# Business Studies Grade 12 P2 Eastern Cape June 2023 Memo

> Grade 12 Business Studies Paper 2 memorandum from the Eastern Cape June Exam 2023 (Afrikaans), 37 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-memo-gr12-june-2023-afr/c117a6b8-9ecd-4ccd-b85d-cf365a11fe7b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: Eastern Cape June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 37

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 P2 Eastern Cape June 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-memo-gr12-june-2023-afr/c117a6b8-9ecd-4ccd-b85d-cf365a11fe7b)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · Eastern Cape June Exam · 2023. Memorandum, 37 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                           NASIONALE
                       SENIORSERTIFIKAAT

                              GRAAD 12

                             JUNIE 2023

                  BESIGHEIDSTUDIES V2
                     NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

                  Hierdie nasienriglyn bestaan uit 37 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
     2                                    BESIGHEIDSTUDIES V2                          (EC/JUNIE 2023)

NOTAS AAN NASIENERS
1.       INLEIDING

         Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die
         volgende te verseker:
         (a)    Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die nasienstandaard
         (b)    Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
         (c)    Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor
                die hele land
         (d)    Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak
                by skole/onderwysinstellings
2.       Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal egter van die
         aard van die vraag afhang.
3.       Omvattende nasienriglyn word voorsien, maar dit is geensins volledig nie. Behoorlike
         oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:
         •     ŉ Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word
         •     Uit ŉ ander betroubare bron kom
         •     Oorspronklik is
         •     ŉ Ander benadering gebruik
         LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

4.       Neem kennis van ander verwante antwoorde deur kandidate verskaf, wat verband hou met
         'n spesifieke vraag en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord
         onduidelik is of ŉ mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word, byvoorbeeld een
         punt in plaas van die maksimum van twee punte.)
5.       Die woord ‘Submaks’ word gebruik om die toekenning van punte binne ŉ vraag of subvraag
         te vergemaklik.

6.       Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur ‘maks.’ in die
         uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te verseker met die
         nasien van die skrifte en modereringsproses.

7.       Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die subtotale, soos
         aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur ‘maks.’ in die nasienriglyn van punte
         gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet in die linkerkantlyn langs die toepaslike
         vraagnommer verskyn.

8.       In ŉ indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag verband
         hou.

9.       Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en B word sterk
         aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van die kandidaat se
         antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien laasgenoemde nie duidelik is nie.

10. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui aan met ŉ
    ‘H’.
     Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                     BESIGHEIDSTUDIES V2                                    3

 11. Die verskil tussen ‘evalueer’ en ‘kritiese evaluering’ kan soos volg verduidelik
     word:

        11.1 Wanneer ‘evalueer’ gevra word, word daar van kandidate verwag om te
             antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ neutrale
             (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: ‘COIDA
             verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele hofgedinge.
             √

        11.2 Wanneer ‘kritiese evaluering’ gevra word, word daar van kandidate
             verwag om te antwoord op óf ŉ positiewe/negatiewe manier óf om ŉ
             neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie geval
             word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te
             ondersteun met dieper insig, bv. ‘COIDA verminder tyd en koste √ wat
             spandeer word op lang siviele hofgedinge, √ want die werkgewer sal nie
             verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te betaal as
             beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat die besigheid
             kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.’ √

        LET WEL:     1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op ‘analiseer’.
                     2. Let op die plasing van die merkie (√) in die toekenning van
                        punte.

 12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag,
     kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die
     konteks van elke vraag.

        Kognitiewe werkwoorde, soos:

        12.1 Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel voor,
             (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se
             antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal
             dus aan die einde daarvan verskyn.

        12.2 Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon
             verskille, differensieer, vergelyk, tabuleer, ontwerp, analiseer, evalueer,
             evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip,
             toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief
             toegeken word om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde
             norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid
             behaal kan word.

 13. Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord in
     AFDELING B en C gee waar slegs een antwoord gevra word.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                   BESIGHEIDSTUDIES V2                          (EC/JUNIE 2023)

14.    AFDELING B

14.1   Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE VYF
       antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur ŉ lyn
       deur die nie-nagesiende gedeelte te trek.

       LET WEL:      1.   Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer
                          word.
                     2.   Die bostaande is ook van toepassing op antwoorde in
                          AFDELING C (waar van toepassing).

14.2   Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die kandidaat.
       Punt 14.1 geld steeds.

14.3   Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te
       gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde
       te finaliseer en raadpleeg die Interne Moderator by die Provinsiale modering
       vir goedkeuring.

14.4   Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

       14.4.1   Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate
                moet ‘beskryf/bespreek/verduidelik’, kan dit soos volg nagesien word:
                • Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyn)
                • Verduideliking 1 punt (twee punte sal in AFDELING C toegeken
                     word)
                Die ‘feit’ en ‘verduideliking’ word apart in die nasienriglyn gegee om
                die toekenning van punte te vergemaklik.

       14.4.2   Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet
                puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die
                maksimum punte in die nasienriglyn toegeken.

14.5   EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep,
       wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n
       scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B
       EN C (waar van toepassing).

15.    AFDELING C

15.1   Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:

           Inleiding
                                       Maksimum:
           Inhoud
                                          32
           Gevolgtrekking
           Insig                             8
           TOTAAL                            40

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/JUNIE 2023)                   BESIGHEIDSTUDIES V2                                  5

15.2    Insig bestaan uit die volgende komponente:
         Struktuur/Uitleg Is daar ŉ inleiding, paragrawe en ŉ gevolgtrekking?             2
         Analise          Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub-        2
                          opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van
                          wat gevra word, getoon word?
                          Punte toegeken volgens die gids hieronder:
                          Alle opskrifte aangespreek:        1 (Een ‘A’)
                          Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een ‘A’)
         Sintese          Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op        2
                          die vrae gebaseer is?
                          Opsie 1: Slegs relevante feite: 2 punte (Geen ‘-S’)
                                      Waar ŉ kandidaat 50% of meer (twee tot vier
                                      subvrae) van die vraag met slegs relevante feite
                                      beantwoord het, verskyn geen ‘-S’ in die
                                      linkerkantlyn nie. Ken die maksimum van TWEE
                                      (2) punte vir sintese toe.
                          Opsie 2: ŉ Paar relevante feite: 1 punt (Een ‘-S’)
                                      Waar ŉ kandidaat minder as 50% (slegs een
                                      subvraag) van die vraag met slegs OF ŉ paar
                                      relevante feite beantwoord het, verskyn een
                                      ‘-S’ in die linkerkantlyn. Ken ŉ maksimum van
                                      EEN (1) punt vir sintese toe.
                          Opsie 3: ŉ Paar relevante feite: 1 punt (Een ‘-S’)
                                      Waar ŉ kandidaat VIER subvrae beantwoord,
                                      maar een/twee/drie subvrae met geen relevante
                                      feite; verskyn een ‘-S’ in die linkerkantlyn. Ken ŉ
                                      maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe.
                          Opsie 4: Geen relevante feite: 0 punte (Twee ‘-S’)
                                      Waar ŉ kandidaat minder as 50% (slegs een sub-
                                      vraag) van die vraag met geen relevante feite
                                      beantwoord het nie, verskyn twee ‘-S’ in die
                                      linkerkantlyn. Ken ŉ NULPUNT vir sintese toe.
         Oorspronklikheid Is daar bewyse van een of twee voorbeelde, nie ouer as twee 2
                          (2) jaar nie, wat op aktuele inligting, huidige neigings en
                          ontwikkelings gebaseer is?
                                                                      TOTAAL VIR INSIG: 8
                                                            TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32
                                                 TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40

        LET WEL:       1.   Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die
                            inleiding en gevolgtrekking nie.
                       2.   Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING
                            en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
                       3.   Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte INLEIDING
                            en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur 'n verduideliking
                            ondersteun word nie.

 Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                 BESIGHEIDSTUDIES V2                         (EC/JUNIE 2023)

15.3    Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ŉ simbool, bv. (‘S, A, -S en/
        of O’).
15.4    Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde
        antwoord/nasienriglyn vir elke vraag aangedui.

15.5    Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder-
        afdeling behaal is. Skryf ‘SUBMAKS’/‘MAKS’ nadat maksimum punte behaal
        is, maar lees verder vir oorspronklikheid ‘O’.

15.6    Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
        vir insig soos volg aan: (S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O –
        Oorspronklikheid) soos in die tabel hieronder aangedui.

                  INHOUD                   PUNTE
                    Feite                 32 (maks.)
                     S                        2
                     A                        2
                     S                        2
                     O                        2
                  TOTAAL                      40

15.7    Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
        wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
        Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
        (struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
        (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

15.8    Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/interpreteer, kry hy/sy
        steeds punte vir die uitleg.

15.9    Indien ŉ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
        antwoorde    geassesseer      word     in    ooreenstemming      met die
        puntetoekenning/subopskrifte soos in die nasienriglyne aangedui.
15.10   15.10.1    Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir
                   frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.
        15.10.2    Met ingang van November 2015 sal die TWEE punte nie
                   noodwendig aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie.
                   Punte (√) sal geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv.
                   ‘Produkontwikkeling is ŉ groeistrategie, √ waar ondernemings poog
                   om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.’√
                   Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                   kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

15.11   Met ingang van November 2017 sal die maksimum van TWEE (2) punte vir
        feite in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag
        geld nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.
Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                    BESIGHEIDSTUDIES V2                           7

AFDELING A

VRAAG 1

1.1      1.1.1    A √√

         1.1.2    D √√

         1.1.3    B √√

         1.1.4    D √√

         1.1.5    C √√                                                 (5 x 2)       (10)

1.2      1.2.1    herinbesitstelling √√

         1.2.2    RSA Kleinhandelspaareffekte √√

         1.2.3    onbillike √√

         1.2.4    Kragveld-ontleding √√

         1.2.5    besluitelose persoon √√                              (5 x 2)       (10)

1.3      1.3.1    H √√

         1.3.2    F √√

         1.3.3    G √√

         1.3.4    J √√

         1.3.5    I √√                                                 (5 x 2)       (10)

                                                         TOTAAL AFDELING A:          30

                                                    UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                    VRAAG 1        PUNTE
                                                      1.1            10
                                                      1.2            10
                                                      1.3            10
                                                    TOTAAL           30

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                  BESIGHEIDSTUDIES V2                          (EC/JUNIE 2023)

AFDELING B

Sien slegs die EERSTE TWEE antwoorde na.

VRAAG 2: BESIGHEIDSGELEENTHEDE

2.1   Tipes beleggingsgeleenthede
      - Gesamentlike fondse/Stokvel √
      - Bestuurde portefeulje √
      - Waagkapitaal √
      - 32 dae-kennisgewing deposito’s √
      - Skuldbriewe √
      - Lewensversekering/Aftree annuïteite √
      - Enige ander antwoord wat verband hou met die tipes beleggings-
         geleenthede.
      LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                      (4 x 1)             (4)

2.2   Leierskapstyle uit die scenario

      2.2.1    Demokratiese leierskapstyl √√

      2.2.2    Charismatiese leierskapstyl √√                                              (4)

2.3   Situasionele leierskapsteorie

      -   Verskillende leierskapseienskappe √ word benodig vir verskillende
          situasies. √
      -   Die taak/situasie dikteer/bepaal die leierskapstyl wat toegepas moet
          word, √ daarom moet leiers aanpasbaar/buigsaam/selfversekerd wees. √
      -   Doeltreffende toepassing van hierdie teorie kan leiers in staat stel √ om
          hul doel-witte te bereik. √
      -   Verhoudinge tussen leiers en werknemers √ is op wedersydse vertroue/
          respek/lojaliteit/integriteit/eerlikheid gebaseer. √
      -   Leiers het die vermoë om ŉ situasie te ‘lees’/die gepaste persone in die
          regte posisies te plaas √ om take suksesvol af te handel. √
      -   Leiers analiseer groepslede/doelwitte/tydsbeperkinge, √ en gebruik dan
          ŉ gepaste/relevante leierskapstyl. √
      -   Die sukses van hierdie teorie hang af van die soort verhouding wat
          bestaan √ tussen die leier en sy volgelinge/ondergeskiktes/
          werknemers. √
      -   Kan tot konflik lei √ as leiers verskillende leierskapstyle gebruik/wanneer
          werknemers in verskillende situasies bestuur word. √
      -   Enige ander relevante antwoord wat met die situasionele leierskapsteorie
          verband hou.
                                                                                 Maks.     (6)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
      (EC/JUNIE 2023)                      BESIGHEIDSTUDIES V2                                 9

2.4      Belegging
         2.4.1     Tipes aandele vanuit die scenario

                      TIPES AANDELE                           MOTIVERINGS
                   1. Voorkeuraandele √√ Sommige aandeelhouers het aandele gekoop wat hulle
                                         in staat sal stel om vaste dividende te ontvang. √
                   2. Gewone-aandele √√ Ander het aandele gekoop wat hulle toegelaat het om
                                         eers dividende te ontvang wanneer wins gemaak word.
                                         √
                           Sub-maks. (4)                                            Sub-maks. (2)

         LET  1.         Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
         WEL: 2.         Die antwoord hoef nie in tabelvorm te wees nie.
              3.         Ken punte toe vir die tipes aandele selfs as die aanhalings onvolledig
                         was.
                   4.    Geen punte word vir die motiverings toegeken indien die tipes aandele
                         verkeerd geïdentifiseer was nie.
                                                                                         Maks.        (6)

         2.4.2     Funksies van die Johannesburgse Sekuriteitebeurs

                   -    Gee finansiële instellings soos versekeringsmaatskappye geleenthede √ om
                        hulle surplusfondse in aandele te belê. √
                   -    Dien as ŉ barometer/aanwyser √ van ekonomiese toestande in Suid-Afrika. √
                   -    Hou beleggers ingelig √ deur aandelepryse daagliks te publiseer. √
                   -    Dien as ŉ skakel √ tussen beleggers en publieke maatskappye. √
                   -    Aandele word waardeer √ en geëvalueer deur deskundiges. √
                   -    Klein beleggers word uitgenooi om aan die ekonomie van die land deel te
                        neem √ deur die koop/verkoop van aandele. √
                   -    Risiko-/Waagkapitaalmarkte √ word beskikbaar/toeganklik gemaak. √
                   -    Streng beleggingsreëls √ verseker ŉ goed georganiseerde mark vir
                        sekuriteite/ aandele. √
                   -    Mobiliseer die fondse van versekeringsmaatskappye √ en ander instellings. √
                   -    Verkry primêre kapitaal √ deur nuwe beleggings in genoteerde maatskappye
                        aan te moedig. √
                   -    Reguleer markte √ vir die verhandeling van aandele. √
                   -    Beplan, doen navorsing en gee advies √ oor beleggings-moontlikhede. √
                   -    Verseker dat die mark √ op ŉ deursigtige manier bedryf word. √
                   -    Voorsien beskerming aan beleggers √ deur streng reëls/regulasies tot te
                        pas. √
                   -    Moedig √ korttermynbeleggings aan. √
                   -    Bevorder werkskepping √ en verhoog ekonomiese groei/ ontwikkeling. √
                   -    Fasiliteer elektroniese verhandeling √ van aandele/STRATE. √
                   -    Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die funksies van die
                        Johannesburgse Sekuriteitebeurs/JSE.
                                                                                              Maks.   (4)

      Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                BESIGHEIDSTUDIES V2                      (EC/JUNIE 2023)

2.5   Voordele van effektetrusts as ŉ beleggingsvorme

      -  Bestuur deur ŉ fondsbestuurder √ wat aandele op die Johannesburgse
         Sekuriteitebeurs/JSE koop. √
      - Maklik om vir kontant om te ruil √ wanneer ŉ belegger geld nodig het. √
      - ŉ Klein bedrag √ per maand kan belê word. √
      - Klop gewoonlik inflasie √ op die medium-/langtermyn. √
      - Veilige beleggings √ omdat dit volgens reëls en regulasies bestuur word. √
      - Die belegger het ŉ verskeidenheid om uit te kies/ŉ wyer reeks aandele √
         met laer tot hoër grade van risiko. √
      - Maklik om in te belê, √ omdat beleggers eenvoudig ŉ paar relevante vorms
         invul / aanlyn belê. √
      - Fluktuasies effektetrust-opbrengskoerse is dikwels nie so ernstig nie √ as
         gevolg van diversiteit van die beleggingsfonds. √
      - Bied mededingende opbrengste √ in die vorm van kapitaalgroei en
         dividend-verspreiding. √
      - Fondsbestuurders is kundig/betroubaar, √ want daar word van hulle vereis
         om geakkrediteer te wees om effektetrusts te verkoop. √
      - Verlaging van potensiële risiko √ laat meer mense toe om in die fonds te
         belê. √
      - Enige ander relevante antwoord wat met die voordele van effektetrusts as
         ŉ beleggingsvorme verband hou.
                                                                            Maks.        (4)
2.6   Versekering

      Berekening van aweryklousule

      2.6.1   Aweryklousule √√                                                           (2)

      2.6.2   Versekerde bedrag
                                   x Verlies/Skade √
                 Markwaarde

               R300 000
                          × R50 000 √
               R600 000

              = R25 000 √√√√

      LET WEL:       1. Ken volpunte toe (4) as die antwoord korrek is en geen
                        berekeninge is getoon nie.
                     2. Indien die formule en berekeninge korrek getoon is
                        maar die finale antwoord is verkeerd, ken ŉ maksimum
                        van DRIE (3) punte toe.
                     3. Indien die berekeninge en die antwoord verkeerd is, ken
                        ŉ maksimum van EEN punt toe vir die formule.
                        Maks.                                                            (4)

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                   BESIGHEIDSTUDIES V2                                  11

2.7     Situasies waarin die outokratiese leierskapstyl toegepas kan word

        Outokratiese leierskapstyl kan toegepas word wanneer:
        - Daar ŉ krisissituasies is, soos in die geval van onvoorsiene uitdagings/
           ongelukke. √√
        - Alle inligting beskikbaar is om die probleem op te los. √√
        - Daar is ŉ krisis/dringende situasie, bv. na ŉ ongeluk/nakoming van streng
           spertye. √√
        - Werknemers gemotiveerd is en die leier alreeds sy volgelinge se vertroue
           gewen het. √√
        - Werknemers wat nie saamwerk nie, hanteer moet word. √√
        - Werknemers nuut is/nie ten volle opgelei is nie. √√
        - Enige ander relevante voorstel vir situasies waarin die outokratiese
           leierskapstyl in die werkplek toegepas kan word.                        Maks.     (6)
                                                                                            [40]

                                                         UITEENSETTING VAN PUNTE
                                                         VRAAG         PUNTE
                                                            2.1           4
                                                            2.2.          4
                                                            2.3.          6
                                                           2.4.1          6
                                                           2.4.2          4
                                                            2.5.          4
                                                           2.6.1          2
                                                           2.6.2          4
                                                            2.7           6
                                                         TOTAAL          40

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                               BESIGHEIDSTUDIES V2                         (EC/JUNIE 2023)

VRAAG 3: BESIGHEIDSROLLE

3.1   Voorbeelde van etiese sakepraktyke

      - Alle werknemers gelyk behandel. √
      - Gebruik billike advertensies. √
      - Betaal billike lone. √
      - Gebruik nie kinderarbeid nie. √
      - Besigheidstransaksies word openlik gedoen. √
      - Aanneming van kodes van goeie etiese praktyk√
      - Werk binne die wet. √
      - Nie betrokke raak by onwettige besigheidspraktyke nie. √
      - Verseker dat die omgewing nie besoedel word nie. √
      - Vestiging van korporatiewe maatskaplike verantwoordelikheids-inisiatiewe. √
      - Moedig werknemers aan om etiese gedrag aan te neem. √
      - Kliënte en werknemers se inligting word nie openbaar/gebruik tot voordeel van
        die besigheid nie. √
      - Aandeelhouers en werknemers se persoonlike belange en sakebelange bots
        nie met mekaar nie. √
      - Enige ander antwoord wat met die voorbeelde van etiese sakepraktyke
        verband hou.
      LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                              (4 x 1)          (4)

3.2   Verskil tussen griewe en konflik

                       GRIEWE                                  KONFLIK
      - Wanneer 'n werknemer ongelukkig          -   Botsing van opinies/idees/uitkyk in
        is/'n probleem het/klagte het in die         die werkplek. √√
        werkplek. √√
      - Dit is wanneer 'n individu/groep         -   Verskille tussen twee of meer
        werksverwante kwessies het. √√               partye in die werkplek √√
      - Dit is ‘n formele klag wat vereis dat
        werknemers ‘n grieweprosedure moet
        volg. √√
      - Bied aan werknemers ‘n uitweg om
        hulle ontevredenheid in die werkplek
        te kan stel. √√
      - Enige ander relevante antwoord wat       -   Enige ander relevante antwoord
        verband hou met griewe.                      wat verband hou met konflik.
                                   Sub-maks. (2)                        Sub-maks. (2)

      LET WEL:       1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
                     2. Die verskil hoef nie verbind te wees nie maar moet duidelik
                        wees.
                     3. Ken ŉ maksimum van TWEE (2) punte toe as die verskil nie
                        duidelik is nie./Sien slegs griewe of konflik na.     Maks.            (4)

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                      BESIGHEIDSTUDIES V2                                 13

3.3     Probleemoplossing

        3.3.1     Probleemoplossingstegniek uit die scenario
                  Nominale groeptegniek √√                                                     (2)

                  Motivering
                  KK het werknemers versoek om hulself in kleiner groepe te verdeel en in
                  stilte idees te genereer oor hoe die produk verbeter kan word. √             (1)

        LET WEL:       Geen punte word vir die motivering toegeken indien die
                       probleemoplossingstegniek verkeerd geïdentifiseer was nie.
                                                                              Maks.            (3)

        3.3.2     Maniere waarop besighede ŉ omgewing kan skep wat kreatiewe
                  denke bevorder
                  - Beklemtoon die belangrikheid van kreatiewe denke √ deur te verseker
                     dat alle personeellede weet dat hulle idees gehoor sal word. √
                  - Maak tyd vir dinkskrumsessies √ om nuwe idees te genereer, soos
                     gereelde werkswinkels genereer meer idees/bou voort op mekaar se
                     idees. √
                  - Plaas voorstelhouers op verskeie plekke in die werksplek √ en hou
                     kommunikasiekanale oop vir nuwe idees. √
                  - Lei personeel op om innoverende tegnieke √ soos kreatiewe
                     probleem-oplossingsvaardighede/geheuekaarte/laterale denke te
                     gebruik. √
                  - Moedig posuitruilings √ binne die organisasie aan √/Bestudeer hoe
                     ander besighede √ dinge doen. √
                  - Reageer entoesiasties op alle idees √ en laat niemand minderwaardig
                     voel nie. √
                  - Beloon kreatiwiteit deur beloningskemas vir spanne/individue √ wat
                     kreatiewe idees voorstel. √
                  - Skep ŉ werksomgewing wat kreatiwiteit bevorder √ met min
                     afleiding. √
                  - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere
                     waarop besighede ŉ omgewing kan skep wat kreatiewe denke in die
                     werkplek bevorder.
                                                                                    Maks.     (4)

3.4     Voordele van ŉ dinkskrum om komplekse sakeprobleme op te los
        - Mense kry idees van ander √ en kan daarop voortbou. √
        - Stimuleer kreatiewe denke √ in die werkplek. √
        - Beter oplossings word ontwikkel √ deur gesamentlike bydraes. √
        - Kombinasies van idees/verbeterings kan gekies word √ nadat alle idees
          neergeskryf is. √
        - Werknemers word gemotiveer √ omdat hulle toegelaat word om tot
          probleemoplossing by te dra. √
        - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van ŉ
          dinkskrum om komplekse sakeprobleme op te los.
                                                                          Maks.               (6)
Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                               BESIGHEIDSTUDIES V2                          (EC/JUNIE 2023)

3.5   Stadiums van spanontwikkeling

      3.5.1    Stadiums van spanontwikkeling vanuit die scenario
                      STADIUMS VAN                      MOTIVERINGS
                   SPANONTWIKKELING
               1. Bestorming √√            Zuko bevraagteken altyd die idees van
                                           die ander groepslede wat konflik
                                           veroorsaak. √
               2. Werksverrigting √√       Alle spanlede is egter bewus van die
                                           strategieë en doelwitte van die span. √
                             Sub-maks. (4)                           Sub-maks. (2)

      LET WEL:       1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
                     2. Ken punte toe vir die stadiums van spanontwikkeling
                        selfs as die aanhalings onvolledig was.
                     3. Geen punte word vir die motiverings toegeken indien die
                        stadiums van spanontwikkeling verkeerd geïdentifiseer
                        was nie.
                     4. Aanvaar antwoorde in enige volgorde.              Maks.             (6)

      3.5.2    Ander stadiums van spanontwikkeling

               Vorming √√
               - Individue samel inligting/indrukke in oor mekaar en die omvang van
                  die taak en hoe om dit te benader. √
               - Dit is ŉ gemaklike stadium om in te wees omdat die werk nog nie
                  begin het nie. √
               - Individue fokus daarop om met roetine-take besig te wees, soos
                  span-organisering/wie doen wat/wanneer vergader gaan word. √
               - Individue word gemotiveer deur die begeerte/dryf om deur mede-
                  spanlede aanvaar te word. √
               - Spanlede kan bepaal hoe elkeen, as ŉ individu, onder druk sal
                  reageer. √
               - Enige ander relevante antwoord wat met vorming as 'n stadium van
                  spanontwikkeling verband hou.
                                                                           Stadium (2)
                                                                     Verduideliking (1)
                                                                         Sub-maks. (3)

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                    BESIGHEIDSTUDIES V2                                   15

              Normering/Skikking/Versoening√√
              - Spanlede kom tot ŉ ooreenkoms en bereik konsensus. √
              - Rolle en verantwoordelikhede is duidelik en word aanvaar. √
              - Prosesse/werkstyl en respek ontwikkel onder lede. √
              - Spanlede het die ambisie om te werk vir die sukses van die
                span. √
              - Konflik kan voorkom maar toewyding en eenheid is sterk. √
              - Enige ander relevante antwoord wat met normering/skikking
                /versoening as ŉ stadium van spanontwikkeling verband hou.
                                                                             Stadium (2)
                                                                       Verduideliking (1)
                                                                          Sub-maks. (3)
              Ontbinding/Treurtydperk √√
              - Die fokus is op die voltooiing van die taak/afsluiting van die projek. √
              - Die ontbinding van die span kan traumaties wees, omdat spanlede dit
                moeilik mag vind om weer as individue te funksioneer. √
              - Alle take moet voltooi word voordat die span finaal uitmekaar kan
                gaan. √
              - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met
                ontbinding/treurtydperk as 'n stadium van spanontwikkeling.
                                                                             Stadium (2)
                                                                        Verduideliking (1)
                                                                           Sub-maks. (3)
        LET WEL: 1. Sien slegs die EERSTE stadium na.
                  2. Geen punte moet toegeken word vir bestorming en
                      werksverrigting nie.                                         Maks.      (3)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                              BESIGHEIDSTUDIES V2                         (EC/JUNIE 2023)

3.6   Voordele van kreatiewe denke in die werkplek
      - Beter/Unieke/Onkonvensionele idees/oplossings √ word ontwikkel. √
      - Kan die besigheid 'n mededingende voordeel besorg √ as ongewone/unieke
        oplossings/idees/strategieë geïmplementeer word. √
      - Komplekse besigheidsprobleme √ kan opgelos word. √
      - Produktiwiteit verhoog want bestuur/werknemers kan vinnig verskeie idees
        ontwikkel √ wat tyd en geld doeltreffender gebruik. √
      - Bestuurders/Werknemers het meer selfvertroue √ want hulle doen aan hulle
        volle potensiaal gestand. √
      - Bestuurders sal beter leiers wees √ want hulle sal verandering(e) positief en
        kreatief kan hanteer/bestuur. √
      - Bestuurders/Werknemers kan 'n heeltemal nuwe siening ontwikkel √, wat op
        enige taak/take wat hulle doen, toegepas kan word. √
      - Lei tot meer positiewe houdings √ want bestuurders/werknemers voel dat
        hulle tot probleemoplossing bygedra het. √
      - Verbeter motivering √ onder personeellede. √
      - Bestuurders/Werknemers het 'n gevoel van groot prestasie √ en hulle hoef
        nie die proses teen te staan/belemmer wanneer hulle ŉ probleem opgelos
        het/tot die sukses van die besigheid bygedra het nie. √
      - Bestuurders/Werknemers kan met vinnig veranderende tegnologie byhou √
        wat tot ŉ groter markaandeel kan lei. √
      - Stimuleer inisiatief by bestuurders/werknemers √, want hulle word
        voortdurend buite hulle gemaksones gedwing. √
      - Kreatiwiteit kan lei tot nuwe uitvindings √ wat die algemene lewenspeil kan
        verbeter/nuwe beleggers kan lok. √
      - Enige ander relevante antwoord wat met die voordele van kreatiewe denke in
        die werksplek verband hou.                                              Maks.         (6)

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                   BESIGHEIDSTUDIES V2                                  17

3.7      Maniere waarop moeilike werknemers in die werkplek hanteer kan word
         - Kry perspektief by ander mense wat dieselfde soort situasie ervaar het sodat
            jy moeilike werknemers kan verstaan. √√
         - Indien moontlik, tree proaktief op omdat 'n persoons-/personeelprobleem
            deel van 'n bestuurder se verantwoordelikhede is. √√
         - Gereelde vergaderings met toesighouers/departementshoofde behoort te
            help om moeilike/probleemgedrag te identifiseer. √√
         - Vra 'n gesagsfiguur vir hulle insette oor die situasie. √√
         - Identifiseer die tipe persoonlikheid wat die probleem skep. √√
         - Ontmoet privaat met moeilike werknemers, sodat daar geen afleiding van
            ander werknemers/kwessies is nie. √√
         - Maak bedoelinge en redes vir aksie bekend, sodat moeilike persone/mense
            op hulle gemak voel. √√
         - Werknemers moet vertel word watter spesifieke gedrag/optrede
            aanvaarbaar is deur besonderhede by te gee oor wat verkeerd/
            onaanvaarbaar is/ook ŉ geleentheid gegee word om hulle gedrag te
            verduidelik. √√
         - ŉ Spertyd moet daargestel word vir die verbetering van slegte/moeilike
            gedrag. √√
         - Die sperdatum moet met die moeilike werknemer bespreek word en sy/haar
            vordering moet voor die sperdatum gemoniteer/geassesseer word. √√
         - Riglyne vir verbetering moet gegee word. √√
         - Moet nie die persoon oordeel nie, probeer hom/haar verstaan/Verstaan
            sy/haar bedoelinge en waarom hy/sy op 'n sekere wyse reageer. √√
         - Hou kommunikasiekanale oop/Moedig werknemers aan om hulle griewe aan
            bestuur te kommunikeer. √√
         - Bou ŉ goeie verstandhouding deur persoonlike betrekkinge met kollegas te
            vestig. √√
         - Help moeilike werknemers om realisties te wees oor die taak voorhande. √√
         - Bly kalm en in beheer van die situasie om die persoon(e) sover te kry om
            saam te werk. √√
         - Behandel mense met respek, ongeag of hulle bekwaam/bevoeg/vaardig is
            of nie. √√
         - Soms is dit nodig om te ignoreer en ŉ moeilike persoon slegs te moniteer.√√
         - Identifiseer en verskaf ŉ geskikte ondersteuningprogram om die swak
            gebied te help hanteer. √√
         - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met maniere waarop
            besighede moeilike werknemers in die werkplek kan hanteer.
         LET WEL: 1. Moenie strategieë aanvaar om moeilike persoonlikhede te
                          hanteer nie.
                       2. Moenie strafmaatreëls aanvaar nie.                                [40]

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                      BESIGHEIDSTUDIES V2                 (EC/JUNIE 2023)

                                       UITEENSETTING VAN PUNTE
                                              VRAAG 3   PUNTE
                                                 3.1       4
                                                 3.2       4
                                                3.3.1      3
                                                3.3.2      4
                                                 3.4       6
                                                3.5.1      6
                                                3.5.2      3
                                                 3.6       6
                                                 3.7       4
                                              TOTAAL      40

Kopiereg voorbehou                                   Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                   BESIGHEIDSTUDIES V2                                 19

VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE

BESIGHEIDSGELEENTHEDE

4.1     Faktore wat in ag geneem moet word wanneer beleggingsbesluite geneem
        word
        - Opbrengs op belegging (OOB) √
        - Risiko √
        - Beleggingstermyn/-periode √
        - Inflasiekoers√
        - Belasting√
        - Likiditeit√
        LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na.                     (4 x 1)            (4)

4.2     Berekening van saamgestelde rente
        Opsie 1
        Jaar 1: R150 000 x 12% = R18 000√
        Jaar 2: R168 000 √ x 12% = R20 160√
        Totale rente = R38 160 √√√√
        Opsie 2
        P x (1 + r)ⁿ √
        R150 000√ x (1+12/100)² √
        R150 000 x (1.12)² = R188 160√
        Totale rente = R188 160 – R150 000
                      = R38 160√
        LET     1.     Ken volpunte toe (4) as die antwoord korrek is en geen
        WEL:           berekeninge is getoon nie.
                2.     Indien die formule en berekeninge korrek getoon is maar die
                       finale antwoord is verkeerd, ken 'n maksimum van DRIE (3)
                       punte toe.
                3.     Indien die berekeninge en die antwoord verkeerd is, ken 'n
                       maksimum van EEN punt toe vir die formule.
                                                                            Maks.          (4)

4.3     Rol van persoonlike ingesteldheid in suksesvolle leierskap
        - Positiewe houding ontsluit√ leierskapspotensiaal vir persoonlike groei.√
        - 'n Leier se goeie ingesteldheid√ kan die onderneming se sukses beïnvloed.√
        - Leiers moet hul sterkpunte en swakhede ken √ om hul leierskapstyle effektief
           toe te pas.√
        - Goeie leiers verstaan dat die regte houding √ die regte atmosfeer sal skep.√
        - Leiers se houding√ kan werkers/spanne se gedagtes/gedrag beïnvloed.√
        - Leiers se gedrag/houding√ behoort die voorbeeld te wees vir wat hulle in hul
           spanlede wil sien. √
        - Suksesvolle leiers neem spanlede se vaardighede/kundigheid√ in ag om
           take/rolle effektief toe te ken. √
        - Entoesiasme gee vertroue aan ŉ leier √ en inspireer hulle om nog harder te
           werk.√
        - 'n Positiewe houding is krities belangrik vir goeie leierskap √ omdat goeie
           leiers taakgerig sal bly ongeag moeilike omstandighede/uitdagings. √
Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                               BESIGHEIDSTUDIES V2                        (EC/JUNIE 2023)

      -   Suksesvolle werknemers en leiers het ŉ konstante werksywer √ en bereik
          meestal persoonlike/professionele sukses. √
      -   Leiers met 'n positiewe houding weet √ daar is altyd nog iets om te
          leer/ruimte om te groei. √
      -   Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die rol van persoonlike
          ingesteldheid in suksesvolle leierskap.
                                                                              Maks.           (6)

4.4   Impak van laissez-faire-/vryeteuels-leierskapstyl op besighede
      Positiewe/Voordele
      - Werkers/Volgelinge word toegelaat om besluite √ rakende hul eie
         werk/metodes te maak. √
      - Volgelinge het maksimum vryheid √ en werk onafhanklik.√
      - Leier motiveer werkers √ deur hulle te vertrou om dinge op hul eie/self te
      - doen. √
      - Gesag word gedelegeer, √ wat motiverend/bemagtigend vir bevoegde werkers
         is/produktiwiteit verhoog. √
      - Volgelinge is deskundiges √ en weet wat hulle wil hê/ kan verantwoordelikheid
         vir hul dade neem.√
      - Geskik vir afrigting/mentorskap √ om werkers te motiveer om meer te
         doen/dinge beter te doen.√
      - Dit kan bemagtigend wees vir bevoegde volgers √ omdat hulle ten volle vertrou
         word om hul werk te doen. √
      - Individuele spanlede √ kan verbeter/leierskapsvaardighede ontwikkel. √
      - Enige ander relevante antwoord wat met die positiewe impak/voordele van 'n
         laissez-faire/vrye-teuels leierskapstyl op besighede verband hou.

                                          EN/OF

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                     BESIGHEIDSTUDIES V2                                 21

      Negatiewe/Nadele
      - Tekort aan duidelike rigtinggewing/leierskap √ kan demotiverend wees vir
        sommige werknemers. √
      - Werknemers kan verantwoordelik gehou word vir hul eie werk, √ wat kan lei tot
        onderprestasie. √
      - Kan lei tot konflik √ as sommige spanlede as leiers optree en aan ander lede
        dikteer. √
      - Daar word van werkers verwag om hul eie konfliksituasies √ op te los. √
      - Produktiwiteit mag verlaag √ indien daar ŉ gebrek aan streng kontrole oor werkers
        is wat nie sperdatums bereik nie. √
      - Produktiwiteit kan laag wees, √ as werknemers nie die nodige kennis/vaardighede
        het nie. √
      - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die negatiewe
        impak/nadele van 'n laissez-faire/vrye-teuels leierskapstyl op besighede.
                                                                                    Maks.    (6)
BESIGHEIDSROLLE
4.5 Kriteria vir suksesvolle spanprestasie
    - Interpersoonlike gesindhede en gedrag √
    - Gedeelde waardes/Wedersydse vertroue en ondersteuning √
    - Kommunikasie √
    - Samewerking √
    - Enige ander relevante antwoord wat met die kriteria vir suksesvolle
       spanprestasie verband hou.
    LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.                                   (2 x 1)    (2)
4.6 Probleemoplossingstappe
    4.6.1.  Probleemoplossingstappe vanuit die scenario
            - Die bestuur van Khulula Staalvervaardiging het ŉ oplossing aan ŉ
               produksieprobleem verskaf deur eers die probleem te identifiseer. √
            - Daarna het KS alternatiewe oplossings vir hul probleem
               geïdentifiseer. √
            LET    1. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
            WEL: 2. Ken slegs punte toe vir antwoorde wat uit die scenario
                        aangehaal is.                                        (2 x 1)         (2)
      4.6.2       Ander probleemoplossingstappe
                  Definieer die probleem √√
                  - Benoem die probleem deur te noem wat presies die probleem is. √
                  - Vind verskillende maniere om die probleem te definieer. √
                  - Definieer al die moontlike oorsake van die probleem. √
                  - Die aard van die probleem moet presies wees. √
                  - Versamel soveel inligting as moontlik om die oorsaak van die probleem
                     vas te stel.
                  - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met definieer die
                     probleem as ŉ probleemoplossingstap.
                                                                                    Stap (2)
                                                                              Beskrywing (1)
                                                                              Sub-maks. (3)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
22                              BESIGHEIDSTUDIES V2                        (EC/JUNIE 2023)

             Evalueer alternatiewe oplossings √√
             - Gebruik kritiese evaluering en analitiese vaardighede om elke
               oplossing te evalueer. √
             - Oorweeg die voordele en nadele van elke alternatiewe oplossing. √
             - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met evalueer
               alternatiewe oplossings as ŉ probleemoplossingstap.
                                                                             Stap (2)
                                                                      Beskrywing (1)
                                                                       Sub-maks. (3)

             Kies die beste oplossing √√
             - Stel kriteria vir die beste oplossing, met inagneming van aspekte soos
                tyd/koste/risiko wat betrokke is. √
             - Identifiseer watter oplossing gebruik gaan word. √
             - Die beste oplossing moet ooreenstem met die grootte en die
                hulpbronne van die besigheid. √
             - As die oplossing nie toepaslik is nie, moet die besigheid teruggaan
                om die probleem te identifiseer. √
             - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met kies die beste
                oplossing as ŉ probleemoplossingstap.
                                                                                 Stap (2)
                                                                           Beskrywing (1)
                                                                           Sub-maks. (3)

             Formuleer/Ontwikkel 'n aksieplan/strategie √√
             - Reël die nodige hulpbronne en delegeer take. √
             - Stel ŉ tydlyn vir implementering en stel spertye vas. √
             - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met formuleer/
                ontwikkel ŉ aksieplan/strategie definieer die probleem as ŉ
                probleemoplossingstap.
                                                                              Stap (2)
                                                                        Beskrywing (1)
                                                                        Sub-maks. (3)

             Implementeer die aksieplan √√
             - Voer die beplande aksies uit om die probleem op te los. √
             - Kommunikeer gedelegeerde take/sperdatums aan alle werknemers.√
             - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met implementeer
                die aksieplan definieer die probleem as ŉ probleemoplossingstap.
                                                                               Stap (2)
                                                                         Beskrywing (1)
                                                                         Sub-maks. (3)

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                      BESIGHEIDSTUDIES V2                                  23

                  Evalueer die oplossing/aksieplan √√
                  - Evalueer/Assesseer of die probleem gedeeltelik of heeltemal opgelos
                     is. √
                  - Monitor of toets die oplossing/aksieplan/strategie deurlopend. √
                  - As probleme opduik, herken en herformuleer die probleem vir
                     verbeterde oplossings in die toekoms.√
                  - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met evalueer die
                     oplossing/aksie plan as ŉ probleemoplossingstap.
                                                                                      Stap     (2)
                                                                               Beskrywing      (1)
                                                                               Sub-maks.       (3)
      LET         1. Merk slegs die eerste TWEE (2).
      WEL:        2. Geen punte moet toeken word vir antwoorde wat in
                      VRAAG 4.5.1 aangehaal is nie.
                                                                                     Maks.     (6)

4.7 Uitdagings wat prysbepalings van goedere in landelike gebiede as ŉ tipe
    onetiese sakepraktyk vir besighede inhou
    - Sommige besighede in landelike gebiede buit hul kliënte uit √ deur meer as
       nodig by hul pryse te voeg. √
    - Sommige verbruikers in landelike gebiede het min ekonomiese mag √ en is
       kwesbaar vir uitbuiting. √
    - Besighede kan monopolieë in landelike gebiede vorm√ en hul pryse eensydig
       verhoog. √
    - Dit kan algemene praktyk wees om hoër pryse √ te betaal vir goedere van
       minderwaardige gehalte in landelike gebiede. √
    - Besighede kan afname in verkope ervaar √ as gevolg van hoë koste wat by
       die prys van die finale produk gevoeg word. √
    - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe prysbepalings van
       goedere in landelike gebiede as ŉ tipe onetiese sakepraktyk uitdagings vir
       besighede inhou.
                                                                               Maks.           (6)

4.8 Belangrikheid van spandinamika teorieë
    - Spandinamiese teorieë verduidelik hoe effektiewe spanne werk. √√
    - Besighede kan take aan lede toewys volgens die rolle van die spanlede. √√
    - Spanlede kan prestasie maksimaliseer omdat take volgens hulle vermoëns/
       vaardighede/eienskappe/persoonlikhede, toegewys word. √√
    - Spanlede met soortgelyke sterkpunte mag meeding vir spantake/
       verantwoordelikhede wat die beste by hul vermoëns/vaardighede pas. √√
    - Teorieë help spanleiers om die persoonlikheidstipes van die spanlede te
       verstaan sodat take meer doeltreffend toegewys word √√.
    - Konflik kan verminder word as spanlede verskillende rolle verrig. √√
    - Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die belangrikheid van
       spandinamika teorieë in die verbetering van spanprestasie.
                                                                              Maks.            (4)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
24                      BESIGHEIDSTUDIES V2                  (EC/JUNIE 2023)

                                        UITEENSETTING VAN PUNTE
                                           VRAAG 4      PUNTE
                                              4.1         4
                                             4.2.1        4
                                              4.3         6
                                              4.4         6
                                              4.5         2
                                             4.6.1        2
                                             4.6.2        6
                                              4.7         6
                                              4.8         4
                                            TOTAAL        40

                                              TOTAAL AFDELING B:           80

Kopiereg voorbehou                                    Blaai om asseblief

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                     BESIGHEIDSTUDIES V2                                    25

AFDELING C

Sien slegs die EERSTE antwoord na.

VRAAG 5: BESIGHEIDSGELEENTHEDE (BELEGGING: VERSEKERING)

5.1     Inleiding
        - Besighede het 'n wetlike verpligting om verpligte versekering uit te neem
            terwyl besighede geen verpligting het om nie-verpligte versekering uit te neem
            nie. √
        - Versekering kan voordelig wees vir besighede wanneer 'n onverwagte
            gebeurtenis plaasvind. √
        - Die beginsel van versekering kan as wettig en bindend vir beide die
            versekerde en die versekeraar beskou word. √
        - Die versekeringspolisse word gereguleer/beheer deur basiese beginsels wat
            deur beide die versekeraar en die versekerde toegepas moet word. √
        - WVF bied korttermyn finansiële bystand aan werkers wanneer hulle werkloos
            is of weens siekte, kraam- of aannemingsverlof nie kan werk nie. √
        - Enige ander relevante inleiding wat verband hou met die verskille tussen verpligte
            en nieverpligte versekering/belangrikheid van versekering/beginsels van
            versekering/soorte voordele wat die Werkloosheidsversekeringsfonds uitbetaal.
                                                                                (Enige 2 x 1)   (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [BUSINESS STUDIES P2 MEMO GR12 JUNE 2023](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-memo-gr12-june-2023-1/448ec772-b6d8-477b-9a9a-b9861c796b40) — Business Studies · Memo · 2023
- [BUS STUDIES P2 GR12 MEMO SEPT2023 English](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p2-gr12-memo-sept2023-english/86d61a1d-80ab-4a91-8a3f-1422c313c696) — Business Studies · Memo · 2023 · Eng
- [Bus Studies P2 Memo Sept2023 English](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p2-memo-sept2023-english/b3c8f03c-1610-4413-97b9-fa198a140166) — Business Studies · Memo · 2023 · Eng
- [Business Studies P2 (English) QP](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-english-qp/4f7ee7eb-503c-461a-b9cf-1ad5eaec2063) — Business Studies · QP · 2023 · Eng
- [Business Studies P2 May-June 2023 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-may-june-2023-eng/57a811d0-088b-46fe-8e70-76637c58ad93) — Business Studies · QP · 2023 · Eng
- [BUSINESS STUDIES P1 GR12 MEMO JUNE2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-gr12-memo-june2023-afrikaans/b6fe3b04-1f8d-4bca-83d3-0fb4afae6b67) — Business Studies · Memo · 2023 · Afr

## More from Grade 12 Business Studies

- [BUS STUDIES P1 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-qp-jct-2025-eng-d-watermark/bb80e211-d0d0-4667-b7d8-68f2e1736d30) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
