# Civil Technology Grade 12 NSC November 2021 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Civil Technology memorandum from the NSC November Exam 2021 (Afrikaans), 19 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2021-civil-services-mg-afr/185bc008-f553-4b2e-b16d-4b2d70336fad
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Civil Technology
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 19

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Civil Technology](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/civil-technology) › [Civil Technology Grade 12 NSC November 2021 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2021-civil-services-mg-afr/185bc008-f553-4b2e-b16d-4b2d70336fad)

## About this document

Civil Technology · Grade 12 · NSC November Exam · 2021. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                    GRAAD 12

                                   NASIONALE
                               SENIOR SERTIFIKAAT

                                       GRAAD 12

                      SIVIELE TEGNOLOGIE: SIVIELE DIENSTE

                                   NOVEMBER 2021

                                   NASIENRIGLYNE

PUNTE: 200

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 19 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste           2                       DBE/November 2021
                                      NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES VIR DIE NASIENERS

1.        Nasieners behoort:
           Hulself te vergewis van die vraag en die antwoord voordat hy/sy die
             antwoord van die kandidaat evalueer.
           Altyd die antwoorde van die kandidaat binne die konteks van die vraag te
             interpreteer.
           Enige relevante en aanvaarbare antwoorde te oorweeg gedurende die
             vooraf-nasiensessie, maar moet streng hou by die antwoorde na
             finalisering van die nasienriglyne.
           Daar is TWEE benaderinge om die vrae te beantwoord, (1) om te beskryf
             en (2) om te verduidelik.
           Indien daar van 'n kandidaat vereis word om 'n proses bv. in 4 stappe te
             verduidelik, moet die eerste 4 antwoorde oorweeg word.
           Indien daar egter van 'n kandidaat vereis word om bv. te verduidelik hoe
             om hoogte van een punt na die volgende oor te dra deur van 'n
             deurskynende pyp waterpas gebruik te maak, moet nasieners begryp dat
             die kandidaat 'n lang verduideliking kan skryf wat nie noodwendig goed
             georganiseer is soos wat in 'n intellektueel gestruktureerde antwoord
             verwag kan word nie. In hierdie geval moet die nasiener die volledige
             beskrywing van die kandidaat evalueer om te oordeel of die kandidaat die
             vereiste uitkoms voldoende verduidelik het en dan punte op meriete
             toeken. Die nasiener behoort sy/haar professionele oordeel te gebruik in
             hierdie tipe vrae.
           Sien na wat die kandidaat geskryf het en moet nie punte toeken vir
             antwoorde wat die nasiener dink die kandidaat bedoel het met dit wat
             geskryf was nie.
           Dui die regmerkie of kruis reg op die plek aan waar die punt toegeken
             moet word of waar die kandidaat die fout gemaak het.
           Aanvaar die letter wat ooreenstem met die korrekte antwoord sowel as
             die uitgeskryfde antwoord in die meervoudige keuse vrae.
           Aanvaar verkeerde spelling in een-woord-antwoorde behalwe as die
             spelling die betekenis van die woord verander.

2.        Vir berekeninge:
           'n Punt word slegs toegeken indien die korrekte eenheid langs die
              antwoord neergeskryf is.
           Indien TWEE punte aan die vraag toegeken is, word EEN punt vir die
              antwoord en EEN punt vir die eenheid toegeken.
           Waar die kandidaat 'n beginselfout gemaak het bv. 'n verkeerde metode
              gebruik om die antwoord te bereken sal punte toegeken word vir die
              korrekte waardes wat in die berekening gebruik word. Geen punte sal
              toegeken word vir die antwoord van die verkeerde metode wat gevolg is
              nie.
           Waar 'n verkeerde antwoord oorgedra word na die volgende stap, sal die
              eerste antwoord verkeerd gemerk word. Indien die verkeerde antwoord
              korrek oorgedra word, moet die nasiener die waardes oor uitwerk deur
              gebruik te maak van die verkeerde antwoord van die vorige berekening.
              Indien korrek gebruik, moet die kandidaat volpunte vir opeenvolgende
              berekeninge ontvang.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste           3                       DBE/November 2021
                                      NSS – Nasienriglyne

               Nasieners moet oorweeg wanneer en waar 'n kandidaat antwoorde
                afgerond het sowel as die opeenvolgende effek wat dit kan hê op die
                finale antwoord wat verkry word. Punte vir die berekening moet dus op
                meriete toegeken word.
               Alternatiewe metodes van berekeninge moet oorweeg word met die
                voorbehoud dat die korrekte antwoord verkry is.

3.        Wanneer tekeninge gemerk word:
           Moet die onderdeel waarvoor die punt toegeken word, korrek en in die
             korrekte posisie geteken word om die punt te kan kry.
           'n Onderdeel wat verkeerd geteken is maar herhaal word in 'n ander
             posisie, sal reg gemerk word vir die herhaalde foutief getekende
             onderdeel met die voorbehoud dat die nasienriglyne voorsiening maak vir
             TWEE of meer punte vir daardie onderdeel (positiewe nasien).
           Punte kan slegs toegeken word vir 'n byskrif indien die byskrif die regte
             onderdeel korrek aandui.
           Skaaltekeninge behoort altyd met 'n toepaslike masker nagesien te word.

          Wanneer 'n kandidaat die verkeerde tekening geteken het, bv.:
           'n Horisontale deursneeaansig in plaas van 'n vertikale deursneeaansig,
             sal geen punte vir die tekening toegeken word nie, aangesien die
             kandidaat nie die verwagte uitkoms behaal het nie.
           'n Ortografiese tekening in plaas van 'n deursneeaansig, sal geen punte
             vir die tekening toegeken word nie, aangesien die kandidaat nie die
             verwagte uitkoms behaal het nie.
           'n Ortografiese tekening in plaas van 'n isometriese tekening, sal geen
             punte vir die tekening toegeken word nie, aangesien die kandidaat nie die
             verwagte uitkoms behaal het nie.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste              4                       DBE/November 2021
                                         NSS – Nasienriglyne

VRAAG 1:        WBGV, VEILIGHEID, MATERIAAL, GEREEDSKAP, TOERUSTING EN
                HEGTING (GENERIES)
1.1       1.1.1        Galvanisering                                                           (1)

          1.1.2        Verf                                                                    (1)

          1.1.3        Elektroplatering                                                        (1)

          1.1.4        Nabehandeling                                                           (1)

          1.1.5        Poeierbedekking                                                         (1)

1.2       1.2.1        Steiers moet:
                        Behoorlik gestut wees teen verskuiwing. 
                        In staat wees om die gewig of vrag te kan dra. 
                        Goed en effektief verspan wees om stabiliteit te verseker/
                           Stabiel wees.
                        Op geskikte vertikale en horisontale afstande aan die struktuur
                           geheg wees.
                        Vry wees van defekte/skerp kante.
                        Opgerig word dat dit 'n veiligheidsfaktor van ten minste twee
                           het.
                        Waterpas/Gelyk geplaas word voor dit gebruik word.
                        Gereeld geïnspekteer word.
                       ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                (2)

          1.2.2        Skopplaat/Skopbord                                                       (1)

          1.2.3        Wanneer op steiers gewerk word:
                        Dra veiligheidsharnas/veiligheidstoerusting/PBT.
                        Moet nie enige materiale van ŉ steier afgooi nie. 
                        Moet nie enige gereedskap van ‘n steier afgooi nie. 
                        Moet nooit van 'n steier afspring nie.
                        Moet nie 'n steier oorlaai nie.
                        Verwyder of bedek skerp rande of hoeke van 'n steier.
                        Moet skoon gehou word van rommel/obstruksies.
                       ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                (2)

1.3       Om rommel te verwyder:
           Gebruik 'n glygeut/pypglygleut 
           Gebruik 'n vervoerband/oprit 
           Gebruik ‘n emmer met ‘n tou/katrolstelsel
           Gebruik ‘n vurkhyser/mobiele hyser/TLB/hyskraan               met    emmer/
             bouershyser
          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                             (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste           5                        DBE/November 2021
                                      NSS – Nasienriglyne

1.4       Veilige gebruik van boksteiers:
           Boksteiers moet stewig van soliede materiaal gebou word. 
           Alle voorsorgmaatreëls moet getref word om die onverwagte spreiding
               van sy steunpote te verhoed wanneer dit in gebruik is. 
           Boksteiers moet nie 'n hoogte van 3 m oorskry nie.
           Boksteiers moet nie uit meer as twee lae bestaan nie.
          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                           (2)

1.5       Tydens ophysing van materiale en toebehore in ‘n bouershyser:
           Moet materiale en toebehore stewig gepak word. 
           Moet materiale en toebehore korrek gepak word.
           Moet materiale en toebehore behoorlik vasgemaak word.
           Hekke moet toe wees wanneer gebruik word.
           Oorhoofse beskerming moet verskaf word.
           Gekwalifiseerde persoon moet die bouershyser gebruik.
           Noodremmeganisme moet geïnstalleer word.
           Nie die werkslading van die hyser oorskry nie/Nie oorlaai nie.
           Veiligheidsmaatreëls moet binne die hok getoon word.
          ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                            (1)

1.6            Boor 'n gat deur die twee metaalplate. 
               Plaas die bout in die geboorde gate. 
               Heg die twee plate met 'n bout en moer.                                      (3)

1.7       Gebruik
          Om vas te stel of daar:
           Materiale agter mure is. 
           Materiale in plafonne is.
           Materiale onder vloere is.
           Staalstawe is.
           Koperpype is.
           Ysterhoudende metale is.
           Nie-ysterhoudende metale is.
           Elektriese bedrading is.
           Dienste is.
           Hout/Metaal penne agter mure is.
           Wat die afstand na en van voorwerpe is.
          ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                            (1)

          Versorging:
          Beskerm die multi-detektor teen:
           Klammigheid/Water/Korrosie 
           Direkte sonlig/hitte
           Uiterste temperatuur veranderinge
           Stampe/Val
           Skade veroorsaak deur die vrystelling van die suur van die battery.
          ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                            (1)
                                                                                              [20]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste           6                            DBE/November 2021
                                      NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2: GRAFIKA AS KOMMUNIKASIEMIDDEL (GENERIES)

ANTWOORDBLAD 2

NR.                       VRAE                                ANTWOORDE                    PUNTE
        Identifiseer die skaal wat jy             1 : 200 
1.      onderskeidelik vir die terreinplan en                                                     2
        vloerplan sal gebruik.                    1 : 100 
        Wie is daarvoor verantwoordelik om
        alle afmetings en vlakke op die terrein
2.                                                Kontrakteurs                                   1
        te verifieer voordat die werk kan
        begin?
        Watter tipe omheining beveel die          Palissade-omheining/Palissade                  1
3.
        argitek aan vir die nuwe woning?
        Noem die kleur wat jy sou gebruik om
4.      'n nuwe woonhuis op die terreinplan       Rooi                                           1
        aan te dui.
5.      Identifiseer nommer 1.                    Grenslyn                                       1

6.      Identifiseer nommer 2.                    Boulyn                                         1

7.      Identifiseer nommer 3.                    Elektrisiteitsmeter/Wattmeter                  1

8.      Identifiseer nommer 4.                    Ingang/Uitgang/Oprit                           1

9.      Identifiseer nommer 5.                    Wateropgaartenk/Watertenk                      1

10.     Identifiseer nommer 6.                    Sypaadjie/Voetgang                             1

                                                  Noord-punt/Noord-simbool/Noord-
11.     Identifiseer nommer 7.                                                                    1
                                                  teken/Noord-rigting/Noord 
                                                  Munisipale aansluiting/Munisipale
12.     Identifiseer nommer 8.                                                                    1
                                                  mangat/Hoofriool aansluiting 
13.     Identifiseer nommer 9.                    Mangat                                         1
        Bepaal die afstand tussen nommer 2
14.     en die nuwe woning aan die oostelike      4 000 mm/4 m                                   1
        kant van die gebou.
        Lei die erfnommer van die nuwe
15.                                               Erf 31                                         1
        woning uit FIGUUR A af.
        Watter aansig is die naaste aan
16.                                               Suidaansig/Suid                                1
        Loeriestraat?
        Wat is die erfnommer van die eiendom
17.     aan die westelike kant van die                                                            1
                                                  Erf 35 
        woning?

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste               7                            DBE/November 2021
                                          NSS – Nasienriglyne

                                                      Geen venster in die eetkamer nie
                                                      110 mm van buitemuur is
                                                      foutief/Binnemuur dikte 
                                                      Geen daklyne nie
                                                      Ligskakelaar in badkamer is
                                                      verkeerd geplaas
                                                      220 mm-binnemuur by kamer A is
                                                      foutief/Buitemuur dikte
                                                      Geen trap by die kombuisdeur nie
                                                      Geen deur in eetkamer/woonkamer/
                                                      Deuropening
                                                      Geen boog getoon in
18.     Lei TWEE foute op FIGUUR B af.                                                                2
                                                      eetkamer/woonkamer
                                                      Vloerbedekking nie getoon in die
                                                      kamers nie
                                                      Geen kragpunte/muurprop in
                                                      vertrekke
                                                      Geen arsering op vloerplan
                                                      Geen plafonlig in gang
                                                      Geen strepieslyne/verborge detail
                                                      getoon tussen woonkamer
                                                      /eetkamer/kombuis om boog te toon
                                                      ENIGE TWEE VAN
                                                      BOGENOEMDE

19.     Watter natuurlike kenmerk is op die           Bome/Struike                                   1
        terreinplan aangedui?
                                                      Die ligskakelaar is aangebring aan
        Wat is verkeerd met die elektriese
                                                      die binnekant van die
20.     installasie in die badkamer in                                                                1
                                                      badkamer/Skakelaar is verkeerd
        FIGUUR B?
                                                      geplaas. 
21.     Identifiseer nommer 10.                       Oprit/Oploop                                   1
                                                      Opwasbak-dubbel/
22.     Identifiseer nommer 11.                                                                       1
                                                      Dubbel-opwasbak 
23.     Identifiseer nommer 12.                       Tweerigtingskakelaar                           1
                                                      Eenrigtingskakelaar enkelpool/
24.     Identifiseer nommer 13.                       Eenrigtingskakelaar/Enkelpool                   1
                                                      skakelaar 

        Teken die simbool vir 'n kontaksok/
25.                                                                                                   2
        kragpunt.                                                               

26.     Teken die simbool vir 'n stort.                                                             2

        Teken die simbool vir 'n
27.
        muurgemonteerde lig.                                                                        2

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste           8                        DBE/November 2021
                                      NSS – Nasienriglyne

                                                  Kleedkamer/Inloopkas 
                                                  En-suite/Badkamer 
                                                  Gim/Gimnasium
                                                  Studeerkamer/Kantoor
        Beveel TWEE gebruike aan vir
28.                                               Stoor-/Rus-/Baba-/Speel-/Gaste-/            2
        KAMER A.
                                                  Televisiekamer
                                                  Waskamer
                                                  ENIGE TWEE VAN
                                                  BOGENOEMDE
                                                  24 500  – 5 000  – 9 000  –
        Bereken die weggelate horisontale         3 000  – 5 000 
        afmeting op die terreinplan. Gee jou      = 2 500 mm 
29.                                                                                           6
        antwoord in mm. Toon ALLE                 ENIGE ANDER BEREKENINGS-
        berekeninge.                              METODE OM BY DIE ANTWOORD
                                                  UIT TE KOM
                                                                         TOTAAL:              40

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste              9                         DBE/November 2021
                                         NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3: KONSTRUKSIE WAT MET SIVIELE DIENSTE VERBAND HOU,
         WBGV EN HOEVEELHEDE (SPESIFIEK)

3.1       Twee metodes wat gebruik word vir die voorkoming van inaseming van
          gevaarlike dampe:
           Dra 'n respiratoriese masker. 
           Gebruik 'n suigwaaier om die dampe te verwyder. 
           Gebruik 'n blaser om die dampe te verwyder.
           Ventileer mangat.
           Dra ‘n asemhalingstoestel soos gasmaskers/suurstof tenks.
          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                             (2)

3.2       Twee aspekte by die uitlê en uitgrawe van ‘n sloot:
           Die helling van die sloot moet bepaal word. 
           Bodemvlakke moet korrek uitgemeet en geverifieer word. 
           Tipe grond.
           Die uitgrawing moet uitgesit word.
          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                             (2)

3.3       Stut                                                                                 (1)

3.4       3.4.1        Betonring-mangat                                                        (1)

          3.4.2         Klimyster 
                        Reduseerblaaie
                        Dekblaaie
                        Betondeksel/Deksel/Staaldeksel/Mangatdeksel/Riooldeksel
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                 (1)

          3.4.3             Grawe die gat ten minste 300 mm breër as die betonmangat-
                             eenhede. 
                            Laat ekstra diepte vir die basis toe, onder die bodemvlak van
                             die riool. 
                            Giet die betonbasis.                                              (3)

3.5       In stewige, onaangetaste rots/Rots                                                   (1)

3.6         Die helling van die deurgrawings in permanente uitgrawings mag nie
             steiler as 1:2 wees nie. 
           Die uitgrawing moet skuins genoeg wees sodat daar nie water binne 3 m
             van die toon van die deurgrawing opdam nie. 
           Oppervlakwater sal weggelei word sodat dit nie teen die uitgrawings
             afloop en erosie veroorsaak nie.
          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                             (2)

Copyright reserved                                                           Please turn over

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste              10                           DBE/November 2021
                                          NSS – Nasienriglyne

ANTWOORDBLAD 3.7
3.7

      A            B                  C                           D
                                              AANTAL STENE
 2/      6,22 m 
           1,2 m 
           50             746,4 stene      747 stene benodig                            (8)
                  OF
 1/         6,22 m
            1,2 m
            100             746,4 stene       747 stene benodig
                  OF
                                              AREA VAN MUUR
 1/         6,22 m                            Hartlyn van mure = 6,22 m
            1,2 m           7,46 m²           Hoogte van muur vir mangat = 1 200 mm
                                              Area van muur is 7,46 m²
                            3 Punte
                                              AANTAL STENE
 2/         7,46                              Area van muur = 7,46 m²
            50              746,4 stene       Hoogte van muur vir mangat = 1 200 mm
                                              50 stene per m² vir 'n ½ muur
                                              747 stene word benodig
                            5 Punte

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste                  11                         DBE/November 2021
                                              NSS – Nasienriglyne

 3.8      3.8.1        Koplaag                                                                        (1)

          3.8.2        Afsluitsteen/Vrouesluiter/Sluiter                                              (1)

          3.8.3
                                                                              AFSLUITSTEEN/
                                      ¼   ¼                                   VROUESLUITER

                                                      STRYKVERBAND

                                          
                                                                        
                                                                                   

                                                                    KOPLAAG

                                      ASSESSERINGSKRITERIA          PUNT
                                      Korrektheid van tekening:
                                      Afsluitstene/Vrouesluiters      2
                                      Koplaag                         2
                                      Strykverband                    3
                                                            TOTAAL:   7                                (7)
                                                                                                       [30]

Kopiereg voorbehou                                                                Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste              12                       DBE/November 2021
                                          NSS – Nasienriglyne

VRAAG 4:        WARM- EN KOUEWATERTOEVOER, GEREEDSKAP, TOERUSTING
                EN MATERIAAL (SPESIFIEK)

4.1       4.1.1      E

          4.1.2      I

          4.1.3      B

          4.1.4      H

          4.1.5      D

          4.1.6      C

          4.1.7      J

          4.1.8      A                                                                          (8)

4.2            Gebruik te maak van dieselfde materiaal regdeur ‘n stelsel. 
               Gebruik 'n nie-metaal koppelstuk wanneer koperpype en gegalvaniseerde
                pype gelas word.                                                                (2)
4.3       4.3.1        Om water te beheer wat in die spoelbak inkom/die watervlak te
                       reguleer.                                                                (1)

          4.3.2              Wanneer die watervlak val, sak die hefboomarm met die bal
                              wat die klep oop maak. 
                             Soos wat die water in die sisteem in loop styg die
                              watervlakke wat die hefboomarm met die bal ook laat styg. 
                             Die hefboomarm druk teen die plunjer en maak die klep toe.        (3)

4.4       4.4.1        Buigstuk 135° met inspeksieoog.                                          (1)

          4.4.2            Verleen toegang tot die pyplyn 
                           Laat toe vir inspeksie 
                           Verwydering/Skoon maak van blokkasies
                          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                              (2)

4.5       Die eenheid het 'n LED-sensor wat watervloei afsluit  wanneer dit geen
          beweging onder die stortkop optel nie.                                                (2)

4.6       4.6.1
                                          WW                                                   (2)

          4.6.2                                              

                                       OF
                                      M                                                          (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste            13                         DBE/November 2021
                                        NSS – Nasienriglyne

4.7       3                                                                                        (1)

          4                                                                                        (1)

          2                                                                                        (1)

          5                                                                                        (1)

          1                                                                                        (1)

4.8       Lugslotte: Word veroorsaak deur lug (gas) wat in 'n hoë punt van die
          warmwaterstelsel vasgevang is. 
          Waterslag: Is die geraas en geklop van waterpype wat veroorsaak word deur
          swak installasie van pype/los pype.                                                      (2)

4.9       4.9.1         Toets en vervang termostaat as dit foutief is. 
                        Toets en vervang veiligheidsklep as dit foutief is.
                        Maak die veiligheidsklep/termostaat hulsel skoon.
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                     (1)

          4.9.2         Maak verstoppings in pype skoon. 
                        Maak verstoppings in kleppe skoon.
                        Vervang laedrukgeiser met hoëdrukgeiser.
                        Vervang foutiewe kleppe.
                        Installeer ‘n drukpomp/pomp.
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                     (1)

4.10      Songeiser moet op die dak van 'n woning geplaas word/noord front in direkte
          sonlig. 
          Hoëdruk elektriese geiser kan in die plafon/teen die buite muur/op die vloer
          geplaas word.                                                                            (2)

4.11      4.11.1       Pypskroefdraad-snymasjien                                                   (1)

          4.11.2       Die ruimer word gebruik om die pype binne skoon te maak/af te
                       baard na dit gesny is.                                                      (1)

          4.11.3            Om te verhoed dat die masjien per ongeluk aangaan/werkers
                             beserings opdoen.                                                     (1)

4.12      Rioolwisserstokke/Hoëdruk spuit masjien/Rioolskoonmaak-masjien                           (1)

4.13      Wanneer die verstopte water begin vloei.                                                 (1)

4.14       Rioolskoonmaak-masjien 
           Hoëdruk-spuitmasjien
          ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                                  (1)
                                                                                                    [40]

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste           14                        DBE/November 2021
                                       NSS – Nasienriglyne

VRAAG 5: GRAFIKA AS KOMMUNIKASIEMIDDEL, DAKWERK EN STORMWATER
         (SPESIFIEK)

5.1         Ongemak vir inwoners of die publiek. 
            Lewensverlies. 
            Skade aan eiendomme.
            Besoedeling van die omgewing.
            Negatiewe omgewingsimpak/Grond erosie.
            Sal oorspoel/Vloede veroorsaak/Blokkasies veroorsaak.
           ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                           (2)

5.2

 
                                                                                DOOD-
                                                     
                                                                                 LOOPENT

               GEUT                   GEUTKLEMME             GEUT        FASSIEPLANK
               UITLOOP

                     AFVOERPYP        MUUR
          

                            TEKENING NIE VOLGENS SKAAL NIE

                GEBRUIK 'N MASKER OM HIERDIE VRAAG NA TE SIEN.

   AFVOERPYP EN HELLING KAN OOK AAN DIE ANDERKANT VAN DIE MUUR
                         GETEKEN WORD.

                                  TOEPASSING VAN SKAAL: 

                          ASSESSERINGS KRITERIA                PUNT
                   Korrektheid van tekening:
                   Geut                                             1
                   Helling van geut                                 1
                   Geutklemme posisie                               2
                   Doodloopente                                     2
                   Geutuitloop                                      1
                   Vierkantige afvoerpyp                            1
                   Toepassing van skaal                             1
                                             TOTAAL:                9
                                                                                               (9)

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste                    15                                 DBE/November 2021
                                                NSS – Nasienriglyne

5.3

                           A

                                           6
                                                                          3
                          2
                                                4

                          2                                                   3
       2          2

                                                                     4

                    1

                                      5

                                           5
                                                5
                                                     5                         4
                                                          5
                                                                                     6
                                                               5
                                                                    5
                                                                               ‘N MAKSIMUM VAN 17
                                                                                PUNTE SAL TOEGEKEN
 NR.        ASSESSERINGSKRITERIA                  PUNT                          WORD INDIEN DIE
            Korrektheid van tekening:                                           ONTWIKKELING VAN DIE
                                                                                PYP NIE KORREK
   1        Verdeel sirkel in 12 gelyke dele
                                                     1                          GEPROJEKTEER IS NIE.
            (boaansig)
   2        Projeksielyne                            4
                                                                               ‘N MAKSIMUM VAN 5
   3        Verdeel plan-aansig in 12 gelyke dele
                                                                                PUNTE SAL TOEGEKEN
            (Enige aanvaarbare metode)               2
                                                                                WORD INDIEN PYP A NIE
   4        Buite lyne van basis en kante            3
                                                                                ONTWIKKEL IS NIE (1 PUNT
   5        Buitelyne van ontwikkeling               7                          – VERDELING VAN SIRKEL;
   6        3 mm some aan beide kante                2                          2 PUNTE – VERTIKALE
                                          TOTAAL:   19                          PROJEKSIELYNE; 2 PUNTE
                                                                                                                 (19)
                                                                                – VERDELING VAN
                                                                                                                 [30]
                                                                                OMTREK)

Kopiereg voorbehou                                                                          Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste             16                          DBE/November 2021
                                         NSS – Nasienriglyne

VRAAG 6: RIOLERING, SANITÊRE TOEBEHORE EN HEGTING (SPESIFIEK)
6.1       6.1.1        B                                                                           (1)

          6.1.2        B                                                                           (1)

          6.1.3        C                                                                           (1)

          6.1.4        A                                                                           (1)

          6.1.5        A                                                                           (1)

6.2       6.2.1        Vloeimiddel:
                        Maak die las/pyp skoon. 
                        Laat toe dat soldeersel om die las vloei/aan die las heg.
                        Voorkom oksidasie.
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                     (1)

          6.2.2             Verhit die las en wend soldeersel aan om die las te voltooi.         (2)

6.3       6.3.1        Kompresie T-stuk/T-stuk/T                                                   (1)

          6.3.2        Beslagring/Ferrule                                                          (1)

          6.3.3        Die beslagring word vasgetrek teen die knelmoer en die
                       skroefdraadgedeelte om 'n waterdigte las te vorm/Om lekkasie te
                       voorkom.                                                                    (1)

6.4       Oplosmiddel-laswerk/PVC laswerk/PVC hegmiddel/PVC gom/PVC sement                         (1)

6.5         Verseker dat die pyp installasie beskerm word teen enige eksterne
             druk.
           Pype moet maklik herstel kan word in die geval van 'n lekkasie sonder
             om die gebou te beskadig.
           Plastiekpype moet nie rigied in die vloer, betonblaaie of mure omhul word
             nie.
           Plastiekpype wat deur 'n muur gaan moet verkieslik in 'n omhulsel
             geïnstalleer word.
           Waar ‘n sanitêre rioolpyp en ‘n pyp wat drinkwater vervoer ondergronds
             horisontaal langs mekaar gelê word, moet die pype ten minste 500 mm
             uitmekaar wees.
           Wanneer ‘n sanitêre rioolpyp en ‘n pyp wat drinkwater vervoer mekaar
             kruis, moet die pyp wat die drinkwater vervoer ten minste 100 mm bo die
             lyn van die sokke van die rioolpyp gelê word.
           In die geval van pypwerk met buigsame lasse, moet voldoende maatreëls
             getref word om beweging van die pypwerk weens die effek van waterdruk
             te verhoed. Drukblokke moet ontwerp en ingevolge SANS 1 200 L
             geïnstalleer word.
          ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                                  (1)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste             17                            DBE/November 2021
                                         NSS – Nasienriglyne

6.6       6.6.1        A - Ontvang vaste afval vir ontbinding. 
                       B - Stoor die oortollige water totdat dit oorvloei na die
                           stapelriool.                                                                (2)

          6.6.2        Die doel van die mangatdeksel is om:
                        Toegang tot die septiese tenk te kry.
                        Die septiese tenk te inspekteer.
                        Die septiese tenk skoon te maak.
                        Om te verhoed dat mense in die mangat val.
                        Om te verhoed dat vuil gasse ontsnap.
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                         (1)

          6.6.3        Bakterieë                                                                       (1)

          6.6.4          Die seep en chemikalieë in die water sal die bakterieë dood
                          maak/versteur. 
                        Septiese tenk en stapelriool sal versadig word en sal
                          verstop/oorloop.
                        Vaste afval sal nie ontbind nie.
                       ENIGE EEN VAN BOGENOEMDE                                                         (1)

          6.6.5        Stapelriool                                                                     (1)

6.7       Die pyppasstukke wat in dreineringstelsels gebruik word moet:
           Gemaak wees van geskikte materiaal. 
           Waterdig wees onder normale werkstoestande. 
           Weerstand kan bied teen interne waterdruk van 50 kPa en eksterne druk
              van 30 kPa sonder om te lek.
          ENIGE TWEE VAN BOGENOEMDE                                                                     (2)

Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste          18                           DBE/November 2021
                                      NSS – Nasienriglyne

ANTWOORDBLAD 6.8

                                                                    IO   
                                                                             
                                                                                    SK
                                                                               IO
                                                                              
                                                                              LP

                                                              IO   
SO
           
                                           IO      IO
                                                                         
                                                                        SO
                                                   WB

    IO                                      B
               
                   
                           OWB
                   R
    IO
                IO SK
               
               LP

                                                           ASSESSERINGSKRITERIA           PUNT
                                                            Korrektheid van tekening:
         SO
                                                            Takpype (ENIGE TWEE)              2
  RIOOLPUT KAN BY DIE KOMBUIS OF DIE                        Lugpype                           2
  BADKAMER GEPLAAS WORD                                     Rioolput                          1
                                                            Aansluiting van twee
                                                                                              2
  ALTERNATIEWE AFKORTINGS VIR LUGPYP                        hoofrioolpype
  IS: OLK/VLP                                               Steekoë                           3
                                                            Inspeksieoë (ENIGE DRIE)          3
  KURWES BY HOOFRIOOL KAN MET ‘N 45°                                               TOTAAL:   13
  LYN VERVANG WORD

                                                                                                  (13)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Siviele Tegnologie: Siviele Dienste              19                         DBE/November 2021
                                          NSS – Nasienriglyne

6.9
                                

                                    
                     W                K                         W       K
                                               OF

                                     
                                                                MENGKRAAN

                      ASSESSERINGSKRITERIA                      PUNT
            Korrektheid van tekening:
            Warm - en kouewater toevoerpype                         2
            Kouewater afsluitkraan                                  1
            Warmwater afsluitkraan                                  1
            Vloeirigting van in al die pype                         1
            Stortroos                                               1
                                            TOTAAL:                 6                           [40]

                                                                                 TOTAAL:        200

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Civil Technology May June 2021 (Civil Services) Eng](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-may-june-2021-civil-services-eng/dcb7f976-b3d6-42a9-b2b1-44ae9b2d8e3f) — Civil Technology · QP · 2021 · Eng
- [Civil Technology Nov 2021 (Construction) Eng](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2021-construction-eng/f39d7571-db9f-4ded-b5e7-27008235ca8b) — Civil Technology · QP · 2021 · Eng
- [CIV TECH GR12 MEMO SEPT2021 English Civil Services](https://www.hlayiso.com/library/civ-tech-gr12-memo-sept2021-english-civil-services/80eb9860-b118-41e2-98fd-5bea1b29a026) — Civil Technology · Memo · 2021 · Eng
- [Civil Technology Nov 2022 (Civil Services) MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2022-civil-services-mg-afr/42b5315c-825c-40e3-b394-85e0253fc0fb) — Civil Technology · Memo · 2023 · Afr
- [Civil Technology Nov 2020 (Construction) Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2020-construction-memo-eng/f06cef7f-235e-45f7-9f9b-f8e6a2b0c0ca) — Civil Technology · Memo · 2020 · Eng
- [Civil Technology Nov 2020 (Civil Services) Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2020-civil-services-memo-afr/8cffc125-69c0-44e9-b0eb-88ae7e930363) — Civil Technology · Memo · 2020 · Afr

## More from Grade 12 Civil Technology

- [Civil Technology (Woodwork) (English and Afrikaans) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-woodwork-english-and-afrikaans-june-2025-question-paper/c8edd459-5237-48e0-8588-69d7ecd7f8e5) — QP · 2025 · Afr
- [Civil Technology May-June 2025 (Construction) Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-may-june-2025-construction-afr/591d6ffd-20b1-4748-a1ba-b055be0a14c3) — QP · 2025 · Afr
- [Civil Technology Nov 2025 (Woodworking) Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-civil-technology-2025-nsc-november-exam-question-paper/05a95faf-5891-4d88-9e5e-7d13c1d21648) — QP · 2025 · Afr
- [CIV TECH GR12 QP SEPT2024 Woodworking Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/civ-tech-gr12-qp-sept2024-woodworking-afrikaans/1c6d5c64-83b5-456b-abcf-2abc23f1f1fe) — QP · 2024 · Afr
- [CIV TECH GR12 QP SEPT2024 Construction English](https://www.hlayiso.com/library/civ-tech-gr12-qp-sept2024-construction-english/12643629-87af-4230-a48a-002beb7f6cd7) — QP · 2024 · Eng
- [Civil Technology Nov 2024 (Woodworking) Afr](https://www.hlayiso.com/library/civil-technology-nov-2024-woodworking-afr/eefaae29-fe93-4b75-8223-87bf4f3fc14c) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
