# Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 Memo

> Grade 12 Business Studies Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2020 (Afrikaans), 24 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr-12-memo-sept2020-afrikaans/2b879ac7-98e1-4f6d-938b-39bc8b28a924
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr-12-memo-sept2020-afrikaans/2b879ac7-98e1-4f6d-938b-39bc8b28a924)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2020 · Afrikaans. Memorandum, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [BUSINESS STUDIES P1 GR 12 QP SEPT2020 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr-12-qp-sept2020-afrikaans/50169ce2-9771-46af-b24f-b674c07df269) — QP · 2020 · Afr

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NASIONALE
                     SENIOR SERTIFIKAAT

                           GRAAD 12

                      SEPTEMBER 2020

                 BESIGHEIDSTUDIES V1
                    NASIENRIGLYN

PUNTE: 150

               Hierdie nasienriglyn bestaan uit 24 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                   BESIGHEIDSTUDIES V1                    (EC/SEPTEMBER 2020)

 NOTAS AAN NASIENERS

        INLEIDING

 1.     Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die
        volgende te verseker:
        (a)    Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van
               nasien
        (b)    Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
        (c)    Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum
               nasieners oor die hele land
        (d)    Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van
               die vak by skole/onderwysinstellings

 2.     Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter
        van die aard van die vraag afhang.
 3.     Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
        Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:

             'n Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word
             Uit 'n ander betroubare bron kom
             Oorspronklik is
             'n Ander benadering gebruik
        LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

 4.     Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word en
        ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is
        of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een
        punt in plaas van die maksimum van twee punte.)

 5.     Die woord 'Sub-maks.' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n vraag
        of subvraag te vergemaklik.

 6.     Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur 'maks' in die
        uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker
        met die nasien van die skrifte en modereringsproses.

 7.     Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale,
        soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in die
        nasienriglyn van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die
        linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.

 8.     In 'n indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag
        verband hou.

 9.     Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B
        word sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van die
        kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien laasgenoemde
        nie duidelik is nie.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                   BESIGHEIDSTUDIES V1                                         3

 10.      Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui
          aan met 'n 'H' of 'R'.

 11.      Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
          word:

          11.1        Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te
                      antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale
                      (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA
                      verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele
                      hofgedinge.√

          11.2        Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
                      verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n
                      neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval
                      word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te
                      ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste√ wat
                      spandeer word op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal nie
                      verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as
                      beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid
                      kan bewys dat hy nie agterlosig was nie. '√

          LET WEL:           1.    Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer'.
                             2.    Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van
                                   punte.

 12.      Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag,
          kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die
          konteks van elke vraag.
          Kognitiewe werkwoorde, soos:

          12.1        Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor,
                      (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se
                      antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal
                      dus aan die einde daarvan verskyn.

          12.2        Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/ toon
                      verskille, differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp, analiseer,
                      evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande
                      begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief
                      toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde
                      norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid
                      behaal kan word.

 13.      Merk slegs die EERSTE antwoord waar kandidate meer as een antwoord in
          AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word.

Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                   BESIGHEIDSTUDIES V1                       (EC/SEPTEMBER 2020)

 14.      AFDELING B

 14.1     Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE
          VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n
          lyn deur die nie-nagesiende gedeelte te trek of gebruik die woord 'Kanselleer'.

          LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word.

 14.2     Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat.
          Punt 14.1 geld steeds.

 14.3     Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te gee,
          beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde te
          finaliseer.

 14.4     Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

          14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate
                 moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg nagesien word:
                  Feit              2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyn)
                  Verduideliking 1 punt (twee punte sal in Afdeling C toegeken word)
                     Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyn gegee om die
                     toekenning van punte te vergemaklik.

          14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning
                 gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die
                 nasienriglyn toegeken.

 14.5     EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep,
          wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n
          scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B EN
          C (waar van toepassing).

 15.      AFDELING C

 15.1     Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

           Inleiding
                                        Maksimum:
           Inhoud
                                           32
           Gevolgtrekking
           Insig                             8
           TOTAAL                            40

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                   BESIGHEIDSTUDIES V1                                        5

 15.2      Insig bestaan uit die volgende komponente:

            Struktuur/Uitleg      Is daar 'n inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking?                  2
            Ontleding         en Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub-             2
            vertolking           opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van
                                 wat gevra word, getoon word?
                                  Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                                  Alle opskrifte aangespreek:      1 (Een 'A')
                                  Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A')
            Sintese               Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op            2
                                  die vrae gebaseer is?
                                  Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                                  Geen relevante feite: 0 (Twee '-S')
                                  'n Paar relevante feite: 1 (Een '-S')
                                  Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S')
                                  Opsie 1:  Waar 'n kandidaat 50% of meer van die vraag
                                            met slegs relevante feite beantwoord het,
                                            verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken
                                            die maksimum van TWEE (2) punte vir
                                            sintese toe.
                             Opsie 2:       Waar 'n kandidaat minder as 50% van die
                                            vraag met slegs OF 'n paar relevante feite
                                            beantwoord het, verskyn een '-S' in die
                                            linkerkantlyn. Ken 'n maksimum van EEN (1)
                                            punt vir sintese toe.
                             Opsie 3:       Waar 'n kandidaat minder as 50% van die
                                            vraag met geen relevante feite beantwoord
                                            het, verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken
                                            'n NULPUNT toe vir sintese.
            Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde gebaseer op aktuele                        2
                             inligting, huidige neigings en ontwikkelings?
                                                                       TOTAAL VIR INSIG:             8
                                                              TOTALE PUNTE VIR FEITE:                32
                                                  TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32):                  40

          LET WEL: 1.          Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal
                               word uit die inleiding en gevolgtrekking nie.

                         2.    Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
                               INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.

                         3.    Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte
                               INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur 'n
                               verduideliking ondersteun word nie.
 15.3      Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met 'n simbool, bv. ('S, A, -S en/of O').

 15.4      Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/
           nasienriglyn vir elke vraag aangedui.

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                 BESIGHEIDSTUDIES V1                    (EC/SEPTEMBER 2020)

 15.5     Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder-
          afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal
          is, maar lees verder vir oorspronlikheid “O”.

 15.6     Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
          vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O –
          Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui.

                     INHOUD                  PUNTE
                       Feite                32 (maks.)
                        S                       2
                        A                       2
                        S                       2
                        O                       2
                     TOTAAL                     40

 15.7     Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
          wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
          Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
          (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
          (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

 15.8     Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/vertolk, kry hy/sy steeds
          punte vir uitleg/struktuur.

 15.9     Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
          antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/
          subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

 15.10    15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir
                  frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.

          15.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig
                  aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (√) sal
                  geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv.
                  'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie √, waar ondernemings poog
                  om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.'√

                      Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                      kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

 15.11    Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite in
          die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld nie.
          Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                  BESIGHEIDSTUDIES V1                               7

AFDELING A

VRAAG 1

 1.1       1.1.1      D √√
           1.1.2      B √√
           1.1.3      B √√
           1.1.4      A √√
           1.1.5      C √√
                                                                          (5 x 2)     (10)

 1.2       1.2.1      tersiêre √√
           1.2.2      Vergoeding vir Beroepsbeserings en Siektes √√
           1.2.3      bestuur en beheer √√
           1.2.4      posontleding √√
           1.2.5      gehalteversekering √√
                                                                          (5 x 2)     (10)

 1.3       1.3.1      F √√
           1.3.2      E √√
           1.3.3      J √√
           1.3.4      A √√
           1.3.5      I √√
                                                                          (5 x 2)     (10)

                                                             TOTAAL AFDELING A:        30

                                                       UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                          VRAAG 1       PUNTE
                                                            1.1           10
                                                            1.2           10
                                                            1.3           10
                                                          TOTAAL          30

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                BESIGHEIDSTUDIES V1                   (EC/SEPTEMBER 2020)

    AFDELING B
    Sien SLEGS die EERSTE TWEE antwoorde na.
    VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS
    2.1   Soorte defensiewe strategieë
          - Aflegging √
          - Ontbondeling √
          - Likwidasie √
          LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                       (2 x 1)     (2)

    2.2   Rol van SOOO's (SETAs)
          - Ontwikkel sektorvaardigheidsplanne binne die raamwerk van die
            Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie. √√
          - Stel vaardigheidsontwikkelingsplanne op vir hul spesifieke ekonomiese
            sektore. √√
          - Keur vaardigheidsplanne en jaarlikse opleidingsverslae goed. √√
          - Ken toelaes toe aan werkgewers, onderwys- en opleidingverskaffers. √√
          - Betaal toelaes uit aan maatskappye wat voldoen aan die vereistes van
            die Wet op Vaardigheidsontwikkeling. √√
          - Monitor/Evalueer werklike opleiding deur diensverskaffers. √√
          - Bevorder en vestig leerderskappe. √√
          - Registreer leerderskap-ooreenkomste/leerprogramme. √√
          - Voorsien opleidingsmateriaal/-programme vir vaardigheidsontwik-
            kelingsfasiliteerders. √√
          - Voorsien akkreditasie vir vaardigheidsontwikkelingsfasiliteerders. √√
          - Hou toesig oor opleiding in verskillende sektore van die Suid-
            Afrikaanse ekonomie. √√
          - Bevorder leerderskappe en opleidingsprogramme deur gepaste
            werksplekke vir praktiese werksondervinding te identifiseer. √√
          - Vorder heffings in en betaal toelaes uit soos benodig. √√
          - Doen verslag aan die Direkteur-Generaal. √√
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van
            SOOO's/SETAs in die ondersteuning van die WVO.
                                                                              Maks.     (8)
    2.3   Ontwikkeling van ŉ strategie
          STAPPE IN DIE ONTWIKKELING                      MOTIVERING
                 VAN ŉ STRATEGIE
          1. Formulering van strategieë √√    Die bestuur van SS het ŉ strategie
                                              ontwikkel wat hulle sal help om op
                                              hierdie uitdaging te reageer. √
          2. Implementering van strategieë √√ Daarna het hulle die strategie in
                                              werking gestel deur aksieplanne te
                                              gebruik. √
                               Submaks. (4)                           Submaks. (2)
          LET WEL: 1. Ken punte toe vir die stappe in die ontwikkeling van
                         ŉ strategie selfs as die aanhaling onvolledig is.
                     2. Geen punte word vir die motivering toegeken indien
                         die stappe in die ontwikkeling van ŉ strategie
                         verkeerd geïdentifiseer is nie.
                                                                              Maks.     (6)
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)               BESIGHEIDSTUDIES V1                                       9

  2.4      Positiewe impak van BBSEB op besighede
           - Besighede wat voldoen aan BBSEB ten opsigte van die pilare √ sal
             hoog aangeslaan word op die SEB-telkaart/kan regeringstenders
             kry/kan ander BBSEB besigheidsvennote/verskaffers lok. √
           - Moedig besighede aan om die eise van regstelling √ en gelykheid direk
             aan te spreek. √
           - Voorsien 'n verskeidenheid sakekodes √ om indiensnemingsgelykheid
             te verbeter. √
           - Maak voorsiening vir menslikehulpbron-ontwikkeling √ deur opleiding
             en ontwikkeling. √
           - Bevorder sake-ontwikkeling, √ deur entrepreneursvaardighede van
             voorheen benadeelde/aangewese mense te ontwikkel sodat hulle hul
             eie besighede kan begin. √
           - Besighede sal 'n goeie oorsig kry van hul eie prestasie √ in vergelyking
             met ander besighede in die res van die land. √
           - ŉ Goeie BBSEB-telling √ sal die besigheid se beeld verbeter. √
           - Deur te fokus op BBSEB, toon die besigheid toewyding √ jeens die
             maatskaplike/sosiale/opvoedkundige/ekonomiese ontwikkeling in
             gemeenskappe/land. √
           - As die besigheid een keer bepunt is, sal hulle verstaan hoe om
             BBSEB-strategieë te ontwikkel √ wat hul BBSEB-tellings op 'n jaarlikse
             basis sal verbeter. √
           - Frontering ('Fronting') word ontmoedig √, omdat dit kan lei tot die
             diskwalifikasie van 'n besigheid se totale telkaart/BBSEB-status. √
           - Besighede wat voldoen aan BBSEB se aandeelpryse kan moontlik
             styg, √ want hulle kan meer besigheid lok/kry. √
           - Besighede wat Klein, Mikro, Medium Ondernemings (KMMO's)
             ondersteun, √ kan hul eie SEB-gradering verbeter. √
           - Deur te voldoen aan BBSE- vereistes kry besighede ondervinding/
             blootstelling √ om sodoende beter werksgeleenthede/
             personeelontwikkeling te skep. √
           - Enige ander relevante antwoord wat met die positiewe impak van
             BBSEB op besighede verband hou.
                                                                                 Maks.     (6)
  2.5      Bepalings van WBDV
  2.5.1    Werksure
           - Werkers mag nie meer as 45 uur √ per week werk nie. √
           - Werkers mag nege uur per dag werk √ indien hulle vyf of minder dae
             per week werk √ /agt uur per dag √ indien hulle meer as vyf dae ŉ
             week werk. √
           - Nagwerk, wat na 18:00 en voor 6:00 die volgende dag per ooreenkoms
             uitgevoer word, √ moet deur 'n toelaag/vermindering van werksure
             vergoed word. √
           - Gewone werksure kan per ooreenkoms verleng word √ met ŉ
             maksimum van 15 minute per dag/maksimum van sestig minute per
             week om die pligte vir diens aan die publiek, te voltooi. √
           - Gewone werksure mag verminder word √ tot 'n maksimum van 40 uur
             per week/8 uur per dag. √
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met werksure as ŉ
             bepaling van die WBDV.
                                                                                 Maks.     (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                               BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

  2.5.2   Oortyd
          - Werkers mag instem/ooreenkom √ om oortyd te werk. √
          - Werkers kan nie meer as √ drie uur oortyd per dag/10 uur oortyd per
            week werk nie. √
          - Oortyd moet soos volg vergoed word:
              o Een en ŉ half keer die normale daaglikse tarief √ vir oortyd op
                 weeksdae en Saterdae gewerk. √
              o Dubbel die normale daaglikse tarief √ vir oortyd op Sondae en
                 publieke vakansiedae gewerk. √
          - Oortyd moet betaal word volgens die bepaalde oortydtarief √ of ŉ
            werker kan instem om betaalde tyd af te kry. √
          - Die Minister van Arbeid mag die maksimum toegelate werksure,
            insluitend oortyd, √ vir gesondheids- en veiligheidsredes vir 'n sekere
            kategorie van werk, voorskryf. √
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met oortyd as ŉ
            bepaling van die WBDV.
                                                                                Maks.      (4)
  2.6     Wet op Gelyke Indiensneming
  2.6.1   Maniere van nie-voldoening aan die WGI
          - Die bestuur van Blou Bessie Plaas neem nie jong vroue op die plaas in
            diens nie. √
          - Hulle stel ook nie mense met gestremdhede aan nie. √
          LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                          (2 x 1)     (2)

  2.6.2   Maniere waarop besighede aan die WGI kan voldoen
          - BBP/ ŉ Besigheid moet waak teen diskriminerende aanstellings. √√
          - Assesseer die rassesamestelling van alle werknemers, insluitend
            senior bestuur. √√
          - Verseker dat daar gelyke verteenwoordiging van alle rassegroepe op
            elke vlak van indiensneming is. √√
          - Bevorder gelyke geleenthede en regverdige behandeling. √√
          - Definieer die aanstellingsproses duidelik, sodat alle partye goed ingelig
            is. √√
          - Maak gebruik van gesertifiseerde psigometriese toetse om
            kandidate/werknemers te assesseer en te verseker dat die geskikte
            kandidaat aangestel word. √√
          - Verseker dat diversiteit/inklusiwiteit in die werksplek bereik word. √√
          - Implementeer regstellende aksie-maatreëls om nadele wat aangewese
            groepe ervaar het, reg te stel. √√
          - Berei ŉ gelyke indiensnemingsplan voor, met konsultasie van die
            werknemers. √√
          - Implementeer ŉ gelyke indiensnemingsplan. √√
          - Dien die gelyke indiensnemingsplan by die Departement van Arbeid
            in. √√
          - Benoem een of meer senior bestuurders wat sal verseker dat gelyke
            indiensnemingsplanne geïmplementeer/gereeld gemonitor sal word. √√
          - Elimineer versperrings wat ŉ negatiewe impak op aangewese groepe
            het. √√
          - BBP/ŉ Besigheid moet mense van verskillende aangewese groepe
            akkommodeer. √√
          - Behou/Ontwikkel/Gee opleiding aan aangewese groepe deur
            vaardigheidsontwikkeling. √√

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                 BESIGHEIDSTUDIES V1                                    11

           - Rapporteer gereeld aan die Departement van Arbeid oor die vordering
             in die implementering van die plan. √√
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met praktiese
             maniere waarop besighede aan die WGI kan voldoen.
                                                                           Maks.            (8)
                                                                                           [40]
                                                        UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                           VRAAG 2      PUNTE
                                                              2.1          2
                                                              2.2          8
                                                              2.3          6
                                                              2.4          6
                                                              2.5          8
                                                             2.6.1         2
                                                             2.6.2         8
                                                           TOTAAL         40

  VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE
  3.1      Voorbeelde van byvoordele vir werknemers
           - Mediese fonds/Mediese versekering √
           - Pensioenfonds √
           - Voorsorgfonds √
           - Begrafnisvoordele √
           - Motor-/Reis-/Behuising-/Selfoon-/Kleretoelae √
           - Prestasiegerigte byvoordele √
           - Uitreiking van bonusaandele √
           - Personeelafslag/Gratis of goedkoop maaltye/Kantiengeriewe √
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voorbeelde van
             byvoordele vir werknemers.
           LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.
                                                                         (4 x 1)             (4)

  3.2      Tipes salarisbepalingsmetodes
           WERKNEMER          TIPE SALARIS-                    MOTIVERING
                               BEPALINGS-
                                 METODE
           1. Mandisa      Stukwerk √√            Mandisa kry R600 vir elke deur
                                                  wat sy voltooi. √
           2. Suki            Tydverwante √√      Suki, die skoonmaker, word
                                                  R40/uur vir die uitvoering van
                                                  haar pligte betaal. √
                                     Submaks. (4)                     Submaks. (2)
          LET WEL: 1.       Ken punte toe vir tipe salarisbepalingsmetode selfs as die
                            aanhaling onvolledig is.
                       2.   Geen punte word vir die motivering toegeken indien die tipe
                            salarisbepalingsmetode verkeerd geïdentifiseer is nie.
                                                                                 Maks.       (6)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                               BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

  3.3     Verband tussen salarisbepaling en die WBDV
          - WBDV bevat wetlike voorskrifte vir die inhoud van die indiensnemings-
            kontrak, √ wat salarisvasstelling kan affekteer. √
          - Betaling van salarisse moet gebaseer wees op of 'n werknemer
            permanent √ of op 'n vaste kontrak in diens geneem is. √
          - Die WBDV stel die voorwaardes vas √ wat regverdige arbeids- en
            menslike-hulpbronpraktyke verseker. √
          - Volgens die WBDV kan besighede verskillende vergoedingsmetodes
            gebruik √ om hul werknemers te betaal. √
          - Besighede is veronderstel om inkomstebelasting (LBS) √ van die
            werknemer se belasbare salaris af te trek. √
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die verband
            tussen salarisbepaling en die WBDV.
                                                                           Maks.            (4)

  3.4     Voordele van eksterne werwing as ŉ metode van werwing
          - Nuwe kandidate bring √ nuwe talente/idees/insig/ondervinding na die
            besigheid. √
          - Dit kan besighede help om regstellende aksie √ en BBSEB-teikens te
            bereik. √
          - Daar is meer kandidate √ om van te kies. √
          - Kanse is beter om 'n geskikte kandidaat te vind met die verlangde
            vaardighede/ kwalifikasies/kundigheid √ wat nie veel opleiding/ontwikkeling
            nodig het nie wat koste verminder. √
          - Voorkom ongelukkigheid/konflik tussen huidige werknemers √ wat ook vir
            die pos aansoek gedoen het. √
          - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die voordele van
            eksterne werwing as ŉ metode van werwing.
                                                                                Maks.       (4)

  3.5     Elemente van TGB
  3.5.1   Deurlopende vaardigheidsontwikkeling/Onderwys en opleiding √√                     (2)

  3.5.2   Totale kliënte-/klante-tevredenheid √√                                            (2)

  3.6     Betekenis van totale gehaltebestuur
          - TGB is 'n geïntegreerde stelsel/metodologie wat regdeur die
            organisasie toegepas word, √ om te help om gehalteprodukte/-dienste
            te ontwerp/produseer/voorsien aan klante. √
          - Dis 'n denkrevolusie in bestuur, √ waar die hele besigheid as klant-
            geöriënteerd in alle besigheidsbedrywighede bedryf word. √
          - TGB maak dit vir besighede moontlik om voortdurend op die lewering
            van produkte/dienste te verbeter √ om sodoende klante se behoeftes te
            bevredig. √
          - Bestuur verseker dat elke werknemer verantwoordelik is √ vir die
            gehalte van sy/haar werk/optrede/aksies. √
          - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die betekenis van
            totale gehaltebestuur.
                                                                          Maks.             (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)               BESIGHEIDSTUDIES V1                                    13

  3.7      Voordele van ŉ goeie gehaltebestuurstelsel
           - Doeltreffende diens aan klante kan gelewer word, √ wat lei tot verhoogde
             klante-tevredendheid. √
           - Tyd en hulpbronne √ word doeltreffend benut. √
           - Produktiwiteit verhoog √ as gevolg van behoorlike tydsbestuur/gebruik van
             hoë gehalte hulpbronne. √
           - Produkte/Dienste word deurlopend verbeter, √ wat tot groter klante-
             tevredenheid lei. √
           - Visie en missie/Ondernemingsdoelwitte √ kan bereik word. √
           - Die onderneming kan 'n mededingende voordeel √ bo sy
             mededingers kry. √
           - Deurlopende opleiding sal die gehalte van werknemers se
             vaardighede/kennis √ voortdurend verbeter. √
           - Werkgewers en werknemers sal 'n gesonde werksverhouding hê √ wat
             gelukkige/ produktiewe werkers tot gevolg het. √
           - Groter markaandeel/Meer klante √ verbeter winsgewendheid. √
           - Verbeter die onderneming se beeld √, want daar is minder foutiewe
             produkte/ terugsendings. √
           - Enige ander relevant antwoord wat verband hou met die voordele van ŉ
             goeie gehaltebestuurstelsel.
                                                                                Maks.      (6)
  3.8      Maniere voor waarop TGB die koste van gehalte kan verminder
           - Stel gehaltesirkels in plek om maniere te bespreek om sodoende die
             gehalte van vakmanskap te verbeter. √√
           - Skeduleer aktiwiteite om duplisering van take uit te skakel. √√
           - Verdeel verantwoordelikheid vir gehalte-uitsette tussen bestuur en
             werknemers. √√
           - Lei werknemers op alle vlakke op sodat elkeen sy/haar rol in
             gehaltebestuur verstaan. √√
           - Ontwikkel werkstelsels wat werknemers bemagtig om nuwe maniere vir
             gehalte-verbetering te vind. √√
           - Werk baie nou saam met verskaffers om die gehalte van
             grondstowwe/insette te verbeter. √√
           - Verbeter kommunikasie rondom gehalte uitdagings/afwykings, sodat
             elkeen uit ondervinding kan leer. √√
           - Verminder belegging in duur, maar ondoeltreffende inspeksieprosedures in
             die produksieproses. √√
           - Implementeer pro-aktiewe onderhoudsprogramme vir toerusting/
             masjinerie om produksieonderbrekings te verminder/uit te skakel. √√
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere waarop
             TGB die koste van gehalte kan verminder.
                                                                                Maks.     (8)
                                                                                         [40]
                                                      UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                         VRAAG 3      PUNTE
                                                           3.1           4
                                                           3.2           6
                                                           3.3           4
                                                           3.4           4
                                                           3.5           4
                                                           3.6           4
                                                           3.7           6
                                                           3.8           8
                                                         TOTAAL          40

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                               BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

  VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE
  BESIGHEIDSOMGEWINGS
  4.1     Besigheidsomgewings en mate van beheer
              BESIGHEIDSOMGEWINGS                 MATE VAN BEHEER
          1. Mikro-omgewing √              Volle beheer √
          2. Markomgewing √                Gedeeltelike/Sommige/Beperkte/
                                           Min beheer √
          3. Makro-omgewing √              Geen beheer √
                              Submaks. (3)                     Submaks. (3)
          LET WEL: 1.       Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                   2.       Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                   3.       Ken punte toe vir die besigheidsomgewing al is die
                            mate van beheer nie aangedui nie/verkeerd.
                       4.   Die mate van beheer moet aan ŉ
                            besigheidsomgewing gekoppel wees.
                                                                          Maks.             (6)

  4.2     Regte van werknemers ten opsigte WAV
          - Werknemers kan aan ŉ vakunie van hul keuse behoort. √√
          - Versoek vakunieverteenwoordigers om bystand te verleen/werknemers
            te verteenwoordig in griewe-/dissiplinêre verhore. √√
          - Vakunieverteenwoordigers kan 'n redelike tyd by die werk afkry, teen
            betaling, om aan vakuniepligte aandag te gee. √√
          - Mag wettiglik staak as 'n teenmiddel vir griewe. √√
          - Kan onopgeloste werkplekdispute na die KVBA verwys. √√
          - Verwys onopgeloste KVBA-dispute na die Arbeidshof op appél. √√
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die regte van
            werknemers ten opsigte van die WAV.
                                                                          Maks.             (6)

  4.3     Porter se Vyf Kragte-model
  4.3.1   Krag/Mag/Bedingingsmag van verskaffers
          - Verskaffers wat produkte van goeie gehalte bied √ het beheer oor die
             besigheid. √
          - ŉ Besigheid moet die krag van verskaffers √ om pryse te beïnvloed
             assesseer/bepaal. √
          - Hoe magtiger die verskaffers, √ hoe minder beheer het die besigheid
             oor hulle. √
          - Hoe minder die aantal verskaffers, √ hoe sterker beheer het hulle omdat
             die keuse van verskaffers, beperk word. √
          - Die onderneming moet die soort mag identifiseer wat sy verskaffers
             het √ ten opsigte van die kwaliteit van produkte/dienste/ betroubaarheid/
             vermoë om vinnige aflewerings te maak. √
          - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede
             die krag/mag/bedingingsmag van verskaffers kan toepas om die
             markomgewing te analiseer.
                                                                               Maks.        (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)               BESIGHEIDSTUDIES V1                                      15

  4.3.2    Krag/Mag van mededingers/Mededingende wedywering
           - Mededingers wat dieselfde/soortgelyke produkte/dienste verkoop/
              verskaf √ mag ŉ groter impak op die mark van die besigheid hê. √
           - As mededingers ŉ unieke produk/diens verskaf, √ sal hulle groter mag
              hê. √
           - 'n Besigheid met baie mededingers in dieselfde mark √ het baie min
              mag in hul mark. √
           - Besighede moet ŉ mededingersprofiel van elke mededinger opstel √
              sodat hulle hul eie sterk punte sowel as dié van mededingers kan
              bepaal. √
           - Sommige mededingers het die nodige hulpbronne om ŉ prysoorlog te
              begin √ en voort te gaan om produkte teen verliese te verkoop totdat
              ander mededingers die mark verlaat. √
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe besighede
              die krag/mag van mededingers/mededingende wedywering kan toepas
              om die markomgewing te analiseer.                              Maks.           (4)

  BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE
  4.4      Bronne van interne werwing
           - Interne e-posse/Intranet/webblad aan personeel √
           - Mededeling (‘Word-of-mouth’) √
           - Besigheidsnuusbriewe/omsendbriewe(‘circulars) √
           - Interne/bestuurverwysings √
           - Kennisgewingsborde van die besigheid √
           - Interne bulletins √
           - Aanbevelings van huidige werknemers √
           - 'Head hunting' binne die besigheid/organisasie se databasis √
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die bronne van
             interne werwing.
           LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                     (4 x 1)           (4)

  4.5      Redes vir die beeïndiging van ŉ dienskontrak
           - Die werkgewer kan werknemers ontslaan vir geldige rede(s) √, bv.
             onbevredigende werksprestasie/onbehoorlike gedrag. √
           - Werkgewer het nie langer werk vir oortollige werknemers nie √ /kan nie die
             kontrak nakom nie/is besig met herstrukturering. √
           - Werkgewer kan sommige werknemers aflê √ as gevolg van
             insolvensie/kan nie meer die werknemers betaal nie. √
           - Werknemers het besluit om te gaan √ en bedank vrywilliglik. √
           - 'n Werknemer het sy/haar voorafooreengekome aftree-ouderdom √
             bereik. √
           - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die redes vir die
             beeïndiging van ŉ dienskontrak.                                    Maks.        (6)
  4.6.1    Rol van gehaltesirkels as deel van die deurlopende verbetering van
           prosesse en stelsels
           - Die werknemers van Williams Motorvervaardigers ontmoet gereeld om
             probleme te ondersoek en oplossings aan die bestuur voor te stel. √
           - Hulle monitor ook strategieë om die gladde verloop van
             besigheidsbedrywighede te verbeter. √
           LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                       (2 x 1)         (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                               BESIGHEIDSTUDIES V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

  4.6.2   Toepassing van die BDKH('PDCA')-model/siklus in verbetering van
          gehalte van produkte
          - Beplan
             o Williams Motorvervaardigers/WM behoort die probleem te
                identifiseer en 'n plan vir die verbetering van prosesse en stelsels te
                ontwikkel. √√
             o Beantwoord vrae soos 'Wat om te doen'/'Hoe om dit te doen'. √√
             o Beplan die metode en benadering om sodoende die kwaliteit van
                hulle produkte te verbeter. √√
                                                                        Submaks. (2)
          - Doen
             o WM kan die verandering op 'n klein skaal implementeer. √√
             o Implementeer die prosesse en stelsels soos beplan. √√
                                                                        Submaks. (2)
          - Kontroleer/Analiseer/Ontleed
             o Gebruik data om resultate van verandering te analiseer/ontleed. √√
             o Bepaal of dit 'n verskil gemaak het en wat verbeter moet word. √√
             o Kontroleer/Moniteer of die prosesse doeltreffend werk. √√
             o WM kan assesseer/toets om vas te stel of dit werk/of dinge volgens
                plan verloop. √√
                                                                        Submaks. (2)
          - Handel/Tree op soos nodig
             o Stel die verbetering in werking om die besigheid se behoeftes te
                bevredig. √√
             o Ontwikkel strategieë om deurlopend te verbeter. √√
             o Indien die verandering suksesvol was, implementeer dit op 'n groter
                skaal. √√
             o WM moet die proses deurlopend hersien totdat hulle dit die eerste
                keer regkry. √√
                                                                        Submaks. (2)
          - Enige ander relevante antwoord wat verband met hoe WM die BDKH
            model/siklus kan toepas in die verbetering van die gehalte van
            produkte.
          LET WEL: 1. Die stappe kan in die toepassing geïntegreer wees.
                       2. Ken ŉ maksimum van VIER (4) punte toe indien slegs
                          die stappe van die BDKH-model genoem is.
                                                                           Maks.           (8)
                                                                                          [40]

                                                      UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                        VRAAG 4       PUNTE
                                                           4.1           6
                                                           4.2           6
                                                           4.3           8
                                                           4.4           4
                                                           4.5           6
                                                          4.6.1          2
                                                          4.6.2          8
                                                        TOTAAL          40
                                                             TOTAAL AFDELING B:             80

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)             BESIGHEIDSTUDIES V1                                     17

  AFDELING C
  Sien SLEGS die EERSTE antwoord na.
  VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWINGS
  5.1 Inleiding
      - Besighede moet altyd die strategiese bestuursproses uitvoer aangesien
          hul werk in 'n dinamiese omgewing wat baie uitdagings oplewer. √
      - Die implementering van besigheidstrategieë maak dit moontlik vir
          besighede om te reageer op uitdagings van die besigheidsomgewings. √
      - Diversifikasie en intensiewe strategieë maak dit moontlik vir besighede om
          volboubaar in die mark-omgewings te bly. √
      - Die PESTWO-analise word gebruik om die faktore in die eksterne
          omgewing wat die besigheid kan beïnvloed, te identifiseer en te evalueer. √
      - Die PESTWO-analise maak dit vir die besigheid moontlik om die eksterne
          omgewing en die industrie waarin hulle meeding, beter te verstaan. √
      - Die doeltreffendheid van besigheidstrategieë moet geëvalueer word sodat
          die beste strategieë gebruik word om die uitdagings te oorkom. √
      - Enige ander relevante inleiding wat verband hou met intensiewe
          strategieë/diversifikasie strategieë/PESTWO/strategie evaluering.
                                                                       Enige (2 x 1)      (2)

  5.2 Tipes intensiewe strategieë
      Markpenetrasie/Markindringing √√
      - Nuwe produkte penetreer ŉ bestaande mark teen ŉ lae prys √, totdat dit
         aan die verbruikers bekend is en dan word die pryse verhoog. √
      - Dit is ŉ groeistrategie waar besighede fokus op die verkoop van bestaande
         produkte √ in bestaande markte. √
      - Fokus om markaandeel te verhoog √ deur pryse te verlaag om verkope te
         verhoog/verhoogde reklame en promosie. √
      - Enige ander relevante antwoord wat verband met markpenetrasie as ŉ
         tipe intensiewe strategie.
                                                                               Tipe       (2)
                                                                        Beskrywing        (2)
                                                                          Submaks.        (4)

        Markontwikkeling √√
        - ŉ Proses van verkenning/vind/soek van nuwe markte √ vir bestaande
          produkte. √
        - Besighede verkoop hul bestaande produkte √ aan nuwe markte√ /
          Besighede teiken die verbruikers in 'n potensiële mark √ wat buite sy
          gewone teikenmark val. √
        - Besighede moet navorsing doen oor die mark √ wat hul wil betree. √
        - Hulle verander die manier waarop hulle produkte versprei √ om ŉ ander
          teikenmark te bereik. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband met markontwikkeling as ŉ
          tipe intensiewe strategie.
                                                                             Tipe         (2)
                                                                       Beskrywing         (2)
                                                                        Submaks.          (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                               BESIGHEIDSTUDIES V1                    (EC/SEPTEMBER 2020)

       Produkontwikkeling √√
       - Besighede genereer nuwe ideas √ en ontwikkel ŉ nuwe produk of
          diens. √
       - Die bekendstelling van ŉ nuwe produk of diens √ in bestaande markte. √
       - ŉ Besigheid mag dalk nuwe tegnologie bekom √ om nuwe produkte te
          ontwikkel. √
       - Hulle verbeter/verander die verpakking van bestaande produkte √ sodat
          hul anders lyk en vertoon en aanklank by die mark kry/vind. √
       - Enige ander relevante antwoord wat verband met produkontwikkeling as
          ŉ tipe intensiewe strategie.
                                                                              Tipe         (2)
                                                                        Beskrywing         (2)
                                                                         Submaks.          (4)
       LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na.
                                                                            (3 x 4)      (12)

  5.3 Voordele van diversifikasiestrategieë
      - Verhoog verkope √ en besigheidsgroei.√
      - Verbeter die besigheid se handelsmerk √ en die beeld van die besigheid.√
      - Verminder die risiko √ om slegs op een produk staat te maak. √
      - Meer produkte kan aan bestaande verbruikers verkoop word √ en meer
        addisionele nuwe market kan gestig word. √
      - Besighede bekom meer tegnologiese vermoëns √ deur produk-
        aanpassing. √
      - Diversifikasie in ŉ aantal industrieë of produklyne √ kan ŉ balans help
        skep tydens ekonomiese skommelinge. √
      - Besigheid produseer meer uitsette met minder insette √ omdat een fabriek
        gebuik kan word om meer produkte te vervaardig.√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van
        diversifikasiestrategieë.
                                                                           Maks.           (8)

  5.4 PESTWO-elemente/faktore wat ŉ uitdaging vir besighede kan inhou
      Sosiaal/Maatskaplik
      - Klante kan moontlik nie die produkte bekostig nie √ as gevolg van lae
        inkomstevlakke/werkloosheid. √
      - Besighede is dalk nie bekend/vertroud √ met die plaaslike taal van hul klante
        nie. √
      - Sommige verbruikers verkies om hul geld op mediese uitgawes √ vir die
        behandeling van kroniese siektes te spandeer. √
      - Hoë misdaadsyfer beïnvloed besigheidsure √ wat ŉ afname in wins tot gevolg
        het. √
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die maatskaplike
        faktor as ŉ element van PESTWO ŉ uitdaging vir besighede kan inhou.
                                                                            Submaks.       (6)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)             BESIGHEIDSTUDIES V1                                   19

        Tegnologies
        - Besighede kan nie tred hou/bewus wees √ van die nuutste tegnologie nie.√
        - Werknemers mag nie die nodige vaardighede hê √ om die nuwe tegnologie/
           toerusting te gebruik/in stand te hou nie. √
        - Besighede kan nie die nuwe tegnologie √ bekostig nie. √
        - Kan nie voorsiening maak/bekostig √ om aanlyntransaksies/e-handel te
           verskaf nie. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die tegnologiese
           faktor as ŉ element van PESTWO ŉ uitdaging vir besighede kan inhou.
                                                                        Submaks.         (6)
        Wetlik
        - Sekere wette kan ŉ direkte impak √ op ŉ besigheid hê, bv. die
           WVB/WBDV. √
        - Wetlike/Regsvereistes vir die bedryf van sekere tipes besighede √ is
           tydrowend. √
        - Hoë regskostes betrokke by die verkryging van ŉ lisensie/handelsmerk/
           patent √ mag sommige stigtings voorkom. √
        - Regsaspekte van besigheidskontrakte √ kan besigheidsbedrywighede
           beperk. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die wetlike faktor
           as ŉ element van PESTWO ŉ uitdaging vir besighede kan inhou.
                                                                        Submaks.         (6)
                                                                            Maks.      (16)

  5.4 Stappe in evaluering van ŉ strategie
      - Ondersoek die onderliggende basis van ŉ besigheidstrategie. √√
      - Kyk vorentoe en agtertoe in die implementeringsproses. √√
      - Vergelyk die verwagte prestasie met die werklike prestasie. √√
      - Meet die besigheid se prestasie om sodoende die redes vir afwykings te
         bepaal en te ontleed. √√
      - Neem korrektiewe aksie sodat die afwykings reggestel kan word. √√
      - Stel spesifieke datums vir beheer en opvolging. √√
      - Stel ŉ tabel op van die voor- en nadele van ŉ strategie. √√
      - Besluit op die verlangde uitkoms. √√
      - Oorweeg die impak van die strategiese implementering in die interne en
         eksterne omgewings van die besigheid. √√
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die stappe wat
         besighede moet oorweeg wanneer hulle strategieë evalueer.
      LET WEL: Aanvaar stappe in enige volgorde.
                                                                           Maks.       (10)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                 BESIGHEIDSTUDIES V1                (EC/SEPTEMBER 2020)

  5.6 Gevolgtrekking
      - Die strategiese bestuursproses maak dit moontlik vir besighede om by te
        bly met hul mededingers en hul markaandeel te vergroot. √√
      - Besighede moet strategieë ontwikkel/formuleer of hul huidige strategieë
        verander om kompeterend te wees. √√
      - Besighede wat die PESTWO-analise toepas kan vinnig op eksterne druk
        reageer en daarby aanpas. √√
      - Die implementering van diversifikasie en intensiewe strategieë help
        besighede om van onstabiele ekonomiese omstandighede te herstel. √√
      - Strategie-evaluering maak dit vir besighede moontlik om op datum te bly
        met veranderinge in die besigheidsomgewing. √√
      - Enige ander relevante gevolgtrekking wat verband hou met intensiewe
        strategieë/diversifikasie strategieë/PESTWO/strategie evaluering.
                                                                      Enige (1 x 2)     (2)
                                                                                       [40]

       VRAAG 5: UITEENSETTING VAN PUNTE
       BESONDERHEDE                                      MAKSIMUM      TOTAAL
       Inleiding                                            2
       Tipes intensiewe strategieë                          12
       Voordele van diversifikasiestrategieë                8            Maks.
       PESTWO-elemente/faktore wat ŉ                                      32
       uitdaging vir besighede kan inhou:
           o Sosiaal/Maatskaplik                                 16
           o Tegnologies
           o Wetlik
       Stappe in evaluering van ŉ strategie                      10
       Gevolgtrekking                                            2
       INSIG
       Struktuur/Uitleg                                          2
       Analise/Interpretasie                                     2
       Sintese                                                   2         8
       Oorspronklikheid/Voorbeelde                               2
       TOTALE PUNTE                                                       40

       *SASO – vir elke komponent:
       Gee 2 punte indien aan al die vereistes voldoen is.
       Gee 1 punt indien aan sommige vereistes voldoen is.
       Gee 0 punte waar glad nie aan vereistes voldoen is nie.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Grade 12 NSC Business Studies P1 (Afrikaans) 2020 Preparatory Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-business-studies-p1-afrikaans-2020-preparatory-possible-answers/48729a29-53d6-4800-bf7a-8ddb1d000fc1) — Business Studies · Memo · 2020 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2022 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2022-afrikaans/be8e7318-8cb4-4d1b-b83a-12d6a4b7bc75) — Business Studies · QP · 2022 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2019 Afrikaans final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-afrikaans-final/4e150678-ce65-4ac4-b3ad-3aa0d78f5810) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2018-afrikaans/46acac40-0106-4611-ada9-80a9818cd49a) — Business Studies · Memo · 2018 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2017-afrikaans/288aaf6a-7e79-4850-8b58-cad69359bba4) — Business Studies · Memo · 2017 · Afr
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 MEMO JUNE2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-memo-june2023-afrikaans/b6fe3b04-1f8d-4bca-83d3-0fb4afae6b67) — Business Studies · Memo · 2023 · Afr

## More from Grade 12 Business Studies

- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr
- [Gr 12 Business Studies P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-business-studies-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/11936e49-b2e2-4b0c-a897-9ba405666580) — QP · 2024 · Afr
- [KZN Business Studies Grade 12 September 2024 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/kzn-business-studies-grade-12-september-2024-p2-and-memo/537bb816-a58a-49d5-99f5-3d09148dcd57) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
