# Economics Grade 11 P1 Gauteng June 2023 Memo (Afrikaans)

> Grade 11 Economics Paper 1 memorandum from the Gauteng June Exam 2023 (Afrikaans), 19 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/gr-11-eco-p1-afrikaans-june-2023-possible-answers/b2d2283f-dcf2-47dc-a869-230c2c735352
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Economics
- Grade: Grade 11
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: Gauteng June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 19

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [Economics](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/economics) › [Economics Grade 11 P1 Gauteng June 2023 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-eco-p1-afrikaans-june-2023-possible-answers/b2d2283f-dcf2-47dc-a869-230c2c735352)

## About this document

Economics · Grade 11 · Gauteng June Exam · 2023 · Afrikaans. Memorandum, 19 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             PROVINSIALE EKSAMEN
                     JUNIE 2023
                     GRAAD 11
                 NASIENRIGLYNE

                  EKONOMIE (VRAESTEL 1)

19 bladsye

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
                                                                 EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                 (VRAESTEL 1)              GRAAD 11

AFDELING A (VERPLIGTEND)

VRAAG 1                                                      30 PUNTE – 20 MINUTE

1.1   MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE

      1.1.1   D – Vars water 

      1.1.2   B – eienaarskap van arbeid behoort nie aan die firma nie 

      1.1.3   A – Finale goedere en dienste 

      1.1.4   C – kopers en verkopers van hulpbronne ontmoet om handel te dryf 

      1.1.5   A – Onderwys 

      1.1.6   C – inkomste en rykdom 

      1.1.7   D – steenkool 

      1.1.8   B – spoornetwerk                                                         (8 x 2)
                                                                                             (16)

1.2   PASKOLOMME

      1.2.1   B – die hulpbronne wat skaars is en waarvoor mense bereid is om te
              betaal 

      1.2.2   C – kapitaal moet hoër wees as die koste wat aangegaan word om
              kapitaalgoedere beskikbaar te stel 

      1.2.3   E – staatsbesit, soos Transnet 

      1.2.4   A – vind plaas wanneer daar toename in die land se kapitaalvoorraad is 

      1.2.5   F – verduidelik die teorie van kapitalisme 

      1.2.6   I – ŉ stel metodes wat gebruik word om die vrae op te los van wat om te
              produseer, vir wie en waarmee 

      1.2.7   G – versameling van grondstowwe wat aan die natuur kan teruggee wat
              daaruit geneem is, soos bosbou

      1.2.8   D – nywerhede wat natuurlike hulpbronne verwerk in ŉ vorm wat geskik is
              vir menslike gebruik                                                   (8 x 1)
                                                                                           (8)

                                                 2

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
                                                             EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                             (VRAESTEL 1)         GRAAD 11

1.3   GEE EEN TERM

      1.3.1   Vergoeding 

      1.3.2   Reële BBP 

      1.3.3   Feudalisme 

      1.3.4   Nasionalisering 

      1.3.5   Primêre sektor 

      1.3.6   Die Onafhanklike Kommunikasiegesag van Suid-Afrika               (6 x 1)
                                                                                     (6)

                                                           TOTAAL AFDELING A:        30

                                             3

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
                                                                      EKONOMIE
                                       NASIENRIGLYNE
                                                                      (VRAESTEL 1)              GRAAD 11

AFDELING B

Beantwoord enige TWEE           van   die   drie   vrae   uit   hierdie   afdeling   in   die
ANTWOORDBOEK.

VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE                                          40 PUNTE – 30 MINUTE

2.1 Beantwoord die volgende vrae.

     2.1.1   Noem enige TWEE belangrike regeringsbeleide vir sosio-
             ekonomiese dienste.

                Monetêre beleid 
                Fiskale beleid                                                     (2 x 1)    (2)

     2.1.2   Waarom word ŉ kinderonderhoudtoelaag uitgesluit van die
             verbruiksbesteding deur die regering?

                Dit is omdat ŉ kinderonderhoudtoelaag nie deel uitmaak van die
                 koop van goedere en dienste deur die regering nie. 
              ŉ Kindertoelaag is ŉ oordrag van inkomste van een groep
                 na ŉ ander groep sonder dat enige produktiewe diens
                 gelewer word. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)               (1 x 2)           (2)

2.2 Bestudeer die volgende prent en beantwoord die vrae wat volg.

     2.2.1   Identifiseer enige EEN voorbeeld van ŉ vaste kapitaal goed.

                Toerusting 
                Masjinerie 
                Geboue 
                Voertuie                                                                      (1)

     2.2.2   Noem die beloning wat ŉ eienaar van kapitaal ontvang vir die
             beskikbaarstelling van kapitaal.

                Rente                                                                         (1)

     2.2.3   Beskryf kortliks die term kapitaalverbreding.

                Kapitaalverbreding is die situasie waar die voorraad kapitaal verhoog
                 word om ŉ toenemende arbeidsmag te akkommodeer. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                                 (2)

                                                   4

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
                                                                  EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                  (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

     2.2.4   Verduidelik die belangrikheid van kapitaalgoedere vir nywerhede.

               Kapitaalgoedere verhoog produksievermoë in nywerhede. 
               Die duursaamheid van kapitaalgoedere verminder die koste van
                produksiefaktore oor ŉ tydperk. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                           (2)

     2.2.5   Hoe beïnvloed die risiko van belegging die rentekoers op kapitaal?

                Hoe hoër die risiko verbonde aan die belegging, hoe hoër is die
                 rentekoers op kapitaal. 
              Hoe laer die risiko verbonde aan die belegging, hoe laer is die
                 rentekoers op kapitaal. 
              As ŉ persoon die risiko van die uitleen van fondse aan ŉ firma as
                 baie hoog beskou, sal die persoon slegs die geld aan die firma leen
                 indien die rentekoers vir die risiko vergoed. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                 (2 x 2)   (4)

2.3 Bestudeer die volgende tabel en beantwoord die vrae wat volg.

     2.3.1   Watter metode van bruto binnelandse produk word in die tabel
             hierbo vertoon?

                Bestedingsmetode/Bruto binnelandse besteding (BBB)                      (1)

     2.3.2   Lys enige maand in die eerste kwartaal van 2022.

                Januarie/Februarie/Maart                                                (1)

     2.3.3   Beskryf kortliks die term bruto nasionale produk.

                Bruto nasionale produk is die totaal van alle verbruikersgoedere en
                 dienste wat in ŉ spesifieke tydperk deur die permanente inwoners
                 van ŉ land geproduseer word. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                           (2)

     2.3.4   Hoe veroorsaak die regering ŉ lekkasie in die kringloop?

                Belasting wat deur die regering gehef word, verminder monetêre
                 vloei. 
                Deur deel te neem aan die invoer van goedere en dienste verminder
                 ŉ regering die vloei van inkomste in die kringloop. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                           (2)

                                                5

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
                                                                 EKONOMIE
                                     NASIENRIGLYNE
                                                                 (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

    2.3.5   Bereken die waarde van "A" hierbo. Toon ALLE berekeninge.

            4 619 806  – (3 057 771 + 907 315)  = 654 720 
            (Ken ŉ maksimum 2 punte toe vir die korrekte antwoord sonder
            berekeninge.)
                                                                               (2 x 2)   (4)

2.4 Bespreek die bevolkingsgroeikoers en die arbeidsmagdeelname as faktore
    wat die hoeveelheid arbeid wat in ŉ land beskikbaar is, bepaal.

    Bevolkingsgroeikoers

       As die geboortesyfer die sterftesyfer oorskry, neem die bevolking toe. 
       Bevolkingsgroei lei tot ŉ toename in arbeidsmag. 
       Hoër vlakke van bevolking en ekonomiese produksie veroorsaak ŉ hoër
        arbeidsmag.                                                            (2 x 2)
                                                                              Maks. 4

    Arbeidsmagdeelnamekoers

       Nie alle mense van werkende ouderdom is deel van die ekonomies aktiewe
        bevolking nie. 
     Sommige kies om nie te werk nie, en ander kan nie werk nie. 
    (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                    (2 x 2)
                                                                        Maks. 4          (8)

2.5 Ontleed redes waarom BBP volgens internasionale metodes bereken moet
    word.

       Beleggers wat in ŉ land wil belê, gebruik BBP om die skuld tot BBP-
        verhouding van die land te ontleed. 
       Al drie metodes (die bestedings-, inkomste- en die waardetoegevoegde
        benadering) bepaal die totale waarde van uitset. Dit kan dan met die vorige
        jaar vergelyk word om ekonomiese groei te bepaal. 
       Dit word gebruik vir finansiële besluitneming, ekonomiese beleidsformulering
        en om die doeltreffendheid en die relatiewe ekonomiese impak van hul
        optrede te bepaal. 
       Die drie metodes van BBP moet balanseer om die korrekte weerspieëling
        van ekonomiese groei in ŉ land te verseker. 
       Die inkomste van al die produksiefaktore, belasting en subsidies vorm die
        inkomstemetode. 
       Totale besteding word bepaal deur verbruikers, belegging, staatsbesteding
        en uitvoere by te voeg en invoere af te trek. 
       Produksie word bepaal deur die primêre, sekondêre en tersiêre sektore by te
        voeg en belasting en subsidies in ag te neem. 

                                               6

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
                                                                  EKONOMIE
                                     NASIENRIGLYNE
                                                                  (VRAESTEL 1)              GRAAD 11

      Regeringsbeplanning en ekstrapolasies vir begrotings en infrastruktuur 
      Internasionale vergelykings 
      Om die omvang van groei te bepaal 
      Om verandering in lewenstandaard te bepaal 
      Om legitimiteit aan syfers en statistieke te verleen. 
     (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)
     (Maks 2 punte vir blote lys van voorbeelde of feite)                                    (8)
                                                                                            [40]

VRAAG 3: MAKRO-EKONOMIE                                     40 PUNTE – 30 MINUTE

3.1 Beantwoord die volgende vrae.

     3.1.1   Noem enige TWEE kenmerke van ŉ markekonomie.

              Vryheid van keuse/Ekonomiese vryheid 
              Die afwesigheid van ŉ sentrale plan/Beperkte
                regeringsbetrokkenheid 
              Die winsmotief 
              Mededinging 
              Verbruikersoewereiniteit 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                   (2 x 1)    (2)

     3.1.2   Hoekom is die mynbedryf in Suid-Afrika belangrik?

              Omdat dit duisende werkers in diens het. 
              Die mynbedryf is belangrik omdat dit wesenlik bydra tot die BBP van
                die land. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)               (1 x 2)        (2)

3.2 Bestudeer die sirkelgrafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     3.2.1   Identifiseer die kanaal met die minste kykertal in die grafiek hierbo.

              M-Net                                                                        (1)

     3.2.2   Noem enige TV-kanaal in Suid-Afrika wat aan die staat behoort.

              SABC1 of SABC2 of SABC3                                                      (1)

                                               7

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
                                                                 EKONOMIE
                                       NASIENRIGLYNE
                                                                 (VRAESTEL 1)           GRAAD 11

     3.2.3   Beskryf kortliks die term regering.

                Regering is ŉ groep mense met verskillende vlakke van gesag om die
                 staat, provinsiale of plaaslike regering te regeer. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                         (2)

     3.2.4   Verduidelik die rede waarom adverteerders gelukkiger kan wees met
             die bestaan van beide DSTV en SABC in Suid-Afrika.

                Adverteerders sal deur MultiChoice en die SAUK ŉ wyer gehoor kan
                 bereik. 
              Adverteerders kan hul produkte teen goedkoper tariewe adverteer on
                 various platforms. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                         (2)

     3.2.5   Hoe bevoordeel ŉ sentraal beplande ekonomie arm verbruikers in
             die mark vir goedere en dienste?

                Arm verbruikers het gratis toegang tot noodsaaklike goedere en
                 dienste. 
              Swak verbruikers kan voordeel trek uit die maksimum pryse wat deur
                 die staat bepaal word. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)               (2 x 2)   (4)

3.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     3.3.1   Identifiseer enige EEN rede vir ŉ daling in die primêre sektor in die
             tweede kwartaal van 2022.

                Die laer produksie van diereprodukte 
                Die skerp styging in insetkoste                                       (1)

     3.3.2   Watter ekonomiese sektor word nie in die uittreksel hierbo genoem
             nie.

                Die tersiêre sektor                                                    (1)

     3.3.3   Beskryf kortliks die term ekonomiese uitsluiting.

                ŉ Ekonomiese uitsluiting is die proses waarin groepe verhoed word
                 om ten volle en gelyk aan ekonomiese aktiwiteite van ŉ land of
                 gebied deel te neem. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                         (2)

                                               8

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

    3.3.4   Verduidelik hoe die gebruik van die inligting in die uittreksel hierbo
            nuttig is aan die Suid-Afrikaanse Reserwebank.

               Om ingeligte besluite rakende rentekoerse te neem. 
               Om tred te hou met die verskillende sektore van die
                ekonomie rakende ekonomiese groei. 
            (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                         (2)

    3.3.5   Hoe verhoog die uitbreek van siektes produksiekostes in die
            ekonomie.

               Werkers sal weens siekte by die werk afwesig wees en
                produksievlakke sal afneem wat winsmarges sal beïnvloed. 
              Toenemende kostes as gevolg van opleiding van nuwe werkers.
            (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)              (2 x 2)    (4)

3.4 Bespreek die tekort aan verbruikersgoedere en -dienste en die gebrek aan
    verbruikerskeuse as nadele van ŉ sentraal beplande ekonomie.

    Nadele van ŉ tekort aan verbruikersgoedere en -dienste

       Beplanners kan die voorkeure van verbruikers verkeerd beoordeel wat tot die
        ontwikkeling van swart markte kan lei. 
       Verbruikers se behoeftes is uiteenlopend en ding mee om hulpbronne in die
        begroting van die beplanners.                                        (2 x 2)

    Nadele van ŉ gebrek van verbruikerskeuse

       Gebrek aan mededinging tussen produsente as daar geen motief is vir die
        wins nie. 
     Swak gehalte van goedere vir verbruikers terwyl die regering alles bestuur en
        stadig is om nuwe idees in die mark te aanvaar/goed te keur. 
    (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                       (2 x 2)
                                                                             (4 x 2)   (8)

                                              9

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
                                                                   EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                   (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

3.5 Hoe beïnvloed die produksie van nie-duursame goedere die ekonomie
    positief?

           Nie-duursame goedere het ŉ belangrike plek in huishoudings en dus in die
            ekonomie. ŉ Beduidende deel van die bruto binnelandse produk (BBP)
            bestaan uit sulke produkte. Hierdie goedere dra by tot persoonlike verbruik,
            uitvoere en regeringsaankope. 
           Nie-duursame goedere is in ŉ stabiele hoeveelheid in elke ekonomie
            teenwoordig, aangesien dit goedere insluit wat noodsaaklik is vir
            verbruikers om te koop. Nie-duursame goedere, soos kos en drank, word
            in elke situasie deur verbruikers gekoop. 
           Verbruikersgedrag stem oor die algemeen baie ooreen met nie-duursame
            goedere. Dit impliseer dat nie-duursame goedere nie onderhewig is aan
            die sakesiklus nie, anders as duursame goedere wat geraak word deur die
            siklus van ekonomiese uitbreiding en inkrimping. 
           Vervolgens word veranderinge in die aankoop van nie-duursame goedere
            gewoonlik beïnvloed deur ŉ verandering in bevolking en demografie eerder
            as ŉ ekonomiese verskynsel. 
           Duursame goedere word beskou as ŉ betroubare ekonomiese aanwyser
            omdat die vraag geneig is om te styg tydens ekonomiese groei en val
            tydens ŉ resessie. 
            (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                              (8)
                                                                                           [40]

VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE                                       40 PUNTE – 30 MINUTE

4.1 Beantwoord die volgende vrae.

    4.1.1    Noem enige TWEE vloeie binne die viersektormodel van die
             ekonomie.

                Reële vloei
                Geld vloei                                                     (2 x 1)    (2)

    4.1.2    Hoe verhoog laer tariewe uitvoere in die sekondêre sektor?

               Dit sal die verwerking van finale goedere en dienste verhoog en sal
                lei tot hoër indiensneming. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)               (1 x 2)       (2)

                                                10

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
                                                                 EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                 (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

4.2 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     4.2.1   Gee die ekonomiese konsep wat in die diagram hierbo geïllustreer
             word.

                Twee sektor model 
                Geslote ekonomie 
                Inkomste en besteding kringloop                                        (1)

     4.2.2   Noem enige EEN deelnemer wat in die diagram hierbo ontbreek.

                Die staat/regering 
                Die buitelandse sektor                                                 (1)

     4.2.3   Beskryf kortliks die term outonome besteding.

                Besteding wat onafhanklik van die vlak van inkomste is.               (2)

     4.2.4   Verduidelik die rol van die faktormark in die kringloop.

                ŉ Toename in die vraag na arbeid (faktormark) lei tot ŉ groter vraag
                 na produkte. As ondernemings meer werkers in diens neem en hoër
                 lone betaal, lei dit tot ŉ toename in huishoudelike inkomste. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                          (2)

     4.2.5   Hoe beïnvloed inspuitings die Suid-Afrikaanse ekonomie positief?

                Staatsbesteding verhoog die vloei van geld na die kringloop. 
                Beleggings verhoog die produksie van goedere en dienste in die
                 kringloop. 
              Uitvoer bring buitelandse inkomste in die sirkelvloei. 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                (2 x 2)   (4)

4.3 Bestudeer die skets hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     4.3.1   Identifiseer die ekonomiese stelsel in die tekenprent hierbo.

                Vryemarkekonomie/Kapitalisme                                           (1)

     4.3.2   Watter probleem word in die spotprent hierbo geïllustreer?

                Behuisingstekorte 
                Bitter verhoudings tussen verhuurders en huurders 
                Stygende huurgeld 
             (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                          (1)

                                               11

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
                                                                EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                                (VRAESTEL 1)           GRAAD 11

    4.3.3   Beskryf kortliks die term ekonomiese stelsel.

               ŉ Stel metodes wat gebruik word om die vrae op te los oor wat om te
                produseer, vir wie en met wat. 
            (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                         (2)

    4.3.4   Verduidelik vryheid van optrede as ŉ voordeel van ŉ vryemark-
            ekonomie.

               In ŉ markekonomie is mense vry om sy besigheid op enige plek te
                begin, te woon waar hulle wil en eiendom besit. 
            (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                         (2)

    4.3.5   Hoe beïnvloed NRO's die regering se versuim om maatskaplike
            dienste in Suid-Afrika te lewer?

               Dit verminder die regering se verantwoordelikheid om basiese
                dienste aan sy burgers te lewer. 
               Dit help sekere gemeenskappe waar dit lyk asof die regering misluk
                het. 
            (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)               (2 x 2)   (4)

4.4 Bespreek kortliks bruto nasionale inkomste (BNI) as ŉ hooftotaal.

       BNI is die inkomstebenadering om uit te werk hoeveel die mense en
        besighede van ŉ land, soos Suid-Afrika,  verdien, ongeag of die mense in
        die buiteland bly of in die land is. 
       Die berekening van BNI help om die land se BBP te bepaal 
       Om BNI van BBP te verkry, moet die volgende gedoen word

    Trek die volgende van die BBP af:
        -     Winste, rente en ander inkomste uit binnelandse beleggings wat
              inwoners van ander lande toeval 
        -     Lone en salarisse vir buitelandse werkers wat aan binnelandse
              produksie deelneem 

                                              12

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
                                                                  EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                  (VRAESTEL 1)          GRAAD 11

      Voeg die volgende by die BBP

          -    Winste, rente en ander inkomste uit beleggings in die buiteland wat
               permanente inwoners toeval (soos winste verdien deur ŉ Suid-
               Afrikaanse maatskappy wat brûe in Zimbabwe bou). 
          -    Lone en salarisse verdien deur permanente inwoners buite Suid-Afrika
               (soos inkomste verdien deur Suid-Afrikaners wat in ander lande soos
               Engeland en die Verenigde State van Amerika werk). 

         BNI=BBP + Primêre inkomste ontvangstes - primêre inkomstebetalings 
         Wanneer Suid-Afrika meer aan ander lande betaal as wat hy van ander
          lande ontvang, moet die volgende formule gebruik word:
       BNI=BBP-Net primêre inkomstebetalings 
       Netto primêre inkomstebetalings is gelyk aan primêre inkomstebetalings
          minus primêre inkomsteontvangste 
      (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                     (4 x 2)     (8)

4.5    Evalueer die suksesse en mislukkings van ŉ gemengde ekonomiese stelsel
      in Suid-Afrika.

      Suksesse van ŉ gemengde ekonomiese-stelsel in Suid-Afrika
       Baie besighede in privaat besit in verskillende bedrywe floreer ten spyte van
         regeringsregulasies en -beleide. 
       Mense is vry om hul inisiatiewe te gebruik om produkte te vervaardig en te
         verkoop wat verbruikers tevrede stel. 
       Daar is ŉ staatsdepartement wat klein, mikro- en mediumondernemings
         ondersteun en sodoende meer deelname van entrepreneurs moontlik maak
         wat staatsondersteuning benodig. 
       Onder die beskerming van sentrale beplanning deur die regering word die
         armes beskerm en ondersteun. 

      Mislukkings van ŉ gemengde ekonomiese stelsel in Suid-Afrika
       Belasting is die belangrikste bron van inkomste vir die regering en
          sommige kapitaliste is betrokke by belastingontduiking 
       Oorbevolking in stedelike gebiede waar daar ŉ konsentrasie van ekonomiese
          aktiwiteite is wat die munisipaliteit se begroting onder druk plaas. 
       Korrupsie het in Suid-Afrika drasties toegeneem, wat ŉ impak op
          dienslewering in die land gehad het. 
      (Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)                                 (8)
                                                                                        [40]

                                                              TOTAAL AFDELING B:         80

                                                13

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
                                                                  EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                  (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

AFDELING C

Beantwoord EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK.

Jou antwoord sal soos volg geassesseer word:

                                                                                PUNTE
                       STRUKTUUR VAN OPSTEL
                                                                              TOEKENNING
Inleiding
Die inleiding is ŉ laer-orde reaksie.
      ŉ Goeie beginpunt sal wees om die hoofkonsep wat verband hou met
       die onderwerp in die vraag te definieer.
                                                                                Maks. 2
      Moenie enige deel van die vraag in u inleiding insluit nie.
      Moenie enige deel van die inleiding in die liggaam herhaal nie.
      Vermy om in die inleiding te noem wat jy in die liggaam gaan
       bespreek.
Liggaam

Hoofdeel: Bespreek in detail/In-diepte bespreking/Ondersoek/Bespreek
krities/Ontleed/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/Differensieer/Verduidelik/Teken
                                                                               Maks. 26
ŉ grafiek en verduidelik/Gebruik die grafiek wat gegee is en verduidelik/
Voltooi die gegewe grafiek/Assesseer/Debatteer
Maksimum 8 punte mag toegeken word vir opskrifte/voorbeelde.
Addisionele deel: Bespreek krities/Evalueer/Evalueer krities/ Debatteer/Lei
                                                                               Maks. 10
af/Vergelyk/ Onderskei/Interpreteer/Hoe?/Stel voor
Maksimum 2 punte mag toegeken word vir blote lys van feite.
Gevolgtrekking
Enige hoër-orde gevolgtrekking moet die volgende insluit:
 ŉ Kort opsomming van wat bespreek is sonder om feite wat reeds
     genoem is, te herhaal
 Enige mening of waarde-oordeel oor die feite wat bespreek is                  Maks. 2
 Bykomende ondersteuningsinligting om die bespreking/analise te
     versterk
 ŉ Teenstrydige standpunt met motivering, indien nodig
 Aanbevelings
TOTAAL                                                                            40

                                                14

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
                                                                EKONOMIE
                                     NASIENRIGLYNE
                                                                (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE                                     40 PUNTE – 40 MINUTE

   Bespreek, in detail, die kenmerke van entrepreneurskap.                (26 punte)
   Ontleed die impak van beurtkrag op entrepreneurskap.                   (10 punte)   [40]

INLEIDING

   ŉ Entrepreneur is iemand wat iets nuuts skep, wat waarde het deur tyd en moeite
    aan die nuwe idee/besigheid/produk te wy.                              (Maks.2)
(Aanvaar enige ander korrekte relevante inleiding.)

LIGGAAM:

HOOF GEDEELTE

Aanvang, bestuur en beheer van ŉ nuwe besigheid/Begin van ŉ nuwe
sakeonderneming 
  Hulle neem risiko's en neem daaglikse besluite om die suksesvolle bestuur van die
   onderneming te verseker. 
 Entrepreneurs begin besighede om geld te maak, en in die proses skep hulle werk,
   beïnvloed groei in die ekonomie en verhoog die lewenstandaard. 
 Entrepreneurs doen genoeg navorsing om te verseker dat hul idees suksesvol is.
 Sodoende sal hulle probeer om die grootste moontlike wins te maak. 

Koop en verkoop goedere en dienste 
 Entrepreneurs koop teen sekere pryse en verkoop teen hoër pryse. 
 In die markekonomie benut entrepreneurs geleenthede wat in markte ontstaan
   wanneer daar ŉ oormaat aanbod of oortollige vraag is, vir ŉ produk. 
 Optrede van entrepreneurs is belangrik om ewewig in markte te vestig of om
   verbruikers gelukkig te maak. 
 Entrepreneurs kan ook kies om bestaande besighede te koop. 

Bring produksiefaktore bymekaar 
 Entrepreneurs verseker dat produksie plaasvind deur die produksiefaktore
    bymekaar te bring. 
 Entrepreneurs verseker dat die produksie van goedere en dienste op die
    doeltreffendste manier plaasvind. 

                                              15

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
                                                                  EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                  (VRAESTEL 1)               GRAAD 11

Soek geleenthede 

   Entrepreneurs soek voortdurend nuwe geleenthede en is selde tevrede met die
    status quo. 
   Die obsessie met geleenthede beteken dat hulle vertroud raak met hul kliënte en
    mededinging. 

Kreatiwiteit en/of innovasie 

  Entrepreneurskap gaan oor die ontwikkeling van nuwe idees, produkte of dienste. 
  Entrepreneurs skep produkte of dienste wat korrek, toepaslik, nuttig en waardevol
   is. 
 Entrepreneurs probeer om dinge anders te doen as die manier waarop ander tans
   doen, soos om ŉ produk te verbeter.                                      (Maks. 26)
(Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)
(Ken ŉ maksimum van 8 punte toe vir opskrifte/voorbeelde.)

ADDISIONELE GEDEELTE

Ontleed die impak van beurtkrag op entrepreneurskap.

  Die risiko's van besigheids-inisiatiewe of idees wat deur entrepreneurs geneem word,
   het toegeneem namate die waarskynlikheid dat ondernemings misluk, groot geword
   het. 
 Entrepreneurs se besluite rakende die keuse van produkte, plek en tyd word beperk
   deur die groter kans op beurtkrag. 
 Die kombinasie van ander produksiefaktore soos kapitaal, arbeid en natuurlike
   hulpbronne sal waarskynlik hoër koste meebring as gevolg van beurtkrag. 
 Die winste van entrepreneurs sal negatief beïnvloed word aangesien
   produksieprosesse en -tegnieke beperk word deur die onstabiliteit van elektrisiteit. 
 Winste van entrepreneurs sal negatief beïnvloed word deur ŉ gebrek aan
   vaardighede ten opsigte van alternatiewe elektrisiteit in die besigheid. 
                                                                               (Maks. 10)
(Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)

SLOT

Suid-Afrika het ŉ groot potensiaal in entrepreneursvermoë. Die regering en skole moet
entrepreneursvaardighede vir ekonomiese groei en ontwikkeling aanmoedig en
verbeter.                                                                  (Maks. 2)
(Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking.)                           (40)

                                                16

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
                                                                  EKONOMIE
                                      NASIENRIGLYNE
                                                                  (VRAESTEL 1)            GRAAD 11

VRAAG 6: MAKRO-EKONOMIE                                      40 PUNTE – 40 MINUTE

   Bespreek, in detail, die ekonomiese belang van infrastruktuur in Suid-Afrika.
                                                                       (26 punte)
   Hoe kan ekonomiese dienste ŉ land se inkomste en rykdom beïnvloed?
                                                                       (10 punte)         [40]

INLEIDING

Die infrastruktuur van ŉ land verseker dat die produksiefaktore, sowel as
verbruikersgoedere en -dienste, op die regte plek en op die regte tyd beskikbaar sal
wees.                                                                       (Maks. 2)
(Aanvaar enige ander korrekte relevante inleiding.)

HOOFDEEL

Kommunikasie 
 Die funksie van kommunikasie is om seker te maak dat die regte inligting die regte
  persoon op die regte tyd bereik. 
 Kommunikasie is noodsaaklik vir sukses in die sakewêreld. 
 Kommunikasie moet vinnig en doeltreffend wees sodat besighede internasionaal
  kan meeding. 
 Gedrukte media en elektroniese media word deur besigheid gebruik om korrekte
  inligting te vind en te versprei. 

Kommunikasie is belangrik om die volgende redes:

   Selfoon- en draadlose tegnologie stel Suid-Afrika se entrepreneurs en verbruikers
    in staat om op afstand aan ekonomiese aktiwiteite deel te neem. 
   Die kommunikasiesektor lewer ŉ beduidende bydrae tot die BBP van Suid-
    Afrika. 
   Die kommunikasiesektor is ŉ bron van arbeid in Suid-Afrika. 

Vervoer 
 Die vervoersektor in Suid-Afrika se groeiende ekonomie is die dryfkrag vir alle
   ekonomiese aktiwiteite. 
 Suid-Afrika moet belê in, en moet voortdurend die paaie, spoor, hawens en
   lughawens opgradeer. 
 Vervoer stel individue in staat om by die werk te kom, en besighede om goedere
   en dienste te versprei. 

                                                17

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
                                                                 EKONOMIE
                                     NASIENRIGLYNE
                                                                 (VRAESTEL 1)              GRAAD 11

Vervoer is belangrik om die volgende redes:
 Vervoer bring verbruikers en vervaardigers bymekaar. 
 Moedig internasionale verhoudinge aan soos uitvoere wat ŉ beduidende bydrae tot
   die BBP van Suid-Afrika lewer. 
 Stel toeriste in staat om die land binne te kom en moedig reis binne die land aan. 
 Die hawens naby spesiale ekonomiese sones moedig sake-kern-gebiede en groei
   van produksie aan. 

Energie 
 Suid-Afrikaners se energie behoeftes word bevredig deur die voorsiening van
   elektrisiteit wat uit steenkoolaangedrewe stasies opgewek word. 
 Eskom het ŉ plig om elektrisiteit aan huishoudings en besighede te verskaf. 
 Hidroëlektriese kragsentrales voorsien ook Suid-Afrika se elektrisiteit.
 Koeberg-kernkragstasie naby Kaapstad dra ŉ beduidende hoeveelheid elektrisiteit in
   Suid-Afrika by. 

Energievoorsiening is belangrik om die volgende redes:
 Energieverbruik is belangrik vir die moderne lewe soos die industrie en huishoudelike
   verbruik. 
 Beurtkrag beïnvloed die funksie van besighede wat baie afhanklik is van elektrisiteit
   vir oorlewing. 
 Hernubare energiebronne is deur die Suid-Afrikaanse-regering geïdentifiseer as
   omgewingsvriendelike maniere om elektrisiteit te produseer.              (Maks. 26)
(Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)
(Ken ŉ maksimum van 8 punte toe vir opskrifte/voorbeelde.)

                                               18

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
                                                                   EKONOMIE
                                       NASIENRIGLYNE
                                                                   (VRAESTEL 1)               GRAAD 11

ADDISIONELE GEDEELTE

Hoe kan ekonomiese dienste ŉ land se inkomste en rykdom beïnvloed?

  Spesialisasie, want wanneer plekke beter verbind is, kan hulle óf spesialiseer in wat
   hulle die beste produseer, óf diversifiseer en innoveer, wat albei toelaat dat die
   voordele van konsentrasie ruimtelik versprei word. 
 Samehorigheid, omdat ruimtelike konsentrasie van mense en ondernemings
   ingespan kan word om lewensomstandighede oral te verbeter, wat die verbeterde
   lewenstandaarde regoor die land moontlik maak. 
  Belegging in tydelike oplossings soos rugsteunopwekkers en afvalverwydering neem
   kapitaal weg wat gebruik kan word vir innovasie of sosiale sekerheidsbetalings. 
  Deur tred te hou met die instandhouding van infrastruktuur, kan ondernemings groter
   in die toekoms belê eerder as om die verlede op te ruim 
 Instandhouding van infrastruktuur verlaag koste vir fasiliteitseienaars en huurders wat
   internasionale handels-mededinging lok. 
 Lae vlakke van onderwys moet verbeter word deur SETAs-programme en die
   uitbreiding van programme vir openbare werk wat die gaping tussen armes en rykes
   sal aanspreek.                                                              (Maks. 10)
(Aanvaar enige ander korrekte relevante antwoord.)

SLOT

Die verbetering van die gehalte van openbare besteding sal ruimte maak vir belegging in
infrastruktuur en basiese dienste vir die bevolking. 
(Aanvaar enige ander korrekte relevante gevolgtrekking van hoër-orde.)                        (40)

                                                                  TOTAAL AFDELING C:           40

                                                                                TOTAAL:       150

                                                19

## Related documents

- [Gr 11 Eco P2 (Afrikaans) June 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-eco-p2-afrikaans-june-2023-question-paper/56be9682-6841-4908-96d9-de8713868ac0) — Economics · QP · 2023 · Afr
- [ECONOMICS P1 GR11 QP NOV 2023 Afrikaans D](https://www.hlayiso.com/library/economics-p1-gr11-qp-nov-2023-afrikaans-d/dd4b415f-de2c-47ef-b4c1-6b78f3ecc69e) — Economics · QP · 2023 · Afr
- [ECON P1 GR11 MEMO NOV2019 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/econ-p1-gr11-memo-nov2019-afrikaans/f261271c-5399-4a63-bc3b-3182b0e988ac) — Economics · Memo · 2019 · Afr
- [Gr11 Ecn P1 (Afrikaans) November 2019 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/gr11-ecn-p1-afrikaans-november-2019-possible-answers/4a199273-b4f4-448e-b2e0-533b05395344) — Economics · Memo · 2019 · Afr
- [Gr11 ECN P1 (Afrikaans) June 2018 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/gr11-ecn-p1-afrikaans-june-2018-possible-answers/b60960f8-7015-438a-88ca-cb43675de57f) — Economics · Memo · 2018 · Afr
- [Limpopo Economics Grade 11 June 2023 P1 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/limpopo-economics-grade-11-june-2023-p1-and-memo/16275360-c290-4e47-b268-9c038b3e4af2) — Economics · Memo · 2023

## More from Grade 11 Economics

- [ECONOMICS P2 GR11 QP NOV2025 Afrikaans watermark](https://www.hlayiso.com/library/economics-p2-gr11-qp-nov2025-afrikaans-watermark/86767b41-58b1-48f1-8398-85ff62ae0406) — QP · 2025 · Afr
- [LP CS Economics Grade 11 March 2025 QP and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-cs-economics-grade-11-march-2025-qp-and-memo/5d9f6601-bdd5-43eb-9f96-7f2865b253de) — QP + Memo · 2025
- [ECONOMICS GRADE 11 P2 QP NOV 2024 AFR D watermark](https://www.hlayiso.com/library/economics-grade-11-p2-qp-nov-2024-afr-d-watermark/8703b89d-9b76-462c-932b-0bec6afe2b03) — QP · 2024 · Afr
- [Gr 11 Economics P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-economics-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/286fd14c-e55e-40fd-bc7c-063349f9423e) — QP · 2024 · Afr
- [NW 11 ECONOMICS P2 QP AFR NOV 2024](https://www.hlayiso.com/library/nw-11-economics-p2-qp-afr-nov-2024/7a818f82-3a68-4706-bcd0-8984b2f584ac) — QP · 2024 · Afr
- [ECONOMICS P2 QP GR11 NOV2023 Afrikaans D](https://www.hlayiso.com/library/economics-p2-qp-gr11-nov2023-afrikaans-d/186f9a21-8418-4f20-aea9-61ab5d46925e) — QP · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
