# Dramatic Arts Grade 12 NSC Supplementary 2018 Memo (Afr)

> Grade 12 Dramatic Arts memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018 (Afrikaans), 56 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-feb-march-2018-memo-afr/30389c6a-51a4-470e-90bf-9645acdefdce
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Dramatic Arts
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 56

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Dramatic Arts](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/dramatic-arts) › [Dramatic Arts Grade 12 NSC Supplementary 2018 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-feb-march-2018-memo-afr/30389c6a-51a4-470e-90bf-9645acdefdce)

## About this document

Dramatic Arts · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018. Memorandum, 56 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                 NASIONALE
                             SENIOR SERTIFIKAAT

                                    GRAAD 12

                              DRAMATIESE KUNSTE

                                 NOVEMBER 2018

                                 NASIENRIGLYNE

PUNTE: 150

               Hierdie nasienriglyne bestaan uit 52 bladsye en 4 bylaes.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                         2                            DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                  NSS – Nasienriglyne

ALGEMENE AANTEKENINGE VIR DIE HOOFNASIENER EN NASIENERS

1.   Die doel van assesserings-/eksamenprosesse is nie net om die 'onthou' van
     kennis onderrig en geleer op elk van die 6 kognitiewe kennisvlakke te bepaal nie,
     maar ook om die kompleksiteit van die denkproses wat die kandidaat toepas op
     die kennis wat uit die geheue herwin is, te bepaal. Die instrument wat gebruik
     word om hierdie twee komponente te assesseer, is Anderson en Krathwohl se
     hersiene Blooms se Taksonomie.
     • 6 kognitiewe moeilikheidsvlakke
     • 4 kompleksiteitsdenkprosesse
2.   Die nasienriglynbesprekingsforum voordat nasien begin, kan nie genoegsaam
     alle antwoorde voorspel nie. Provinsiale nasieners moet dit in ag neem en oop
     wees vir kandidate se antwoorde. Maak seker dat verskillende onderrigstyle nie
     die leerder/kandidaat benadeel nie.
3.   Gebruik die eerste dag om die kwaliteit en hoeveelheid bewyse in die
     nasienriglyne te evalueer, die vereiste antwoorde te standaardiseer en om
     algemene definisies en begrippe te vind. Assimileer die:
     • Verwagte antwoorde op elke vraag
     • Die kognitiewe moeilikheidsvlak vereis van die kandidaat
     • Die tipe denkproses en -kompleksiteit wat van die kandidaat verwag word
     • Aksiewerkwoorde gebruik by elk van die kognitiewe vlakke en die tipes
          bewyse vereis (feite, konsepte, prosesse en denke)
     • Verwys na die bylaes aan die einde van die nasienriglyne
4.   As die nasienriglyn nie duidelike riglyne verskaf nie, moet 'n nasiener, met kort
     kommentaar, aandui waarom punte toegeken moet word of nie.
5.   Maak 'n duidelike merkie langs die betrokke aspekte ten opsigte van kognitiewe
     vlak/kompleksiteitsdenkproses/konsep/inhoud/vaardighede/kennis wanneer 'n
     punt toegeken word. Nasieners moet aktief by die antwoord betrokke wees.
     • Verwys na die bylaes aan die einde van die nasienriglyne
6.   Daar moet gedurende die nasienproses etlike konsultasierondtes wees om te
     verseker dat nasien gestandaardiseer is.
7.   Waar 'n kandidaat meer as die voorgestelde getal woorde geskryf het, moet hy/sy
     nie penaliseer word nie (bv. opstelvraag).
8.   Sien globaal na waar moontlik. Nasieners aanvaar enige korrekte, relevante en
     goed gemotiveerde antwoorde.
9.   Nasieners moet seker maak dat die kandidate se antwoorde ooreenstem met die
     KABV-dokument se Breë Onderwerpe en Onderwerpe.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                         3                            DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                  NSS – Nasienriglyne

STANDAARDISERING VAN NASIEN IN AL DIE PROVINSIES

Nasien van Opstel- en Antwoordvrae

Die hoofnasiener in elke provinsie moet die paradigma waaruit die vrae en die
bygaande nasienriglyne ontwerp en opgestel is:

1. Itemmoeilikheidsgraad:
   Hoe kompleks is die ontwerp van die vraag?
2. Taakmoeilikheidsgraad:
   Wat is die kognitiewe vlak en denkproses wat van die kandidaat verwag word?
3. Stimulusmoeilikheidsgraad:
   Hoe moeilik of maklik is dit om die bron te verstaan en toe te pas?
4. Moeilikheidsgraad van die antwoord wat verwag word:
   Wat is die hoeveelheid/aantal (hoeveel) en gehalte/kwaliteit (hoe goed) van die
   verwagte antwoord wat van die kandidaat vereis word, soos in die nasienriglyne
   gegee?
   Is dit in lyn met die item, taak en stimulus?
   Is die punte toepaslik toegeken en geweeg?
                                                                       –Leong: 2002

Wanneer nasieners aan die begin van die nasienproses opgelei word moet die
hoofnasiener in elke provinsie die volgende prosedure volg. Dit sal help met die
standaardisering van die puntetoekenning van kandidate se opstelle en antwoorde vir
elke deel van die eksamen. Dit sal ook nasionale nasienprosedures, -prosesse en -
uitslae standaardiseer.

Inleiding tot die Taak
• Nasieners lees die taak vereis vir die item en som dit op.
• Nasieners lees die item en beplan 'n antwoord op die taak.
• Nasieners deel antwoordplanne en som verwagtings vir kandidaatantwoorde op/
     deel nie net die hoeveelheid (aantal) bewyse nie, maar ook die gehalte van
     bewyse (hoe goed).

Inleiding tot die Rubriek en Ankervraestelle
• Opleier hersien rubriek met verwysing na die taak.
• Opleier hersien prosedures vir die toeken van holistiese punte (d.i. deur bewyse
     van die antwoord by die taal van die rubriek te pas en deur alle eienskappe ewe
     veel te laat weeg).
• Opleier lei die hersiening van elke ankervraestel en kommentaar.
     (LET WEL: Ankervraestelle word in volgorde van hoog na laag in elke puntvlak
     geplaas.)

Oefen Individuele Puntetoekenning
• Nasieners ken individueel punte aan 'n pak oefenvraestelle toe. Nasieners moet
   die vraestelle onafhanklik nasien.
• Opleier teken punte aan en lei bespreking. (Oefenvraestelle moet puntetelling en
   kommentaar bevat.)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                        4                            DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                 NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING
1.      Hierdie vraestel bestaan uit VIER afdelings:
        AFDELING A: 20ste-eeuse Teaterbewegings                                     (30)
        AFDELING B: Suid-Afrikaanse Teater: 1960–1994                               (40)
        AFDELING C: Suid-Afrikaanse Teater: Ná 1994 – Kontemporêr                   (40)
        AFDELING D: Teatergeskiedenis, Praktiese Begrippe, Inhoud en
                       Vaardighede                                                  (40)
2.      AFDELING A
        VRAAG 1 is VERPLIGTEND.
        Verwys na die toneelteks wat jy bestudeer het en die betrokke
        20ste-eeuse Teaterbeweging.
        EPIESE TEATER
        • Caucasian Chalk Circle          Bertolt Brecht
        • Kaukasiese Krytsirkel           Vertaling van Bertolt Brecht-toneelteks
        • Mother Courage                  Bertolt Brecht
        • Moeder Courage                  Vertaling van Bertolt Brecht-toneelteks
        • The Good Person of Szechwan     Bertolt Brecht
        • Kanna Hy Kô Hystoe              Adam Small
        OF
        TEATER VAN DIE ABSURDE
        • Waiting for Godot               Samuel Beckett
        • Afspraak met Godot              Vertaling van Samuel Beckett-toneelteks
        • Bagasie                         André P Brink
        • Die Bald Primadonna             Eugene Ionesco
        • Die Kaalkop Primadonna          Vertaling van Eugene Ionesco-toneelteks
        OF
        POSTMODERNE TEATER
        • Skrapnel                        Willem Anker
        • Top Girls                       Carol Churchill
        • Popcorn                         Ben Elton
        • Buried Child                    Sam Shepard
3.      AFDELING B
        Hierdie afdeling bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord slegs EEN vraag in
        hierdie afdeling.
        VRAAG 2: Woza Albert!            Percy Mtwa, Mbongeni Ngema en
                                         Barney Simon OF
        VRAAG 3: Sophiatown              Junction Avenue Teater Company OF
        VRAAG 4: Siener in die Suburbs PG du Plessis
4.      AFDELING C
        Hierdie afdeling bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord slegs EEN vraag in
        hierdie afdeling.
        VRAAG 5: Nothing but the Truth John Kani OF
        VRAAG 6: Groundswell             Ian Bruce OF
        VRAAG 7: Mis                     Reza de Wet
5.      AFDELING D
        Hierdie afdeling is VERPLIGTEND. Beantwoord VRAAG 8 en 9.
        VRAAG 8: Teatergeskiedenis, Praktiese begrippe, Inhoud en Vaardighede
        VRAAG 9: Teatergeskiedenis, Praktiese begrippe, Inhoud en Vaardighede
Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                        5                                                DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                                 NSS – Nasienriglyne

AFDELING A: 20ste-EEUSE TEATERBEWEGINGS

VRAAG 1
 Onderwerp                          12.1: 20ste-eeuse-ismes'
                                    12.3: Teater van die Absurde OF Epiese Teater OF Postmoderne Teater
                                    12.4: Voorgeskrewe Toneelteks 1: 20ste-eeuse Teaterbewegings Epiese Teater OF Teater van
                                    die Absurde OF Postmoderne Teater
 Kognitiewe moeilikheidsvlak        Analisering, evaluering, skepping
 Bevelswerkwoord                    Bespreek, evalueer, skep
 Verduideliking van bevels-         Om die belangrikheid, waarde, doel, verdienstelikheid van toestand van iets te bepaal deur
 werkwoord                          sorgvuldige oorweging en bestudering om te verstaan, te interpreteer of te lei.
 Kompleksiteit van Denkproses       Metakognitief
 Vlak van Kompleksiteit/            Baie Moeilik
 Probleemoplossing
 Rubriektipe                        Uitgebreide Saamgestelde-antwoord-rubriek (USAR) ('ECR')
 Puntetoekenning                        Laag             9             Middel            12                    Hoog               9

 Gehaltevlak       Punte-       Gehalte van bewyse
                 toekenning
 Kundige            Punt        Die antwoord dui toepassing van 'n redelike strategie aan wat lei tot 'n korrekte oplossing in die konteks
                                van die probleem. Die prosedurevoorstellings/-uitbeeldings is korrek. Die verduideliking en/of
                   24–30        regverdiging is logies gegrond, duidelik aangebied, volledig ontwikkel, steun die oplossing, en bevat
                                geen belangrike konseptuele foute nie. Die antwoord toon volledige begrip en ontleding van die
                                probleem.
 Gemiddeld         Punt         Die antwoord dui toepassing van 'n redelike strategie aan wat tot 'n korrekte oplossing in die konteks
 en                             van die probleem kan lei van nie lei nie. Die gebruik van inhoud/vaardigheid is essensieel korrek. Die
 Bogemiddeld       15–23        verduideliking en/of regverdiging is oor die algemeen goed ontwikkel, moontlik en steun die oplossing.
                                Die antwoord toon duidelike begrip en ontleding van die probleem.
 Behaal            Punt         Die antwoord dui onvolledige toepassing van 'n redelike strategie aan wat tot 'n doelgeskikte korrekte
                                oplossing kan lei van nie lei nie. Die gebruik van inhoud/vaardigheid is fundamenteel korrek.
                   11–14        Die verduideliking en/of regverdiging steun die oplossing en is aanvaarbaar. Die antwoord toon 'n
                                konseptuele begrip en ontleding van die probleem.
 Swak              Punt         Die antwoord dui min of geen toepassing van 'n redelike strategie aan nie. Dit kan die korrekte
                                antwoord bevat of nie. Die gebruik van inhoud/vaardigheid is onvolledig van ontbreek. Die
                   1–10         verduideliking en/of regverdiging toon ernstige beredeneringsgebreke. Die antwoord toon minimale
                                begrip en ontleding van die probleem.
 Nie Behaal        Punt         Die antwoord is heeltemal verkeerd en irrelevante. Daar is moontlik geen antwoord, of die antwoord is:
 Nie                0           'Ek weet nie.'

Die volgende inhoudsaanduiders dien as 'n riglyn:
Die kandidaat moet:
• Hierdie vraag in die vorm van 'n opstel beantwoord
• Die toneelteks wat hy/sy bestudeer het, as 'n voorbeeld gebruik
• Na een van drie bewegings: Teater van die Absurde OF Epiese Teater OF Postmoderne Teater verwys
• Na die bron in sy/haar antwoord verwys
• Toon dat die vraag en bron in sy/haar opstel ontleed, verstaan en geïntegreer is
Die inhoud van die opstel moet die volgende dek:
1. EEN gekose teaterbeweging:
     o Teater van die Absurde OF
     o Epiese Teater OF
     o Postmoderne Teater
2. Toneelteks bestudeer
3. Vraag
4. Bron

Nasiener se aantekeninge:
• Kandidaat moet toon dat die bogenoemde verstaan, krities ontleed en in die opstel toegepas is
• Kennis wat gememoriseer is, moet in 'n oorspronklike argument gekontekstualiseer word wat feitlike,
   kontekstuele, prosedure- en metakognitiewe denke getoon
• Die rubriek op die volgende bladsy is 'n riglyn vir die nasiener om die volgende te assesseer:
    o Kennisdimensievlakke (onthou, verstaan, toepas, ontleed, evalueer en skep)
    o Kompleksiteit van denke deur kandidaat getoon (feitelik, konseptueel, prosedure, metakognitief)
• Antwoorde moet in die vorm van aantekeninge wees.

Kopiereg voorbehou                                                                                           Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                  6                                            DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                           NSS – Nasienriglyne

BESKRYWER        PUNT     DIE KANDIDAAT TOON DIE VOLGENDE:
                           Denkproses: Pas feitlike, konseptuele, prosedure-, en metakognitiewe kennis in die vraag,
                           bron en inhoud toe.
  Uitstaande
                           •    Integreer die vereistes van die vraag en bron op 'n nuwe, kreatiewe en oorspronklike wyse.
                 27–30     •    Evalueer voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele bronne
Metakognitiewe
                 90–100         in 'n omvattende reeks insiggewend gekose teoretiese, praktiese en estetiese inhoud.
    Kennis
                   A+      •    Ontwerp en skep 'n argument volgens 'n nuwe en unieke patroon wat refleksiewe
     Skep                       kreatiewe, kritiese en analitiese denke toon.
                          Kognitiewe vlak: Toon vermoë om te skep, te herorganiseer, te ontdek, te verander en
                          te verbeter.
                           Denkproses: Ondersoek feitlike, konseptuele, prosedure- en metakognitiewe kennis in die
                           vraag, bron en inhoud en integreer die vereistes van die vraag en bron op 'n gedifferensieerde,
  Uitstekend
                           vertolkende en interessante wyse.
                 24–26    •    Beoordeel/Assesseer voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander
Metakognitiewe
                 80–89         addisionele bronne in 'n betekenisvolle reeks toepaslik gekose teoretiese, praktiese en
   Kennis
                   A           estetiese inhoud.
                          •    Stel 'n argument volgens 'n interessante patroon saam wat reflektiewe, kritiese en analitiese
   Evalueer
                               denke toon.
                          Kognitiewe vlak: Toon vermoë om te beoordeel, kritiek te lewer, aan te beveel en voor te stel.
                           Denkproses: Ontleed, onderskei en ondersoek feitlike, konseptuele en prosedurekennis in die
 Verdienstelik             vraag, bron en inhoud en integreer die vereistes van die vraag en bron op 'n gedifferensieerde
                           en vertolkende wyse.
                 21–23
  Prosedure-              •    Ontleed/Dissekteer voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele
                 70–79
    kennis                     bronne in 'n breë reeks toepaslik gekose teoretiese, praktiese en estetiese inhoud.
                   B
                          •    Stel 'n argument saam wat kritiese en analitiese denke toon.
   Ontleed                Kognitiewe vlak: Toon vermoë om gevolgtrekkings te maak, begrippe te dekonstrueer, met
                          mekaar in verband te bring, toe te skryf, te ontdek.
                           Denkproses: Ontleed en onderskei feitlike, konseptuele en prosedurekennis in die vraag, bron
  Wesenlik
                           en inhoud. Integreer die vereistes van die vraag en bron op 'n georganiseerde,
                 18–20     gedifferensieerde en verklarende wyse.
  Prosedure-
                 60–69    •    Integreer voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele bronne in
    kennis
                   C           'n breë reeks toepaslik gekose teoretiese, praktiese en estetiese inhoud.
                          •    Verskaf 'n argument wat kritiese en analitiese denke toon.
   Toepas
                          Kognitiewe vlak: Toon 'n vermoë om toe te pas, saam te stel en te integreer.
                           Denkproses: Verduidelik, interpreteer en herformuleer feitlike en konseptuele kennis van die
  Voldoende                vraag, bron en inhoud en integreer die vereistes van die vraag en bron op 'n konvensionele
                           wyse.
                 15–17
 Konseptuele              •    Interpreteer voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele bronne
                 50–59
   Kennis                      in 'n breë reeks teoretiese, praktiese en estetiese inhoud, voorspelbaar.
                   D
                          •    Verskaf 'n argument wat analitiese denke toon.
    Begrip                Kognitiewe vlak: Toon vermoë om te interpreteer, met mekaar in verband te bring, toe te lig,
                          te klassifiseer, op te som, te vergelyk en te verduidelik.
                           Denkproses: Verduidelik en interpreteer feitlike en konseptuele kennis van die vraag, bron en
  Gemiddeld
                           inhoud. Integreer die vereistes van die vraag en bron op 'n gedifferensieerde wyse.
                 12–14    •    Verduidelik voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele bronne in
 Konseptuele
                 40–49         'n voorspelbare reeks teoretiese, praktiese en estetiese inhoud.
   Kennis
                   E      •    Skryf 'n verduideliking in voorspelbare/algemene denkprosesse.
                          Kognitiewe vlak: Toon vermoë om te interpreteer, met mekaar in verband te bring, toe te lig,
    Begrip
                          klassifiseer, op te som, te vergelyk en te verduidelik.
                           Denkproses: Definieer en pas kennis uit geheue toe. Integreer die vereistes van die vraag en
  Elementêr
                           bron op 'n ongekompliseerde/reguit/fundamentele vlak op 'n algemene wyse.
                 10–11    •    Kies voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele bronne in 'n
   Feitlike
                 30–39         beperkte reeks teoretiese, praktiese en estetiese inhoud.
   Kennis
                   F      •    Skryf 'n verduideliking met voorspelbare denkprosesse.
                          Kognitiewe vlak: Toon elementêre vermoë om probleem op te los, te identifiseer, te noem, in
   Onthou
                          verband te bring, te definieer.
Nie Behaal Nie             Denkproses: Onthou en pas kennis uit geheue toe. Probeer om vraag en bron te integreer,
                           maar toon beperkte tot basiese vermoë om die vereistes van die vraag en aanhaling op te los.
                  1–9
   Feitlike               •    Kies voorbeelde in die toneelteks, die teaterbeweging en ander addisionele bronne in 'n
                 20–29
   Kennis                      beperkte, voorspelbare reeks teoretiese, praktiese en estetiese inhoud.
                   G
                          Kognitiewe vlak: Toon beperkte vermoë om te identifiseer, te noem, in verband te bring en te
   Onthou                 definieer.
Nie Behaal Nie             Denkproses: Toon geen begrip van die vraag van bron nie, kan nie opstel skryf nie, gee geen
                           voorbeelde uit die toneelteks van die teaterbeweging. OF
   Feitlike          0    •    Bied feite aan wat nie verband met vraag het nie. OF
   Kennis            H    •    Nie in staat om te identifiseer, te noem, in verband te bring, te definieer nie.
                          Kognitiewe vlak: Bied gememoriseerde inligting en inhoud aan wat nie die vraag antwoord nie.
   Onthou

Kopiereg voorbehou                                                                                 Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                         7                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                  NSS – Nasienriglyne

Die volgende is inhoudsaanwysings oor die teaterbewegings.

EPIESE TEATER

Bedoeling en doel:
• Distansieer die gehoor
• Laat die gehoor die wêreld waarin hulle leef duideliker sien eerder as om hulle
   oortuigings as vanselfsprekend te beskou
• Maak duidelike onderskeid tussen 'n Illusieteater ('Dramatiese' Teater) en Epiese
   Teater
• Teen die idee van skynvertoon ('pretence') gekant ('n tipiese kenmerk van Realismee)
• Toeskouers moet bedag/op hoede wees
• Realismee het sy waarde verloor – ondermyn die rol van die toeskouer – verlaag hom
   tot passiewe toeskouer
• Verwyder die 'illusie' van Realismee
• Gebruik verskillende tegnieke om die gehoor te vervreem – verskil tussen wat hulle op
   verhoog sien en Dit wat werklik is
Tegnieke: Gebruik van:
• 'Verfremdungseffekt' om gehore van die aksie op die verhoog te distansieer
• Doel van musiek – moet noemenswaardige kommentaar lewer op die handeling,
   bv. in Moeder Courage waar die ironies bitter woorde van 'n liedjie wat oor die
   karakter se geleidelike morele agteruitgang handel, doelbewus op 'n soet, sorgelose
   wysie getoonset is. Die onversoenbaarheid van die wysie en die woorde dwing die
   gehoor om oor die ware betekenis van die liedjie na te dink
• Liedjies wat tussen tonele geplaas word om te vertel wat moet gebeur voor Dit
   plaasvind
• Verhoogruimte is nie spesifiek nie
• Dekorstelle is eenvoudig en simbolies
• Teater wat die handelinge wat aangebied word, 'vreemd' moet maak
• Historifikasie – die dramaturg moet die 'verledenheid' van die gebeure beklemtoon
   deur dit van die hede te skei
 Gehoorreaksie:
• Toeskouer moet dink dat indien hy/sy dieselfde toestande as dié getoon in die toneel
   ervaar het, hy/sy anders sou opgetree het as gevolg van die lesse wat geleer is
• Toeskouers sou dan oorweeg wat hy/sy sou gedoen het om 'n positiewe verskil te
   maak
• Toeskouer moet geïnspireer wees om soortgelyke waardevolle maatskaplike/sosiale
   veranderinge met betrekking tot die huidige stand van sake te maak
• Toeskouer word aangemoedig om maatskaplike/sosiale hervormings in sy/haar
   gemeenskap van omgewing in te stel

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                        8                           DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                 NSS – Nasienriglyne

TEATER VAN DIE ABSURDE
Bedoeling en doel. Die Absurdistiese wêreld:
• Lyk asof dit geen ware orde of betekenis het nie
• Bied die gehoor 'n eksistensialistiese standpunt van die buitewêreld aan
• Forseer die gehoor om hulle betekenis in die wêreld te bevraagteken
• Het geen definitiewe, spesifieke, herkenbare bestaan nie
• Beeld mense uit as dit wat hulle van hulleself maak
• Beeld mense uit as deur hulle handelinge en keuses gevorm
• Beeld 'n pessimistiese beskouing van die menslike lewenstryd uit
• Hoofsaaklik gemoeid met die mens se soeke na betekenis
Karakters:
• Is nie vas/konsekwent nie
• Verteenwoordig die mensdom, terwyl hulle self niks is nie
• Bestaan in 'n droewige wêreld sonder betekenis
• Is verlore, verward
• Alle handelinge/aksies is waardeloos en absurd
• Nar-agtig
• Bly bymekaar omdat hulle bang is om in so 'n onverstaanbare wêreld alleen te wees
• Gebrek aan identiteit– vervelig, oninteressant en sonder diepte
• Nie goed afgerond nie – hulle het geen verlede nie en gehoor kry weinig aanduiding
   van wat die toekoms kan wees
• Bly staties en toon geen ontwikkeling nie
• Kom oor as afstootlik, pateties, ongelukkig en onbevoeg
• Kom voor as emosioneel leeg
• Toon eienskappe wat oordryf word
• Word gebruik om Absurdiste se standpunte oor die menslike toestand uit te druk
• Is onderling afhanklik
• Gebruik as sosiale marionette'
• Tweeman-optredes
Taal en dialoog:
• Dui daarop dat mense nie met kommunikasie bedrewe is nie
• Tree as hindernis tot kommunikasie op
• Isoleer die individu nog meer
• Beeld taal/spraak as feitlik waardeloos uit
• Bevraagteken die waarde van taal
• Het vermoë om te kommunikeer verloor
• Kommunikasiepogings 'disintegreer' dikwels tot clichés en betekenislose lettergrepe
• Toon die onvermoë van taal om gaping tussen die karakters te oorbrug
• Beeld die ontmensliking, outomatisering en betekenisloosheid van die menslike
   bestaan uit
• Beeld die onverwagte, die bisarre en die absurde uit
• Beeld stilte as kommunikasiemiddel uit
• Toon die betekenisloosheid van gesprekke
• Word as 'uit gewoonte' en oppervlakkig saamgestel/geskep
• Word gebruik om aan die vervelendheid van lewens te ontsnap
• Skep/Bou nuwe woorde
• Is banale alledaagse gesprekke en gemeng met literêre taal, dubbele betekenisse,
   clichés, sleng en herhalings deurspek met poëtiese taal
• Is 'n herhaling van 'n dialoogstyl en word gebruik om die sikliese aard van die lewe
   te beklemtoon
Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                        9                           DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                 NSS – Nasienriglyne

Temas is gebaseer op die:
• Tydelikheid en verganklikheid van tyd
• Tragiese gesukkel om van jou eie self bewus te word in die genadelose proses van
  vernuwing en vernietiging wat in die lewe plaasvind
• Verandering van tyd
• Probleme met duidelike kommunikasie en betekenis
• Nimmereindigende soeke na die werklikheid (realiteit)
• Tragiese aard van verhoudings
• Mens se angs in die aanskyn van totale betekenisloosheid
• Angs (eksistensiële angs van menswees)
• Isolasie en eensaamheid van die mens, verlore in 'n wêreld waarin God hom
  verlaat het
• Illusie van wetenskap en rasionele denke

NÁMODERNISME

Bedoeling en doel. Námodernisme:
• Ontwikkel uit die Absurdis-standpunt
• Verwerp die sekerhede van die moderne era
• Verwerp groot narratief/vertelling van enkele waarheid
• Verwerp die idee dat daar 'n dominante stel oortuigings van 'n netjiese oplossing is
• 'Vernietig' die 'waarheid'
• Verwelkom veelvuldige standpunte, perspektiewe, realiteite
• Sluit kuns, teater, argitektuur, musiek, rolprente, letterkunde, modes, TV en ander
  vorms van uitdrukking in
• Leen by 'n reeks verskillende style
• Verwerp die idee van 'hoë kuns' en 'lae kuns'
• Verwelkom avant-garde-(toekomsgerigte/aktivistiese denke) eksperimentele teater
• Skryf nie suiwerheid' in kuns voor nie
• Is sterk teen hoë kuns gekant ('Trashes hoog art')
• Het nie vaste manier om kuns te skep nie
• Beweeg in die rigting van 'n meer subjektiewe opinie
• Meen dat kultuur aan almal behoort
• Dekonstrueer ('n manier om vasgestelde idees uitmekaar te haal en weer op 'n nuwe,
  ontwrigte/verdeelde en deurmekaar manier aanmekaar te sit) idees, beelde en
  konstrukte/konsepte
• Weerspreek idees, beelde en konstrukte/konsepte
• Skryf nie 'n betekenis, standpunt van perspektief voor nie
• Meen dat elke individuele kyker sy/haar eie unieke betekenis skep
• Weerspieël en vier die mal en chaotiese leefwyse in 'n populêre kultuur
• Geniet nonsenskuns, -idees, -konstrukte/-konsepte en -teorieë
• Sien ironie en humor
• Beklemtoon HOE dinge gesien word, eerder as WAT gesien word
Pastiches
• Tegniek in visuele kunste waar verskillende beelde, mediavorms, ens. saamgeflans
  word om een stuk te vorm
• Verwysings en lae, verskillende tekste en beelde
• Konstruksie nie-lineêr

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                       10                           DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                 NSS – Nasienriglyne

Metateater/Teks:
• Herinner kykers daaraan dat hulle in die teater is
• Bevat karakters wat uit karakter kan tree en met die gehoor kan kommunikeer
• Gebruik om oor die kunswerk te besin
• Konstruksie nie-lineêr
• Refleksief/Besinnend
• Gebruik om gebeure nie-essensieel/nie belangrik te laat voorkom
• Gebruik om teorieë en idees te stel
• Gebroke
• Oorvleuel met baie standpunte en teenstrydige/botsende stemme
Opvoerings is:
• Die hooffokus
• Die hoofproses
• Nie in 'n manuskrip/teks vasgelê nie, omdat dit uit beelde, klanke en multimedia
   bestaan
• Nie op 'n antagonis gebaseer nie – niemand is skuldig nie
Repetisieprosesse is:
• Geïmproviseer
• Verander
• Hersien
• Op datum gebring/Bygewerk
• Voortdurend tydens optrede/opvoering omskep
Gehoor is:
• 'n Belangrike aktiewe element
• Dikwels by die dialoog betrek
Toneeltekste:
• Het nie 'n duidelike begin, middel of einde nie
• Maak die manuskrip/teks net die beginpunt
• Het onbeantwoorde vrae
Tekste (visueel, gehoor, die menslike liggaam, ens.):
• Kyk na temas van teatertegnieke/-middele
• Laat die toneelstuk se einde oop
• Verwelkom die idee dat die gehoor hul eie betekenis skep
• Vra meer vrae as wat beantwoord word
• Bevat visuele beelde en nie-gesproke aksies/handelinge
• Dekonstrueer 'n waarheid en aanvaar nie net een realiteit nie
• Gebruik tyd, ruimte en struktuur om die gedekonstrueerde van gefragmenteerde storie
   van intrige te eggo
• Het nie noodwendig werklike mense nie
• Karakters en mense is bloot 'n verteenwoordiging van gefragmenteerde idees
• Begin dikwels op 'n realistiese punt, maar ontrafel en die aksie word onwerklik soos
   wat die toneelstuk ontwikkel

                                                           TOTAAL AFDELING A:              30

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                11                                                 DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

AFDELING B: SUID-AFRIKAANSE TEATER: 1960–1994

Die kandidaat moet slegs EEN vraag in hierdie afdeling beantwoord.

VRAAG 2:      WOZA ALBERT! DEUR PERCY MTWA, MBONGENI NGEMA EN
              BARNEY SIMON

BRON B

2.1       Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Onthou
          Bevelswerkwoord                Identifiseer
          Verduideliking van             Om 'n probleem, behoefte, feit, ens. te herken en te toon wat dit is en dat dit
          Bevelswerkwoord                bestaan/Om te bewys wie of wat iemand of iets is
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Basiese Saamgestelde Antwoord (BSA) ('BCR')
          Puntetoekenning                Laag       0           Middel      1                   Hoog          1
         Nasieners aanvaar enige relevante antwoorde.
         Die volgende is 'n riglyn:
         Albert:
         • Is Chief Albert Luthuli, een van die Suid-Afrikaanse helde van die stryd
             (struggle heroes')
         • Verteenwoordig vryheidsvegters wat die mense wil ophef                                                           (2)

2.2       Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Begrip
          Bevelswerkwoord                Verduidelik
          Verduideliking van             Maak iets duidelik, maklik om te verstaan deur dit in meer besonderhede
          Bevelswerkwoord                te beskryf, om relevante feite van inligting daaroor te onthul/Gee 'n rede om
                                         te verontskuldig of verduidelik ('n aksie/handeling van gebeurtenis)
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Basiese Saamgestelde Antwoord (BSA) ('BCR')
          Puntetoekenning                Laag       1           Middel      2                   Hoog          1
         Nasieners aanvaar enige relevante antwoorde wat kennis van die
         oorspronklike produksie of Woza Albert! weerspieël.
         Ken volpunte toe vir:
         • Twee goed gemotiveerde stellings of
         • Vier aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Vokale Vaardighede:
         • Akteurs sing en gebruik hulle stemme om musiek te maak, bv. jazz-orkes
             in toneel 1
         • Musiek is lewendig, onmiddellik en spontaan, bv. akteurs sing
             vryheidsliedjies
         Fisiese Vaardighede
         • Akteurs skep ritmiese geluide deur hulle voete te stamp, bv. toyi-toyi
         • Gebruik hulle liggame om 'n jazz-totempaal te skep                                                               (4)

Kopiereg voorbehou                                                                                     Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                12                                              DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

2.3       Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks 1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Analiseer
          Bevelswerkwoord                Analiseer
          Verduideliking van             Ondersoek iets metodies en in besonderhede, tipies om te ontdek,
          Bevelswerkwoord                te verduidelik en te interpreteer
          Kompleksiteit van Denkproses   Konseptueel
          Vlak van Kompleksiteit/        Gemiddeld
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Kort Saamgestelde Antwoord (KSA) ('SCR')
          Puntetoekenning                Laag       1            Middel       1               Hoog         1
         Nasieners aanvaar enige relevante antwoorde wat 'n begrip en analise van
         hoe vooraf opgeneemde musiek die impak van die toneelstuk kan weerspieël.
         Die volgende is 'n riglyn:
         Voorafopgeneemde musiek:
         • Kan afbreuk doen aan die onmiddellikheid en lewendige elemente van die
             of opvoering
         • Vat die akteur se vermoë om kreatiwiteit en verskeidenheid in opvoering
             te toon, weg
         • Kan tegniese probleme skep in die produksie wat die opvoering kan
             onderbreek                                                                                                   (3)

2.4       Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Begrip
          Bevelswerkwoord                Motiveer
          Verduideliking van             Gee 'n rede, bied feite en argumente aan ter ondersteuning van iets wat
          Bevelswerkwoord                gedoen of genoem word
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Kort Saamgestelde Antwoord (KSA) ('SCR')
          Puntetoekenning                Laag       1            Middel       2               Hoog         1
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat 'n
         evaluering van voortgesette sukses van Woza Albert! toon.
         Ken volpunte toe vir:
         • Twee goed gemotiveerde stellings of
         • Vier aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Woza Albert! verskaf gehore:
         • Vermaak deur die gebruik van 'n verskeidenheid of karakteriserings,
             liedjies, dans, mimiek, ens. terwyl daar terselfdertyd bewustheid van die
             sosiopolitieke situasie geskep word
         • Onderwys, beklemtoning van apartheidskwessies, bv. paswette
         • Impetus vir mobilisering van die massas tot aksie/optrede, bv. toyi-toyi,
             opruiende liedjies aan die einde van die toneelstuk
         • Temas en boodskappe wat steeds vir hedendaagse gehore relevant is,
             bv. onderwys, armoede en uitbuiting van werkers, ens.
         • Taal en dialoog wat vir die massas toeganklik is
         • Stereotipiese karakters wat maklik herkenbaar is                                                               (4)

Kopiereg voorbehou                                                                                   Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                13                                              DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

2.5.1     Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         11.12 Persoonlike Bronontwikkeling; Toneelspel en opvoering,
                                         Opvoeringstekste in Konteks, Teaterproduksie
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Onthou
          Bevelswerkwoord                Noem
          Verduideliking van             Identifiseer, spesifiseer (tyd of plek) of noem op naam
          Bevelswerkwoord
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Basiese Saamgestelde Antwoord (BSA) ('BCR')
          Puntetoekenning                Laag       1            Middel                       Hoog
         Nasieners aanvaar enige relevante antwoorde wat die keuse van 'n ander
         genre, bv. realisme, toon.                                                                                        (1)
2.5.2     Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         11.12 Persoonlike Bronontwikkeling; Toneelspel en opvoering,
                                         Opvoeringstekste in Konteks, Teaterproduksie
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Onthou
          Bevelswerkwoord                Beskryf
          Verduideliking van             Gee, vertel, beskryf 'n volledige weergawe van iets of iemand
          Bevelswerkwoord
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Basiese Saamgestelde Antwoord (BSA) ('BCR')
          Puntetoekenning                Laag        2           Middel       0                Hoog         0
         Nasieners aanvaar enige relevante antwoorde wat 'n toneel uit die toneelstuk
         beskryf, bv. 'Ek sou die barbiertoneel kies waar die barbier die klante se hare
         sny en Skulu met hom 'n onderhoud voer.'                                                                          (2)
2.5.3     Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         11.12 Persoonlike Bronontwikkeling; Toneelspel en opvoering,
                                         Opvoeringstekste in Konteks, Teaterproduksie
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Begrip
          Bevelswerkwoord                Verduidelik
          Verduideliking van             Maak iets duidelik, maklik om te verstaan deur dit in meer besonderhede
          Bevelswerkwoord                te beskryf, om relevante feite van inligting daaroor te onthul/Gee redes om
                                         te verontskuldig of verduidelik ('n aksie/handeling van gebeurtenis)
          Kompleksiteit van Denkproses   Konseptueel
          Vlak van Kompleksiteit/        Gemiddeld
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Kort Saamgestelde Antwoord (KSA) ('SCR')
          Puntetoekenning                Laag            2           Middel     2               Hoog        2
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat
         kreatiwiteit en toepassing van die gekose opvoeringstyl, soos in VRAAG 2.5.2
         in die verhoogplasing van hulle toneel toon.
         Ken volpunte toe vir:
         • Drie goed gemotiveerde stellings of
         • Ses aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Genre van opvoering, bv. realisme kan insluit:
         • Opgeneemde klank wat gespeel word in plaas daarvan dat akteurs hulle
              stemme gebruik om klank en klankeffekte te maak, bv. die klank van
              'n bewegende trein, helikopter, bewegende vragmotor, ens.
         • Verskillende beligtingstegnieke om die realistiese aard van die toneel
              te verbeter
         • Toneelspel wat realistiese is
         • Realistiese dekorstel, rekwisiete en kostuums                                                                  (6)

Kopiereg voorbehou                                                                                   Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                14                                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

2.6       Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Analiseer
          Bevelswerkwoord                Analiseer
          Verduideliking van             Ondersoek iets metodies en in besonderhede, tipies om te ontdek,
          Bevelswerkwoord                te verduidelik en te interpreteer
          Kompleksiteit van Denkproses   Konseptueel
          Vlak van Kompleksiteit/        Gemiddeld
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Kort Saamgestelde Antwoord (KSA) ('SCR')
          Puntetoekenning                Laag       2            Middel      2             Hoog         0
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat
         'n analise en evaluering toon van die effektiwiteit van al die elemente van die
         finale toneel om dit 'n 'aangrypende afsluiting' te maak en solidariteit en aksie
         kan inspireer.
         Ken volpunte toe vir:
         • Drie goed gemotiveerde stellings of
         • Ses aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Die finale toneel:
         Aksie:
         • Oproep tot aksie: die helde van die vryheidstryd word verhef om die
              mense te help veg teen die boosheid van apartheid
         • Gee hoop vir 'n beter toekoms vir die onderdruktes
         • Inspireer die mense om saam te werk om verandering in hulle lewens en
              gemeenskappe te bewerkstellig
         • Moedig die gehoor aan om aktief in teenstelling met passief te wees, dus
              tree hulle in solidariteit op (saam)
         • Herinner die gehoor aan die opofferings van die helde van die
              vryheidstryd
         Opvoeringstyl:
         • Lewendige gesing en gedans
         • Emosioneel opruiende stellings
         • Stemmingsvolle oproep van die geeste van helde van die vryheidstryd
         • Insluit van die gehoor deur direkte aanspreek van die gehoor
         • Die gehoor kan ook aan die sleursang ('chanting') en gesing deelneem                                        (6)

Kopiereg voorbehou                                                                                Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                15                                              DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

2.7       Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Evalueer
          Bevelswerkwoord                Evalueer
          Verduideliking van             Om die belangrikheid, waarde, doel, verdienstelikheid te bepaal, te oordeel,
          Bevelswerkwoord                oorweeg
          Kompleksiteit van Denkproses   Metakognitief
          Vlak van Kompleksiteit/        Moeilik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Uitgebreide Saamgestelde Antwoord (USA) ('ECR')
          Puntetoekenning                Laag             3           Middel     5               Hoog        4
         Verwys na die aantekeninge en rubriek in die bylae om jou nasienwerk te lei.
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat
         begrip, analise, evaluering, toepassing en skepping weerspieël, wat op die
         onderwerpmateriaal van die vraag gebaseer is. Kandidate moet na spesifieke
         voorbeelde in die toneelteks en aktuele gebeure verwys.
         Die volgende is 'n riglyn:
         Uitbuiting
         • Werkers word steeds deur gewetenlose base uitgebuit, bv. in die
             toneelteks buit Baas Kom die werkers in Coronation brick yard uit deur
             hulle hard te laat werk maar hulle minimum lone te betaal
         • Hulle werk lang ure vir 'n baie klein loon
         • Daar is onregverdige behandeling deur bestuur, bv. Bobbejaan en
             Zuluboy word nie dieselfde deur hulle werkgewer behandel nie
         • Werkersregte word onderdruk, bv. Baas Kom dreig om sy werkers af te
             dank omdat hulle kla oor die swak werks- en lewensomstandighede
         • Onregverdige betaalstrukture buit werkers verder uit
         • Daar is min werk en baie en baie mense wat werk soek
         Werksomstandighede
         • Baie mense is geforseer om vir lae besoldiging te werk omdat daar 'n
             gebrek aan vaardighede en onderwys/onderrig is
         • Alhoewel daar unies is wat vir werkers veg en die basiese
             diensvoorwaardes verbeter het, sukkel baie mense omdat daar 'n tekort
             aan werksgeleenthede is as gevolg van die ekonomiese groei in die land
         Armoede
         • Stygende lewenskoste en inflasie beïnvloed lewenstandaard
         • Dit lei tot 'n tekort aan behuising en basiese lewensmiddels
         • Werkloosheid lei tot armoede
         • Daar is 'n groot skeiding tussen ryk en arm
         • Afleggings is algemeen
         • Ontluikende plakkerskampe beïnvloed swak lewensomstandighede
         • Die instroom van buitelanders beïnvloed die aantal werksgeleenthede
             beskikbaar
         Polisiëring
         • Daar was en is steeds wantroue van die polisie, met baie gemeenskappe
             wat die polisie openlik uitdaag
         • Korrupsie wat in die polisiemag waargeneem word, het nou by die vrees
             en agterdog van die mense laat toeneem
         • In baie gevalle het die polisie onnodige geweld en wreedheid gebruik wat
             tot die dood van burgers gelei het (Marikana-slagting).

Kopiereg voorbehou                                                                                  Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                       16                          DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                 NSS – Nasienriglyne

         •  Die polisie gebruik steeds geweld wanneer optoggangers en verdagte
            misdadigers gekonfronteer word
         • Gevolglik neem mense die wet in eie hande deur vigilantisme
         Rassisme en diskriminasie
         • Is algemeen in verskeie vorms in die toneelteks en deesdae, bv. Paswet
         • Word in haatspraak gesien, wat deur sosialemedia-platforms gestuur
            word
         • Onverdraagsaamheid met betrekking tot taal, kultuur en godsdiens tydens
            apartheid en deesdae
                                                                                          (10)
                                                                                          [40]

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                17                                           DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                          NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3: SOPHIATOWN DEUR DIE JUNCTION AVENUE THEATRE COMPANY
3.1.1     Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Begrip
          Bevelswerkwoord                Beskryf
          Verduideliking van             Gee, vertel, beskryf 'n volledige weergawe van iets of iemand
          Bevelswerkwoord
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Basiese Saamgestelde Antwoord (BSA) ('BCR')
          Puntetoekenning                Laag             1          Middel     1            Hoog        0
         Nasieners aanvaar enige relevante antwoorde wat 'n begrip van gepaste
         stemming toon.
         Ken volpunte toe vir:
         • Een goed gemotiveerde stelling of
         • Twee aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Die stemming wat deur die liedjie geskep word:
         • Spannend as gevolg van die dreigende aard van die lirieke
         • Woede want dit gebruik uitroeptekens, wat 'n harde klank voorstel, om die
             mense se gevoelens uit te druk
         • Dreigend as gevolg van die verhoogaanwysings in reël 1 ('The company
             storms onto stage')
         Die uitwerking/effek op die gehoor is moontlik:
         • Soortgelyke spanning want die gehoor weet 'n dreigement kan in konflik,
             selfs geweld, verander
         • Soortgelyke woede word ervaar omdat die gehoor ook die gevoel van
             ongeregtigheid wat deur die apartheidsregering laat ontstaan is, kan deel
         • 'n Gevoel van intimidasie die groep akteurs wat op die verhoog storm
             oorweldigend kan wees en die gehoor nie die opvoeringsruimte kan
             verlaat nie                                                                                             (2)
3.1.2     Onderwerp                      11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7 Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Begrip
          Bevelswerkwoord                Motiveer
          Verduideliking van             Gee 'n rede, bied feite en argumente aan ter ondersteuning van iets wat
          Bevelswerkwoord                gedoen of genoem word
          Kompleksiteit van Denkproses   Feitelik
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Kort Saamgestelde Antwoord (KSA) ('SCR')
          Puntetoekenning                Laag             1           Middel      2          Hoog        1
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat
         'n begrip van wat die kar verteenwoordig, toon.
         Ken volpunte toe vir:
         • Twee goed gemotiveerde stellings of
         • Vier aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Die kar, as 'n simbool, verteenwoordig:
         • Die mobilisering van die inwoners van Sophiatown
         • Die onafwendbare ontwikkeling na verandering/rewolusie
         • Rewolusie wat vinnig en stil is (reël 8)
         • 'n Dreigement, bv. reël 5 en 10 omdat 'chips' 'pasop' beteken
         • Aggressiewe verset, bv. reël 12 'it is going to run right over you'                                       (4)

Kopiereg voorbehou                                                                              Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Dramatiese Kunste                                 18                                              DBE/Feb.–Mrt. 2018
                                           NSS – Nasienriglyne

3.1.3     Onderwerp                      10:12: Persoonlike Bronontwikkeling, Toneelspel en Opvoering,
                                         Opvoeringsteks in konteks, Teaterproduksie
                                         11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7: Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Begrip
          Bevelswerkwoord                Verduidelik
          Verduideliking van             Maak iets duidelik, maklik om te verstaan deur dit in meer besonderhede
          Bevelswerkwoord                te beskryf, om relevante feite van inligting daaroor te onthul. Gee redes om
                                         te verontskuldig of verduidelik ('n aksie/handeling of gebeurtenis)
          Kompleksiteit van              Feitelik
          Denkproses
          Vlak van Kompleksiteit/        Maklik
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Basiese Saamgestelde Antwoord (BSA) ('BCR')
          Puntetoekenning                Laag             0          Middel      1                Hoog        0
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat
         'n begrip van die doel van die liedjie weerspieël.
         Ken volpunte toe vir:
         • Een goed gemotiveerde stelling of
         • Twee aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Die liedjie as 'n teatertegniek/-middel:
         • Die tema lig die gehoor in oor hoe die karakters oor die
             apartheidsregering voel
         • Die ritme en maatslag dryf die verset aan
         • Die emotiewe aard toon die sterk emosies van die karakters
         • 'n Strukturele insluiting in die intrige dien as 'n skakel tussen twee tonele                                  (2)
3.1.4     Onderwerp                      10:12: Persoonlike Bronontwikkeling, Toneelspel en Opvoering,
                                         Opvoeringsteks in konteks, Teaterproduksie
                                         11.4: Suid-Afrikaanse Teater: Protes
                                         11.12: Persoonlike Bronontwikkeling; Toneelspel en opvoering,
                                         Opvoeringstekste in Konteks, Teaterproduksie
                                         12.5: Voorgeskrewe Toneelteks 2: Suid-Afrikaanse Toneelteks (1960–1994)
                                         12.7: Opvoeringsteks in konteks
          Kognitiewe Moeilikheidsvlak    Toepassing
          Bevelswerkwoord                Stel voor
          Verduideliking van             Veroorsaak, redeneer, toon, wys dat iets bestaan of die geval is.
          Bevelswerkwoord                Vir oorweging voorlê, om 'n idee, moontlike plan of handeling vir ander
                                         te noem vir oorweging, om 'n idee in gedagte te hê.
          Kompleksiteit van Denkproses   Konseptueel
          Vlak van Kompleksiteit/        Gemiddeld
          Probleemoplossing
          Rubriektipe                    Kort Saamgestelde Antwoord (KSA) ('SCR')
          Puntetoekenning                Laag              1          Middel      2              Hoog         1
         Nasieners aanvaar enige relevante en goed gemotiveerde antwoorde wat die
         kandidate se begrip van die gebruik van 'n verskeidenheid tale in die
         toneelstuk weerspieël.
         Ken volpunte toe vir:
         • Twee goed gemotiveerde stellings of
         • Vier aparte gedagtes/idees
         Die volgende is 'n riglyn:
         Die skeppers het besluit om 'n verskeidenheid tale te gebruik want:
         • Die toneelstuk is 'n weerspieëling van Sophiatown, die plek en die mense
             wat daar gewoon het
         • Dit was nodig om die toneelstuk geloofwaardig te maak
         • Dit lok en bereik 'n groter verskeidenheid gehore
         • Sophiatown, die plek, is multikultureel
         • Dit maak die situasies en karakters meer geloofwaardig (waar)                                                  (4)

Kopiereg voorbehou                                                                                   Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Dramatic Arts Feb March 2018 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-feb-march-2018-memo-eng/a91eb9f9-4abf-46de-bc39-2d4f88b11351) — Dramatic Arts · Memo · 2018 · Eng
- [Dramatic Arts Feb March 2018 Eng](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-feb-march-2018-eng/07484a5d-ce38-4ef9-acde-cd5d471f6496) — Dramatic Arts · QP · 2018 · Eng
- [Dramatic Arts Feb March 2018 Afr](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-feb-march-2018-afr/3149f0f8-b44e-40f2-932a-c1060c5bb9ad) — Dramatic Arts · QP · 2018 · Afr
- [DRAMATIC ARTS GR12 MEMO SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-gr12-memo-sept2018-afrikaans/d75b4221-3b93-4f54-aef3-3bf4676a7b9c) — Dramatic Arts · Memo · 2018 · Afr
- [DRAMATIC ARTS GR12 MEMO SEPT2018 English](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-gr12-memo-sept2018-english/b7d3fa27-67eb-40cb-8240-0ce6fad51074) — Dramatic Arts · Memo · 2018 · Eng
- [Dramatic Arts June 2018 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-june-2018-memo-eng/a642c426-e331-474c-8fc6-3b8e2d1cfd4a) — Dramatic Arts · Memo · 2018 · Eng

## More from Grade 12 Dramatic Arts

- [Gr 12 Dram Art ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-dram-art-atp-2023-24/1cc8fc90-d6ed-4b00-96bb-a8a5909bae10) — ATP
- [Dramatic Arts May-June 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-may-june-2025-afr/b4a67589-411d-46bb-b333-65beeafd2138) — QP · 2025 · Afr
- [Dramatic Arts Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-nov-2024-afr/ee64452f-d716-4e2c-a4c0-eb6f240cdecb) — QP · 2024 · Afr
- [Dramatic Arts Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/dramatic-arts-nov-2024-eng/d7900b57-db36-4c03-9c8b-4da9102aed06) — QP · 2024 · Eng
- [Dramatic Arts May-June 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-dramatic-arts-2024-nsc-june-exam-question-paper-afrikaans/196a7629-8432-4e24-976d-ba79e198fc93) — QP · 2024 · Afr
- [Dramatic Arts May-June 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-dramatic-arts-2024-nsc-june-exam-question-paper-english/635df938-d2f8-4677-9753-430aa4581d96) — QP · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
