# Business Studies Grade 12 P1 NSC November 2023 Memo (Afr) > Grade 12 Business Studies Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023 (Afrikaans), 28 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-nov-2023-mg-afr-1/d9ae0d53-0422-42d6-9935-c8e0315f95a0 - Updated: 2026-10-29 - Subject: Business Studies - Grade: Grade 12 - Document type: Memorandum - Year: 2023 - Exam period: NSC November Exam - Paper: 1 - Curriculum: CAPS - Pages: 28 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 P1 NSC November 2023 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-nov-2023-mg-afr-1/d9ae0d53-0422-42d6-9935-c8e0315f95a0) ## About this document Business Studies · Grade 12 · NSC November Exam · 2023. Memorandum. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 BESIGHEIDSTUDIES V1 NOVEMBER 2023 NASIENRIGLYNE PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 28 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 2 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne NOTAS AAN NASIENERS INLEIDING Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende te verseker: (a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die nasienstandaard (b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke (c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor die hele land (d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by skole/onderwysinstellings 1. Vir nasien- en modereringsdoeleindes word die volgende kleure aanbeveel: Nasiener: Rooi Senior Nasiener: Groen Adjunkhoofnasiener: Oranje Hoofnasiener: Pienk Interne moderator: Swart/Blou DBE-moderator: Turkoois 2. Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die aard van die vraag afhang. 3. Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:  'n Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word  Uit 'n ander betroubare bron kom  Oorspronklik is  'n Ander benadering gebruik LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A. 4. Neem kennis van ander verwante antwoorde deur kandidate verskaf, wat verband hou met 'n spesifieke vraag en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord onduidelik is of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.) 5. Die woord 'Submaks' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n vraag of subvraag te vergemaklik. 6. Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die nasien van die skrifte, as ook vir berekening en die modereringsproses. 7. Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in die nasienriglyn van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn. 8. In 'n indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag verband hou. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 3 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 9. Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B word sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van die kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien laasgenoemde nie duidelik is nie. 10. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met 'n 'H'. 11. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik word: 11.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge. √ 11.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste√ wat spandeer word op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie. '√ LET 1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer'. WEL: 2. Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van punte. 12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die konteks van elke vraag. Kognitiewe werkwoorde, soos: 12.1 Adviseer, noem, beskryf kortliks, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn. 12.2 Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei, toon verskille/differensieer, vergelyk, tabuleer, analiseer, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word. 13. Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord in AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 4 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 14. AFDELING B 14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n lyn deur die nie-nagesiende gedeelte te trek. LET WEL: 1. Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word. 2. Die bostaande is ook van toepassing op antwoorde in AFDELING C (waar van toepassing) 14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat. Punt 14.1 geld steeds. 14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te gee, beredeneer dit by die nasiensentrum en verwys dit na die DBE interne moderator om die alternatiewe antwoorde in oorleg met die UMALUSI eksterne moderators te finaliseer. 14.4 Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte: 14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg nagesien word:  Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyn)  Verduideliking 1 punt (twee punte sal in Afdeling C toegeken word) Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyn gegee om die toekenning van punte te vergemaklik. 14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die nasienriglyn toegeken. 14.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep, wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B EN C (waar van toepassing). 15. AFDELING C 15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg: Inleiding Maksimum: Inhoud 32 Gevolgtrekking Insig 8 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 5 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente: Struktuur/Uitleg Is daar 'n inleiding, paragrawe en 'n gevolgtrekking? 2 Analise en Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub- 2 interpretasie opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van wat gevra word, getoon word? Punte toegeken volgens die gids hieronder: Alle opskrifte aangespreek: 1 (Een 'A') Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A') Sintese Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op 2 die vrae gebaseer is? Punte toegeken volgens die gids hieronder: Opsie 1: Slegs relevante feite: 2 punte (Geen '-S') Waar 'n kandidaat 50% of meer (twee tot vier subvrae) van die vraag met slegs relevante feite beantwoord het, verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken die maksimum van TWEE (2) punte vir sintese toe. Opsie 2: 'n Paar relevante feite: 1 punt (Een '-S') Waar 'n kandidaat minder as 50% (slegs een subvraag) van die vraag met slegs/'n paar relevante feite beantwoord het, verskyn een '-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe. Opsie 3: 'n Paar relevante feite: 1 punt (Een '-S') Waar 'n kandidaat VIER subvrae beantwoord, maar een/twee/drie subvrae met irrelevante feite; verskyn een '-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe. Opsie 4: Geen relevante feite: 0 punte (Twee '-S') Waar 'n kandidaat minder as 50% (slegs een sub-vraag) van die vraag met irrelevante feite beantwoord het nie, verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken 'n NULPUNT vir sintese toe. Oorspronklikheid Is daar bewyse van een voorbeeld in enige TWEE van die 2 vier subvrae, nie ouer as twee (2) jaar nie, wat op aktuele inligting, huidige neigings en ontwikkelings gebaseer is? TOTAAL VIR INSIG: 8 TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40 LET 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word WEL: uit die inleiding en gevolgtrekking nie. 2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie. 3. Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur 'n verduideliking ondersteun word nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 6 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 15.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met 'n simbool, bv. ('S, A, -S en/ of O'). 15.4 Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/ nasienriglyn vir elke vraag aangedui. 15.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder- afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal is, maar lees verder vir oorspronklikheid 'O'. 15.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui. INHOUD PUNTE Feite 32 (maks.) S 2 A 2 S 2 O 2 TOTAAL 40 15.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie. Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan. (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.) 15.8 Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kry hy/sy steeds punte vir die uitleg. 15.9 Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/ subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne. 15.10 15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde. 15.10.2 Met ingang van November 2015 sal die TWEE punte nie noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv. 'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie √, waar ondernemings poog om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.'√ Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word. 15.11 Met ingang van November 2017 sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 7 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 C√√ 1.1.2 B√√ 1.1.3 A√√ 1.1.4 D√√ 1.1.5 B√√ (5 x 2) (10) 1.2 1.2.1 leerlingskappe√√ 1.2.2 bedreiging√√ 1.2.3 SEB√√ 1.2.4 keuring√√ 1.2.5 openbarebetrekkinge√√ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 D√√ 1.3.2 H√√ 1.3.3 B√√ 1.3.4 I√√ 1.3.5 C√√ (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 1 PUNTE 1.1 10 1.2 10 1.3 10 TOTAAL 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 8 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne AFDELING B Sien slegs die EERSTE TWEE antwoorde na. VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWINGS 2.1 Verbruikersregte soos in die Wet op Verbruikersbeskerming/WVB gestipuleer - Reg om te kies√ - Reg op privaatheid√ - Reg op regverdige en billike handelspraktyke√ - Reg op openbaarmaking en inligting√ - Reg op billike en verantwoordelike bemarking√ - Reg op billike waarde/goeie gehalte en veiligheid√ - Reg op aanspreeklikheid deur verskaffers√ - Reg op eerlike/billike en redelike bepalings en voorwaardes√ - Reg op gelykheid in die verbruikersmark√ LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 1) (4) 2.2 Uitdagings van besigheidsomgewings en die mate van beheer BESIGHEIDS- MATE VAN UITDAGINGS OMGEWINGS BEHEER (2.2.1) (2.2.2) (2.2.3) 1. BB het klante aan Damian Blikke Markomgewing √ Gedeeltelike/ afgestaan, want hulle produkte is Sommige/Beperkte/ van 'n hoë gehalte. √ Min beheer √ 2. Die winsgewendheid van BB het Mikro-omgewing √ Volle/Volledige afgeneem weens swak beheer √ bestuursvaardighede. √ 3. Beste Blikke het geld teen 'n hoë Makro-omgewing √ Geen beheer √ rentekoers by die bank geleen. √ Maks (3) Maks (3) Maks (3) LET 1. Sien slegs die eerste DRIE (3) uitdagings na. WEL: 2. Indien die besigheidsomgewing nie aan die uitdaging gekoppel is nie, sien slegs die uitdaging na. 3. Ken punte toe vir die besigheidsomgewings al is die mate van beheer nie aangedui nie/verkeerd. 4. Die mate van beheer moet aan 'n besigheidsomgewing gekoppel wees. 5. Geen punte moet toegeken word vir die mate van beheer as die besigheidsomgewing nie genoem is nie. 6. Aanvaar antwoorde in enige volgorde. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 9 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 2.3 Regte van werkgewers in terme van die Wet op Arbeidsverhoudinge/WAV Werkgewers het die reg om: - werkgewersorganisasies te vorm √ om hulle in sake wat met arbeid verband hou te verteenwoordig. √ - onderhandelingsrade te vorm √ vir kollektiewe bedingingsdoeleindes. √ - werknemers uit te sluit √ wat aan onbeskermde/onwettige stakings/arbeidsaksie deelneem. √ - werknemers ontslaan wat aan 'n onbeskermde staking/wangedrag √ soos intimidasie/geweldpleging gedurende stakings deelneem. √ - ‘n werknemer wat aan 'n beskermde staking deelgeneem het, nie te betaal/ vergoed √ vir dienste/werk wat hulle nie tydens die staking gedoen het nie. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die regte van werkgewers in terme van die WAV. Maks (4) 2.4 Doel van die Wet op Gelyke Indiensneming/WGI - Die WGI laat toe dat werknemers wat dieselfde werk doen, √ gelyk betaal word.√ - Voorkom diskriminasie √ op grond van geslag/ras/gestremdheid in die werkplek. √ - Bevorder gelyke geleentheid √ en regverdige behandeling in die werkplek. √ - Bevorder diversiteit in die werksplek √ deur te verseker dat mense van diverse agtergronde aangestel word. √ - Beskerm werknemers teen viktimisering √, indien hulle hul regte, wat deur die WGI aan hulle gegee is, uitoefen.√ - Verseker gelyke verteenwoordiging in die werksplek √ deur die implementering van regstellende aksie. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van die WGI. Maks (6) 2.5 Besigheidstrategieë 2.5.1 Defensiewe strategie vanuit die scenario Vervreemding √√ (2) Motivering Hulle het sommige onproduktiewe bates verkoop om skulde af te betaal. √ (1) LET Geen punte moet toegeken word vir die motivering indien die WEL: defensiewe strategie verkeerd geïdentifiseer was nie. Maks (3) 2.5.2 Stappe in strategie-evaluering - Ondersoek die onderliggende basis van 'n besigheidstrategie. √√ - Kyk vorentoe en agtertoe in die implementeringsproses. √√ - Vergelyk die verwagte prestasie met die werklike prestasie. √√ - Bepaal die redes vir afwykings en ontleed hierdie redes.√√ - Neem korrektiewe aksie sodat die afwykings reggestel kan word. √√ - Stel spesifieke datums vir beheer en opvolging. √√ - Stel 'n tabel op van die voor- en nadele van 'n strategie. √√ - Besluit op die verlangde uitkoms soos in die vooruitsig gestel toe die strategieë geïmplementeer word. √√ - Oorweeg die impak van die strategiese implementering in die interne en eksterne omgewings van die besigheid. √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die stappe in strategie- evaluering. LET WEL: Aanvaar stappe in enige volgorde. Maks (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 10 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 2.6 Implikasies van die pilare van die Wet op Breëbasis- Swart Ekonomiese Bemagtiging/BBSEB 2.6.1 Bestuursbeheer√√ - Besighede moet verseker dat transformasie op alle vlakke geïmplementeer word.√ - Stel swart mense in senior uitvoerende-/bestuursposisies aan.√ - Betrek swart mense by die strategiese besluitnemingsprosesse.√ - Verseker dat swart vrouens verteenwoordig word in bestuur.√ - Besighede verdien punte in bestuur as hulle meer as 25% van hul aandele aan swart beleggers verkoop sodat sommige van hulle direkteure kan word.√ - As gevolg van 'n tekort aan vaardige swart bestuurders/direkteure, vind sommige besighede dit moeilik om swart aanstellings te maak.√ - Besighede word direk gepenaliseer as hierdie pilaar nie geïmplementeer is nie.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die implikasie van bestuursbeheer as 'n BBSEB-pilaar op besighede. Pilaar (2) Verduideliking (1) Submaks (3) 2.6.2 Eienaarskap√√ - Besighede moet swart mense by aandeelhouding/vennootskappe/franchises insluit. √ - Moedig klein swart beleggers aan om in groot maatskappye te belê en in eienaarskap te deel. √ - Vrygestelde Mikro-ondernemings (VMO's) wat 'n eienaarskap van 50% of meer van swart mense in bestuur het, word bevorder na Vlak 3 van die BBSEB- telkaart. √ - Meer geleenthede word geskep vir swart mense om eienaars/entrepreneurs te word. √ - Groot besighede moet gesamentlike ondernemings met klein besighede in swart besit stig om besigheidsrisiko's te deel. √ - Besighede vind dit moeilik om geskikte swart besigheidsvennote/aandeelhouers te vind wat aandele kan bekostig. √ - Baie swart mense kan nie aandele in maatskappye/bydrae in vennootskappe bekostig nie. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die implikasie van eienaarskap as 'n BBSEB-pilaar op besighede. Pilaar (2) Verduideliking (1) Submaks (3) 2.6.3 Ondernemings- en verskaffersontwikkeling/OVO √√ - Besighede moet werk skep omdat OVO plaaslike vervaardiging aanmoedig. √ - Identifiseer verskaffers in swart besit wat in staat is om goedere en dienste te lewer.√ - Dienste kan uitgekontrakteer word aan verskaffers wat aan BBSEB voldoen.√ - Belê/Ondersteun KMMO’s in swart besit deur lenings/donasies/ konsultasiedienste/advies/entrepreneursprogramme, by te dra.√ - Ontwikkel besigheidsvaardighede van klein/swart verskaffers, soos verkoops- tegnieke/regsadvies. √ - Ondersteun klein verskaffers se kontantvloei deur aan hulle voorkeurbetalings- voorwaardes aan te bied.√ - Besighede moet belê in/KMMO’s in swart besit ondersteun om hulle meer volhoubaar te maak. √ - Ontwikkel en implementeer 'n verskafferontwikkelingsplan/verskaffersketting.√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 11 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne - Klein/Groot besighede sal dalk nie ondernemingsontwikkelinginvestering/ ondersteuning kan bekostig nie. √ - KMMO's in swart besit mag te afhanklik word op die ondersteuning van ander besighede/onbekwaam wees om hul eie inisiatiewe te neem. √ - BBSEB verskaffers kan sonder goeie werkmanskap wees. √ - Kleiner besighede wat nie aan BBSEB voldoen nie verloor besigheid.√ - Besighede word gedwing om van 'n kleiner poel verskaffers te kies. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die implikasie van OVO as 'n BBSEB-pilaar op besighede. Pilaar (2) Verduideliking (1) Submaks (3) 2.6.4 Vaardigheidsontwikkeling√√ - Besighede moet swart werknemers betrek by vaardigheidsontwikkelingsinisiatiewe.√ - Voorsien leerlingskappe/leerprogramme aan swart werknemers.√ - Besigheid moet 1% van hul betaalstaat bydra om die vaardigheidsontwikkeling- programme te befonds. √ - Besighede kan voordeel trek uit die verhoogde hoeveelheid geskoolde/opgeleide werkers.√ - Besighede moet die ekstra myl loop om personeel op te lei waar leerlingskappe nie aangebied word nie.√ - Produktiwiteit word in gevaar gestel aangesien mentors/afrigters die tyd moet vind om deel te neem in leerlingskappe/opleiding.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die implikasie van vaardigheidsontwikkeling as 'n BBSEB-pilaar op besighede. Pilaar (2) Verduideliking (1) Submaks (3) 2.6.5 Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Sosiale verantwoordelikheid√√ - Besighede moet op kritieke areas fokus wat die groei en ontwikkeling van die land affekteer soos omgewingsbewustheid/onderwys/behuising/armoede/ werkloosheid. √ - Hulle moet skaars KMI-hulpbronne aan geselekteerde begunstigdes in die gemeenskap versprei.√ - Besighede mag dalk nie oor maatskaplike kwessies kundig wees nie wat tot vermorsing van finansiële hulpbronne op doellose gemeenskapsprojekte kan lei. √ - Bydrae tot√ maatskaplike investerings/ontwikelingsprojekte.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die implikasie van sosio- ekonomiese ontwikkeling/sosiale verantwoordelikheid as 'n BBSEB-pilaar op besighede. Pilaar (2) Verduideliking (1) Submaks (3) LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. Maks (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 12 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 2.7 Maniere waarop besighede die uitdagings van die ekonomiese faktore as 'n PESTWO-element kan hanteer - Leen geld by finansiële instellings wanneer rentekoerse gunstig is.√√ - Besighede moet eerder oorweeg om hulle winsgrense te verlaag as om die prys van hulle produkte te verhoog.√√ - Neem wisselkoerse in ag wanneer daar met ander lande handel gedryf word.√√ - Onderhandel oor gunstige rentekoerse met krediteure.√√ - Onderhandel oor betalingsvoorwaardes met verskaffers.√√ - Verkoop/Raak ontslae van bates wat nie meer winsgewend is nie.√√ - Verkoop aandele teen mededingende/laer pryse om meer direkte buitelandse beleggings te lok.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die maniere waarop besighede die uitdagings van die ekonomiese faktore as 'n PESTWO-element kan hanteer. Maks (4) [40] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 2 PUNTE 2.1 4 2.2 9 2.3 4 2.4 6 2.5.1 3 2.5.2 4 2.6 6 2.7 4 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 13 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 3.1 Aspekte wat by 'n indiensnemingskontrak ingesluit moet word - Persoonlike besonderhede van die werknemer.√ - Besonderhede van die besigheid/werkgewer, soos die naam en adres.√ - Postitel/Posisie.√ - Posbeskrywing soos pligte/verantwoordelikhede en werksvoorwaardes.√ - Posspesifikasie soos formele kwalifikasies en bereidwilligheid om te reis.√ - Datum van indiensneming/Aanvang van indiensneming.√ - Plek waar werknemer die meeste van sy/haar werkstyd sal deur bring.√ - Werksure soos gewone tyd en oortyd.√ - Vergoeding soos weekliks of maandelikse betaling.√ - Voordele/Byvoordele /Voordeel/Toelaes.√ - Verlof soos siek-/kraam-/jaarlikse-/aannemingsverlof.√ - Werknemer aftrekkings soos verpligte/nie-verpligte.√ - Duur/Termyn van die indiensnemingskontrak/Besonderhede van beëindiging/Vervaldatum van indiensnemingskontrak.√ - Proeftydperk.√ - Handtekeninge van beide die werkgewer en werknemer.√ - Lys van dokumente wat deel van die kontrak vorm, soos aanstellingsbrief/ gedragskode/etiek.√ - Dissiplinêre beleide, soos reëls/dissiplinêreprosedures vir onaanvaarbare gedrag.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met aspekte wat by 'n indiensnemingskontrak ingesluit moet word. LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 1) (4) 3.2 Verskil tussen stukwerk- en tydverwante salarisbepalingsmetodes STUKWERK TYDVERWANTE - Werknemers word betaal volgens die - Werknemers word betaal vir die aantal items/eenhede geproduseer/ hoeveelheid tyd/ure wat hulle by die handeling uitgevoer. √√ werk is/aan 'n taak spandeer het. √√ - Werknemers word nie vergoed vir die - Werknemers met dieselfde totale aantal ure gewerk nie, ongeag ondervinding/kwalifikasies word hoe lank dit geneem het om die items betaal volgens salaris-skale ongeag te voltooi. √√ hoeveel werk gedoen is. √√ - Meestal gebruik in fabrieke, veral in - Baie private- en openbaresektor- tekstiel-/tegnologiebedrywe. √√ besighede gebruik hierdie metode.√√ - Enige ander relevante antwoord wat - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met stukwerk as 'n verband hou met tydverwante as 'n salarisbepalingsmetode. salarisbepalingsmetode. Submaks (2) Submaks (2) LET 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie. WEL: 2. Die verskil hoef nie verbind te wees nie, maar moet duidelik wees. 3. Ken 'n maksimum van TWEE (2) punte toe, indien die verskil nie duidelik is nie/Sien slegs stukwerk of tydverwante na. Maks (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 14 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne 3.3 Werwing en keuring 3.3.1 Werwingsmetode vanuit die scenario Eksterne werwing √√ (2) 3.3.2 Rol van die aansoeker tydens die onderhoud - Groet die onderhoudvoerder op sy naam√ met 'n ferm handdruk en vriendelike glimlag.√ - Luister aandagtig na die vrae√ voordat dit beantwoord word.√ - Maak oogkontak√ en sorg vir 'n goeie postuur/lyftaal.√ - Wees selfversekerd√ met 'n positiewe/ferm gesindheid.√ - Wees nuuskierig√ en toon belangstelling in die besigheid.√ - Toon respek√ en hanteer die onderhoud met die nodige belangrikheid.√ - Wees eerlik oor foute√ en verduidelik hoe jy dit hanteer het.√ - Ken jou sterk- en swakpunte√ en wees bereid om dit te verduidelik.√ - Verkry duidelikheid√ deur vrae te vra oor die pos/posisie wat aangebied word.√ - Bedank die onderhoudvoerder vir die geleentheid√ om aan die onderhoud deel te neem.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van die aansoeker tydens die onderhoud. Maks (4) 3.4 Impak van byvoordele Positiewes/Voordele - Aanloklike byvoordeelpakkette√ kan lei tot hoër werknemerretensie/verminder werknemeromset.√ - Lok gekwalifiseerde/vaardige/ervare werknemers√ wat positief kan bydra tot die besigheid se doelstellings/doelwitte.√ - Verbeter produktiwiteit√ wat lei tot hoër winsgewendheid.√ - Dit verhoog werknemer-tevredenheid/lojaliteit√ omdat hulle bereid is om die ekstra myl te loop.√ - Besighede spaar geld√ omdat byvoordele van belasting afgetrek kan word.√ - Byvoordele kan as 'n hefboom√ tydens salarisonderhandelinge gebruik word.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die positiewe impak/voordele van byvoordele op besighede. EN/OF Negatiewes/Nadele - Besighede wat nie byvoordele kan bied nie√ slaag nie daarin om vaardige werkers te lok nie.√ - Besighede wat verskillende byvoordeelplanne bied√ kan ongelukkigheid veroorsaak.√/Werknemers wat minder voordele ontvang kan ongemotiveerd wees√ wat tot laer produktiwiteit lei.√ - Dit kan lei tot konflik/korrupsie√ indien dit onregverdig toegewys word.√ - Byvoordele is bykomende koste√ wat kan lei tot kontantvloeiprobleme.√ - Verminder besigheidswins√, omdat byvoordele-/pakket-/vergoedingskoste hoër is.√ - Administratiewe koste verhoog√ omdat byvoordele korrek opgeteken moet word vir belastingdoeleindes.√ - Werkers bly slegs by die besigheid ter wille van die byvoordele√, en is nie altyd toegewyd/lojaal aan die taak/besigheid nie.√ - Besighede moet adviseurs/prokureurs betaal√ om hulle te help om byvoordeelplanne saam te stel wat aan wetgewing voldoen.√ - Foute in voordeelplanne√ kan lei tot baie duur hofsake/regsboetes.√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 15 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe impak/nadele van byvoordele op besighede. Maks (6) 3.5 Betekenis van gehaltebeheer - 'n Stelsel wat verseker dat die verlangde gehalte verkry word √ deur die finale produk te inspekteer.√ - Verseker dat die finale produkte √ aan die vereiste standaarde voldoen. √ - Gehaltebeheerproses wat verseker dat produkte deurlopend volgens hoë standaarde √ vervaardig word.√ - Kontrolering van grondstowwe/werknemers/masjinerie/vakmanskap/ produksie √ om te verseker dat hoë standaarde gehandhaaf word.√ - Behels die daarstelling van teikens/meting van prestasie √ en die neem van regstellende maatreëls. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die betekenis van gehaltebeheer. Maks (4) 3.6 Bydra van die produksiefunksie tot die sukses van die besigheid - Voorsien hoë gehalte dienste/produkte √ volgens spesifikasies.√ - Die produksie-/bedryfsprosesse van 'n besigheid behoort korrek gedoen te word √ deur behoorlike produksiebeplanning en beheer.√ - Produkte en dienste behoort teen die laagste moontlike koste geproduseer te word √ om maksimum winste te kry.√ - Die besigheid behoort die rol en verantwoordelikhede √ van die arbeidsmag duidelik aan hulle te kommunikeer.√ - Produkte moet aan klante se vereistes √ van veiligheid, betroubaarheid en duursaamheid voldoen.√ - Die besigheid moet goeie na-verkoopdienste √ en waarborge lewer.√ - Bemagtig werkers √ om trots op hul vakmanskap te wees.√ - Kry akkreditasie van die SABS/ISO 9001 √ om te verseker dat gehalteprodukte geproduseer word.√ - Spesifiseer die produk/diens se standaarde √ en neem kennis van die faktore wat verbruikers gebruik om gehalte te beoordeel.√ - Monitor prosesse √ en vind die kernoorsake van produksieprobleme.√ - Implementeer gehaltebeheerstelsels √ om te verseker dat gehalte produkte gereeld geproduseer word.√ - Benut masjinerie √ en toerusting optimaal.√ - Akkurate berekening √ van die produksiekostes.√ - Kies die mees gepaste produksiemetode √ soos massa/lot fabrikasie/stukwerk.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die produksiefunksie tot die sukses van die besigheid bydra. Maks (4) 3.7 Totale gehaltebestuur/TGB-elemente vanuit die scenario TGB-ELEMENTE MOTIVERINGS 1. Voldoende finansiering en kapasiteit VB kan dit bekostig om gehalte √√ grondstowwe en toerusting aan te koop om foutiewe produkte te voorkom. √ 2. Totale kliënte-/klantetevredenheid √√ Hulle bevorder ook 'n positiewe besigheidsbeeld deur aan die behoeftes van hul kopers te voldoen. √ Submaks (4) Submaks (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 16 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne LET 1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na. WEL: 2. Ken punte toe vir die TGB-elemente selfs as die aanhalings onvolledig was. 3. Geen punte word vir die motiverings toegeken indien die TGB-elemente verkeerd geïdentifiseer was nie. 4. Aanvaar antwoorde in enige volgorde. Maks (6) 3.8 Rol van gehaltesirkels as deel van deurlopende verbetering van prosesse en stelsels - Los probleme op ten opsigte van kwaliteit en implementeer verbeterings.√√ - Ondersoek probleme en stel oplossings aan bestuur voor.√√ - Verseker dat daar geen duplisering van aktiwiteite/take in die werkplek is nie.√√ - Maak voorstelle vir die verbetering van stelsels en prosesse in die werkplek.√√ - Verbeter die gehalte van produkte/dienste/produktiwiteit deur gereelde hersiening van gehalteprosesse.√√ - Monitor/Versterk strategieë sodat die besigheid se bedrywighede glad verloop.√√ - Verhoog werknemers se moraal/motivering om die spangees in die bereiking van die organisatoriese doelwitte‘n hupstoot te gee.√√ - Dra by tot die verbetering en ontwikkeling van die organisasie.√√ - Verminder die koste van oortolligheid en verkwistende pogings op die lang termyn.√√ - Verhoog die aanvraag vir die goedere/dienste van die besigheid.√√ - Skep harmonie en hoё werkverrigting in die werksplek.√√ - Bou 'n gesonde verhouding in die werksplek tussen die werkgewer en die werknemer.√√ - Verbeter werknemerslojaliteit/toewyding tot die besigheidsdoelwitte.√√ - Verbeter werknemerskommunikasie op alle vlakke van die besigheid.√√ - Ontwikkel 'n positiewe houding/gevoel van betrokkenheid in besluitnemingsprossese van dienste aangebied.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van gehaltesirkels as deel van deurlopende verbetering van prosesse en stelsels. (6) [40] UITEENSETTING VAN PUNTE VRAAG 3 PUNTE 3.1 4 3.2 4 3.3.1 2 3.3.2 4 3.4 6 3.5 4 3.6 4 3.7 6 3.8 6 TOTAAL 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 17 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 17 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE BESIGHEIDSOMGEWINGS 4.1 Tipes besigheidsektore - Primêre √ - Sekondêre √ - Tersiêre √ LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. (2 x 1) (2) 4.2 Verlofbepaling soos gestipuleer in die WBDV vanuit stellings 4.2.1 Gesinsverantwoordelikheidsverlof √√ 4.2.2 Siekverlof√√ Maks (4) 4.3 Befondsing van Sektorale Onderwys- en Opleidingsowerhede/SOOO's - Vaardigheidsontwikkelingsheffings word deur werkgewers √ aan SAID, as 'n invorderingsagent vir die regering, betaal. √ - Werkgewers met 'n salarisrekening wat R500 000 per jaar oorskry √, moet een persent (1%) van hul jaarlikse salaris as 'n heffing betaal. √ - Die verskillende SOOO's ontvang tagtig present (80%) van die heffing vir organisatoriese uitgawes √ en die oorblywende twintig present (20%) word aan die Nasionale Vaardigheidsfonds oorbetaal. √ - Skenkings/Toelaes ontvang √ vanaf die publiek/besighede/KMI-programme. √ - Surplusfondse ontvang√ van regeringsinstellings. √ - Fondse ontvang √ vir die lewering van hul dienste. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe SOOO's befonds word. Maks (4) 4.4 Soorte integrasiestrategieë Voorwaartse vertikale integrasie √√ - 'n Besigheid kombineer met of neem sy verspreiders in die verskaffingsketting/ produksieketting oor./Die besigheid smelt saam met besighede wat eens hul kliënte was, terwyl dit steeds beheer oor die aanvanklike/kernbesigheids- aktiwiteite behou.√ - Behels uitbreiding van besigheidsaktiwiteite om beheer oor die direkte verspreiding van die produkte/dienste te verkry. √ - Die besigheid neem die verspreidingstelsel oor en verkoop produkte/dienste direk aan verbruikers/klante.√ - Verhoog winsgewendheid omdat die tussenganger/verspreider/middelman uitgesluit word.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voorwaartse vertikale integrasie as 'n soort integrasiestrategie. Strategie (2) Bespreking (1) Submaks (3) Terugwaartse vertikale integrasie √√ - Die besigheid kombineer met/smelt saam/neem sy verskaffers in die voorsieningsketting/produksieketting oor./Die besigheid brei sy rol uit om aktiwiteite/ take te vervul wat voorheen deur verskaffers voltooi is. √ - Gemik om die besigheid se afhanklikheid van verskaffers te verminder. √ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 18 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 18 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne - Stel besighede in staat om kostes te sny en invloed oor die pryse/kwaliteit/ kwantiteit van grondstowwe te hê. √ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met terugwaartse vertikale integrasie as 'n soort integrasiestrategie. Strategie (2) Bespreking (1) Submaks (3) Horisontale integrasie √√ - 'n Besigheid neem beheer van/inkorporeer ander besighede in dieselfde bedryf/wat dieselfde goedere/dienste produseer/verkoop./Dit is die verkryging/oorname van 'n verwante besigheid wat op dieselfde vlak van die voorsieningsketting in die nywerheid/mark funksioneer.√ - Die doel is om die bedreiging van mededinging/plaasvervangerprodukte/dienste te verminder. √ - Verhoog die markaandeel/verkope/winste en verbeter produksie/verspreiding.√ - Geskik vir besighede wat in verskillende geografiese areas bedryf word√ deur gesamentlike ondernemings/lisensiëring/franchising.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met horisontale integrasie as 'n soort integrasiestrategie. Strategie (2) Bespreking (1) Submaks (3) LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na. Maks (6) 4.5 Maniere waarop besighede aan die Nasionale Kredietwet/NKW kan voldoen - Bied aansoekers vooraf-ooreenkoms dokumentasie aan. √√ - Maak alle kostes van die lening bekend/Geen verskuilde kostes mag gehef/bygevoeg word nie. √√ - Bekom kredietverslae/-kontrole van kliënte voor lenings toegestaan word. √√ - Besighede moet by die Nasionale Kredietreguleerder geregistreer wees. √√ - Dien jaarlikse verslag van voldoening by die Nasionale Kredietreguleerder in. √√ - Voer bekostigbaarheid-beoordelings uit om te verseker dat verbruikers die vermoë het om hul verpligtinge te kan nakom. √√ - Voer kredietkontrole uit by 'n geregistreerde kredietburo en raadpleeg die Nasionale Kredietregister. √√ - Besighede moet prosedures in plek hê om te voldoen aan die bepalings van die Wet op Finansiële Intelligensiesentrum (WFIS). √√ - Verifieer die identiteit van kliënte en rapporteer verdagte transaksies/lei personeel op oor hul verpligtinge ten opsigte van die WFIS. √√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop besighede aan die Nasionale Kredietwet/NKW kan voldoen. Maks (4) BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE 4.6 Doel van induksie - Stel nuwe werknemers bekend aan bestuur/kollegas om verhoudinge met medewerkers op verskillende vlakke te vestig.√√ - Gee nuwe werknemers 'n toer/inligting oor die uitleg van die geboue/kantoor.√√ - Laat nuwe werknemers welkom voel deur hulle aan hul fisiese werksomgewing bekend te stel.√√ - Verbeter vaardighede deur indiensopleiding.√√ Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 19 Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies/V1 19 DBE/November 2023 NSS – Nasienriglyne - Stel nuwe werknemers bekend aan die organisasiestruktuur/hul toesighouers.√√ - Gee nuwe werknemers die geleentheid om vrae te vra wat hulle sal gerus stel/op hul gemak stel/stres/bekommernisse/onsekerhede sal verminder.√√ - Skep geleenthede vir nuwe werknemers om verskillende departemente te beleef/verken.√√ - Verduidelik veiligheidsregulasies en reëls, sodat nuwe werknemers hul rolle/ verantwoordelikheid in hierdie opsig sal verstaan.√√ - Verseker dat werknemers hul rolle/verantwoordelikhede verstaan, sodat hulle meer effektief/produktief sal wees.√√ - Kommunikeer inligting oor die produkte/dienste wat deur die besigheid aangebied word.√√ - Kommunikeer besigheidsbeleide ten opsigte van etiese/professionele gedrag/ prosedures/indiensnemingskontrak/voorwaardes vir indiensneming.√√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die doel van induksie. Maks (6) 4.7 Plasingsprosedure - Besighede behoort die spesifieke verantwoordelikhede/verwagtinge/ vaardighede√ van die nuwe pos uiteen te sit.√ - Bepaal die suksesvolle kandidaat se sterkpunte/swakhede/belangstellings/ vaardighede√ deur hom/haar bloot te stel aan 'n reeks psigometriese toetse.√ - Bepaal die verhouding tussen die pos√ en die vaardighede van die nuwe kandidaat.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die plasingsprosedure as 'n menslikehulpbron-aktiwiteit. Maks (4) 4.8 Voordele van 'n goeie gehaltebestuurstelsel 4.8.1 Voordele van 'n goeie gehaltebestuurstelsel vanuit die scenario - UB verhoog hulle produktiwiteit deur behoorlike tydsbestuur.√ - Hulle bied gereelde opleiding aan om die gehalte van werknemers se vaardighede te verbeter.√ LET 1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na. WEL: 2. Ken slegs punte toe vir antwoorde wat uit die scenario aangehaal is. (2 x 1) (2) 4.8.2 Ander voordele van 'n goeie gehaltebestuurstelsel - Doeltreffende diens aan klante kan gelewer word√, wat lei tot verhoogde klante- tevredendheid.√ - Tyd en hulpbronne√ word doeltreffend benut.√ - Produkte/Dienste word deurlopend verbeter√, wat tot groter klante-tevredenheid lei.√ - Visie/Missie/Besigheidsdoelwitte√ kan bereik word.√ - 'n Besigheid het 'n mededingende voordeel√ bo sy mededingers.√ - Werkgewers en werknemers sal 'n gesonde werksverhouding hê√ wat gelukkige/ produktiewe werkers tot gevolg het.√ - Groter markaandeel/Meer klante verbeter winsgewendheid/finansiële volhoubaarheid. √ √ - Verbeter die besigheid se beeld√, omdat daar minder foutiewe produkte/ terugsendings, is.√ - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met ander voordele van 'n goeie gehaltebestuurstelsel. LET WEL: Geen punte moet toegeken word vir antwoorde wat in VRAAG 4.8.1 aangehaal is nie. Maks (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [BUSINESS STUDIES P1 GR12 MEMO JUNE2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-memo-june2023-afrikaans/b6fe3b04-1f8d-4bca-83d3-0fb4afae6b67) — Business Studies · Memo · 2023 · Afr - [Business Studies P1 (English) Memo](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-english-memo/16d9a5e1-aff3-445d-877e-c370af3c4dd5) — Business Studies · Memo · 2023 · Eng - [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP SEPT2023 English](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-sept2023-english/b6e44396-0eba-4aae-b5a3-a91c94c0effd) — Business Studies · QP · 2023 · Eng - [Business Studies P1 May-June 2023 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2023-eng/9c6b7c03-092f-4346-9872-9b1f344ea678) — Business Studies · QP · 2023 · Eng - [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — Business Studies · QP · 2025 · Afr - [Business Studies P1 Nov 2022 Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-nov-2022-afr/54151221-3151-450a-8f2a-8e918eaa1694) — Business Studies · QP · 2022 · Afr ## More from Grade 12 Business Studies - [BUS STUDIES P1 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-qp-jct-2025-eng-d-watermark/bb80e211-d0d0-4667-b7d8-68f2e1736d30) — QP · 2025 · Eng - [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025 - [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr - [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025 - [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng - [BUSINESS STUDIES P1 GR12 QP JUNE 2024 English](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-qp-june-2024-english/88bed59b-350b-498d-95f7-81f90cc6103f) — QP · 2024 · Eng ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.