (3) punte toe.
                 3. Indien geen bewerkinge gewys word nie en die antwoord is
                    verkeerd, word NUL punte toegeken.

3.5.5 I = P x r x t OF (I = P x r/100 x t) OF (A = P(1+in)) √   (Aanvaar ‘n’ vir ‘t’)
            100
      I = 20 000 x 18/100√ x 3√
      Rente = 10 800√
      I = 10 800 + 20 000√
      I = 30 800√√

        LET WEL: 1. Ken volpunte (6) toe as die antwoord korrek is en geen be-
                    werkinge word gewys nie.
                 2. Indien bewerkinge (proses/prosedure) insig van die konsep
                    demonstreer, maar die finale antwoord is verkeerd, ken 'n
                    maksimum van DRIE (3) punte toe.
                 3. Indien geen bewerkinge gewys word nie en die antwoord is
                    verkeerd, word NUL punte toegeken.
                                                                          Maks (6)
                                                                               [60]
                                                        UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                           VRAAG 3     PUNTE
                                                              3.1          8
                                                              3.2        12
                                                              3.3        12
                                                              3.4         6
                                                             3.5.1         2
                                                             3.5.2         4
                                                             3.5.3         4
                                                             3.5.4         6
                                                             3.5.5         6
                                                           TOTAAL        60

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           18                          DBE/November 2014
                                   NSS – Memorandum

VRAAG 4: BESIGHEIDSROLLE
4.1.1 Belastingontduiking/vermindering√√
      Moontlike strategie:
      - Beleid rakende die betaling van diensverskaffers moet gevolg word.√√
      - Elke transaksie moet behoorlik gedokumenteer/aangeteken word.√√
      - Verseker dat alle finansiële rekordhouding gekontroleer/geoudit word.√√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die aanspreek van
         belasting ontduiking/vermindering.
                                                                        Identifikasie (2)
                                                                           Strategie (2)
                                                                          Sub maks (4)
4.1.2 Seksuele teistering√√
      Moontlike strategie:
      - 'n Gedragskode/Etiese Kode moet in plek wees, wat 'n raamwerk vir
         regstellende stappe/aksies en prosedures moet insluit.√√
      - Formuleer 'n duidelike beleid vir seksuele teistering.√√
      - Lei werknemers op om die beleid/prosedure te gebruik/te verstaan wat in die
         gedragskode/etiese kode ingesluit is.√√
      - Moedig werknemers aan om gevalle van seksuele teistering aan te meld.√√
      - Spreek klagtes aan.√√
      - Bestuur dissiplinêre prosedures.√√
      - Verseker dat alle klagtes op 'n sensitiewe/ernstige manier aangespreek
         word.√√
      - Neem stappe teen dié wat skuldig bevind word.√√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die aanspreek van
         seksuele teistering.
                                                                        Identifikasie (2)
                                                                           Strategie (2)
                                                                          Sub maks (4)
4.1.3 Misbruik van werkstyd/hulpbronne√√
      Moontlike strategie:
      - Die Gedragskode/Etiese Kode moet duidelike reëls rakende die
         misbruik van werkstyd insluit.√√
      - Beleid moet deur alle werknemers geteken word sodat hulle bewus is van die
         inhoud daarvan.√√
      - Implementeer beleide vir werknemers om beperkte toegang tot die bates van
         die onderneming te hê.√√
      - Werknemers moet gemonitor word en om werk te voltooi, moet hulle na
         realistiese doelwitte werk.√√
      - Stel werksure op so 'n manier op dat werknemers vrye/fleksietyd vir persoonlike
         aangeleenthede het.√√
      - Skep 'n kultuur van verantwoordelikheid teenoor die besigheid/Versterk
         spangees sodat alle werknemers verantwoordelik voel vir dit wat bereik moet
         word.√√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die aanspreek van die
         misbruik van werkstyd.
                                                                        Identifikasie (2)
                                                                           Strategie (2)
                                                                          Sub maks (4)
                                                                              Maks (12)
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             19                           DBE/November 2014
                                     NSS – Memorandum

4.2     Probleemoplossing:
        - Proses om situasie te analiseer√ om strategieë te identifiseer om verandering
           aan te bring.√
        - Dit is 'n proses√ wat kreatiwiteit/kritiese denke vereis.√
        - Alternatiewe oplossings word verkry/geïdentifiseer√ en krities geëvalueer.√
        - Effektiewe probleemoplossing√ gee aanleiding tot goeie besluitneming.√
        - Probleme kan deur 'n groep/span opgelos word√ of deur 'n individu.√
        - Verskeie tegnieke kan gebruik word,√ bv. dinkskrum, ens.√
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die betekenis van
           probleemoplossing.
                                                                                 Maks (6)
4.3.    Grief teenoor konflik
                        Grief                                    Konflik
        -   Wanneer 'n werknemer ongelukkig       - Botsing van opinies/idees/stand-
            is/'n probleem het/klag indien in       punte in die werkplek.√√
            die werkplek.√√
        -   Dit is wanneer 'n individu/groep 'n- Meningsverskille tussen twee of
            werksverwante kwessie het.√√          meer partye in die werksplek. √√
        -   Voorbeelde wat 'n grief kan        - Voorbeelde wat konflik kan ver-
            veroorsaak:                           oorsaak:
            diskriminasie, onregverdige           Gebrek aan vertroue/
            behandeling, swak werksomstan-        misverstande/persoonlikheids-
            dighede.√√                            botsings/verskillende waardes.√√
        -   Enige ander relevante antwoord     - Enige ander relevante antwoord
            wat verband hou met die betekenis     wat verband hou met die betekenis
            van 'n grief.                         van konflik.
                                   Sub maks (2)                         Sub maks (2)
                                                                                 Maks (4)
                                                                                Maks (6)
       LET WEL:      1. Beide konsepte moet duidelik onderskei word.
                     2. Merk slegs Grief of Konflik indien die vergelyking nie
                        ooreenstem nie.

4.4     Diversiteit in die werksplek.
        - Verwys na die verskeidenheid mense wat in diens geneem is√ gebaseer
           op ouderdom/ras/geslag/etniese groep/mense met gestremdhede/materiële
           rykdom/persoonlikhede/hoe werknemers hulleself en ander sien.√
        - Alle werknemers moet bemagtig word/ontwikkel word om persoonlike
           werkverrigting te verbeter√ wat beslis die werkverrigting van die hele
           besigheid sal verbeter.√
        - Lei tot kreatiewe idees/verskillende standpunte,√ wat probleemoplossing
           ondersteun.√
        - Lei tot konflik situasies√, indien nie behoorlik bestuur word nie.√
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met diversiteit in die
           werksplek.
                                                                                  Maks (6)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            20                           DBE/November 2014
                                    NSS – Memorandum

4.5   Voordele van kreatiewe denke in die werksplek
      - Begin/Ontsluit die proses van probleemoplossing√ aangesien daar gewoonlik
         meer probleme as oplossings is.√
      - Beter/Unieke/Onkonvensionele idees/oplossings√ word verkry.√
      - Kan besighede 'n mededingende voordeel gee√ indien buitengewone/unieke
         oplossings/idees/strategieë geïmplementeer word.√
      - Komplekse besigheidsprobleme√ kan opgelos word.√
      - Produktiwiteit verhoog√ omdat bestuur/werknemers vinniger 'n
         verskeidenheid van idees kan verkry wat tyd en geld kan bespaar/Tyd word
         meer effektief benut.√
      - Bestuurders/Werknemers het meer selfvertroue√ omdat hulle hul volle
         potensiaal kan bereik.√
      - Bestuurders sal beter leiers wees√ omdat hulle in staat sal wees om
         verandering(e) positief en kreatief te kan hanteer/bestuur.√
      - Bestuurders/Werknemers kan 'n heel nuwe uitkyk ontwikkel√ wat toegepas
         kan word op enige taak(e) wat hul moet uitvoer.√
      - Lei tot meer positiewe gesindhede√ omdat bestuurders/werknemers voel dat
         hulle 'n bydrae tot probleemoplossing gelewer het/Verbeter motivering onder
         personeellede.√
      - Bestuurders/Werknemers het 'n gevoel van groter sukses√ en hulle sal nie
         teenstand bied nie/in die pad staan sodra hulle probleme opgelos het/tot die
         sukses van die besigheid bygedra het.√
      - Bestuurders/Werknemers kan byhou√ met vinnige veranderde tegnologie.√
      - Stimuleer die breinfunksie van bestuurders/werknemers, aangesien hulle
         gedurig uit hulle gemaksone gedwing word√/verbeter die totale welstand van
         werknemers.√
      - Kreatiwiteit kan lei tot nuwe uitvindings,√ wat die algemene lewensstandaard
         verbeter.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
         kreatiewe denke.
                                                                                   Maks (8)
4.6.1 Toepassing van die Nominalegroeptegniek (NGT)
      - Direkteure/Bestuurspan kan dit toepas om probleme te identifiseer/oplossings
         te verkry/besluite te neem.√√
      - Span word in kleiner groepe/spanne verdeel en sit rondom 'n tafel.√√
      - Probleem(e) moet duidelik gedefinieer/verduidelik word aan die groep.√√
      - Elke spanlid/individu sal in stilte soveel moontlike idees uitdink/dinkskrum en
         dit neerskryf.√√
      - Elke groep/spanlid gee een van hulle oplossings/idees met 'n kort
         verduideliking.√√
      - Iemand skryf dan daardie idees op 'n groot vel papier neer.√√
      - Niemand word toegelaat om te kritiseer, maar deelnemers mag vrae vra om
         die voorgestelde oplossing meer duidelik te verstaan.√√
      - Gedupliseerde idees word dan geëlimineer.√√
      - Individue rangskik die voorstelle anoniem vanaf 1 opwaarts.√√
      - Gerangskikte voorstelle word neergeskryf en punte word opgetel.√√
      - Oplossings kan ook deur stemming gekies word om die beste idee(s) te
         bepaal.√√
      - Elke groep bied die oplossing met die hoogste puntetelling/stemme aan/in
         hulle spesifieke groep.√√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die toepassing van die
         NGT.
Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            21                           DBE/November 2014
                                    NSS – Memorandum
                                                                             Maks (6)
4.6.2 Nominalegroepstegniek (NGT)
      Voordele
      - Elke spanlid/direkteur√ het 'n geleentheid om deel te neem√ sonder om
        gesteur te word deur die ander spanlede.√
      - Stem vir die idees√ is anoniem√ en kan meer betroubaar/eerlik wees.√
      - Enige relevante voordeel van die NGT.
                                                                          Voordeel (2)
                                                                     Verduideliking (1)
                                                                         Sub maks (3)
      Nadele
      - Idees/Insette deur lede√ mag nie saamgevoeg word nie√ en kan nie tot
        dieselfde oplossing(s) lei nie.√
      - Voorstelle√ kan nie so kreatief wees√ soos wanneer 'n groep idees rondgooi
        nie.√
      - Dit is tydrowend√ omdat elke lid√ 'n aanbieding moet doen.√
      - Enige relevante nadeel van die NGT.
      LET WEL: Sien slegs die eerste VOORDEEL en NADEEL na.
                                                                            Nadeel (2)
                                                                     Verduideliking (1)
                                                                         Sub maks (3)
                                                                             Maks (6)

4.7    Onetiese advertensie praktyke en praktiese voorbeelde

4.7.1 Valse beloftes
      • Om klante te lok met belowende waarborge of verduidelikings wat belowend
          klink√, maar dit is te goed om regtig waar te wees.√
      • Voorbeeld: hoë opbrengs op belegging√ in ongunstige ekonomiese
          tye/toestande.√
      • Enige ander relevante bespreking en voorbeeld oor valse beloftes.
                                                                       Bespreking (2)
                                                                        Voorbeeld (2)
                                                                        Sub maks (4)

4.7.2 Misleidende verpakking
      • Te groot verpakking word gebruik√ om die produk groter/beter te laat lyk.√
      • Voorbeeld: 'n Welbekende aartappelskyfie vervaardiger het nie die grootte
         van hulle verpakking verander nie√, maar het die inhoud verminder van 30 g
         na 25 g.√
      • Inligting op etikette/verpakking√ is nie altyd korrek/akkuraat nie.√
      • Voorbeeld: Voordele√ kan dalk nie wetenskaplik bewys word nie√/Meld dat dit
         tot ‘n gewigsverlies kan lei√, al kan dit nie bewys word nie.√
      • Enige ander relevante bespreking en voorbeeld oor misleidende verpakking.
                                                                             Bespreking (2)
                                                                              Voorbeeld (2)
                                                                              Sub maks (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Business Studies Nov 2014 Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2014-afr/1791b1f1-3b20-48bc-8393-6591349def41) — Business Studies · QP · 2014 · Afr
- [Business Economics (SG) (English) June 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/business-economics-sg-english-june-2014-memo/65132c4f-fae5-49fe-a019-a0aa6a086f8a) — Business Studies · Memo · 2014 · Eng
- [Business Studies Nov 2019 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2019-memo-afr/5b627e53-e8ab-4f0d-833d-b73f8dafc9e6) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [Business Studies Nov 2015 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2015-memo-eng/4fcd1fa0-56e1-4454-83c1-1c4bb42cb8d8) — Business Studies · Memo · 2015 · Eng
- [Business Studies Nov 2015 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2015-memo-afr/54f35c4d-99bd-4b0f-b091-54d8dc2d9d3f) — Business Studies · Memo · 2015 · Afr
- [BUSINESS STUDIES JUNE 2014 GRADE 12 GREY](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-june-2014-grade-12-grey/46c9927f-5f52-4df5-9c95-760d385d6932) — Business Studies · QP · 2014

## More from Grade 12 Business Studies

- [BUS STUDIES P1 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-qp-jct-2025-eng-d-watermark/bb80e211-d0d0-4667-b7d8-68f2e1736d30) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
