# Business Studies Grade 12 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Business Studies memorandum from the NSC November Exam 2019 (Afrikaans), 52 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2019-memo-afr/5b627e53-e8ab-4f0d-833d-b73f8dafc9e6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 52

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2019-memo-afr/5b627e53-e8ab-4f0d-833d-b73f8dafc9e6)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2019. Memorandum, 52 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                  NASIONALE
                              SENIOR SERTIFIKAAT

                                     GRAAD 12

                                 BESIGHEIDSTUDIES

                                  NOVEMBER 2019

                                   NASIENRIGLYN

PUNTE: 300

                       Hierdie nasienriglyn bestaan uit 52 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             2                           DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyn

NOTAS AAN NASIENERS

INLEIDING
Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende te
verseker:
(a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien
(b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
(c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor die
     hele land
(d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by
     skole/onderwysinstellings

1.       Vir nasien- en modereringsdoeleindes word die volgende kleure aanbeveel:

         Nasiener:                     Rooi
         Senior Nasiener:              Groen
         Adjunkhoofnasiener:           Bruin
         Hoofnasiener:                 Pienk
         Interne moderator:            Oranje
         DBE-moderator:                Turkoois

2.       Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal
         egter van die aard van die vraag afhang.
3.       Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
         Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:
         •   'n Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word
         •   Uit 'n ander betroubare bron kom
         •   Oorspronklik is
         •   'n Ander benadering gebruik
         LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

4.       Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word
         en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord
         onduidelik is of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word,
         byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.)

5.       Die woord 'Submaks' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n vraag
         of subvraag te vergemaklik.

6.       Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur 'maks' in
         die uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te
         verseker met die nasien van die skrifte en modereringsproses.

7.       Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die
         subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in
         die nasienriglyn van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in
         die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.

8.       In 'n indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag
         verband hou.
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                              3                              DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyn

9.    Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B
      word sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van
      die kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien
      laasgenoemde nie duidelik is nie.

10.   Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan
      met 'n 'H' of 'R'.

11.   Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
      word:

      11.1     Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te
               antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe
               en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd
               en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge. √

      11.2     Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
               verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n
               neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval
               word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun
               met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste√ wat spandeer word
               op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal nie verantwoordelik
               wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen
               is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie
               agterlosig was nie. '√

      LET WEL:        1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer'.
                      2. Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van
                         punte.

12.   Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag,
      kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die
      konteks van elke vraag.
      Kognitiewe werkwoorde, soos:

      12.1     Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor,
               (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se
               antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal
               dus aan die einde daarvan verskyn.

      12.2     Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/ toon verskille,
               differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp, analiseer, evalueer,
               evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip,
               toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken
               word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme
               geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal
               kan word.

13.   Merk slegs die EERSTE antwoord waar kandidate meer as een antwoord in
      AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word.

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                                 4                             DBE/November 2019
                                          NSS – Nasienriglyn

14.      AFDELING B

14.1     Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE
         VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n
         lyn deur die nie-nagesiende gedeelte te trek of gebruik die woord 'Kanselleer'.

         LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word.

14.2     Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
         kandidaat. Punt 14.1 geld steeds.

14.3     Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te
         gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde
         te finaliseer.

14.4     Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

         14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate
                moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg nagesien word:
                • Feit              2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyn)
                • Verduideliking 1 punt (twee punte sal in Afdeling C toegeken word)
                     Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyn gegee om die
                     toekenning van punte te vergemaklik.

         14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning
                gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die
                nasienriglyn toegeken.

14.5     EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep,
         wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n
         scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B
         EN C (waar van toepassing).

15.      AFDELING C

15.1     Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

          Inleiding
                                         Maksimum:
          Inhoud
                                            32
          Gevolgtrekking
          Insig                               8
          TOTAAL                              40

Kopiereg voorbehou                                                                Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             5                            DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyn

15.2      Insig bestaan uit die volgende komponente:

          Struktuur/Uitleg   Is daar 'n inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking?               2
          Ontleding en       Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub-         2
          vertolking         opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van
                             wat gevra word, getoon word?
                             Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                             Alle opskrifte aangespreek:      1 (Een 'A')
                             Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A')
          Sintese            Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op         2
                             die vrae gebaseer is?
                           Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                           Geen relevante feite: 0 (Twee '-S')
                           'n Paar relevante feite: 1 (Een '-S')
                           Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S')
                           Opsie 1: Waar 'n kandidaat 50% of meer van die vraag
                                       met slegs relevante feite beantwoord het,
                                       verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken
                                       die maksimum van TWEE (2) punte vir sintese
                                       toe.
                           Opsie 2: Waar 'n kandidaat minder as 50% van die vraag
                                       met slegs OF 'n paar relevante feite beantwoord
                                       het, verskyn een '-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n
                                       maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe.
                           Opsie 3: Waar 'n kandidaat minder as 50% van die vraag
                                       met geen relevante feite beantwoord het,
                                       verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n
                                       NULPUNT toe vir sintese.
          Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde gebaseer op aktuele              2
                           inligting, huidige neigings en ontwikkelings?
                                                                      TOTAAL VIR INSIG: 8
                                                            TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32
                                                TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40

          LET        1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word
          WEL:          uit die inleiding en gevolgtrekking nie.
                     2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
                        INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
                     3. Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte
                        INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur 'n
                        verduideliking ondersteun word nie.

15.3      Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met 'n simbool, bv. ('S, A, -S en/of
          O').

15.4      Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/
          nasienriglyn vir elke vraag aangedui.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                             6                           DBE/November 2019
                                      NSS – Nasienriglyn

15.5      Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder-
          afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal
          is, maar lees verder vir oorspronlikheid “O”.

15.6      Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
          vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O –
          Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui.

                     INHOUD                  PUNTE
                       Feite                32 (maks.)
                        S                       2
                        A                       2
                        S                       2
                        O                       2
                     TOTAAL                     40

15.7      Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
          wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
          Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
          (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
          (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

15.8      Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/vertolk, kry hy/sy
          steeds punte vir uitleg/struktuur.

15.9      Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
          antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/
          subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

15.10     15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir
                  frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.

          15.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig
                  aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (√) sal
                  geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv.
                  'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie √, waar ondernemings poog
                  om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.'√
                     Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                     kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

15.11     Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite
          in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld
          nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            7                       DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

AFDELING A

VRAAG 1

1.1       1.1.1 C√√
          1.1.2 C/D√√
          1.1.3 A√√
          1.1.4 C√√
          1.1.5 B√√
          1.1.6 A√√
          1.1.7 D√√
          1.1.8 B√√
          1.1.9 C√√
          1.1.10 A√√
                                                                           (10 x 2)     (20)

1.2      1.2.1     dubbel√√
         1.2.2     saamgestelde rente√√
         1.2.3     werkgewer√√
         1.2.4     gehalte√√
         1.2.5     sifting√√
                                                                             (5 x 2)        (10)

1.3       1.3.1    F√√
          1.3.2    H√√
          1.3.3    I√√
          1.3.4    G√√
          1.3.5    J√√
                                                                             (5 x 2)    (10)

                                                             TOTAAL AFDELING A:             40

                                                          UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                             VRAAG 1      PUNTE
                                                               1.1          20
                                                               1.2          10
                                                               1.3          10
                                                             TOTAAL         40

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                           8                           DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyn

AFDELING B
Sien SLEGS die EERSTE DRIE antwoorde na.
VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS
2.1 Soorte diversifikasie-strategieë
    - Konsentries√
    - Horisontaal√
    - Konglomerasie/Konglomeraat√
    LET WEL:      Sien slegs die eerste DRIE (3) na.                          (3 x 1) (3)
2.2 Rol van SOOO's (SETAs)
     - Ontwikkel sektor vaardigheidsplanne binne die raamwerk van die Nasionale
        Vaardigheidsontwikkelingstrategie.√√
     - Stel vaardigheidsontwikkelingsplanne op vir hul spesifieke ekonomiese
        sektore.√√
     - Keur vaardigheidsplanne en jaarlikse opleidingsverslae goed.√√
     - Ken toelaes toe aan werkgewers, onderwys- en opleidingverskaffers.√√
     - Betaal toelaes uit aan maatskappye wat voldoen aan die vereistes van die Wet
        op Vaardigheidsontwikkeling.√√
     - Monitor/Evalueer werklike opleiding deur diensverskaffers.√√
     - Bevorder en vestig leerderskappe.√√
     - Registreer leerderskap-ooreenkomste/leerprogramme.√√
     - Voorsien opleidingsmateriaal/-programme vir vaardigheidsontwikkelings-
        fasiliteerders.√√
     - Voorsien akkreditasie vir vaardigheidsontwikkelingsfasiliteerders.√√
     - Hou toesig oor opleiding in verskillende sektore van die Suid Afrikaanse
        ekonomie.√√
     - Identifiseer gepaste werksplekke vir praktiese werksondervinding.√√
     - Vorder heffings in en betaal toelaes uit soos benodig.√√
     - Doen verslag aan die Direkteur-Generaal.√√
     - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van
        SOOO's/SETAs in die ondersteuning van die Wet op Vaardigheidsontwikkeling.
                                                                               Maks (8)
2.3   Verlofbepalings
2.3.1 Kraamverlof√√
2.3.2 Jaarlikse verlof√√
2.3.3 Gesinsverantwoordelikheidsverlof√√
2.3.4 Siekteverlof√√                                                                 (8)

2.4    Doel van die Wet op Arbeidsverhoudinge/WAV
       - Voorsien 'n raamwerk/struktuur vir arbeidsverhoudinge√ tussen werkgewers/
         werknemers/vakunies/werkgewerorganisasies.√
       - Bevorder/Fasiliteer kollektiewe bedinging√ by die werkplek/op sektorale vlak.√
       - Bevorder werkplekforums√ om werknemers in besluitneming te akkommodeer.√
       - Verskaf die reg op uitsluiting√ deur die werkgewer as 'n reaksie op lang,
         uitgerekte stakings.√
       - Bevorder billike arbeidspraktyke√ tussen werkgewers en werknemers.√
       - Gee duidelikheid aan die oordrag van indiensnemingskontrakte√ tussen huidige
         en nuwe werkgewers.√
       - Bevorder eenvoudige prosedures√ vir die registrasie van vakbonde/werkgewer-
         organisasies.√

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            9                            DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

       - Bevorder ekonomiese ontwikkeling/maatskaplike geregtigheid/arbeidsvrede√ om
         te verseker dat die werkplek die basiese regte van werknemers sal handhaaf.√
       - Vestiging van die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA)√
         om dispute te besleg.√
       - Vestig Arbeidshowe√ en Arbeidsappèlhowe.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van die WAV.
                                                                               Maks (8)

2.5 Verbruikersregte volgens die WVB
    Reg om te kies√√
     - Verbruikers het die reg om:
          o verskaffers en goedere te kies.√
          o rond te soek vir die beste pryse.√
          o goedere terug te bring wat onveilig is/gebreke het, vir 'n volle
             terugbetaling.√
          o goedere af te keur wat nie dieselfde as die geadverteerde monster is nie.√
          o vastetermynooreenkomste te kanselleer/hernu.√
          o geskrewe kwotasies/kosteberamings aan te vra.√
     - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg om te
       kies volgens die WVB.
                                                                                  Reg (2)
                                                                            Bespreking (1)
                                                                             Submaks (3)

       Reg tot privaatheid en vertroulikheid√√
       - Verbruikers het die reg om ongewenste direkte bemarking te stop/beperk.√
       - Hulle kan beswaar maak teen ongewenste promosie e-posse/televerkope.√
       - Hulle het die reg om klagtes te lê teen/te voorkom dat persoonlike inligting
         gedeel word.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg tot
         privaatheid en vertroulikheid volgens die WVB.
                                                                                    Reg (2)
                                                                           Bespreking (1)
                                                                              Submaks (3)

       Reg op billike en eerlike onderhandelinge/transaksies√√
       - Verskaffers mag nie fisiese krag/teistering teen klante gebruik om produkte te
         koop nie.√
       - Verskaffers mag nie misleidende/valse inligting verskaf nie.√
       - Besighede mag nie piramideskemas en/of kettingbriewe aanmoedig nie.√
       - Besighede mag nie goedere/dienste oorbespreek/herverkoop en dan nie hulle
         ooreenkoms nakom nie.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg op
         billike en eerlike onderhandelinge/transaksies volgens die WVB.
                                                                                  Reg (2)
                                                                            Bespreking (1)
                                                                              Submaks (3)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            10                           DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

       Reg tot inligting rakende produkte en ooreenkomste/Reg tot openbaarmaking
       van inligting√√
       - Kontrakte/Ooreenkomste moet in eenvoudige taal en maklik wees om te
         verstaan.√
       - Besighede moet pryse volledig, met alle koste ingesluit, bekend maak/vertoon.√
       - Verbruikers mag die eenheids- en grootmaatpryse van dieselfde produk aanvra.√
       - Indien twee pryse vir dieselfde produk vertoon word, moet verbruikers die laagste
         prys betaal.√
       - Alle inligting oor die land van oorsprong/vervaldatums/bestanddele van die
         produk moet openbaar gemaak word.√
       - Besighede moet produkte en handelsbeskrywings korrek etiketteer.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg tot
         inligting/openbaarmaking van inligting volgens die WVB.
                                                                                  Reg (2)
                                                                          Bespreking (1)
                                                                             Submaks (3)

       Reg op billike/verantwoordelike bemarking/promosie√√
       - Besighede mag nie verbruikers mislei oor pryse/voordele/gebruike van produkte
         nie.√
       - Verbruikers mag aankope wat deur middel van direkte bemarking gemaak is,
         binne vyf werksdae/'n afkoeltydperk kanselleer.√
       - Alle inligting oor die land van oorsprong/vervaldatums/bestanddele van die
         produk moet openbaar gemaak word.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg tot
         billike/verantwoordelike bemarking/promosie volgens die WVB.
                                                                                  Reg (2)
                                                                          Bespreking (1)
                                                                             Submaks (3)

       Reg op billike waarde/goeie gehalte en veiligheid√√
       - Verbruikers het die reg om op gehalte goedere en dienste aan te dring.√
       - Hulle het die reg om foutiewe items terug te gee indien die fout binne 6 maande
         na die aankoop van die item voorkom.√
       - Verbruikers kan 'n ingeslote/geskrewe waarborg ontvang.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg op
         billike waarde/goeie gehalte en veiligheid volgens die WVB.
                                                                                   Reg (2)
                                                                             Bespreking (1)
                                                                              Submaks (3)

       Reg op aanspreeklikheid van verskaffers√√
       - Verbruikers is geregtig op beskerming met bêrekoopooreenkomste.√
       - Besighede behoort kredietbewyse en vooruitbetaalde dienste gestand te doen.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg op
         aanspreeklikheid van verskaffers volgens die WVB.
                                                                               Reg (2)
                                                                        Bespreking (1)
                                                                          Submaks (3)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                                11                           DBE/November 2019
                                         NSS – Nasienriglyn

       Reg op billike/regverdige/redelike bepalings en voorwaardes√√
       - Besighede moet skriftelike kennisgewings van klousules aan verbruikers gee wat
         hulle regte kan inperk/benadeel.√
       - Besighede mag nie goedere bemark/verkoop teen onbillike pryse nie.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg op
         billike/regverdige/redelike bepalings en voorwaardes volgens die WVB.
                                                                                 Reg (2)
                                                                          Bespreking (1)
                                                                           Submaks (3)
       Reg op gelykheid in die verbruikersmark√√
       - Besighede behoort nie toegang tot goedere en dienste te beperk nie.√
       - Besighede mag nie die gehalte van hul goedere verander as hulle dit aan
         verskillende verbruikers verskaf nie.√
       - Besighede mag nie verskillende pryse vir dieselfde goedere/dienste vra nie.√
       - Besighede behoort nie te diskrimineer wanneer hulle produkte en dienste in
         verskillende gebiede/plekke bemark nie.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbruiker se reg op
         gelykheid in die verbruikersmark volgens die WVB.
                                                                                 Reg (2)
                                                                          Bespreking (1)
                                                                           Submaks (3)
       LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                                                                               Maks (9)
2.6   Wet
2.6.1 Breëbasis-Swart Ekonomiese Bemagtiging/BBSEB√√                                        (2)
2.6.2 Pilare van BBSEB
                    PILARE                                            MOTIVERING
       1. Eienaarskap√√                            Die maatskappy het van hul aandele aan hulle
                                                   voorheen benadeelde werknemers gegee.√
        2. Vaardigheidsontwikkeling√√              Hulle is ook leerlingskapprogramme
                                                   aangebied.√
                                   Submaks (4)                                     Submaks (2)
        LET          1.   Ken punte toe vir BBSEB pilare selfs as die aanhaling onvolledig is.
        WEL:         2.   Geen punte word vir die motivering toegeken indien die BBSEB pilare
                          verkeerd geïdentifiseer is nie.
                                                                                    Maks (6)
2.7   PESTWO/'PESTLE'-elemente/faktore wat uitdagings vir besighede bied
2.7.1 Ekonomies
      - Hoë inflasie/rentekoerse kan die markaandeel van besighede laat afneem√,
        indien verbruikers nie die hoë pryse kan bekostig nie√/Verhoging in belasting sal
        laer spandering deur verbruikers tot gevolg hê.√
      - Lenings kan duur wees√ as gevolg van hoë rentekoerse√
      - Fluktuasies/Wisseling van buitelandse valuta√ kan invoere beperk.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die ekonomiese
        faktor as 'n element van PESTWO 'n uitdaging vir besighede sal bied.
                                                                                Maks (4)

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            12                          DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

2.7.2 Maatskaplik
      - Klante kan moontlik nie die produkte bekostig nie√ as gevolg van lae
        inkomstevlakke/werkloosheid.√
      - Besighede is dalk nie bekend/vertroud √ met die plaaslike taal van hul klante nie.√
      - Sommige verbruikers verkies om hul geld op mediese uitgawes√ vir die
        behandeling van kroniese siektes te spandeer.√
      - Hoë misdaadsyfer beinvloed besigheidsure √ wat n afname in wins tot gevolg het.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die maatskaplike
        faktor as 'n element van PESTWO 'n uitdaging vir besighede sal bied.
                                                                                Maks (4)
2.8    Praktiese maniere hoe besighede die WGI kan nakom
       - Besighede moet waak teen diskriminerende aanstellings.√√
       - Assesseer die rasse samestelling van alle werknemers, insluitend senior bestuur.√√
       - Verseker dat daar gelyke verteenwoordiging van alle rasse groepe op elke vlak
         van indiensneming is.√√
       - Bevorder gelyke geleenthede en regverdige behandeling.√√
       - Definieer die aanstellingsproses duidelik, sodat alle partye goed ingelig is.√√
       - Maak gebruik van gesertifiseerde psigometriese toetse om kandidate/werknemers
         te assesseer en te verseker dat die geskikte kandidaat aangestel word.√√
       - Verseker dat diversiteit/inklusiwiteit in die werksplek bereik word.√√
       - Implementeer regstellende aksie-maatreëls om nadele wat aangewese groepe
         ervaar het, reg te stel.√√
       - Berei 'n gelyke indiensnemingsplan voor, met konsultasie van die werknemers.√√
       - Implementeer 'n gelyke indiensnemingsplan.√√
       - Dien die gelyke indiensnemingsplan by die Departement van Arbeid in.√√
       - Benoem een of meer senior bestuurders aan wat sal verseker dat gelyke
         indiensnemingsplanne geïmplementeer/gereeld gemonitor sal word.√√
       - Elimineer versperrings wat 'n negatiewe impak op aangewese groepe het.√√
       - Akkommodeer mense van verskillende aangewese groepe.√√
       - Behou/Ontwikkel/Gee opleiding aan aangewese groepe deur
         vaardigheidsontwikkeling.√√
       - Rapporteer gereeld aan die Departement van Arbeid oor die vordering in die
         implementering van die plan.√√
       - Werknemers moet dieselfde betaal word vir werk van gelyke waarde.√√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met praktiese maniere waarop
         besighede aan die WGI kan voldoen.                                        Maks (8)
                                                                                         [60]
                                                             UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                                  VRAAG 2     PUNTE
                                                                     2.1         3
                                                                     2.2         8
                                                                     2.3         8
                                                                     2.4         8
                                                                     2.5         9
                                                                    2.6.1        2
                                                                    2.6.2        6
                                                                    2.7.1        4
                                                                    2.7.2        4
                                                                     2.8         8
                                                                   TOTAAL       60

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            13                          DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE

3.1    Soorte voorkeuraandele
       - Deelnemende voorkeuraandele√
       - Nie-deelnemende voorkeuraandele√
       - Gewone voorkeuraandele√
       - Kumulatiewe voorkeuraandele√
       - Nie-kumulatiewe voorkeuraandele√
       - Aflosbare voorkeuraandele√
       - Nie-aflosbare voorkeuraandele√
       - Omskepbare voorkeuraandele√
       - Nie-omskepbare voorkeuraandele√
       LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                             (4 x 1) (4)

3.2    Voordele van effektetrusts
       - Word bestuur deur 'n fondsbestuurder wat aandele koop by die Johannesburgse
         Sekuriteitebeurs/JSE.√√
       - Fondsbestuurders is ingelig/kundig/betroubaar omdat hulle geakkrediteer moet
         wees om effektetrust te kan verkoop.√√
       - Die belegger het 'n groter verskeidenheid van aandele om van te kies, gevolglik
         met ‘n laer graad van risiko.√√
       - Veilige beleggings, omdat dit volgens reëls en regulasies bestuur word.√√
       - 'n Klein bedrag kan per maand belê word.√√
       - Maklik om in te belê, omdat beleggers slegs ‘n paar relevante vorms voltooi of
         aanlyn belê.√√
       - Maklik om in kontant te omskep wanneer die belegger geld benodig.√√
       - Hoe hoër die hoofsom/langer die beleggingsperiode, hoe hoër is die rente wat
         deur die finansiële instelling aangebied word.√√
       - Fluktuasies in effektetrust opbrengskoerse is soms nie so ernstig nie, as gevolg
         van die verskeidenheid/diversiteit van die beleggingsfonds.√√
       - Klop oor die algemeen inflasie op die medium-/langtermyn.√√
       - Bied mededingende opbrengste in die vorm van kapitaalgroei en
         divendendverspreiding aan. √√
       - Lae risko oor ‘n langer tydperk. √√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
         effektetrust as 'n tipe/vorm van belegging.                              Maks (8)

3.3   Leierskap
3.3.1 Rolle van persoonlike ingesteldheid in suksesvolle leierskap
      - Hy het 'n positiewe houding en weet dat daar altyd meer is om te leer.√
      - Sihle se gedrag weerspieël dit wat hy in sy volgelinge wil sien.√
       LET       1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
       WEL:      2. Ken slegs punte toe vir antwoorde uit die scenario aangehaal.
                                                                               (2 x 1) (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            14                           DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

3.3.2 Impak van demokratiese leierskapstyl
      Positiewe/Voordele
      - Werknemers neem deel in die besluitnemingsproses, dit laat hulle
        bemagtig/positief voel.√√
      - Personeel gee 'n verskeidenheid van idees/insette/terugvoering/standpunte wat
        tot innovasie/verbeterde produksiemetodes/verhoogde verkope kan lei.√√
      - Duidelike/Tweerigting-kommunikasie verseker groepstoewyding tot finale
        besluit(e).√√
      - Gesag word gedelegeer wat werkers kan motiveer/inspireer om meer produktief
        te wees.√√
      - Komplekse/Ingewikkelde besluite kan geneem word met insette vanaf
        deskundiges/vaardige werkers.√√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe
        impak/voordele van 'n demokratiese leierskapstyl op BH as 'n besigheid.
                                              EN/OF
       Negatiewe/Nadele
       - Foutiewe besluite kan gemaak word as personeel onervare is/nie ten volle
         ingelig is nie.√√
       - Besluitneming mag tydrowend wees omdat alle belanghebbendes geraadpleeg
         moet word.√√
       - Werknemers mag ontmoedig voel as hul opinies/insette nie oorweeg word nie√√
       - Die leier kan te veel staat maak op die insette van die volgelinge en in gebreke
         bly om ‘n finale besluit te neem.√√
       - Nie altyd effektief in tye van nood/as vinnige besluite geneem moet word nie.√√
       - Sommige werkers kan voorgee dat hulle aan besluitneming deelneem en nie
         altyd akkurate terugvoering gee nie.√√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe
         impak/nadele van 'n demokratiese leierskapstyl op BH as 'n besigheid.
                                                                                  Maks (8)
3.4   Belangrikheid van versekering vir besighede
      - Verplaas die risiko vanaf die besigheid/versekerde√ na 'n
         versekeringsmaatskappy/versekeraar.√
      - Verplasing van die risiko is onderhewig aan die terme en voorwaardes√ van die
         versekeringskontrak.√
      - Beskerm die onderneming teen diefstal/verlies van voorraad en/of skade√
         veroorsaak deur natuurrampe soos vloede, stormskade√, ens.
      - Die besigheid sal vergoed word vir versekerbare verliese√, bv, vernietiging van
         eiendom deur vuur/brand.√
      - Besigheidsbates, bv. voertuie/toerusting/geboue behoort verseker te wees√ teen
         skade en/of diefstal.√
      - Besighede is beskerm teen 'n verlies aan inkomste√, bv. stakings deur
         werknemers wat kan lei tot verliese van miljoene rande se inkomste.√
      - Beskerm besighede√, teen oneerlike werknemers.√
      - Lewensversekering kan uitgeneem word op die lewe van vennote in 'n
         vennootskap√, om onverwagte verlies aan kapitaal te beperk√.
      - Indien die dienste van sleutelpersoneel weens ongelukke/dood verlore raak√,
         kan die opbrengs uit 'n versekeringspolis aan besighede/begunstigdes uitbetaal
         word.√
      - Vervangingskoste van beskadigde masjinerie/toerusting is baie hoog√, daarom
         kan versekering sodanige koste verminder/dek.√

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                              15                        DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyn

       - Beskerm die besigheid teen eise wat deur lede van die publiek ingestel kan
         word√ vir skade wat die besigheid voor verantwoordelik is.√
       - Beskerm die besigheid teen verliese√ as gevolg van die dood van 'n debiteur/
         skuldenaar.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die belangrikheid van
         versekering vir besighede.                                             Maks (8)

3.5   Faktore wat in ag geneem moet word met 'n beleggingsbesluit
3.5.1 Opbrengs op Belegging
      - Verwys na inkomste uit die belegging√, naamlik rente/dividende/ toename in
        kapitaalgroei op die oorspronklike bedrag belê.√
      - Die opbrengs moet aangedui word√ as netto na-belasting-wins op die
        belegging.√
      - Hoër risiko beleggings√ lewer hoër opbrengste.√
      - Gewoonlik is daar 'n direkte verband√ tussen risiko en opbrengs.√
      - Opbrengste kan in die vorm van kapitaalwins wees√, waar die waarde van die
        bate toeneem/appresieer oor ‘n tydperk.√
      - Die netto na-belasting opbrengs moet hoër√ wees as die inflasiekoers.√
      - Voorbeeld: ŉ belegging in gewone aandele kan hoër opbrengste lewer as ŉ
        belegging in voorkeuraandele as gevolg van die hoë risiko.
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met opbrengs op belegging as
        'n faktor wat in ag geneem moet word met 'n beleggingsbesluit.
                                                                              Maks (4)
3.5.2 Likiditeit
      - 'n Som geld kan in 'n soort belegging belê word√, wat maklik in kontant
         omskep/omgeskakel kan word.√
      - Die term word gebruik om die eenvoudigheid en tempo√ waarteen beleggers
         hulle belegging in kontant kan omskep/omskakel, te beskryf.√
      - Voorbeeld: fondse in 'n spaarrekening/effektetrusts is makliker om in kontant te
         omskep√ as 'n belegging in 'n vaste deposito wat gewoonlik vir 'n vasgestelde
         tydperk belê word.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met likiditeit as 'n faktor wat in
         ag geneem moet word met 'n beleggingsbesluit.                          Maks (4)
3.6   Onderversekering
3.6.1 Aweryklousule/Gemiddelde klousule√√                                                 (2)
3.6.2 Berekening van aweryklousule
      Versekerde bedrag
      Markwaarde              X Verlies/Skade √
       R300 000
                        √ X   R60 000√
       R400 000
       = R 45 000√√√√
       LET         1.   Ken volpunte toe (4) as die antwoord korrek is en geen
       WEL :            bewerkinge word gewys nie.
                   2.   Indien bewerkinge korrek getoon is, maar die finale antwoord is
                        verkeerd, ken 'n maksimum van TWEE(2) punte toe.
                   3.   Indien die antwoord verkeerd is, ken 'n maksimum van
                        EEN punt toe vir die verstaan van konsep en metode.
                                                                                Maks (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                          16                         DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyn

3.7    Voordele van 'n maatskappy sonder winsoogmerk as 'n vorm van
       eienaarskap
       - Inkomste word slegs gebruik vir die primêre doelwit√ van die organisasie.√
       - Maatskaplike/sosiale dienste√ word aan verskeie gemeenskappe verskaf.√
       - Lok meer donasies vanaf donateurs/skenkers√ wat belastingaftrekkings ontvang.√
       - Maatskappy sonder winsoogmerk word vrygestel√ van inkomstebelasting.√
       - Die aanspreeklikheid van die lede is beperk√ aangesien hulle nie
          verantwoordelik is vir die skuld van die maatskappy nie.√
       - Die voortbestaan van die maatskappy is gewaarborg√ selfs as die lede aftree.√
       - Kan subsidies/toelaes/hulp ontvang√ om die besigheid te finansier.√
       - Direkteure moet eties en professioneel optree√ omdat hulle verantwoordelik is
          vir enige verliese/skades gelei deur NPC.√
       - Volgens wetgewing moet drie direkteure aangestel word√, wat die kanse op
          wanbestuur verminder.√
       - Surplus inkomste word behou√ om die doelwitte van die besigheid te bevorder.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van 'n
          maatskappy sonder winsoogmerk as 'n vorm van eienaarskap.          Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                                 17                               DBE/November 2019
                                          NSS – Nasienriglyn

3.8    Sukses en/of mislukking van 'n publieke maatskappy

KRITERIA           SUKSES                             EN/OF                          MISLUKKING
Bestuur            - Bestuur deur ten minste drie              - Direkteure mag nie 'n direkte
                     bevoegde/hoogs vaardige                     belang in die maatskappy hê nie,
                     direkteure.√√                               dit kan groei en winsmaksimering
                                                                 belemmer.√√
                   - Die bestuur van die maatskappy            - Direkteure is dalk nie
                     kan verbeter aangesien direkteure           gemotiveerd om harder te werk
                     aanspreeklik is teenoor                     nie, omdat aandeelhouers besluit
                     aandeelhouers.√√                            oor direkteure se vergoeding.√√
                   - Direkteure se kreatiewe idees             - ‘n Groot bestuurstruktuur kan lei
                     bemoedig innovering/hoë                     tot besluitneming wat tyd in
                     produktiwiteit/doeltreffendheid in          beslag neem.√√
                     die maatskappy.√√
                   - Aandeelhouers kan stem vir/die            - Sommige aandeelhouers oefen
                     mees bekwame direkteure aanstel             nie hul stemreg uit nie, dit kan tot
                     om hul maatskappy te bestuur.√√             gevolg hê dat die verkeerde
                                                                 persoon as direkteur gekies
                                                                 word.√√
                                                               - Bestuur kan blootgestel word aan
                                                                 regsgedinge as hulle verslae nie
                                                                 aan die King Kode III voldoen
                                                                 nie.√√
                                                               - Direkteursfooie verhoog die
                                                                 maatskappy se uitgawes wat die
                                                                 netto wins verminder.√√

                   - Enige ander relevante antwoord     - Enige ander relevante antwoord
                     wat verband hou met die bydra van     wat verband hou met die bydra
                     bestuur to die sukses van 'n          van bestuur to die mislukking van
                     publieke maatskappy.                  'n publieke maatskappy.
                                                  Submaks (4)

Kopiereg voorbehou                                                                   Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                                18                              DBE/November 2019
                                         NSS – Nasienriglyn

 KRITERIA          SUKSES                      EN/OF                         MISLUKKING
                   - Die maatskappy en sy                     - Stigtingprosedures is
Wetgewing            eienaars/aandeelhouers is                  tydrowend/ingewikkeld/duur,
                     afsonderlike entiteite, wat meer           omdat baie regsdokumente
                     mense mag aanmoedig om by die              voorberei/ingedien moet word.√√
                     maatskappy aan te sluit.√√
                   - Beperkte aanspreeklikheid maak           - Hoë stigtings-/oprigtingsuitgawes
                     voorsiening vir groter risiko's, wat       vereis hoë aanvangskapitaal. √√
                     tot die groei van die besigheid kan
                     lei√√
                   - Ouditering van finansiële state,         - Jaarlikse oudit van finansiële
                     gee aandeelhouers die                      state is duur.√√
                     versekering dat die besigheid na
                     behore bestuur word en
                     ondersteun die verkryging van
                     bykomende finansiering.√√
                                                        - Indien 'n publieke maatskappy
                                                          nie aan wetgewing voldoen nie,
                                                          kan hul lisensie deur die
                                                          Kommissie vir Maatskappye en
                                                          Intellektuele Eiendom
                                                          (CIPC)(KMIE) teruggetrek
                                                          word√√.
                                                        - Die publisering van finansiële
                                                          state kan moontlike beleggers
                                                          afskrik om in onderpresterende
                                                          maatskappye te belê.√√
                   - Enige ander relevante antwoord wat - Enige ander relevante antwoord
                     verband hou met die bydra van        wat verband hou met die bydra
                     wetgewing tot die sukses van 'n      van wetgewing tot die mislukking
                     publieke maatskappy.                 van 'n publieke maatskappy.
                                                   Submaks (4)
 LET WEL:            1.   Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                     2.   Ken slegs punte toe vir die sukses EN/OF mislukking van ELK van die
                          faktore.
                                                                                           Maks (8)
                                                                     UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                                        VRAAG 3     PUNTE
                                                                           3.1        4
                                                                           3.2        8
                                                                          3.3.1       2
                                                                          3.3.2       8
                                                                           3.4        8
                                                                          3.5.1       4
                                                                          3.5.2       4
                                                                          3.6.1       2
                                                                          3.6.2       4
                                                                           3.7        8
                                                                           3.8        8
                                                                        TOTAAL        60

Kopiereg voorbehou                                                                  Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                            19                          DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyn

VRAAG 4: BESIGHEIDSROLLE
4.1    Probleemoplossingstappe
       - Identifiseer die probleem.√
       - Definieer die probleem.√
       - Identifiseer moontlike oplossings vir die probleem.√
       - Kies die mees gepaste alternatief.√
       - Ontwikkel 'n aksieplan.√
       - Implementeer die voorgestelde oplossing/aksieplan.√
       - Monitor die implementering van die oplossing/aksieplan.√
       - Evalueer die geïmplementeerde oplossing.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die
         probleemoplossingstappe.
       LET WEL: 1. Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                    2. Aanvaar stappe in enige volgorde.
                    3. Ken punte toe vir verskillende benaderings in probleem-
                         oplossing.
                                                                            (4 x 1) (4)
4.2    Rolle van gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers om die werks-
       omgewing te beskerm
       - Verseker dat beskermende klere voorsien word/beskikbaar is √ vir alle
         leerders.√
       - Identifiseer potensiële gevaar√ in die werkplek.√
       - Inisieer/Bevorder/Handhaaf/Hersien maatreëls om werkers se gesondheid en
         veiligheid √ te verseker.√
       - Kontroleer/Moniteer die effektiwiteit van gesondheids- en veiligheidsmaatreëls√
         saam met bestuur.√
       - Maak seker dat alle toerusting wat nodig is om die werk te doen voorsien word√/
         gereeld nagegaan/onderhou word.√
       - Bevorder veiligheidsopleiding√ sodat werknemers potensiële gevare kan vermy/
         pro-aktief optree.√
       - Verseker dat gevaarlike toerusting onder toesig√ van opgeleide/gekwalifiseerde
         werkers gebruik word.√
       - Verseker dat werkers se gesondheid en veiligheid nie in gevaar gestel word nie√
         deur gevare as gevolg van produksie/prosessering/opberging/vervoer van
         materiaal/toerusting.√
       - Werk saam met die werkgewer om enige ongelukke/klagtes van werkers√ met
         betrekking tot gesondheid en veiligheid in die werkplek, te ondersoek.√
       - Verseker dat werkgewers√ aan 'COIDA' voldoen.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van gesondheids-
         en veiligheidsverteenwoordigers in die beskerming van die werksomgewing.
                                                                                 Maks (6)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies                               20                         DBE/November 2019
                                        NSS – Nasienriglyn

4.3    Diversiteitskwessies vanuit die scenario
          DIVERSITEITSKWESSIES                         MOTIVERING
       1.Geslag√√                       Die bestuur van Norman Rekeningkundige
                                        Dienste neem beide mans en vroue in
                                        diens.√
       2.Ouderdom√√                     Hulle moedig ook ouer werknemers aan om
                                        mentors vir jong werknemers te wees om
                                        hul volle potensiaal te ontwikkel.√
                         Submaks (4)                                     Submaks (2)

        LET          1.   Ken punte toe vir die diversiteitskwessies selfs al is die
        WEL:              aanhaling onvolledig.
                     2.   Geen punte moet toegeken word vir die motivering sonder die
                          korrekte identifikasie van die diversiteitskwessies nie.
                                                                                   Maks (6)

4.4    Toepassing van die Delphi-tegniek
       - Besighede moet 'n paneel van kenners nooi√ om die klagtes van klante te
         ondersoek.√
       - Kenners hoef nie in een plek te wees nie√, en sal individueel gekontak word.√
       - Ontwikkel 'n vraelys met vrae oor hoe om die gehalte van hul produkte te
         verbeter√ en versprei/stuur dit aan die paneellede/kenners.√
       - Versoek die paneel om individueel te reageer op die vraelys/verbeteringe aan
         die produkte voor te stel√ en dit aan die besigheid terug te stuur.√
       - Som die antwoorde/reaksies van die kenners op√ in 'n terugvoeringsverslag.√
       - Stuur die terugvoeringsverslag en 'n tweede stel vrae/vraelys√ gebaseer op die
         terugvoeringsverslag, aan die paneellede.√
       - Versoek die paneellede om verdere insette/idees te gee oor hoe die gehalte van
         die produkte kan verbeter√, nadat hulle die resultate/dokumentasie bestudeer
         het.√
       - Versprei/Stuur 'n derde vraelys√ gebaseer op vorige terugvoering van die
         tweede rondte.√
       - Berei 'n finale opsomming/terugvoeringsverslag voor√ met al die metodes om
         die gehalte van die besigheid se produkte te verbeter.√
       - Die besigheid behoort die beste oplossing/voorstel te kies√ nadat hul konsensus
         bereik het.√
       - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die toepassing van die
         Delphi-tegniek om besigheidsprobleme op te los.
                                                                                 Maks (8)

4.5    Voordele van kreatiewe denke in die werksplek
       - Beter/Unieke/Ongewone idees/oplossings√ word verkry/gegenereer.√
       - Kan die besigheid 'n mededingende voordeel gee√ indien buitengewone/unieke
         oplossings/idees/strategieë geïmplementeer word.√
       - Die bestuur/Werknemers kan byhou met vinnige veranderende tegnologie√ wat
         tot ŉ verhoogde markaandeel kan lei.√
       - Komplekse/ingewikkelde besigheidsprobleme√ kan opgelos word.√
       - Produktiwiteit verhoog√ omdat bestuur/werknemers vinniger 'n verskeidenheid
         van idees kan verkry sodat tyd en geld meer effektief benut word.√
       - Bestuurders/Werknemers het meer selfvertroue√ omdat hulle hul volle
         potensiaal kan bereik.√

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2019 Afrikaans final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-afrikaans-final/4e150678-ce65-4ac4-b3ad-3aa0d78f5810) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2019 English final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-english-final/57c7bf35-bff3-480d-9d96-ce8ae6cac8cc) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [2019 KZN Prelim Memo](https://www.hlayiso.com/library/2019-kzn-prelim-memo/467925de-2405-49f8-a424-061e039cc756) — Business Studies · Memo · 2019
- [NW Business Studies Memo Eng SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/nw-business-studies-memo-eng-sept-2019/f760a2e9-e2c3-4d98-85e2-bf0db10e9bd2) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [NW Business Studies Memo Afr SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/nw-business-studies-memo-afr-sept-2019/fe6e8209-d696-4f9b-b49d-2886a557338b) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [Business Studies May June 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-may-june-2019-memo-eng/82855fda-8791-420a-adb7-366bbab89608) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng

## More from Grade 12 Business Studies

- [BUS STUDIES P1 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-qp-jct-2025-eng-d-watermark/bb80e211-d0d0-4667-b7d8-68f2e1736d30) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
