# Civil Technology Grade 12 NSC November 2018 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Civil Technology memorandum from the NSC November Exam 2018 (Afrikaans), 20 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-civil-services-final-memo-afr/9a50fbfe-6662-4532-8030-601a0118e108
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Civil Technology
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 20

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Civil Technology](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/civil-technology) › [Civil Technology Grade 12 NSC November 2018 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-civil-services-final-memo-afr/9a50fbfe-6662-4532-8030-601a0118e108)

## About this document

Civil Technology · Grade 12 · NSC November Exam · 2018. Memorandum, 20 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                    GRAAD 12

                                  NASIONALE
                              SENIOR SERTIFIKAAT

                                    GRAAD 12

                     SIVIELE TEGNOLOGIE: SIVIELE DIENSTE

                                  NOVEMBER 2018

                                  NASIENRIGLYNE

PUNTE: 200

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 20 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste             2                          DBE/November 2018
                                        NSS – Nasienriglyne

VRAAG 1:           WBGV, MATERIAAL, GEREEDSKAP, TOERUSTING EN HEGTING
                   (GENERIES)

1.1

           1.1.1        F                                                                          (1)

           1.1.2        A                                                                          (1)

           1.1.3        G                                                                          (1)

           1.1.4        E                                                                          (1)

           1.1.5        B                                                                          (1)

1.2            •     Moenie gereedskap of materiaal van steier gooi nie. 
               •     Moet nooit op en van 'n steier spring nie. 
               •     Moet nooit 'n steier oorlaai nie.
               •     Verwyder of bedek skerp rande of hoeke.
               •     Heg altyd vrystaande steiers vas aan 'n gebou.
               •     Gebruik 'n leer om op en vanaf 'n steier te kom.
               •     Hou steier vry van afval of enige ander obstruksie.
               •     Moet nooit op 'n steier spring terwyl jy daarop werk nie.
               •     Die verantwoordelike/gekwalifiseerde persoon moet seker maak dat
                     die steier veilig, stewig en ferm is met geen defekte.
               •     Steiers moet met skutrelings/skopplanke verskaf word.
               •     Maak seker dat steiers gelyk is op ongelyke oppervlaktes.
               •     Moenie op ‘n steier in slegte weer werk nie
               •     Gebruik veiligheidsharnasse wanneer daar op steiers gewerk word.
               •     Moenie gereedskap op/van die steier gooi nie.

           ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                                (2)
1.3            •     Dit verhoed dat werkers van steiers val. 
               •     Dit word as 'n handreling gebruik. 
               •     Dit word gebruik om veiligheidsharnasse aan vas te heg.
               •     Om die werker op die steier te beskerm.

           ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                                (2)
1.4            •     Die primêre doel van verf is om metale, hout en ander materiale teen
                     roes en verwering te beskerm. 
               •     Verskaf 'n dekoratiewe/estetiese voorkoms/afwerking. 
               •     Beskerm oppervlakke teen vogpenetrasie.
               •     Beskerm oppervlakke teen roes/ultra-violet strale.

           ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                                (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste           3                   DBE/November 2018
                                      NSS – Nasienriglyne

1.5        Die nabehandeling van beton:
              • vermeerder die sterkte van beton. 
              • verminder die deurdringbaarheid van verharde beton
              • verbeter duursaamheid van beton deur die vermindering van krake.
              • maak beton meer waterdig.
              • verminder weerbarsies/krimpingskrake in beton.
              • verskaf volume stabiliteit.
              • nabehandelde beton kan meer gewig as onbehandelde beton dra
                 sonder om te breek/verkrummel.
              • Voorkom vinnige uitdroging van beton
              • Die nabehandeling verseker dat die hidrasie-proses voortgaan

           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                        (1)

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                4                  DBE/November 2018
                                           NSS – Nasienriglyne

1.6

           1.6.1        Multi detektor                                                        (1)

           1.6.2        Gereedskapstuk A word gebruik:
                          • Om materiale op te spoor wat in/agter mure, plafonne, en
                             onder vloere voorkom, ingesluit ysterhoudend en nie-
                             ysterhoudende metale, elektriese kabels, hout en metaal
                             tapboute. 
                          • Om staalstawe en koperpype op te spoor 
                          • In kabinetwerk, loodgieterswerk en konstruksie.
                          • Om die afstand na/vanaf bedekte voorwerpe te meet.

                        ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                              (2)

           1.6.3        Die batterye moet van die gereedskapstuk verwyder word:
                           • Om te verhoed dat die batterye pap raak/afloop. 
                           • Om te verhoed dat suurlekkasies van batterye die
                              gereedskapstuk beskadig.

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                               (1)

1.7

           1.7.1        A – Bout en moer/Bout 
                        B – Rawlbout                                                          (2)

           1.7.2        Bout en moer
                          • Boute en moere word gebruik om pypversterking aan
                              metaal dele vas te heg. 
                          • Om komponente aan mekaar te heg.

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

                        Rawlbout
                          • 'n Rawlbout word gebruik om 'n kaphanger aan 'n muur vas
                             te heg. 
                          • Om steunstukke/panele teen 'n muur te heg.
                          • Vir konstruksie, verbeterings en industriële werk

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                               (2)
                                                                                               [20]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste             5                          DBE/November 2018
                                        NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2: GRAFIKA AS KOMMUNIKASIE MIDDEL (GENERIES)

EKSAMENNOMMER:

SENTRUMNOMMER:

ANTWOORD BLAD 2
NO.                         VRAE                              ANTWOORDE                       PUNTE

  1     Identifiseer FIGUUR A.                      Suidaansig/Aansig                                1

  2     Identifiseer FIGUUR B.                      Grondvloerplan/Vloerplan                         1

                                                    Eerste vloervlak/Tweede vloervlak/
  3     Identifiseer nommer 4.                                                                        1
                                                    Hangvloer/Vloervlak/VVV/Uitsetlas

  4     Identifiseer nommer 5.                      Vensterbank                                      1

  5     Identifiseer nommer 9.                      Handewasbak/Wasbak/HWB                           1

  6     Identifiseer nommer 10.                     Spoelkloset /SK/Toiletpan                        1

  7     Identifiseer nommer 11.                     Bad/B                                            1

        Op watter datum is die bouplan
  8                                                 2018/10/02                                       1
        gedruk?

  9     Wie het die bouplan geteken?                JP Maloi                                         1

        Noem die kenmerk in die nota-kolom          Oprit 
 10     in FIGUUR 2 wat voor die skuifdeur                                                            1
        geïnstalleer moet word.

        Noem die kenmerk in die nota-kolom          Trap/Stel trappe 
 11     in FIGUUR 2 wat toegang tot die                                                               1
        eerste vloer moet gee.

        Identifiseer die tipe dak wat vir die       Geweldak 
 12                                                                                                   1
        gebou in FIGUUR A gebruik word.

                                                    Om die opening tussen die twee
                                                    hellings van die dak te bedek/te
 13     Verduidelik die doel van nommer 1.          verhoed dat water en ander                        1
                                                    elemente die dak binnedring. .
                                                    ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste           6                            DBE/ November 2018
                                      NSS – Nasienriglyne

                                                  •   Om te voorkom dat reënwater
                                                      op die grond val
                                                  •   Om reënwater op te vang
                                                  •   Om reënwater na die afleipyp te
                                                      kanaliseer
 14       Verduidelik die doel van nommer 2.      •   Om die muur teen water te                     1
                                                      beskerm
                                                  •   Om       die     kapbene     te
                                                      versteek/dak af te rond
                                                  ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

        Verduidelik die afkorting VVV by          Voltooide vloervlak 
 15                                                                                                 1
        nommer 6.

                                                  Om die water vanaf die geut na die
 16     Verduidelik die doel van nommer 7.                                                          1
                                                  grond te kanaliseer. 

        Verduidelik die betekenis van die pyl     Dit toon die rigting van die val van
 17     op die kenmerk wat voor die skuifdeur     die oprit aan/toon die val aan                   1
        geïnstalleer moet word.

                                                  Dit toon die val of die helling van die
        Beskryf wat met 1 : 10 bedoel word
                                                  oprit aan/Vir elke 10 meter
 18     wat op die simbool in die notas                                                             1
                                                  horisontaal is daar ‘n styging van 1
        aangedui word.
                                                  meter vertikaal 

        Watter vertrek sal kenmerk 15
 19                                               Die badkamer.                                    1
        bedien?
                                                  •   Dui aan watter rigting die
                                                      vensters oopmaak/venster
                                                      opening 
                                                  •   Dui die posisie van die
        Verduidelik die kortstrepie-lyne op die       skarniere aan.
 20                                                                                                 1
        vensters.                                 •   Dui die posisie van die
                                                      vensterknip aan.
                                                  ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

        Lei die hoogte van venster 2 vanaf die    1,2 m of 1 200 mm (ignoreer
 21                                                                                                 1
        vensterskedule af.                        eenheid) 

        Lei die wydte van venster 3 vanaf die     2 m of 2 000 mm (ignoreer
 22                                                                                                 1
        vensterskedule af.                        eenheid) 

        Op watter aansig van die gebou is die     Wesaansig/Westekant 
 23                                                                                                 1
        badkamervenster geleë?

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste           7                           DBE/ November 2018
                                      NSS – Nasienriglyne
                                                  3 – venster/vensteraam/dagwang 
        Onderskei tussen komponent
 24                                               8 – skuifdeur/deur/deurraam/                     2
        nommer 3 en komponent nommer 8.
                                                  dagwang 
                                                  Die lig in die sitkamer is 'n
                                                  fluoresseer lig/1x40W-/2x40W-
                                                  /3x40W fluoresseer lig, (grootte,
        Onderskei tussen die lig in die
 25                                               vorm, sterkte) en die lig in die                2
        sitkamer en die lig in die badkamer.
                                                  badkamer is 'n normale plafon
                                                  lig/gloeilamp (grootte, vorm,sterkte).
                                                  
                                                  Teëls/Viniel vloerbedekking
                                                  (Novilon)/Waterdigte gelamineerde
        Stel 'n geskikte vloerbedekking vir die   vloer/Gekleurde
 26                                               vlaklaag/Gepoleerde/Gekleurde                    1
        badkamer voor.
                                                  betonvloer/Mat
                                                  ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE
        Stel 'n geskikte skaal voor               1:50/1:100/1:200 
 27     waarvolgens FIGUUR A volgens                                                               1
        SANS geteken moet word.
        Beveel 'n alternatiewe sanitêre toestel   Stort 
 28     aan om nommer 11 te vervang wat                                                            1
        dieselfde doel sal dien.
        Bereken die binneoppervlak van die        4 m  x 3 m  = 12 m²  OR
 29     kantoor in m². Toon ALLE                  4 000  x 3 000  = 12 000 000                   3
        berekeninge.                              mm²
                                                  Sien vraag positief na
                                                  (220 + 3 000 + 110 + 2 800 + 220)
                                                  x2
                                                  = 6 350 x 2
                                                  =12 700 mm 
                                                  (220 + 4 000 + 110 + 2 000 + 220)
        Bereken die omtrek van die gebou.         x2
 30                                                                                                7
        Toon ALLE berekeninge.
                                                  = 6 550 x 2
                                                  = 13 100 mm 
                                                  12 700 + 13 100 mm
                                                  = 25 800 mm  OF
                                                  = 25,8 m

                                                  TOTAAL                                           40

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste              8                            DBE/ November 2018
                                         NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3:             KONSTRUKSIE WAT MET SIVIELE DIENSTE VERBAND HOU,
                     WBGV EN HOEVEELHEDE (SPESIFIEK)

3.1        3.1.1        'n Mangat is 'n kamer wat toegang tot 'n riool verleen.                      (1)
                        Om toegang tot die rioolpype van die rioolstelsel te verleen.

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

           3.1.2        Vloeivulling/hellende oppervlak/beflanking                                   (1)

           3.1.3        Pypkanaal/Oop-kanaal/Kanaal                                                  (1)

           3.1.4        Mangate word gegiet/gebou in raamwerke en het geghriesde
                        dubbelafdigtingsseëls vir die volgende redes:
                           •     Om die mangat lugdig te maak. 
                           •     Om die mangat waterdig te maak 
                           •     Om seker te maak dat die gasse nie ontsnap nie.
                           •     Om seker te maak dat die vloeistof nie uitlek nie.                   (2)

                                ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

3.2
                                                       
                                                               
                                                                    
                                                       √
                                                               
                                                       √
                                                                   
                                                               
                                                           Korrek geteken 

                                             A                 A

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste              9                        DBE/ November 2018
                                         NSS – Nasienriglyne

                      ASSESSERINGSKRITERIA                     PUNT   KANDIDAAT
                                                                         SE
                                                                        PUNT
                      VYF lae stene in stryk verband
                                                                5
                      korrek geteken.
                      Halfstene elke alternatiewe laag
                                                                3                                  (10)
                      aan linkerkant.
                      Snit korrek geteken                       1
                      Arseringslyne                             1
                      TOTAAL:                                   10

3.3                         •   Indien die sye nie behoorlik ondersteun is nie, word geen
                                persoon toegelaat om in die sloot te werk nie. 
                            •   Die voorman verseker dat geen vrag met materiaal of
                                swaar masjiene naby die rant van enige uitgrawing geplaas
                                word nie. 
                            •   Uitgrawings moet doeltreffend met 'n omheining beskerm
                                word. 
                            •   Rooi waarskuwingsligte en tekens moet teen reëlmatige
                                intervalle geplaas word en moet duidelik sigbaar wees.
                            •   Oranje waarskuwingstekens moet ten alle tye sigbaar wees.
                            •   Diep uitgrawings moet bekisting hê.
                            •   Die werker moet ‘n veligheidsharnas dra.
                            •   Die werker moet persoonlike beskermende toerusting dra

                        ENIGE DRIE VAN BOGENOEMDE                                                  (3)

3.4        3.4.1        Bekisting A                                                               (1)

           3.4.2        Vertikale dele/stutplanke is nader aan mekaar. Dit beteken dat los
                        of waterdeurdrenkte grond nie deur die openinge sal deursyfer nie.         (1)
                          Die los of waterversadigde grond sal maklik deur die openinge
                        by B filtreer

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

3.5        3.5.1        Mangat                                                                    (1)

           3.5.2        Lewenslyn                                                                 (1)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste               10                        DBE/ November 2018
                                           NSS – Nasienriglyne

3.6

          A           B               C                           D
3.6.1                                          Volume van beton vir fondasie:

                                               Volume = ℓ x b x h
         1/    1,150 

               1,0 

               0,125          0,14 m³ 
                                               0,14 m³ beton word benodig
                                                                                                     (4)
3.6.2                                          Aantal stene benodig vir die mangat:

         1/                                    Hartlyn van muur = 4,96 m
                  4,96 

                     1,0 
                               496 
                                               496 stene word benodig
                  100                                                                               (4)

                                                                                                     [30]

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste            11                         DBE/ November 2018
                                        NSS – Nasienriglyne

VRAAG 4:        KOUE- EN WARMWATERTOEVOER, GEREEDSKAP, TOERUSTING
                EN MATERIAAL (SPESIFIEK)

4.1

           4.1.1       Hoëdrukgeiser/ Elektriese geiser                                          (1)

           4.1.2       Element                                                                   (1)

           4.1.3       Gasgeiser/Songeiser/Steenkool/Bio-brandstof/Hout                           (1)
                       geiser/Donkie/Sonpaneel 

4.2

  4.2.1              'n    Druppende      oorloop    mag      dalk     dui    op     'n    foutiewe
                     drukbeheerklep/drukverminderingsklep/drukontlasklep,vakuumbreker/pypverbinding
                     lekkasies 

           4.2.2       As daar geen warm water is nie, mag een van die volgende die
                       oorsaak wees:
                          •    Geen elektriese krag toevoer na die geiser nie 
                          •    Stroombreker is foutief
                          •    Elektriese toevoer is onderbreek
                          •    Termostaat kan foutief wees
                          •    Element kan foutief wees
                          •    Verstopte warmwaterpyp
                          •    Geen son vir sonwatwerverwarmer
                          •    Geen gas vir gaswaterverwarmer
                                                                                                  (1)
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

           4.2.3       As water deur die plafon lek kan dit een van die volgende redes
                       wees:
                          •    Gebarste geiser of 'n groot lekplek 
                          •    Drupbak uitlaat is verstop en loop oor
                          •    Die drupbak kan gekraak wees/geen drupbak
                          •    Pypverbinding lekkasies

                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                   (1)

4.3        4.3.1       F                                                                         (1)

           4.3.2       G                                                                         (1)

           4.3.3       E                                                                         (1)

           4.3.4       D                                                                         (1)

           4.3.5       B                                                                         (1)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                12                      DBE/ November 2018
                                            NSS – Nasienriglyne

4.4
           4.4.1
                                               
                                                                                                    (2)

           4.4.2
                                               
                                                                                                    (2)

           4.4.3
                                                      OF
                                                                                                    (2)
4.5            •     Sny die beskadigde deel van die pyp af deur middel van 'n pyp-
                     snyer. 
               •     Beweeg die pyp sywaarts om die geelkoperknelkoppeling oor die pyp
                     te kry. 
               •     Meet en sny die lengte van die pyp wat vervang moet word. 
               •     Skuif die moere en beslagring oor die pype. Druk die pype in die
                     geelkoperknelkoppeling en deur die korrekte gereedskap te gebruik
                     draai die moere vas. 
                     OF
               •     Haal die lasstuk uitmekaar.
               •     Verseker die seël van verbinding met seëlband                                  (4)
               •     Vervang kompressielas
               •     Draai alle drukmoere stewig vas
               •     Toets vir lekplekke

4.6

           4.6.1        P-sperder/Watersperder                                                     (1)

           4.6.2        PVC/Plastiek/Rubber                                                        (1)

           4.6.3        B                                                                          (1)

           4.6.4        Die seël sal 'n waterdigte seël verseker sodat water nie kan uitlek
                        nie.                                                                       (1)
4.7

4.7.1      A            Tapkraan                                                                   (1)

           B            Afsluitkraan/Stopkraan                                                     (1)

4.7.2      A                •         Tapkraan kan by sanitêre meublemente gebruik word
                                      naamlik opwasbakke, wasmasjiene, skottelgoedwasser,           (1)
                                      ysmasjiene, yskaste, wastrôe en baddens. 
                            •         Buitekant huis vir tuinslange

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste            13                          DBE/ November 2018
                                        NSS – Nasienriglyne

           B            Hierdie kraan word gebruik om watertoevoer af te sluit.                    (1)

4.7.3          •      Plastiekkrane het nie dieselfde herverkoopwaarde                    as
                      geelkoperkrane nie en is nie die moeite werd om te steel nie.
               •      Plastiese krane is goedkoper as koper krane.                                  (1)

               ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

4.8            •     Die     watermeter     stel  owerhede/verbruiker    in   staat   om
                     die waterverbruik van die huishouding te kan monitor. 
               •     Kan gebruik word om aan te dui of daar 'n lekkasie in
                     waterpype is.                                                                  (1)
               •     Om ‘n verbruiker instaat te stel om voorafbetaalde waterkoepons te
                      in ‘n voorafbetaalde watermeter te laai.

                   ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE
4.9

           4.9.1        Beskrywing van ontsinking:
                           •   Ontsinking is die verwydering van sink uit koperallooie. 
                           •   Dit is 'n elektrochemiese reaksie tussen sink en water. 

                                                                                                    (2)

           4.9.2        Probleme veroorsaak:
                           •   Sink los op van die oppervlaktes van 'n allooi. 
                           •   Die materiaal wat oorbly is 'n swak, sponsagtige
                               koperlaag. 
                           •   Dit kan deur die onderdeel/toebehoor dring wat lekke
                               veroorsaak.
                           •   Dit kan blokkasies veroorsaak as dit 'n neerslag vorm.               (3)

                        ENIGE DRIE VAN BOGENOEMDE

4.10       Elektrolitiese skoonmaak/Chemikalieë/Skrop met staal borsel/Sandpapier                  (1)

4.11       Hidrodinamiese energie.                                                                 (1)

4.12           •      Rioolskoonmaakstawe 
               •      Hoëdrukspuitmasjien/Rioolskoonmaakmasjien
               •      Riool wisserstokke/wisserstokke/plunjer
                                                                                                    (1)
           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

4.13           •      Saamgeperstelug-toetsapparaat/Druktoetspomp                                  (1)

                                                                                                    [40]

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                   14                            DBE/ November 2018
                                               NSS – Nasienriglyne

VRAAG 5:        GRAFIKA AS    KOMMUNIKASIE                           MIDDEL,       DAKWERK        EN
                STORMWATER (SPESIFIEK)

5.1

           5.1.1        Doodloopent                                                                        (1)

           5.1.2        Nok van die dak                                                                    (1)

           5.1.3        Gegalvaniseerde plaatmetaal                                                        (1)

           5.1.4        Geut                                                                               (1)

           5.1.5        Randsteen                                                                          (1)

5.2

                       
                       

                       

                            
                                      
                             

                                          ASSESSERINGSKRITERIA            PUNT       KANDIDAAT
                                                                                      SE PUNT

                                          Vierkantige geut                     2
                                          Afvoerpyp met knikpyp                3
                                          Pypboei                              2
                                          TOTAAL:                              7                            (7)

Kopiereg voorbehou                                                                     Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                    15                               DBE/ November 2018
                                                NSS – Nasienriglyne

5.3                                                                7

                                                            4            2

                                            2
                                                  6

                                                  5             4
                                      1         5
                                                5
                           1
                                  5
                                                                        6
                                                4

                                                 7
                           5

                                           5               Kandidate kan enige een van die twee
                                                            metodes gebruik:
                                                               1. Bereken die omtrek en verdeel
                                                                   deur 12.
                                                               2. C = 2 x 3,14 x 25 = 157/12 = 13
                                       3                          (1 Punt)

                                                                    OR
                                                                 3. Meet die afstand tussen enige
                                                                    twee dele op boaansig (sirkel)

                                            ASSESSERINGSKRITERIA                              PUNT         KP
                                            Konstruksielyne na toppunt van keël (1)             2
                                            Konstruksielyne van buite sirkels (2)               2
                                            Verdeel sirkel in 12 dele (3)                       1
                                            Konstruksielyne vanaf toppunt van keël na           3
                                            buite sirkel (4)
                                            Keël afmeting (afmerk/oorgedra) vanaf                6
                                            vooraansig om die boonste gedeelte van die
                                            ontwikkeling te bepaal. (5) (een punt vir elke
                                            4 koordinate) = 3
                                            Buitelyne van ontwikkeling (6)                       2
                                            3 mm soom aan beide kante (7)                        2
                                            TOTAAL:                                             18

                                                       OF

Kopiereg voorbehou                                                                           Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                    16                               DBE/ November 2018
                                                NSS – Nasienriglyne

5.3
                                                                  4
                                                           7

                                           2
                                                   5

                                                   5     6
                                  1               5
                         1                                        4
                                                                              2

                                 5
                                                                        6
                                                 4

                                                   7
                                      5                                 (12 dele)

                                      5
                                                          Kandidate kan enige een van die twee
                                                          metodes gebruik:

                                                               1. Bereken die omtrek en verdeel
                                                                  deur 12.
                                                                  C = 2 x 3,14 x 25 = 157/12 = 13
                                                                  (1 Punt)
                                      3                             OF
                                                               2. Meet die afstand tussen enige
                                                                  twee dele op boaansig (sirkel)

                                       ASSESSERINGSKRITERIA                               PUNT       KP
                                       Konstruksielyne na toppunt van keël (1)              2
                                       Konstruksielyne van buite sirkel (2)                 2
                                       Verdeel sirkel in 12 dele (3)                        1
                                       Konstruksielyne vanaf toppunt van keël na            3
                                       buite sirkel (4)
                                       Keël afmeting (afmerk/oorgedra) vanaf                6
                                       vooraansig om die boonste gedeelte van die
                                       ontwikkeling te bepaal. (5) (een punt vir elke
                                       4 koordinate) = 3
                                       Buitelyne van ontwikkeling (6)                       2
                                       3 mm soom aan beide kante (7)                        2
                                       TOTAAL:                                             18
                                                                                                                [30]

Kopiereg voorbehou                                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste             17                            DBE/ November 2018
                                         NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6: RIOLERING, SANITÊRE TOEBEHORE EN HEGTING (SPESIFIEK)

6.1

           6.1.1        B                                                                            (1)

           6.1.2        A                                                                            (1)

           6.1.3        A                                                                            (1)

           6.1.4        C                                                                            (1)

           6.1.5        B                                                                            (1)

6.2

           6.2.1        C    Vuilwateraansluiting 135°/Y-aansluiting 135°                            (1)

           6.2.2            • Om toegang tot die rioolstelsel te verleen 
                            • Om verstoppings in die rioolstelsel te verwyder.

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                      (1)

           6.2.3            •   Sodat rioolstawe maklik in die pyp gesteek kan word in die
                                rigting van die vloei.
                            •   'n 90° aansluiting by hierdie punt sal dit onmoontlik maak
                                om rioolstawe te gebruik.
                            •   ‘n 90° aansluiting sal die hoofrioolpyp beskadig as die
                                rioolstawe inforseer word.

                        ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE
                                                                                                      (1)

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                18                            DBE/ November 2018
                                            NSS – Nasienriglyne

6.3
                     SO 
                                                                  SO
                                      IO            IO
                                                                     
                                                           LP
                IO                                             

                                            WB
                                                         SK
                                     B

                IO

                                 RP     S
                   IO

                                      ASSESSERINGSKRITERIA                PUNT     KANDIDAAT
                                                                                      SE
                                                                                     PUNT
                              2 x steekoë korrek geposisioneer              2
                              5 x inspeksie-oë korrek geposisioneer         5
                     MG       1 x lugpyp korrek geposisioneer               1
                              Rioolpype korrek geteken (Hoof en
                                                                            2
                              takpype)
                              TOTAAL                                       10                            (10)

           6.4.1          15 mm                                                                         (1)

           6.4.2          Stortroos/stortkop                                                            (1)

           6.4.3          Om water in die rigting van C te kanaliseer.                                  (1)

           6.4.4             •    Die stortsperder laat toe dat water in die rioolpype vloei. 
                             •    Verhoed dat ongewensde reuke die atmosfeer binnegaan.
                             •    Om seker te maak dat die water na die stortsperder vloei.              (1)

           6.4.5          Kapillêre aansluiting/Gesoldeerde aansluiting                                 (1)

6.5        Die funksie van die teenhewelingspyp/-slukpyp is:
              •    Om lug aan die kort takpyp van die laer aansuiting tydens 'n
                   suigaksie te verskaf om die verlies van die waterseël te verhoed. 
              •    Om as 'n ventilasiepyp vir die laer aansuiting te dien.

           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE
                                                                                                         (1)

Kopiereg voorbehou                                                                  Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste          19                         DBE/ November 2018
                                      NSS – Nasienriglyne

6.6        FIGUUR A: Word bogronds gebruik waar vuilpype 'n buiging maak. 
                     Waar toegang tot rioolpype benodig word/oopmaak van pype
                     Om rioolpype teen 90º te verbind.

           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

           FIGUUR B: Word gebruik om vuilpype teen 'n hoek te verbind. 
                     Om rioolpype teen ‘n hoek van 135º te verbind

           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                              (2)
6.7            •     Spoelkloset 
               •     Bidet
               •     Urinaal

           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                              (1)

6.8
           6.8.1
                                       OF
                                                                                                 (2)
                        Urinaal
           6.8.2
                                      
                                                                                                 (2)

                        Vervanger
           6.8.3
                                      
                                                                                                 (2)
                        Stort
6.9        Materiale wat algemeen gebruik word vir sanitêre toebehore is:
             •      Keramiek 
             •      Gietyster 
             •      Vlekvrye staal
             •      Plastiek/PVC
             •      Saamgeperste/Gevormde staal
             •      Terrazzo
             •      Glasvesel/veselglas
             •      Koper/aluminium
                                                                                                 (2)
           ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE
6.10         •    50/50 soldeersel (gewone/tinman's soldeersel) 
             •    Wiping soldeersel (loodgieter soldeersel) 
             •    60/40 soldeersel (Fyn soldeersel)
             •    Loodvrye soldeersel                                                            (2)
           ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele dienste                 20                       DBE/November 2018
                                             NSS – Nasienriglyne

6.11       Chemiese ankers kan gebruik word om:
             •     Lugversorgers te monteer 
             •     Buiteligte te installeer
             •     'n Steunstuk aan mure te bevestig
             •     Steunstukke te bevestig waaraan I-balke geheg word
             •     Balkonne te bevestig
             •     Handrelings te bevestig
             •     Badkamers te herstel
                                                                                                 (1)
           ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE

6.12

           6.12.1       Klinknaelkop                                                            (1)

           6.12.2           •         ‘n Flens word deur die klinknaeldopper gevorm om die
                                       verbinding tussen die twee materiale/vas te hou/te        (1)
                                       heg/aan mekaar te hou 

                                                                                                 [40]

                                                                                   TOTAAL:       200

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Civil Technology Nov 2018 (Woodworking) Memo FINAL Eng](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-woodworking-memo-final-eng/2cdca6a9-a7a6-411c-9a30-4575c8e6a5cf) — Civil Technology · Memo · 2018 · Eng
- [Civil Technology Nov 2018 (Civil Services) FINAL Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-civil-services-final-memo-eng/f4e1d2a3-db17-47d5-8ae8-6332d121a6d3) — Civil Technology · Memo · 2018 · Eng
- [Civil Technology Nov 2018 (Construction) FINAL Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-construction-final-memo-eng/90041771-68e0-4915-bc37-7a4f246b369f) — Civil Technology · Memo · 2018 · Eng
- [Civil Technology Nov 2018 (Construction) Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-construction-afr/be54c81a-cc52-4da7-a74c-ec3f0bddf626) — Civil Technology · QP · 2018 · Afr
- [Civil Technology Nov 2018 (Woodworking) Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2018-woodworking-afr/8a4b5aba-d78e-4505-aae9-e127ef45df85) — Civil Technology · QP · 2018 · Afr
- [CVLT GR12 MEMO ENG SEPT2018 CONSTRUCTION](https://www.hlayiso.com/library/cvlt-gr12-memo-eng-sept2018-construction-1/b6d609b6-89a5-4b39-a9b7-0d878af45cd4) — Civil Technology · Memo · 2018 · Eng

## More from Grade 12 Civil Technology

- [Civil Technology (Woodwork) (English and Afrikaans) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-woodwork-english-and-afrikaans-june-2025-question-paper/c8edd459-5237-48e0-8588-69d7ecd7f8e5) — QP · 2025 · Afr
- [Civil Technology May-June 2025 (Construction) Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-may-june-2025-construction-afr/591d6ffd-20b1-4748-a1ba-b055be0a14c3) — QP · 2025 · Afr
- [Civil Technology Nov 2025 (Woodworking) Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-civil-technology-2025-nsc-november-exam-question-paper/05a95faf-5891-4d88-9e5e-7d13c1d21648) — QP · 2025 · Afr
- [CIV TECH GR12 QP SEPT2024 Woodworking Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/civ-tech-gr12-qp-sept2024-woodworking-afrikaans/1c6d5c64-83b5-456b-abcf-2abc23f1f1fe) — QP · 2024 · Afr
- [CIV TECH GR12 QP SEPT2024 Construction English](https://www.hlayiso.com/library/civ-tech-gr12-qp-sept2024-construction-english/12643629-87af-4230-a48a-002beb7f6cd7) — QP · 2024 · Eng
- [Civil Technology Nov 2024 (Woodworking) Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2024-woodworking-afr/eefaae29-fe93-4b75-8223-87bf4f3fc14c) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
