# Business Studies Grade 12 P1 Gauteng June 2025 Memo (Afr)

> Grade 12 Business Studies Paper 1 memorandum from the Gauteng June Exam 2025 (Afrikaans), 32 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-afrikaans-june-2025-possible-answers/f4a2fe3f-aebb-41a3-958b-d0e7753b1b85
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: Gauteng June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 32

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 P1 Gauteng June 2025 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-afrikaans-june-2025-possible-answers/f4a2fe3f-aebb-41a3-958b-d0e7753b1b85)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · Gauteng June Exam · 2025 · Afrikaans. Memorandum, 32 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

JUNIE EKSAMEN
               GRAAD 12

                   2025
             NASIENRIGLYNE

              BESIGHEIDSTUDIES

                (VRAESTEL 1)

32 bladsye

### Page 2

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                        (VRAESTEL 1)             GR12 0625

NOTAS AAN NASIENERS

INLEIDING

Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende
te verseker:
(a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid van die nasienstandaard
(b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
(c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor
      die hele provinsie
(d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by
      skole/onderwysinstellings

1.    Vir nasien- en modereringsdoeleindes word die volgende kleure aanbeveel:

      Nasiener:                     Rooi
      Deptartementshoof:            Groen
      Distriksmoderator:            Oranje
      Provinsiale Moderator:        Pienk
      DBE-Moderator:                Turkoois

2.    Kandidate se antwoorde vir AFDELINGS B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter
      van die aard van die vraag afhang.

3.    Omvattende nasienriglyne word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
      Behoorlike oorweging moet gegee word aan ŉ antwoord wat korrek is, maar:

      •   ŉ Ander uitdrukkingswyse gebruik as wat in die nasienriglyne gegee word
      •   Uit ŉ ander bron kom
      •   Oorspronklik is
      •   ŉ Ander benadering gebruik

      LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

4.    Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word en ken
      punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is of ŉ mate
      van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van
      die maksimum van twee punte.)

5.    Die woorde 'Submaks' word gebruik om die toekenning van punte binne ŉ vraag of
      subvraag te vergemaklik.

6.    Die doel daarvan om punte (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die punte) aan
      die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die
      nasien van die skrifte asook met berekeninge en die modereringsproses.

                                               2

### Page 3

BESIGHEIDSTUDIES
                                 NASIENRIGLYNE
                                                          (VRAESTEL 1)              GR12 0625

7.    Subtotale van vrae moet in die regterkanttlyn geskryf word. Omkring die subtotale,
      soos aangedui by die toekenning van punte wat aan die einde van elke vraag
      verskyn. Dit moet deur 'maks' in die nasienriglyne van punte gelei word. Slegs die
      totaal vir elke antwoord moet binne die linkerkantlyn langs die toepaslike
      vraagnommer verskyn.

8.    In ŉ indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord relevant wees en verband
      hou met die vraag.

9.    Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B word
      sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van die
      kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien laasgenoemde nie
      duidelik is nie.

10.   Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met
      ŉ 'H'.

11.   Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word:

      11.1   Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te
             antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ neutrale (positiewe en
             negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste
             wat spandeer word op lang siviele hofgedinge.

      11.2   Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om
             te antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ neutrale (positiewe
             en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook
             verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA
             verminder tyd en koste wat spandeer word op lang siviele hofgedinge, want
             die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die
             werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank
             die besigheid kan bewys dat daar nie agterlosigheid was nie. '

      LET WEL:     1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer'.
                   2. Let op die plasing van die merkie ( ) in die toekenning van punte.

12.   Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, die kognitiewe
      werkwoord wat gebruik is, die puntetoekenning in die nasienriglyn en die konteks van
      elke vraag.

      Kognitiewe werkwoorde, soos:

      12.1   Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, beveel aan, stel voor, (lys
             nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde
             nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan die
             einde daarvan verskyn.

                                               3

### Page 4

BESIGHEIDSTUDIES
                                   NASIENRIGLYNE
                                                            (VRAESTEL 1)              GR12 0625

       12.2     Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon verskille,
                differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp, analiseer, evalueer,
                evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip,
                toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken
                word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied,
                sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word.

13.    Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord in
       AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word.

14.    AFDELING B

14.1   Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE VYF
       antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui aan deur ŉ lyn deur die
       ongemerkte gedeelte te trek.

       LET WEL:      1. Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word.
                     2. Die bogenoemde is ook van toepassing op antwoorde in
                        AFDELING C (waar van toepassing).

14.2   Indien twee feite in een sin geskryf word, ken die VOLLE krediet aan die kandidaat
       toe. Punt 14.1 hierbo geld steeds.

14.3   Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te gee,
       beredeneer dit by die NSV om alternatiewe antwoorde te finaliseer.

14.4   Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

       14.4.1    Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate moet
                 'beskryf/verduidelik kan dit soos volg nagesien word:
                 • Feit: 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyne)
                 • Verduideliking: 1 punt (twee punte sal in Afdeling C toegeken word)
                 Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyne gegee om die
                 toekenning van punte te vergemaklik.

       14.4.2    Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet die puntetoekenning
                 gelei word deur die aard van die vraag en die maksimumpunte in die
                 nasienriglyne toegeken.

14.5   EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep, wat
       een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit ŉ
       scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B EN C
       (waar van toepassing).

                                                4

### Page 5

BESIGHEIDSTUDIES
                                     NASIENRIGLYNE
                                                            (VRAESTEL 1)             GR12 0625

15.     AFDELING C

15.1    Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:
           Inleiding
                                        Maksimum:
           Inhoud
                                           32
           Gevolgtrekking/Slot
           Insig                            8
           TOTAAL                           40
15.2       Insig bestaan uit die volgende komponente:
      Struktuur/Uitleg    Is daar ŉ inleiding, liggaam en ŉ gevolgtrekking?                    2
      Ontleding en        Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub-opskrifte
      Interpretasie       te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van wat gevra
                          word, getoon word?
                                                                                               2
                          Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                          Alle opskrifte aangespreek:        1(EEN 'A')
                          Interpretasie (16 tot 32 punte): 1(EEN 'A')
      Sintese             Is daar relevante besluite/feite/antwoorde geneem op grond van       2
                          die vrae?
                          Opsie 1: Slegs relevante feite: 2 punte (Geen '-S')
                                      Waar ŉ kandidaat 50% of meer (twee tot vier
                                      subvrae) van die vraag slegs met relevante feite
                                      beantwoord; geen '-S' verskyn in die linkerkantlyn
                                      nie. Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir
                                      sintese toe.
                          Opsie 2:    ŉ Paar relevante feite: 1 punt (Een '-S')
                                      Waar ŉ kandidaat minder as 50% (slegs een
                                      subvraag) van die vraag beantwoord met slegs OF
                                      ŉ paar relevante feite; een '-S' verskyn in die
                                      linkerkantlyn. Ken ŉ maksimum van EEN (1) punt
                                      vir sintese toe.
                          Opsie 3:    ŉ Paar relevante feite: 1 punt (Een '-S')
                                      Waar ŉ kandidaat VIER subvrae beantwoord, maar
                                      een subvraag van die vraag sonder relevante feite;
                                      een '-S' verskyn in die linkerkantlyn. Ken ŉ
                                      maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe.
                          Opsie 4:    Geen relevante feite nie: 0 punt (Twee '-S')
                                       Waar ŉ kandidaat minder as 50% (slegs een
                                       subvraag) van die vraag sonder relevante feite
                                       beantwoord; twee '-S' verskyn in die linkerkantlyn.
                                       Ken ŉ NUL-punt vir sintese toe.
      Oorspronklikheid    Is daar bewyse van een of twee voorbeelde, nie ouer as twee (2)       2
                          jaar nie, wat op aktuele inligting, huidige neigings en ontwikkelings
                          gebaseer is?
                                                                          TOTAAL VIR INSIG:     8
                                                                         TOTAAL VIR FEITE: 32
                                                    TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40

                                                 5

### Page 6

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                         (VRAESTEL 1)              GR12 0625

       LET WEL:    1.    Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die
                         inleiding en gevolgtrekking nie.
                   2.    Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
                         INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
                   3.    Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte
                         INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur ŉ
                         verduideliking ondersteun word nie.

15.3   Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ŉ simbool, bv. ('S, A, -S en/of O').

15.4   Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/
       nasienriglyne vir elke vraag aangedui.

15.5   Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder-
       afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal is,
       maar lees verder vir oorspronklikheid “O”.

15.6   Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir
       insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronk-
       likheid) soos in die tabel hieronder aangedui.

                    INHOUD                         PUNTE
                      Feite                       32 (maks.)
                       S                               2
                       A                               2
                       S                               2
                       O                               2
                    TOTAAL                            40

15.7   Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat
       aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
       Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
       (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien
       PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

15.8   Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/vertolk, kry hy/sy steeds
       punte vir uitleg/struktuur.

15.9   Indien ŉ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
       antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/
       subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

                                              6

### Page 7

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                        (VRAESTEL 1)              GR12 0625

15.10   15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir
                frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.

        15.10.2 Met ingang van November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig
                aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte ( ) sal
                geskei word en langs elke feit aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling
                is ŉ groeistrategie waar ondernemings poog om nuwe produkte in
                bestaande markte bekend te stel.'

                 Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                 kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

15.11   Met ingang van November 2017 sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite
        in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld nie.
        Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

                                             7

### Page 8

BESIGHEIDSTUDIES
                             NASIENRIGLYNE
                                                 (VRAESTEL 1)        GR12 0625

AFDELING A (VERPLIGTEND)
VRAAG 1

1.1 1.1.1 B 

    1.1.2 A 

    1.1.3 C 

    1.1.4 B 

    1.1.5 D 
                                                                    (5 x 2)   (10)

1.2 1.2.1 Breëbasis Swart Ekonomiese Bemagtiging 

    1.2.2 Nasionale Verbruikerskommissie 

    1.2.3 induksie 

    1.2.4 produksie 

    1.2.5 byvoordele 
                                                                    (5 x 2)   (10)

1.3 1.3.1 E 

    1.3.2 A 

    1.3.3 G 

    1.3.4 J 

    1.3.5 B 
                                                                    (5 x 2)   (10)
                                                      TOTAAL AFDELING A:       30
                                                  UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                    VRAAG 1         PUNTE
                                                      1.1             10
                                                      1.2             10
                                                      1.3             10
                                                    TOTAAL            30

                                        8

### Page 9

BESIGHEIDSTUDIES
                              NASIENRIGLYNE
                                                     (VRAESTEL 1)           GR12 0625

AFDELING B

Sien slegs die antwoorde op die EERSTE TWEE vrae na.

VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS

2.1 Pilare van BBSEB
    - Bestuursbeheer 
    - Eienaarskap 
    - Ondernemings- en verskaffersontwikkeling/(OVO) 
    - Vaardigheidsontwikkeling 
    - Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Sosiale verantwoordelikheid 
    LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                               (4 x 1)   (4)

2.2 Regte van werknemers in terme van die Wet op Arbeidsverhoudinge/WAV
     - Werknemers kan aan ŉ vakbond van hul keuse behoort. 
     - Wettige stakings loods as ŉ oplossing vir griewe. 
     - Verwys onopgeloste werkplekgeskille/dispute na die KVBA. 
     - Verwys onopgeloste KVBA-geskille/dispute na die arbeidshof op appèl. 
     - Versoek vakbondverteenwoordigers om werknemers by te staan/te
        verteenwoordig in griewe-/dissiplinêre verhore. 
     - Vakbondverteenwoordigers kan redelike tyd met betaling van die werk af neem
        om vakbond-verwante verpligtinge aan te spreek. 
     - ŉ Werkplekforum te stig waar ŉ besigheid 100 of meer werknemers het om
        werkverwante kwessies op te los/aan te spreek. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die regte van werknemers in
    terme van die WAV.
                                                                               Maks.    (6)

                                          9

### Page 10

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                        (VRAESTEL 1)             GR12 0625

2.3 Wet op Vaardigheidsontwikkeling

     2.3.1    Voldoening aan die Wet op Vaardigheidsontwikkeling vanuit die
              scenario
              -   ZV moedig werknemers aan om hul vaardighede te verbeter en aktief by
                  leerlingskappe betrokke te raak. 
              -   Hulle assesseer ook die vaardighede van werknemers om die areas te
                  bepaal waarin vaardigheidsontwikkeling nodig is. 
                  LET WEL: 1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                              2. Ken slegs punte toe vir antwoorde wat uit die
                                  scenario aangehaal word.                     (2 x 1)        (2)

     2.3.2    Bevondsing van SOOO’s (‘SETA’s’)
              -   Vaardigheidsontwikkelingsheffings word deur werkgewers aan SAID
                  betaal as ŉ invorderingsagentskap vir die regering. 
              -   Werkgewers met ŉ salarisrekening wat R500 000 per jaar oorskry, moet
                  een persent (1%) van hul jaarlikse salarisse as ŉ heffing betaal. 
              -   Die onderskeie SETAs ontvang tagtig persent (80%) van die heffing vir
                  organisatoriese-uitgawes en die oorblywende twintig persent 20% word
                  aan die Nasionale Vaardigheidsfonds betaal. 
              -   Skenkings/Toelaes ontvang van die publiek/besighede/KMI-programme.
              -   Surplusfondse van staatsinstellings. 
              -   Fondse ontvang uit die lewering van hul dienste. 
              Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bevondsing van
              SOOO’s (‘SETAs’).                                                   Maks. (4)

2.4 Soorte intensiewe strategieë
    Markpenetrasie/Markbinnedringing/Markindrining 
    - Nuwe produkte word in ‘n huidige mark ingedring teen ‘n lae prys tot dit goed
        bekend is aan klante en dan word die pryse verhoog 
    - Besighede fokus daarop om bestaande produkte in ‘n bestaande mark te verkoop
        om hul markaandeel te vergroot. 
    - Besighede gebruik marknavorsing oor huidige klante, om te besluit hoe om hulle
        bemarkingsmengsel te verbeter. 
    - Aggressiewe bemarkingsveldtogte soos verlaging/vermindering van pryse word
        gebruik om potensiële klante/bestaande kliënte te lok. 
    - Besighede wysig/modifiseer nie bestaande/huidige produkte of stel nuwe
        produkte bekend tydens mark penetrasie nie. 
    - Pas’n intensiewe adverterinsveldtog toe om bewusmaking van die produkte en
        klantelojaliteit te verhoog. 
    - Neem meer verkoopspersoneel in diens om verkope/dienste te verbeter. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met markpenetrasie/-
    binnedringing/-indringing as ŉ intensiewe strategie.
                                                                           Strategie (2)
                                                                         Bespreking (1)
                                                                           Submaks (3)

                                             10

### Page 11

BESIGHEIDSTUDIES
                               NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)            GR12 0625

   Markontwikkeling 
    - Dis ŉ groeistrategie, waarmee besighede poog om hul bestaande produkte in nuwe
        markte te verkoop. 
    - Besighede teiken verbruikers in ŉ potensiële mark wat buite sy gewone teikenmark
        val. 
    - Toename in verkope van bestaande produkte deur die ontwikkeling van nuwe
        markte. 
    - Pryse word herstruktureer/hersien om voorsiening te maak vir kliënte/verbruikers
        van alle inkomstevlakke. 
   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met markontwikkeling as ŉ
   intensiewe strategie.
                                                                            Strategie (2)
                                                                          Bespreking (1)
                                                                            Submaks (3)
    Produkontwikkeling 
   - Dis ŉ groeistrategie waar besighede poog om nuwe produkte in bestaande mark
        bekend te stel/wysiging van bestaande produk(te). 
   - Besighede ontwikkel nuwe idees/ontwikkel nuwe produkte/dienste. 
   - Besighede voer toetsbemarking/marknavorsing uit om te bepaal of nuwe produkte
        deur die bestaande kliënte aanvaar sal word. 
   - Nuwe produkte kan verskillend/van ŉ beter gehalte as dié van mededingers
        wees. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met produkontwikkeling as ŉ
    intensiewe strategie.
                                                                           Strategie (2)
                                                                         Bespreking (1)
                                                                          Submaks (3)
    LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                                                                                 Maks.      (6)
2.5 2.5.1    Porter se Vyf Kragte-model
             Porter se Vyf Kragte-model vanuit die scenario

                PORTER SE VYF KRAGTE-                       MOTIVERINGS
                         MODEL
              1. Onderhandelingskrag van       Hulle het ŉ opname gemaak van hoe
                 kopers/krag van kopers      groot korporatiewe kliënte kan
                                               onderhandel vir laer
                                               sagtewarelisensiefooie. 
              2.   Bedreiging van substitusie/ Hulle het ook geëvalueer of hul
                   plaasvervangers           tegnologie-oplossings maklik met
                                               meer bekostigbare alternatiewe
                                               vervang kan word. 
                                   Submaks (4)                          Submaks (2)
             LET WEL: 1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                      2. Ken punte toe vir Porter se Vyf Kragte-model selfs al is
                         die aanhaling onvolledig.
                      3. Moenie punte vir die motivering toeken as die Porter se
                         Vyf Kragte-model verkeerd geïdentifiseer is nie.
                                                                            Maks.           (6)

                                           11

### Page 12

BESIGHEIDSTUDIES
                               NASIENRIGLYNE
                                                      (VRAESTEL 1)            GR12 0625

     2.5.2   Strategiese bestuursproses
             OPSIE 1
             - Moet ŉ duidelike visie/missiestelling/meetbare/realistiese doelwit 
                 instel. 
             - Identifiseer geleenthede/swakhede/sterkpunte/bedreigings  deur ŉ
                 omgewings/situasionele-analise te doen. 
             - Instrumente beskikbaar vir omgewingsanalise  kan ŉ SSGB-analise/
                 Porter se Vyf Kragte-model/PESTWO analise/nywerheidsanalise-
                 instrument insluit. 
             - Formuleer alternatiewe strategieë  om op die uitdagings te reageer. 
             - Ontwikkel (ŉ) plan(ne) van aksie,  van die take om te doen/spertye wat
                 gehaal moet word/bronne wat bekom moet word, insluit. 
             - Implementeer geselekteerde strategieë deur dit aan alle
                 belanghebbendes te kommunikeer/organiseer
                 besigheidshulpbronne/motiveer personeel. 
             - Voordurende evaluering/monitering/meet van strategieë  om
                 regstellende stappe te onderneem. 
             Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die strategiese
             bestuursproses.
                                                 OF
             OPSIE 2
             -   Hersien/analiseer/ herondersoek  hulle visie-/missiestelling. 
             -   Doen ŉ omgewingsontleding  deur gebruik te maak van modelle soos
                 SSGB/PESTWO/ Porter se Vyf Kragte -model. 
             -   Formuleer ŉ strategie,  soos ŉ defensiewe/afleggingstrategie. 
             -   Implementeer ŉ strategie  met gebruik van ŉ templaat soos ŉ
                 aksieplan. 
             -   Beheer/Evalueer/Monitor die geïmplementeerde strategie  om
                 gapings/afwykings in die implementering te identifiseer. 
             -   Neem regstellende stappe  om te verseker dat doelwitte/doelstellings
                 behaal word. 
             Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die strategiese
             bestuursproses.
                                                                                  Maks.   (4)
2.6 Verbod op indiensneming van kinder- en dwangarbeid as ŉ bepaling van die
    Wet op Basiese Diensvoorwaardes
    - Dit is onwettig om ŉ kind  jonger as 15 in diens te neem. 
    - Dit is ook onwettig om iemand te dwing om te werk. 
    - Besighede mag kinders bo die ouderdom van 15 in diens neem indien
        indiensneming nie skadelik is vir hul welstand/gesondheid/opvoeding/morele en
        maatskaplike ontwikkeling nie. 
    - Minderjariges/Kinders onder die ouderdom van 18 mag nie betrokke raak by
        gevaarlike werk/werk wat vir ŉ volwassene bedoel is nie. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verbod op indiensneming
    van kinder- en dwangarbeid as ŉ bepaling van die Wet op Basiese
    Diensvoorwaardes.                                                            Maks.    (4)

                                           12

### Page 13

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)            GR12 0625

2.7 Optredes wat as nie-nakoming beskou word van die Wet op Gelyke
    Indiensneming (WGI), 1998 (Wet 55 van 1998).
     - Om mense toegang tot die werkplek te weier, gebaseer op enige vorm van
       diskriminasie soos geslag, ras, kultuur, geloof, taal en geslag. 
     - Die onregverdige behandeling van werkers en die verkeerdelike bevordering van
       regstellende aksie in die werkplek. 
     - Die weiering om jong vroue in diens te neem omdat hulle in die toekoms sou kies
       om kinders te hê. 
     - Die uitvoering van MIV-toetse tensy die toetsing deur die Arbeidshof geregverdig
       word. 
     - Die weiering om ŉ persoon in diens te neem as gevolg van sterk godsdienstige of
       kulturele oortuigings, of as gevolg van ŉ gestremdheid. 
     - Die teistering en viktimisering van ŉ werknemer in enige vorm word volgens die
       WGI as diskriminerend beskou. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met optredes wat as oortreding an
    die WGI beskou word                                                            Maks.    (4)
                                                                                           [40]
                                                          UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                                VRAAG 2   PUNTE
                                                                   2.1       4
                                                                   2.2       6
                                                                  2.3.1      2
                                                                  2.3.2      4
                                                                   2.4       6
                                                                  2.5.1      6
                                                                  2.5.2      4
                                                                   2.6       4
                                                                   2.7       4
                                                                TOTAAL       40

                                            13

### Page 14

BESIGHEIDSTUDIES
                               NASIENRIGLYNE
                                                     (VRAESTEL 1)            GR12 0625

VRAAG 3: BESIGHEIDSGELEENTHEDE

3.1 Voorbeelde van voordele vir werknemers in die werkplek
    - Mediese Hulpfonds/Gesondheidsversekeringsfonds 
    - Pensioenfonds 
    - Voorsorgfonds 
    - Begrafnisvoordele 
    - Motor/Reis/Behuising/Selfoon/Kleretoelae 
    - Prestasiegebaseerde aansporings 
    - Uitreiking van bonusaandele 
    - Personeelafslag/Gratis of laekoste etes/Kantiengeriewe 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voorbeelde van voordele vir
    werknemers in die werkplek.
    LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                               (4 x 1)    (4)

3.2 Keuringsprosedure as ŉ menslike hulpbronaktiwiteit
    OPSIE 1
    -   Bepaal regverdige assesseringskriteria waarop keuring gebaseer sal word. 
    -   Aansoekers moet die aansoekvorms/curriculum vitae en gesertifiseerde
        persoonlike dokumente/ID's/bewyse van kwalifikasies inhandig. 
    -   Sorteer dokumente/CV's ontvang volgens die assesserings-/keuringskriteria. 
    -   Keur/Bepaal watter aansoeke aan die minimum posvereistes voldoen en skei dit
        van die res van die aansoeke. 
    -   Voorlopige onderhoude word gevoer as baie geskikte aansoeke ontvang was om
        geskikte kandidate te identifiseer. 
    -   Referentekontroles/Keuringsproses moet gevolg word om die
        werksondervinding/kriminele-/kredietrekords/kwalifikasies op die CV's te
        verifieer. 
    -   Stel ŉ kortlys saam van potensiële geïdentifiseerde kandidate. 
    -   Kandidate op kortlys kan aan verskillende tipes keuringstoetse onderwerp word
        soos vaardigheidstoetse. 
    -   Nooi aansoekers/kandidate wat gekortlys is vir ŉ onderhoud. 
    -   ŉ Geskrewe aanbod word aan die gekose kandidaat gemaak. 
    -   Lig onsuksesvolle kandidate in oor die uitkoms van die aansoek. /Sommige
        advertensies dui die spertyd aan vir aankondiging van slegs suksesvolle
        kandidate. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die keuringsprosedure as ŉ
    menslike hulpbronaktiwiteit.
                                              OF

                                          14

### Page 15

BESIGHEIDSTUDIES
                               NASIENRIGLYNE
                                                      (VRAESTEL 1)            GR12 0625

    OPSIE 2
    - Ontvang dokumentasie soos aansoekvorms en sorteer dit volgens die kriteria
        van die pos. 
    - Evalueer CV's en skep ŉ kortlys/Doen voorafkeurings van aansoekers. 
    - Gaan inligting op CV's na en kontak die referente. 
    - Doen voorlopige siftingsonderhoude om aansoekers te identifiseer wat nie vir die
        werk geskik is nie, alhoewel hulle aan al die vereistes voldoen. 
    - Assesseer/Toets kandidate wat vir senior posisies aansoek gedoen het/om te
        verseker dat die beste kandidaat gekies word. 
    - Hou onderhoude met kandidate op die kortlys. 
    - Bied indiensneming aan die gekeurde kandidate op. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die keuringsprosedure as ŉ
    menslikehulpbronaktiwiteit.
    LET WEL: Prosedure kan in enige volgorde wees.                             Maks.      (6)

3.3 Wetlike vereistes van ŉ dienskontrak

    3.3.1    Wetlike vereistes van ŉ dienskontrak vanuit die scenario
             - Die kontrak sluit ŉ gedragskode en etiese kode in. 
             - CV het verduidelik dat die dienskontrak in die loop van diens
                heronderhandel kan word. 
             LET WEL: 1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                          2. Ken slegs punte toe vir antwoorde wat uit die scenario
                             aangehaal word.                                 (2 x 1)      (2)

    3.3.2    Ander wetlike vereistes van ŉ dienskontrak
             - Die werkgewer en werknemer moet instem  tot enige veranderinge aan
                die kontrak. 
             - Geen party mag aspekte van die indiensnemingskontrak  eensydig
                verander nie. 
             - Die werkgewer en die nuwe werknemer  moet albei die kontrak
                onderteken. 
             - Die werkgewer moet die bepalings en voorwaardes  van die
                dienskontrak aan die werknemer verduidelik. 
             - Dit mag geen vereistes bevat wat teenstrydig is met  en nie aan die
                WBDV voldoen nie. 
             - Diensvoorwaardes/pligte/verantwoordelikhede/rolle van die
                werknemers ✓ moet duidelik uiteengesit word. 
             - Die vergoedingspakket, insluitend voordele  moet duidelik aangedui
                word. 
             - Alle besigheidsbeleide, prosedures en dissiplinêre kodes/reëls  kan
                deel uit maak van die dienskontrak. 
             - Die werkgewer moet die werknemer toelaat om die kontrak deeglik deur
                te lees  voordat dit onderteken word. 
             Enige ander relevante antwoord wat verband hou met ander wetlike
             vereistes van die dienskontrak.
             LET WEL: Moenie punte toeken vir antwoorde wat in VRAAG 3.3.1
                          aangehaal is nie.                                       Maks.   (4)

                                           15

### Page 16

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)            GR12 0625

3.4 Die rol van die onderhoudvoerder tydens die onderhoud
    - Ken dieselfde hoeveelheid tyd aan elke kandidaat toe. 
    - Stel lede van die onderhoudspaneel aan elke kandidaat/onderhoudvoerder voor.
        
    - Laat die werkaansoeker op sy gemak voel. 
    - Verduidelik die doel van die onderhoud aan die paneel en die
        werkaansoeker. 
    - Skryf die antwoorde van die kandidaat/aansoeker neer op vir toekomstige
        verwysing. 
    - Moenie die aansoeker verkeerd inlig/mislei nie. 
    - Gee geleentheid vir die aansoeker om vrae te vra. 
    - Sluit die onderhoud af deur die kandidaat te bedank vir die bywoning van die
        onderhoud. 
    - Stel dieselfde stel vrae aan alle kandidate. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van die
    onderhoudvoerder tydens die onderhoud.                                       Maks.     (4)

3.5 Verskil tussen gehaltebeheer en gehalteversekering

                 GEHALTEBEHEER                      GEHALTEVERSEKERING
     -   Stelsel wat verseker dat die verlangde   -
                                                  Kontroles uitgevoer gedurende en
         gehalte verkry word deur die finale      na afloop van die
         produk te inspekteer.                  produksieproses. 
     -   Verseker dat die finale produk aan die- Verseker dat die vereiste
         vereiste standaarde voldoen.           standaarde behaal word tydens
                                                  elke fase van die proses. 
     - Proses wat verseker dat produkte        - Prosesse wat in plek gestel word
         deurlopend volgens hoë standaarde        om te verseker dat die gehalte van
         vervaardig word.                       produkte/dienste/stelsels voldoen
                                                  aan voorafbepaalde standaarde
                                                  met minimale defekte/ vertragings/
                                                  tekortkominge. 
     - Kontrolering van grondstowwe/           - Verseker dat elke proses daarop
         werknemers/masjinerie/werkmanskap/       gemik is om die produk die eerste
         produkte om te verseker dat hoë          keer reg te kry en voorkom dat
         standaarde gehandhaaf word.            foute herhaal word. 
     - Behels die daarstelling van             - Het te doen met die 'inbou' van
         teikens/meting van prestasie en die      kwaliteit in teenstelling met die
         neem van regstellende maatreëls.       nagaan van kwaliteit.
      Enige ander relevante antwoord wat       Enige ander relevante antwoord wat
      verband hou met gehaltebeheer.           verband hou met gehalteversekering.
                                  Submaks. (2)                            Submaks. (2)

     LET WEL: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
              2. Die verskil hoef nie verbind te wees nie, maar moet duidelik
                 wees.
              3. Ken ŉ maksimum van TWEE (2) punte toe, indien die verskil nie
                 duidelik is nie/Sien slegs óf gehaltebeheer óf
                 gehalteversekering na.                                     Maks.          (4)

                                             16

### Page 17

BESIGHEIDSTUDIES
                               NASIENRIGLYNE
                                                      (VRAESTEL 1)            GR12 0625

3.6 TGB elemente

     3.6.1    TGB elemente van toepassing op VET vanuit die scenario
              Voldoende finansiering en kapasiteit                             Maks.    (2)

     3.6.2    Ander voordele van voldoende finansiering en kapasiteit
              - Groot besighede het voldoende finansiering  om alles te toets voor
                  implementering. 
              - Hulle kan bekostig om stelsels in plek te hê  om foute in
                  prosesse/defekte in grondstowwe/produkte te voorkom. 
              - Groot besighede kan hoogsbetaalde spesialiste bekostig  om
                  gevorderde opleiding met werknemers te doen. 
              - Kan bekostig om kwaliteit grondstowwe  en toerusting aan te koop. 
              Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
              voldoende finansiering en kapasiteit as ŉ TQM-element op groot besighede.

              LET WEL: Moenie punte toeken vir ‘n antwoord wat uit die scenario
              aangehaal is nie.
                                                                             Maks.        (4)

3.7 Voordele van ŉ goeie gehalte bestuurstelsel
          - Effektiewe kliëntediens word gelewer,  wat lei tot verhoogde kliënte
             tevredenheid. 
          - Tyd en hulpbronne  word doeltreffend gebruik. 
          - Produktiwiteit neem toe  deur behoorlike tydsbestuur/die gebruik van
             hulpbronne van hoë gehalte. 
          - Produkte/Dienste word voortdurend verbeter,  wat tot verhoogde vlakke
             van klant tevredenheid lei. 
          - Visie/Missie/Besigheidsdoelwitte  kan bereik word. 
          - Besigheid het ŉ mededingende voordeel  bo sy mededingers. 
          - Gereelde opleiding sal deurlopend die gehalte van werknemers  se
             vaardighede/kennis verbeter. 
          - Werkgewers en werknemers sal ŉ gesonde werksverhouding hê  wat
             gelukkige/produktiewe werkers tot gevolg sal hê. 
          - Verhoogde markaandeel/finansiële stabiliteit want meer kliënte  verbeter
             winsgewendheid. 
          - Verbeter besigheid se beeld  aangesien daar minder
             gebreke/terugsendings is. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van ŉ goeie
    gehalte bestuurstelsel.                                                       Maks.   (6)

                                           17

### Page 18

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)            GR12 0625

3.8 Rolle van gehaltesirkels as deel van die deurlopende verbetering van prosesse
    en stelsels
       - Los probleme op ten opsigte van kwaliteit en implementeer verbeterings. 
       - Ondersoek probleme en stel oplossings aan bestuur voor. 
       - Verseker dat daar geen duplisering van aktiwiteite/take in die werkplek is
           nie. 
       - Maak voorstelle vir die verbetering van prosesse en stelsels in die
           werkplek. 
       - Verbeter die gehalte van produkte/dienste/produktiwiteit deur gereelde
           hersiening van gehalteprosesse. 
       - Monitor/Versterk strategieë sodat die besigheid se bedrywighede glad
           verloop. 
       - Verhoog werknemers se moraal/motivering om spangees te bevorder in die
           bereiking van organisasie-doelwitte 
       - Dra by tot die verbetering en ontwikkeling van die organisasie. 
       - Verminder die oortolligheidkoste/verkwiste pogings op die lang termyn. 
       - Verhoog die aanvraag vir die goedere/dienste van die besigheid. 
       - Skep harmonie en hoё werkverrigting in die werkplek. 
       - Bou ŉ gesonde werksverhouding tussen die werkgewer en die werknemer. 
       - Verbeter werknemerslojaliteit en toewyding tot die besigheidsdoelwitte. 
       - Verbeter werknemerskommunikasie op alle vlakke van die besigheid. 
       - Ontwikkel ŉ positiewe houding/gevoel van betrokkenheid in
           besluitnemingsprossese van dienste aangebied. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van gehaltesirkels as
    deel van die deurlopende verbetering van prosesse en stelsels.                 Maks.    (4)
                                                                                           [40]
                                                          UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                                VRAAG 3   PUNTE
                                                                   3.1       4
                                                                   3.2       6
                                                                  3.3.1      2
                                                                  3.3.2      4
                                                                   3.4       4
                                                                   3.5       4
                                                                  3.6.1      2
                                                                  3.6.2      4
                                                                   3.7       6
                                                                   3.8       4
                                                                TOTAAL       40

                                            18

### Page 19

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)             GR12 0625

VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE

BESIGHEIDSOMGEWINGS

4.1 Verbruikersregte soos in die Wet op Verbruikersbeskerming/WVB gestipuleer
    - Reg om te kies 
    - Reg op privaatheid 
    - Reg op regverdige en billike handelspraktyke 
    - Reg op inligting oor produkte en ooreenkomste/Reg op openbaarmaking en
      inligting 
    - Reg op billike en verantwoordelike bemarking 
    - Reg op billike waarde/goeie gehalte en veiligheid
    - Reg op aanspreeklikheid deur verskaffers 
    - Reg op eerlike/billike en redelike bepalings en voorwaardes 
    - Reg op gelykheid in die verbruikersmark 
    LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                              (4 x 1)        (4)

4.2 Soorte defensiewe strategieë
    Vervreemding/Ontbondeling 
    - Van die hand sit/Verkoop van bates/afdelings wat nie meer winsgewend/produktief
       is nie. 
    - Verkoop van afdelings/produklyne wat stadige groeipotensiaal toon. 
    - Vermindering van die aantal aandeelhouers deur eienaarskap te verkoop. 
    - Afbetaling van skuld deur verkoop van onproduktiewe bates. 
    - Onttrekking/Afstand doen van beleggingsaandeel in ŉ ander besigheid. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met vervreemding/ontbondeling as
    ŉ soort defensiewe strategie.
                                                                            Strategie (2)
                                                                         Beskrywing (1)
                                                                           Submaks (3)
    Aflegging 
    - Beëindiging van die indiensnemingskontrakte/werknemers laat gaan vir bedryfs
       redes/om kostes te verminder/uitgawes. 
    - Vermindering van die aantal produklyne/sluiting van sekere afdelings kan
       veroorsaak dat sommige werkers oortollig word. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aflegging as ŉ soort
    defensiewe strategie.
                                                                            Strategie (2)
                                                                         Beskrywing (1)
                                                                           Submaks (3)

                                            19

### Page 20

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                        (VRAESTEL 1)             GR12 0625

    Likwidasie 
    - Verkoop alle bates/Bring besigheids aktiwiteite tot ‘n einde om krediteure te betaal
       weens ŉ gebrek aan kapitaal 
    - Verkoop van die hele besigheid om aandeelhouers ŉ billike prys vir hul aandele te
       betaal. 
    - Laat krediteure toe om aansoek te doen vir gedwonge likwidasie om hul eise te
       laat afhandel. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met likwidasie as ŉ soort
    defensiewe strategie.
                                                                              Strategie (2)
                                                                           Beskrywing (1)
                                                                             Submaks (3)

    LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                                      Maks.    (6)

4.3 Uitdagings in die besigheidsomgewings

                             UITDAGINGS                                 OMGEWING
                                 (4.3.1)                                  (4.3.2)
     1. Onlangs het hul werknemers begin staak rakende                    Mikro 
        meningsverskille oor die jaarlikse prestasiebonus. 
     2. BB moet vroeër op Vrydae sluit weens die stygende                   Makro 
        misdaadsyfer. 
     3. ŉ Nuwe mededinger, Petals & Posies, het goedkoper                   Mark 
        blommerangskikkings begin aanbied. 
                                                          Maks. (3)            Maks. (3)

    LET WEL:     1. Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                 2. Moenie punte toeken vir uitdagings wat nie volledig uit die
                    scenario aangehaal word nie.
                 3. Moenie punte toeken vir die besigheidsomgewing as dit nie
                    gekoppel is aan die uitdaging nie.
                                                                              Maks.           (6)

                                             20

### Page 21

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)            GR12 0625

4.4 Optredes wat as oortreding van die WGI beskou word
    - Die Nasionale Kredietreguleerder (NKR) kan die besigheid beboet vir oortreding
        van die wet. 
    - Besighede/kredietverskaffers mag geen addisionele koste of rente hef op
        onwettige kredietooreekomste wat tot stand gekom het nie. 
    - Die hof kan die toestaan van krediet deur die besigheid as roekeloos verklaar, en
        kan verbruikers beveel om nie die krediet/of deel daarvan aan die besigheid
        terug te betaal nie. 
    - Besighede mag nie betaling eis, dagvaar of beslag lê op die kliënte/verbruiker se
        salarisse/bates om skuld terug te betaal nie. 
    - Die kredietverskaffer moet alle koste dra om die negatiewe inligting van
        verbruikers te verwyder wat as gevolg van die roekelose toestaan van krediet op
        die swartlys geplaas is. 
    - Die besigheidslisensie kan teruggetrek word vir die roekelose toestaan van
        krediet en growwe oortredings van die NKW. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die optredes wat as oortreding
    van die WGI beskou word.
                                                                                   Maks.   (4)
BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE

4.5 Bronne van eksterne werwing
    - Gedrukte media soos koerante/strooibiljette/tydskrifte/plakkate 
    - Elektroniese media soos radio/TV 
    - Sosiale media/Sosiale netwerke/Internet/Besigheidswebwerwe 
    - Werwingsagentskappe 
    - 'Walk-ins' 
    - Roofwerwing 
    - Professionele verenigings 
    - Netwerke 
    - Opvoedkundige/Opleidingsinstansies 
    - 'Word-of-mouth' 
    - Advertensieborde 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met bronne van eksterne werwing.
    LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                               (4 x 1)      (4)

                                            21

### Page 22

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)             GR12 0625

4.6 Dienskontrak

     4.6.1   Aspekte van die dienskontrak
             -  Werksure 
             -  Proeftydperk 
             LET WEL : Ken slegs punte toe vir antwoorde uit die scenario aangehaal
                                                                              (2 x 1)       (2)

     4.6.2   Redes vir die beëindiging van ŉ indiensnemingskontrak
             -   Die werkgewer kan ŉ werknemer ontslaan vir (ŉ) geldige rede(s),  soos
                 onbevredigende werksprestasie/wangedrag. 
             -   Werkgewer het dalk nie meer werk  vir oortollige werknemers nie/kan
                 nie die kontrak voltrek of nakom nie/word geherstruktureer. 
             -   Die werkgewer kan sommige werknemers aflê  as gevolg van
                 insolvensie/is nie meer in staat om werknemers te betaal nie. 
             -   Werknemers het besluit om te gaan/vrywilliglik te bedank  vir beter
                 werksgeleenthede. 
             -   ŉ Werknemer bereik die voorafbepaalde ouderdom  vir aftrede. 
             -   Onbevoegdheid van ‘n werknemer om te werk  as gevolg van
                 beserings/siektes. 
             -   Deur ŉ wedersydse ooreenkoms  tussen werkgewer en werknemer. 
             -   Die termyn van die indiensnemingskontrak  verval/kom tot ŉ einde. 
             Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die redes vir die
             beëindiging van ŉ indiensnemingskontrak.                               Maks.   (4)

4.7 Impak van totale gehaltebestuur/TGB indien swak geïmplementeer
    - Werknemers is nie voldoende opgelei nie  wat tot lae gehalte produkte lei. 
    - Afname in produktiwiteit,  as gevolg van onderbrekings. 
    - Besighede sal moontlik nie in staat wees om die nodige veranderinge aan
      produkte/dienste aan te bring  om sodoende die behoeftes van klante te
      bevredig nie. 
    - Die besigheid se reputasie/beeld kan skade lei  as gevolg van swak
      kwaliteit/foutiewe produkte. 
    - Stel onrealistiese spertye  wat nie bereik kan word nie. 
    - Beleggers kan hul beleggings onttrek,  indien daar ŉ afname in winste is. 
    - Klante sal baie alternatiewe hê om van te kies  en die impak kan vernietigend vir
      die besigheid wees. 
    - Afname in verkope,  omdat meer produkte deur ontevrede klante teruggestuur
      word. 
    - Hoë personeelomset  as gevolg van swak vaardigheidsontwikkeling. 
    - Ongedokumenteerde/Ongekontroleerde gehaltebeheerprosesse/-stelsels  kan lei
      tot foute/afwykings vanaf voorafbepaalde gehaltestandaarde. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die impak van TGB indien
    besighede dit swak implementeer.                                              Maks.     (6)

                                            22

### Page 23

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                       (VRAESTEL 1)            GR12 0625

4.8 Gehalte-aanwysers van die aankoopfunksie
    - Besighede moet grondstowwe/produkte in groot hoeveelhede teen laer/
      afslagpryse aankoop. 
    - Verseker dat daar geen onderbreking in produksie as gevolg van voorraadtekorte
      is nie. 
    - ŉ Deeglike begrip van bestuur van die verskaffingsketting om die korrekte
      verkrygingsprosedures/-prosesse toe te pas. 
    - Handhaaf optimale voorraadvlakke om te veel/verouderde voorraad te vermy/
      verminder. 
    - Moniteer en rapporteer oor minimum voorraadvlakke om voorraadtekorte te
      vermy. 
    - Verlangde hoeveelhede moet op die regte tyd en plek afgelewer word. 
    - Implementeer/Hou voorraadbeheerstelsels in stand om die veiligheid van die
      voorraad te verseker. 
    - Doeltreffende gebruik van bergingsgeriewe en handhawing van die produkgehalte
      terwyl dit geberg word. 
    - Kies betroubare verskaffers wat die beste gehalte grondstowwe/kapitaalgoedere
      teen bekostigbare pryse verskaf. 
    - Plaas bestellings betyds en volg bestellings gereeld op om te verseker dat
      goedere betyds afgelewer word. 
    - Doeltreffende koördinering tussen die aankope- en produksiedepartemente sodat
      aankooppersoneel die produksieproses/vereistes verstaan. 
    - Betrek verskaffers by strategiese beplanning/produkontwerp/materiaalkeuses/
      gehaltebeheerprosesse. 
    - Bewerkstellig verhoudings met verskaffers sodat hulle in lyn is met die besigheid
      se visie/missie/waardes. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die gehalteaanwyser van die
    aankoopfunksie.                                                                Maks.    (4)
                                                                                           [40]
                                                          UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                                VRAAG 4    PUNT
                                                                   4.1        4
                                                                   4.2        6
                                                                  4.3.1       3
                                                                  4.3.2       3
                                                                   4.4        4
                                                                   4.5        4
                                                                  4.6.1       2
                                                                  4.6.2       4
                                                                   4.7        6
                                                                   4.8        4
                                                                TOTAAL       40

                                                                TOTAAL AFDELING B:          80

                                            23

### Page 24

BESIGHEIDSTUDIES
                                NASIENRIGLYNE
                                                        (VRAESTEL 1)             GR12 0625

AFDELING C

Sien slegs dieantwoorde op die EERSTE vraag na.

VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWINGS (BESIGHEIDSTRATEGIEË)

5.1 Inleiding

     - Die evaluering van ŉ besigheidstrategie is van kardinale belang om die
        doeltreffendheid daarvan te bepaal en tred te hou met voortdurende
        veranderinge. 
     - Maatskappye kan groei en hul markposisie verbeter deur verskillende
        integrasiestrategieë. 
     - Besighede ondervind uitdagings van uiteenlopende PESTWO-faktore wat
        onderbrekings in hul daaglikse prosesse kan veroorsaak. 
     - Om hierdie uitdagings aan te spreek, moet besighede ingelig bly en volhoubare
        praktyke verwelkom. 
     Enige ander relevante inleiding wat verband hou met stappe in strategie-evaluering/
     tipes integrasiestrategieë/PESTWO-faktore wat uitdagings vir besighede inhou/
     maniere waarop besighede uitdagings wat deur die PESTWO-faktore gestel word,
     kan hanteer.                                                            Enige (2 x 1)   (2)

5.2 Stappe in strategie-evaluering
    - Ondersoek die onderliggende basis van ŉ besigheidstrategie. 
    - Kyk vorentoe en agtertoe in die implementeringsproses. 
    - Vergelyk die verwagte prestasie met die werklike prestasie. 
    - Bepaal die redes vir afwykings en ontleed hierdie redes. 
    - Neem korrektiewe aksie sodat die afwykings reggestel kan word. 
    - Stel spesifieke datums vir beheer en opvolging. 
    - Stel ŉ tabel op van die voor- en nadele van ŉ strategie. 
    - Besluit op die verlangde uitkoms soos in die vooruitsig gestel met die daarstelling
       van die strategieë. 
    - Oorweeg die impak van die strategiese implementering in die interne en eksterne
       omgewings van die besigheid. 
    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die stappe in strategie-
    evaluering.
    LET WEL: Aanvaar stappe in enige volgorde.                                     Maks. (10)

                                             24

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — Business Studies · QP · 2025 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 MEMO JUNE2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-memo-june2023-afrikaans/b6fe3b04-1f8d-4bca-83d3-0fb4afae6b67) — Business Studies · Memo · 2023 · Afr
- [Grade 12 NSC Business Studies P1 (Afrikaans) 2020 Preparatory Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-business-studies-p1-afrikaans-2020-preparatory-possible-answers/48729a29-53d6-4800-bf7a-8ddb1d000fc1) — Business Studies · Memo · 2020 · Afr
- [Gr 12 Business Studies P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-business-studies-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/11936e49-b2e2-4b0c-a897-9ba405666580) — Business Studies · QP · 2024 · Afr
- [BSTD P1 QP AFR JUNE 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2024-north-west-june-exam-question-paper-paper-1-afrikaans/ed063383-a57d-4aa2-a2c1-f26445e43c58) — Business Studies · QP · 2024 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2022 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2022-afrikaans/be8e7318-8cb4-4d1b-b83a-12d6a4b7bc75) — Business Studies · QP · 2022 · Afr

## More from Grade 12 Business Studies

- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr
- [KZN Business Studies Grade 12 September 2024 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/kzn-business-studies-grade-12-september-2024-p2-and-memo/537bb816-a58a-49d5-99f5-3d09148dcd57) — Memo · 2024
- [Business Studies NSC P1 MEMO May June 2024 Limpopo](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nsc-p1-memo-may-june-2024-limpopo/12cc16ee-3850-423c-ad6f-617854955f54) — Memo · 2024
- [Business Studies P2 MEMO May June 2024 Limpopo](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-memo-may-june-2024-limpopo/8416a833-2199-4449-a9ab-72f1d9ea7ad3) — Memo · 2024
- [Business Studies P1 Nov 2024 MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-nov-2024-mg-afr/8337846e-950a-47bd-978e-9bb7ba510b61) — Memo · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
