# Economics Grade 11 P2 Gauteng June 2024 Memo (Afrikaans)

> Grade 11 Economics Paper 2 memorandum from the Gauteng June Exam 2024 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/gr-11-economics-p2-afrikaans-june-2024-possible-answers/66bfa14a-aad9-42a5-b407-240f905ac0cf
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Economics
- Grade: Grade 11
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: Gauteng June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [Economics](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/economics) › [Economics Grade 11 P2 Gauteng June 2024 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-economics-p2-afrikaans-june-2024-possible-answers/66bfa14a-aad9-42a5-b407-240f905ac0cf)

## About this document

Economics · Grade 11 · Gauteng June Exam · 2024 · Afrikaans. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Gr 11 Economics P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-economics-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/286fd14c-e55e-40fd-bc7c-063349f9423e) — QP · 2024 · Afr

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

             PROVINSIALE EKSAMEN
                     JUNIE 2024
                     GRAAD 11
                 NASIENRIGLYNE

                  EKONOMIE (VRAESTEL 2)

18 bladsye

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
                                                            EKONOMIE
                                 NASIENRIGLYNE
                                                            (VRAESTEL 2)       GRAAD 11

AFDELING A (VERPLIGTEND)

VRAAG 1

1.1 MEERVOUDIGE-KEUSEVRAE

   1.1.1   D – ŉ Apple pen en ŉ iPad ✓✓

   1.1.2   C – markaandeel ✓✓

   1.1.3   B – dalende marginale opbrengste ervaar ✓✓

   1.1.4   A – spesifiek ✓✓

   1.1.5   C – styg ✓✓

   1.1.6   A – marginale inkomste = 0 ✓✓
                   –
   1.1.7   B – volmaak onelastiese ✓✓

   1.1.8   D – % verandering in hoeveelheid aangebied ✓✓                      (8 x 2)   (16)

1.2 KOLOM A EN B

   1.2.1   I   – Die prys word bepaal deur die kragte van vraag en aanbod ✓

   1.2.2   F – Die prys is hoog aangesien die firma markkrag het ✓

   1.2.3   A – Slegs nodig vir wat dit kan produseer ✓

   1.2.4   H – Dit sny altyd GK op sy laagste moontlike punt ✓

   1.2.5   B – Die tydperk waarin ten minste een insetfaktor vasgestel is ✓

   1.2.6   C – Resultaat van baie ondernemings wat die mark vir mededinging
               betree ✓

   1.2.7   D – Verandering in vraag is gelyk aan ŉ verandering in prys ✓

   1.2.8   E – Die vraag reageer relatief nie op veranderinge in prys nie ✓   (8 x 1)    (8)

                                            2

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
                                                  EKONOMIE
                                  NASIENRIGLYNE
                                                  (VRAESTEL 2)    GRAAD 11

1.3 TERM

   1.3.1   Absolute prys ✓

   1.3.2   Relatiewe prys ✓

   1.3.3   Vaste koste ✓

   1.3.4   Skaalvoordele ✓

   1.3.5   Pryselastisiteit van vraag ✓

   1.3.6   Inkomste ✓                                            (6 x 1)   (6)

                                                   TOTAAL AFDELING A:      30

                                          3

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
                                                              EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                              (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

AFDELING B

Beantwoord enige TWEE vrae uit hierdie Afdeling in die ANTWOORDBOEK.

VRAAG 2: MIKRO-EKONOMIE

2.1 Beantwoord die volgende vrae.

     2.1.1   Noem enige TWEE inkomstekurwes op die lang-termyn.

             • Marginale inkomstekurwe ✓
             • Gemiddelde inkomstekurwe ✓
             • Totale inkomstekurwe ✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)              (2 x 1)   (2)

     2.1.2   Wat gebeur met die koste van goedere, ceteris paribus, as die koste
             van produksiefaktore toeneem?

              • Die koste van goedere sal ook styg. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)              (1 x 2)   (2)

2.2 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     2.2.1   Identifiseer die markstruktuur in die diagram hierbo.

             •   Volmaakte mededinging ✓                                                  (1)

     2.2.2   Noem die meganisme wat gebruik word om die prys in die mark
             hierbo te bepaal.

             •   Markkragte/kragte van vraag en aanbod ✓                                  (1)

     2.2.3   Beskryf kortliks die term samespanning

             •   Samespanning vind plaas wanneer verkopers of kopers ŉ reëling,
                 ooreenkoms of verstandhouding aangaan om mededinging te beperk
                 om die prys van ŉ produk vas te stel. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                        (2)

     2.2.4   Hoe word die teenwoordigheid van direkte mededinging in ŉ mark
             bepaal?

             •     Direkte mededinging is teenwoordig wanneer twee of meer
                   besighede wat dieselfde produkte of dienste aan dieselfde
                   teikenmark bied, geïdentifiseer kan word. ✓✓
             •     Direkte mededinging bestaan nie waar baie verkopers en kopers in
                   die mark teenwoordig is wat gelyktydig ŉ identiese produk teen die
                   markprys verkoop nie. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                        (2)

                                              4

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
                                                              EKONOMIE
                                  NASIENRIGLYNE
                                                              (VRAESTEL 2)          GRAAD 11

    2.2.5   Waarom kan ŉ mark gedereguleer word?

            •   Markte is ongereguleerd om doeltreffendheid te verhoog deur minder
                inmenging deur die staat. ✓✓
            • ŉ Ongereguleerde mark lei tot beheer deur individuele produsente en
                verskaffers en lei tot meer belegging deur diegene wat skepties is oor
                regeringsregulering. ✓✓
            (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                (2 x 2)   (4)

2.3 Bestudeer die onderstaande tekenprent en beantwoord die vrae wat volg

    2.3.1   Aan watter markstruktuur behoort telekommunikasiefirmas?

            •   Oligopolie ✓

    2.3.2   Noem enige EEN plaaslik beheerde bank in Suid-Afrika.

            •   Nedbank ✓
            •   ABSA Bank ✓
            •   FNB of First National Banks ✓
            •   TYME Bank ✓
            •   Discovery Bank ✓
            •   Standard Bank ✓
            •   African Bank ✓
            •   Bidvest Bank ✓
            •   Capitec Bank ✓
            •   Grindrod Bank ✓
            •   Investec Bank ✓
            •   Ithala Bank ✓
            •   Sasfin Bank ✓
            •   Ubank ✓                                                                    (1)

    2.3.3   Beskryf kortliks die term heterogeen.

            •   Heterogeniteit word in die gedagtes van die verbruikers en firmas
                geskep wanneer hulle probeer om hulle produk te onderskei van dié
                van hul mededingers ✓✓
            (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                          (2)

    2.3.4   Waarom is die broodkartel ŉ bedreiging vir die verbruiker?

            •   Dit verhoed dat verbruikers mededingende broodpryse geniet en
                veroorsaak dat hulle hoër en onregverdige pryse vir brood betaal. ✓✓
            • Die armes wat die belangrikste verbruikers van brood is, sal daarvan
                ontneem word om hulle basiese behoeftes te bevredig. ✓✓
            (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                          (2)

                                              5

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

    2.3.5   Hoe kan ŉ Suid-Afrikaanse verbruiker teen roofpryse beskerm word?

            •   Die Suid-Afrikaanse regering moet wette teen mededingende gedrag
                opstel en implementeer. ✓✓
            • Diegene wat van prysvasstelling verdink word, moet ondersoek,
                aangekla en gevonnis word indien hulle skuldig bevind word. ✓✓
            • Waghonde teen mededingende gedrag moet deur die private en
                openbare sektor gestig, befonds en ondersteun word. ✓✓
            (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)             (2 x 2)       (4)

2.4 Bespreek die aard van die produk en markkrag as eienskappe van ŉ
    oligopolie.

    Die aard van die produk
    • Die produk van ŉ oligopolie is homogeen of gedifferensieerd. 
    • Die rede waarom oligopolieë produkte gedifferensieer het, is omdat ŉ
        oligopolie nie net prys gebruik om mee te ding nie, daarom moet die produk
        gedifferensieer word. 

    Die prys van ŉ oligopolie
    • Die oligopolis is ŉ prysmaker aangesien dit ŉ mate van beheer oor die prys
        van die produk het. 
    • Die beheer wat ŉ oligopolis oor die prys het, is nie absoluut nie en dit beperk
        die mag wat dit in die mark het as gevolg van die bestaan van ander
        rolspelers. 
    • As ŉ oligopist ŉ groot markaandeel het, kan dit ŉ rol speel in prysleierskap en
        ŉ mate van invloed op die prys van goedere en diens uitoefen. Dit is nie
        moontlik as ŉ firma ŉ klein markaandeel het nie. 
    (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                      (4 x 2)      (8)

2.5 Hoe is die kennis van pryselastisiteit van vraag voordelig vir produsente?

     •  Dit sê vir ŉ produsent dat daar vir elke aksie ŉ reaksie is en dit skep sodoende
        ŉ bewustheid by produsente van hul eie optrede. ✓✓
    • Deur die pryselastisiteit van vraag te bestudeer, kan produsente voorspel wat
        die invloed van prysverandering vir die verbruikers sal wees en sodoende die
        gedrag van verbruikers voorspel. ✓✓
    • Daarom is die pryselastisiteit van die vraag nuttig om produsente te help
        besluit hoe om hul totale inkomste te verhoog. ✓✓
    • Om sy totale inkomste te verhoog, kan die produsent óf die prys verhoog om
        meer inkomste per produk te kry óf die prys laat daal om die verkoopte
        hoeveelheid te verhoog. ✓✓
    • In die bestudering van PEV ontvang die produsent inligting oor die
        sensitiwiteitsvlakke van verbruikers vir prysverandering en gevolglik spesifieke
        kennis van die mark. ✓✓
    (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                                   (8)
                                                                                           [40]

                                              6

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

VRAAG 3: MIKRO-EKONOMIE

3.1 Beantwoord die volgende vrae

     3.1.1   Noem enige TWEE kostekurwes.

             •   Vaste kostekurwe ✓
             •   Gemiddelde vaste kostekurwe ✓
             •   Veranderlike kostekurwe ✓
             •   Gemiddelde veranderlike kostekurwe ✓
             •   Totale kostekurwe ✓
             •   Gemiddelde totale kostekurwe ✓
             •   Marginale kostekurwe                                            (2 x 1)   (2)

     3.1.2   Hoe vind winsmaksimalisering in ŉ firma plaas?

             •   Winsmaksimalisering vind plaas waar die positiewe verskil tussen
                 totale inkomste en totale koste die grootste is. ✓✓
             • Winsmaksimalisering vind plaas waar marginale inkomste gelyk is aan
                 marginale koste.
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)              (1 x 2)    (2)

3.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     3.2.1   Na watter mineraal word in die uittreksel hierbo verwys?

             •   Ilmeniet/titanium ✓                                                       (1)

     3.2.2   Noem die tipe koste waaronder die kapitale koste waarna in die
             uittreksel hierbo verwys word, geklassifiseer word.

             •   Langtermyn/termyn koste ✓                                                 (1)

     3.2.3   Beskryf kortliks die term marginale inkomste

             •   Marginale inkomste verwys na die bykomende inkomste wat die firma
                 verdien as hy ŉ bykomende eenheid verkoop. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                         (2)

     3.2.4   Waarom is ondernemings op die korttermyn beperk?

             •   Op die korttermyn word ŉ firma beperk deur ten minste een vaste
                 inset, soos die grootte van die fabriek waarin produksie plaasvind. ✓✓
             • Die beperkings op die korttermyn beperk die besluite wat ŉ firma kan
                 neem. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                         (2)

                                               7

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
                                                                EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                                (VRAESTEL 2)          GRAAD 11

     3.2.5   Waarom is die koste van R14 miljard se titaniumveredeling die moeite
             werd vir Suid-Afrika?

             •   Suid-Afrika is ŉ netto invoerder van die mineraal wat hy in oorvloed het
                 weens ŉ gebrek aan belegging in die vervaardiging van
                 titaandioksiedpigment. Groot beleggings sal help om hierdie nadeel
                 om te keer. ✓✓
             • Suid-Afrika sal die wins op die uitvoer van titaan van $300/t tot
                 $3 000/t verhoog. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                 (2 x 2)   (4)

3.3 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg.

     3.3.1   Gee die afkorting GTK in die grafiek hierbo volledig.

             •   Gemiddelde Totale Koste ✓                                                   (1)

     3.3.2   Identifiseer die tendens van GTK tussen ‘A’ en ‘B’ in die grafiek
             hierbo.

             •   Bly konstant ✓
                                                                                             (1)
     3.3.3   Beskryf kortliks die term skaal van produksie.

             •   Verwys na die verhoging van die produksievermoë van die
                 onderneming om dit in staat te stel om meer te produseer. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                           (2)

     3.3.4   Wat impliseer skaalvoordele in S-GTK1 en S-GTK2 in die grafiek
             hierbo?

             •  Die koste per eenheid neem af terwyl die geproduseerde hoeveelhede
                toeneem. ✓✓
             • Dit impliseer dat wanneer die onderneming meer produseer, die koste
                van die bykomende eenhede laer sal wees as die vorige eenhede. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                           (2)

     3.3.5   Waarom bereik ŉ firma skaalnadele?

             •   Skaalverskille vind plaas wanneer ŉ onderneming moeilik word om te
                 beheer en te koördineer omdat dit te groot is. ✓✓
             • Wanneer ŉ besigheid uitbrei, plaas dit meer druk op bestuur, die
                 arbeidsmag en die bestaande masjinerie. ✓✓
             • Werkers moet oortyd werk en masjiene moet vir langer periodes per
                 dag werk en elektrisiteit word duurder per eenheid hoe meer jy
                 gebruik. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)              (2 x 2)      (4)

                                                8

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
                                                             EKONOMIE
                                  NASIENRIGLYNE
                                                             (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

3.4 Bespreek eksplisiete en implisiete koste soos dit deur rekenmeesters en
    ekonome gebruik word.

    Eksplisiete koste
    • Dit is al die uitgawes wat ŉ onderneming moet betaal vir die gebruik van die
       produksiefaktore. ✓✓
    • Rekenmeesters is slegs gemoeid met hierdie koste, aangesien dit direk
       verband hou met die rekeningkundige wins wat belangrik is vir finansiële
       verslagdoening in die onderneming. ✓✓

    Implisiete koste
    • Hierdie koste sluit in ŉ aanvaarbare vergoeding vir die entrepreneur en die
        geleentheidskoste van die produksiefaktore. ✓✓
    • Ekonome neem hierdie koste in ag omdat ekonomiese besluite beide
        negatiewe en positiewe oorspoel-effekte moet oorweeg. ✓✓
    (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                      (4 x 2)    (8)

3.5 Ontleed oorlewing as ŉ doelwit van ŉ besigheid.

    •   ŉ Besigheid kan begin met die doel om bloot in ŉ mark te oorleef sonder om te
        veel verliese te maak voordat die doelwit hoër aangepas word. 
    • Dit is goed vir ŉ onderneming om te weet van die potensiële kostebeperkings,
        sodat dit daarteen kan versag deur die nodige stappe te neem om
        bedrywighede te finansier. 
    • Om te oorleef, kan die onderneming belê in die verkryging van uitgebreide
        kennis oor die mark om skokke wat die kontinuïteit daarvan kan bedreig, te
        verminder. 
    • Om die kanse op oorlewing te verhoog, moet die onderneming moontlik belê in
        die bestudering van sy potensiële mededingers. Dit kan egter nie altyd
        moontlik wees nie, want dit hang af van die tipe mark en beskikbaarheid van
        inligting. 
    (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                                 (8)
                                                                                         [40]

                                             9

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 2)            GRAAD 11

VRAAG 4: MIKRO-EKONOMIE

4.1 Beantwoord die volgende vrae.

     4.1.1   Noem enige TWEE formules vir die berekening van ŉ firma se
             verskillende soorte inkomstes.

             • Totale inkomste = Prys x Hoeveelheid. ✓
             • Gemiddelde inkomste = totale inkomste/hoeveelheid. ✓
             • Marginale inkomste = verandering in totale inkomste/verandering in
                hoeveelheid.
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)            (2 x 1)        (2)

     4.1.2   Waarom is die hoeveelheid vraag van gewoontevormende goedere,
             prys onelasties?

             •   Dit is omdat verbruikers gewoond is aan hierdie produkte, in sover dat
                 hulle glo dat hulle nie sonder dit kan oorleef nie. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)               (1 x 2)     (2)

4.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg

     4.2.1   Identifiseer die piek jaar van sigaretverbruik in die grafiek hierbo.

             •   1991 ✓                                                                      (1)

     4.2.2   Teen watter prys was die verbruik van sigarette op sy laagste volgens
             die grafiek hierbo?

             •   R10.00 ✓                                                                    (1)

     4.2.3   Beskryf kortliks die term Reële pryse

             •   beteken die waarde na aanpassing vir inflasie. Reële prys word
                 uitgedruk in konstante rande wat koopkrag weerspieël relatief tot ŉ
                 basisjaar. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                           (2)

     4.2.4   Waarom neem die verbruik van sigarette toe?

             • Dit het toegeneem omdat die reële prys van sigarette gedaal het. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                           (2)

                                              10

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
                                                                 EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                                 (VRAESTEL 2)           GRAAD 11

     4.2.5   Hoe kan verbruikers van sigarette hul elastisiteit verbeter ten spyte
             van die prys van die sigarette?

             •   As die inkomstevlakke van die verbruikers van sigarette positief
                 korreleer met die prys van die sigaret, sal hul reaksie minder geraak
                 word. ✓✓
             • As ŉ beduidende groot bevolking sigaretverbruikers onbeheerbaar
                 verslaaf is, kan hulle hulle tot die swartmark wend, selfs as die prys
                 van sigarette styg, en daardeur om hulle verbruik konstant hou. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                   (2 x 2)   (4)

4.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg

     4.3.1   Waarvoor staan SMART in die uittreksel hierbo?

             •   Spesifiek, meetbaar, haalbaar, realisties en tydverwant ✓                     (1)

     4.3.2   Identifiseer enige EEN negatiewe faktor van SMART-doelwitte in die
             uittreksel hierbo.

             Die primêre fokus is op uitkomste ✓ of
             sonder om rekening te hou met die reis ✓                                          (1)

     4.3.3   Beskryf kortliks die term belanghebbendes.

             •   Belanghebbendes is mense of groepe mense met ŉ belangstelling in
                 die sukses van die onderneming. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                             (2)

     4.3.4   Waarom is SMART-doelwitte belangrik vir ŉ besigheid?

             •   Omdat ŉ onderneming die gewenste uitkomste met duidelikheid en
                 presisie kan identifiseer ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                             (2)

     4.3.5   Hoe stel regerings en omgewingsbewustes belang in ŉ besigheid?

             •   Regerings stel belang in maniere wat die regering en die samelewing
                 wat dit verteenwoordig, bevoordeel, vandaar die heffing van belasting
                 in die sakewêreld om vir die gemeenskap voorsiening te maak. ✓✓
             • Die belangstelling van die omgewingsbewustes in besighede
                 daarenteen het te doen met die impak wat ŉ besigheid op die
                 omgewing het en daarom beskerm die omgewingsbewustes die
                 omgewing teen onverskillige sakepraktyke. ✓✓
             (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)               (2 x 2)       (4)

                                                11

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
                                                                EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                                (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

4.4   Onderskei tussen volmaak elastiese aanbod en volmaak onelastiese aanbod.

      Perfekte elastiese aanbod
      • Die pryselastisiteit van aanbod is gelyk aan oneindigheid. ✓✓
      • Dit dui daarop dat die hoeveelheid wat verskaf word, baie reageer op prys. ✓✓
      • Die verskaffer kan uitset na willekeur verhoog met geen struikelblokke nie en
          dit sal laer pryse verseker. ✓✓                                  (Enige 2 x 2)     (4)

      Volmaak onelastiese aanbod
      • Die hoeveelheid wat verskaf word, reageer nie op ŉ verandering in prys
          nie. ✓✓
      • Die pryselastisiteit van aanbod is gelyk aan nul. ✓✓
      • Die produsent kan nie uitset verhoog in reaksie op prysverandering nie. ✓✓
                                                                         (Enige 2 x 2)       (4)
      (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                                  (8)

4.5 Ontleed die voordele vir produsente as hulle produseer op ŉ vlak wat hulle in
    staat stel om skaalvoordele te ervaar.

      •   Minder insette is nodig om dieselfde aantal uitsette te lewer. ✓✓
      •   Voorkom ŉ situasie om verder as ŉ sekere punt te produseer, waar ŉ
          onderneming nie doeltreffend bestuur sal word nie. ✓✓
      • Produsente koop dikwels in grootmaat en kry afslag. ✓✓
      • Hulle het ŉ beter vermoë om in gevorderde tegnologie en nuwe toerusting te
          belê. ✓✓
      • Hulle kan bekostig om in ander belangrike sake-aktiwiteite, soos bemarking, te
          belê. ✓✓
      • Spesialisasie en uitbuiting van skaalvoordele wat die belangrikste faktore in die
          verbetering van ekonomiese welsyn is. ✓✓
      (Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                                  (8)
                                                                                            [40]

                                                                TOTAAL AFDELING B:           80

                                               12

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

AFDELING C

Beantwoord EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDBOEK.

Jou antwoord sal soos volg geassesseer word:

                                                                          PUNTE
                     STRUKTUUR VAN OPSTEL
                                                                        TOEKENNING
   Inleiding
   Die inleiding is ŉ laer-orde reaksie.
   • ŉ Goeie beginpunt sou wees om die hoofkonsep wat verband
        hou met die vraagonderwerp te definieer.
   • Moenie enige deel van die vraag in die inleiding insluit nie.        Maks. 2
   • Moenie enige deel van die inleiding in die liggaam herhaal
        nie.
   • Moenie in die inleiding noem wat jy in die liggaam gaan
        bespreek nie.
   Liggaam
   Hoofdeel: Bespreek in detail/In-diepte bespreking/Ondersoek/
   Krities bespreek/Ontleed/Vergelyk/Evalueer/Onderskei/
   Verduidelik/Teken ŉ grafiek en verduidelik/Gebruik die grafiek wat
                                                                          Maks. 26
   gegee is en verduidelik/Voltooi/Voltooi die gegewe grafiek/
   Assesseer/Debatteer
   ŉ Maksimum van 8 punte mag toegeken word vir opskrifte/
   voorbeelde.

   Bykomende deel: Krities bespreek/Evalueer/Krities evalueer/
   Debatteer/Lei af/Vergelyk/Onderskei/Interpreteer/ Hoe?/Stel voor
   ŉ Maksimum van 2 punte mag toegeken word vir blote                    Maks. 10
   notering van feite.
   Gevolgtrekking
   Enige hoër orde gevolgtrekking moet die volgende insluit:
   • ŉ Kort opsomming van wat dit bespreek is, sonder om feite
       wat reeds genoem is te herhaal.
   • Enige mening of waarde-oordeel oor die feite wat bespreek
                                                                          Maks. 2
       is.
   • Bykomende ondersteuningsinligting om die bespreking/
       analise te versterk.
   • ŉ Teenstrydige standpunt met motivering, indien nodig
   • Aanbevelings
   TOTAAL                                                                   40

                                               13

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 2)          GRAAD 11

VRAAG 5: MIKRO-EKONOMIE                                          40 PUNTE 40 MINUTE

•   Bespreek die vraag- en aanbodverhoudings met behulp van grafieke in detail.
                                                                     (26 punte)
•   Waarom is die faktormark nodig in die ekonomie?                  (10 punte)

INLEIDING

Die pryselastisiteit van die vraag kan gedefinieer word as die persentasieverandering in
hoeveelheid wat gevra word as die prys van ŉ produk verander of pryselastisiteit ŉ
maatstaf is van hoe die vraag reageer op ŉ verandering in prys 
(Aanvaar enige ander korrekte relevante laer-orde inleiding.)                   (Maks. 2)

LIGGAAM

Vraag na plaasvervangers

•   ŉ Toename in die prys van ŉ goed verhoog die vraag en die prys van die
    plaasvervanger goed, ceteris paribus, en omgekeerd ✓✓
•   Die verbruiker kan tussen die twee goedere wissel en dieselfde mate van
    tevredenheid handhaaf ✓✓

•   Bogenoemde grafieke toon die markte vir twee goedere, produk A en
    produk B ✓✓
•   Die ewewigprys van Produk A is R12, terwyl dié van Produk B R7 is ✓✓
•   Aanvaar daar is ŉ groot afname in die aanbod van Produk A (dus tot S1) as gevolg
    van ŉ ernstige droogte. Dit lei tot ŉ styging in Produk A se prys tot R16 ✓✓
•   Die vraagwet bepaal dat wanneer pryse styg (van R12 tot R16) die hoeveelheid wat
    gevra word, sal afneem (van 100 tot 70) ✓✓
•   Sommige verbruikers sal oorskakel van Produk A na Produk B ✓
•   Die vraagkurwe vir Produk B sal na regs skuif (Do na D1) en die ewewigprys sal van
    R7 na R10 ✓✓
•   Terwyl ŉ toename in produk B ook voorkom, is dit steeds relatief goedkoper as
    produk A (R10 relatief tot R16) ✓✓

                                               14

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
                                                              EKONOMIE
                                   NASIENRIGLYNE
                                                              (VRAESTEL 2)         GRAAD 11

Vraag na komplimentêre goedere
• Volgens die wet van vraag sal ŉ afname in die prys van ŉ produk die hoeveelheid
    vraag na die produk verhoog. ✓✓
• Aangesien meer van die produk gebruik word, sal huishoudings ook meer van die
    aanvulling gebruik. ✓✓

•   ŉ Toename in die prys van Produk A verlaag die vraag en die prys van die
    aanvullende goed, Produk B, ceteris paribus, en omgekeerd ✓✓
• Verbruikers sal minder van Produk A koop skuif die vraagkurwe na links van D1 na
    D0 en daar is ŉ afname in die ewewigsprys van Produk B ✓✓
• Hulle kan besigheid en inkomste verloor as die vraag na hul goedere val sonder dat
    hulle daarvan bewus is dat dit gaan gebeur. ✓✓
• Daarom moet hulle reageer op die prysveranderings wat plaasvind op ander
    goedere wat hulle redelik vinnig kan beïnvloed. ✓✓
(ŉ Maksimum van 8 punte vir voorbeelde.) (Maks. 26)
(Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)

Bykomende deel:
Waarom is die faktormark nodig in die ekonomie?
• Die noodsaaklikheid van die faktormark in die ekonomie lê in die belangrikheid van
    die produksiefaktore wat dit in die ekonomie bied waarsonder die ekonomie nie sou
    funksioneer nie. ✓✓
• Kapitaal is ŉ integrale deel van die produksie van goedere en dienste in die
    ekonomie, aangesien dit gebruik word om verbruikersgoedere te produseer. ✓✓
• Sonder verbruikers wat arbeid in die faktormark aanbied, sou hulle nie ŉ bestaan
    verdien om goedere en dienste in die ekonomie te verbruik nie en sou die kopers
    van arbeid nie die arbeidsintensiewe goedere in die ekonomie kon aanbied nie. ✓✓
• Entrepreneurskap floreer in die faktormark en daarom is dit nodig aangesien
    entrepreneurs belangrike oplossings in die ekonomie bied. ✓✓
• Deelnemers aan die ekonomie het grond nodig om op te woon, te werk en sake te
    doen. Sonder die faktormark sou die voorsiening van grond nie moontlik wees
    nie. ✓✓
(ŉ Maksimum van 2 punte mag toegeken word vir die blote notering van feite.)
(Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                         (Max. 10)

                                              15

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
                                                               EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                               (VRAESTEL 2)          GRAAD 11

GEVOLGTREKKING

Kopers moet op die uitkyk wees vir goedere wat hul gewone goedere vervang en hul
pryse vergelyk om voordeel te trek uit prysverskille. 
(Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking.)         (Maks. 2)        40

VRAAG 6: MIKRO-EKONOMIE                                          40 PUNTE 40 MINUTE

•   Bespreek die pryselastisiteit van vraag (PEV) sonder die hulp van grafieke.
                                                                        (26 punte)
•   Hoe beïnvloed handelsmerklojaliteit en gewoontevorming VRAAG elastisiteit?
                                                                        (10 punte)

INLEIDING

Die pryselastisiteit van die vraag kan gedefinieer word as die persentasieverandering in
hoeveelheid wat gevra word as die prys van ŉ produk verander of pryselastisiteit ŉ
maatstaf is van hoe die vraag reageer na ŉ verandering in prys. ✓✓
(Aanvaar enige ander korrekte relevante laer-orde inleiding.)                   (Maks. 2)

LIGGAAM: HOOFDEEL

Unitêre elastisiteit ✓
• Unitêre elastisiteit vind plaas wanneer ŉ spesifieke verandering in prys dieselfde
    verandering in hoeveelheid veroorsaak wat gevra word. ✓✓
• Byvoorbeeld, wanneer prys met 20% styg, sal die hoeveelheid wat gevra word met
    20% daal. ✓✓
• Pryselastisiteit van vraag is gelyk aan een (PED = 1). ✓✓
• Wanneer produsente ŉ eenheid elastiese vraagkurwe in die gesig staar, is daar
    geen rede vir hulle om die prys van hul produk te verander nie. ✓✓
• Hul verkoopsinkomste sal konstant bly aangesien die hoeveelheid met dieselfde
    persentasie sal daal as die toename in die prys van die produk. ✓✓

Relatiewe onelastiese vraag ✓
• Relatiewe onelastiese vraag vind plaas wanneer ŉ verandering in prys ŉ kleiner
    persentasieverandering in die hoeveelheid wat gevra word, sal veroorsaak. ✓✓
• Basiese, noodsaaklike voedsel wat geen nabye plaasvervangers het nie, soos
    mieliemeel, is voorbeelde van ŉ produk wat geneig is om onelasties te wees. ✓✓
• Ander voorbeelde sluit goedere en dienste in wat ŉ klein gedeelte van die verbruiker
    se inkomste benodig, soos vuurhoutjies, sout ens. en gewoontevormende produkte
    soos sigarette en alkohol. ✓✓
• Pryselastisiteit van vraag sal minder as een wees (PEV < 1). ✓✓
• ŉ Relatief onelastiese vraag moedig produsente aan om die prys van hul produkte
    te verhoog aangesien hulle hul verkoopsinkomste sal kan verhoog. ✓✓
• ŉ Relatiewe onelastiese vraagkurwe kan voorgestel word deur ŉ steil kromme ✓✓
                                                                           Maks (2 x 2)     (4)

                                               16

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
                                                                EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                                (VRAESTEL 2)          GRAAD 11

Volmaak onelastiese vraag ✓
•   ŉ Volkome onelastiese vraag verwys na ŉ vraag wat glad nie reaksie op
    prysveranderings toon nie. ✓✓
•   Die pryselastisiteit van die vraag in hierdie situasie is nul (PED = 0). ✓✓
•   Dit impliseer dat ŉ verandering in prys geen verandering in die hoeveelheid wat
    verbruikers eis, sal veroorsaak nie. ✓✓
•   Die vraagkurwe sal ŉ vertikale lyn wees, parallel met die prys as. Die grafiek toon
    dat verbruikers beplan om ŉ vaste hoeveelheid van die produk teen ŉ spesifieke
    prys te koop. ✓✓
•   Produsente kan hul inkomste verhoog deur die prys van hul produk te verhoog,
    aangesien die hoeveelheid wat gevra word nie sal verander nie. ✓✓

Relatiewe elastiese vraag ✓
•    Relatiewe elastiese vraag vind plaas wanneer ŉ verandering in prys ŉ groter
     persentasie in die hoeveelheid wat gevra word, sal veroorsaak. ✓✓
•    Die kleinste prysverandering sal ŉ groot verandering in die hoeveelheid wat gevra
     word, veroorsaak. Dit gebeur met produkte wat noue plaasvervangers het. ✓✓
•    ŉ Prysstyging sal veroorsaak dat die meeste verbruikers nie die oorspronklike
     produk koop nie, maar eerder die plaasvervanger koop, byvoorbeeld worsbroodjies
     en hamburgers. ✓✓
•    Die pryselastisiteit sal groter wees as een (PEV > 1). ✓✓
•    Produsente sal aangemoedig word om die pryse van hul produkte te verlaag
     aangesien die daling in die prys sal lei tot ŉ groter as proporsionele toename in die
     hoeveelheid wat van die produk gevra word. ✓✓
•    ŉ Relatief elastiese vraagkurwe kan geïllustreer word deur ŉ relatief plat
     vraagkurwe. ✓✓

Volmaak elastiese vraag ✓
•    Die kleinste prysverandering sal ŉ oneindige groot verandering in die hoeveelheid
     wat gevra word, veroorsaak. ✓✓
•    Die hoeveelheid wat gevra word, sal tot nul daal. PEV = . ✓✓
•    ŉ Perfek elastiese vraagkurwe kan met ŉ horisontale reguit lyn getoon word. ✓✓
•    Die kurwe illustreer dat verbruikers bereid is om enige hoeveelheid van ŉ produk
     teen ŉ sekere prysvlak te koop. ✓✓
•    As die prys egter slegs fraksioneel styg, sal daar geen vraag na die produk wees
     nie. ✓✓
(ŉ Maksimum van 8 punte vir opskrifte/voorbeelde.)
(Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                         (Maks. 26)

                                               17

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
                                                                EKONOMIE
                                    NASIENRIGLYNE
                                                                (VRAESTEL 2)          GRAAD 11

Bykomende deel
Hoe beïnvloed handelsmerklojaliteit en gewoontevorming die vraagelastisiteit?
• Beide handelsmerklojaliteit en gewoontevorming kan lei tot onelastisiteit van vraag
    as gevolg van die gehegtheid wat verbruikers het tot ŉ sekere produk weens ŉ
    verskeidenheid uiteenlopende faktore. Gevolglik reageer die hoeveelheid wat
    verbruikers vereis nie sterk op ŉ verandering in prys nie. ✓✓
• Lojale verbruikers kan kies om by die handelsmerk te hou as gevolg van ŉ
    persoonlike voorkeur, ŉ spesifieke rede of ŉ voordeel wat uit die handelsmerk verkry
    word, ongeag ŉ verandering in die prys van die handelsmerk. ✓✓
• Terwyl gewoontevorming as gevolg van ŉ outomatiese reaksie wat deur ŉ konteks
    geaktiveer word, ook by ŉ produk sal bly, selfs al verander die prys. ✓✓
• Dit beteken dat diegene wat lojaal aan die handelsmerk is, doelbewus die
    handelsmerk sal kies, soos DSTV-kliënte wat hul maandelikse intekening hernu,
    selfs wanneer die fooi verhoog word. ✓✓
• Aan die ander kant kan gewone gedrag soos die liefde vir koffie daartoe lei dat
    iemand daagliks by een koffiewinkel inloer op pad werk toe, ongeag die prys van
    koffie. ✓
• Verder kan ook aangevoer word dat handelsmerklojaliteit deur gewoontevorming
    veroorsaak word, in welke geval die resultaat ten opsigte van vraagelastisiteit
    dieselfde is, die reaksie van die vraag op prysverandering aansienlik verminder
    word. ✓✓
(ŉ maksimum van 2 punte mag toegeken word vir blote notering van feite.)
(Aanvaar enige ander korrekte en relevante antwoord.)                           (Maks. 2)

GEVOLGTREKKING

Die pryselastisiteit van die vraag is nuttig vir produsente om die prys en hoeveelheid van
goedere en dienste en wetgewers te bepaal om beleid met betrekking tot produkte te
bepaal. ✓✓
(Aanvaar enige ander relevante korrekte hoër-orde gevolgtrekking.)               (Maks. 2)    40

                                                                 TOTAAL AFDELING C:           40

                                                                               TOTAAL:       150

                                               18

## Related documents

- [ECONOMICS GRADE 11 P2 QP NOV 2024 AFR D watermark](https://www.hlayiso.com/library/economics-grade-11-p2-qp-nov-2024-afr-d-watermark/8703b89d-9b76-462c-932b-0bec6afe2b03) — Economics · QP · 2024 · Afr
- [NW 11 ECONOMICS P2 QP AFR NOV 2024](https://www.hlayiso.com/library/nw-11-economics-p2-qp-afr-nov-2024/7a818f82-3a68-4706-bcd0-8984b2f584ac) — Economics · QP · 2024 · Afr
- [Gr 11 Eco P2 (Afrikaans) June 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-eco-p2-afrikaans-june-2023-question-paper/56be9682-6841-4908-96d9-de8713868ac0) — Economics · QP · 2023 · Afr
- [ECONOMIC P2 GR11 QP MEMO NOV2020 AFR D](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-economics-2020-national-exemplar-november-exam-memorandum-paper-2-afrikaans/0107d6f1-e17b-4e53-8faf-f28cc44d33df) — Economics · Memo · 2020 · Afr
- [ECONOMICS P2 GR11 MEMO NOV2019 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/economics-p2-gr11-memo-nov2019-afrikaans/7f1be1f6-063b-41e1-a31e-d825fe2b56c3) — Economics · Memo · 2019 · Afr
- [Gr11 ECN P2 (Afrikaans) June 2019 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/gr11-ecn-p2-afrikaans-june-2019-possible-answers/8406f1d8-0d8f-4ab3-bbc9-7734cfbc83f0) — Economics · Memo · 2019 · Afr

## More from Grade 11 Economics

- [ECONOMICS P2 GR11 QP NOV2025 Afrikaans watermark](https://www.hlayiso.com/library/economics-p2-gr11-qp-nov2025-afrikaans-watermark/86767b41-58b1-48f1-8398-85ff62ae0406) — QP · 2025 · Afr
- [LP CS Economics Grade 11 March 2025 QP and Memo](https://www.hlayiso.com/library/lp-cs-economics-grade-11-march-2025-qp-and-memo/5d9f6601-bdd5-43eb-9f96-7f2865b253de) — QP + Memo · 2025
- [ECONOMICS P1 GR11 QP NOV 2023 Afrikaans D](https://www.hlayiso.com/library/economics-p1-gr11-qp-nov-2023-afrikaans-d/dd4b415f-de2c-47ef-b4c1-6b78f3ecc69e) — QP · 2023 · Afr
- [ECONOMICS P2 QP GR11 NOV2023 Afrikaans D](https://www.hlayiso.com/library/economics-p2-qp-gr11-nov2023-afrikaans-d/186f9a21-8418-4f20-aea9-61ab5d46925e) — QP · 2023 · Afr
- [Gr 11 Economics P2 (AFR) 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-economics-p2-afr-2023-question-paper/7f5fa3a9-535a-476e-a085-135256d299aa) — QP · 2023 · Afr
- [Limpopo Economics Grade 11 June 2023 P1 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/limpopo-economics-grade-11-june-2023-p1-and-memo/16275360-c290-4e47-b268-9c038b3e4af2) — Memo · 2023

## Collection

- [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
