# History Grade 12 Paper 2 Gauteng Mock 2022 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the Gauteng Mock Exam 2022 (Afrikaans), 25 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/gr12-history-p2-afrikaans-sep-2022-possible-answers/0f20c6bf-b027-428e-af41-ee12a93f1458
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: Gauteng Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 25

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 Paper 2 Gauteng Mock 2022 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/gr12-history-p2-afrikaans-sep-2022-possible-answers/0f20c6bf-b027-428e-af41-ee12a93f1458)

## About this document

History · Grade 12 · Gauteng Mock Exam · 2022 · Afrikaans. Memorandum, 25 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com
                              -

             VOORBEREIDENDE EKSAMEN
                           2022
                  NASIENRIGLYNE

               GESKIEDENIS (VRAESTEL 2) (10792)

25 bladsye

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                       10792/22

1.      BRONGEBASEERDE VRAE

1.1     Die volgende kognitiewe vlakke word gebruik om brongebaseerde vrae te ontleed:

     Kognitiewe
                                Historiese vaardighede                  Gewig van vrae
       vlakke
                   • Onttrek inligting uit bronne
                   • Keuse en organisasie van relevante inligting uit        30%
       VLAK 1
                     bronne                                               (15 punte)
                   • Definieer historiese konsepte/terme
                   • Interpretasie van bewyse uit bronne
                                                                             40%
       VLAK 2      • Verduidelik inligting wat uit bronne versamel is
                                                                          (20 punte)
                   • Ontleed bewyse uit bronne
                   • Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne
                   • Bespreek bronne om die nuttigheid,
                     betroubaarheid, vooroordeel en beperkings te
                     bepaal                                                  30%
       VLAK 3
                   • Vergelyk en kontrasteer interpretasies en            (15 punte)
                     perspektiewe wat in bronne aangebied word en
                     verkry ŉ onafhanklike gevolgtrekking

1.2     Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:

        •   By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet aan enige ander geldige en
            relevante standpunte, argumente, bewyse of voorbeelde gegee word.
        •   By die toekenning van punte moet klem geplaas word op hoe die vereistes van die
            vraag aangespreek is.
        •   In die nasienriglyne word die vereistes van die vraag (vaardighede wat
            aangespreek moet word) asook die vlak van die vraag kursief aangedui.
        •   Tydens die assessering van interpretatiewe bron-gebaseerde vrae, moet leerlinge
            krediet kry vir relevante antwoorde.
        •   Leerders is veronderstel om ŉ posisie in te neem wanneer hulle ‘tot watter mate’
            vrae beantwoord vir enige punte om toegeken te word.

 1.3    Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae:

        •   Gebruik ŉ regmerk (✓) vir elke korrekte antwoord.
        •   Gee aandag aan die puntetoekenning, bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes en
            word twee punte elk toegeken (✓✓✓✓); (1 x 2) wat neerkom op een rede en twee
            punte toegeken word (✓✓).
        •   Indien ŉ vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies (✓✓✓✓) aangedui.

                                               2

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                      10792/22

      Paragraafvraag:

      Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die inhoud en die
      struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word. Die volgende stappe moet
      gebruik word wanneer ŉ antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:

      •   Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt (•) by elke punt binne-in die teks waar die
          kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord.
      •   Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat in staat was
          om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord.
      •   Maak regmerkies (✓) wat aan die kandidaat toegeken is vir die paragraaf aan die
          einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3) soos aangedui in die holistiese
          rubriek en gee ŉ kort kommentaar, bv.
              ___________
          •___________________________________________________
                _________________ • ____________________________ •
           _________________
                                                                                 Level 2 ✓✓✓✓

      KOMMENTAAR

      Gebruik meestal relevante bewyse om die basiese paragraaf te skryf.

      •   Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt op die
          kantlyn regs onder, bv., 32
                                      50
      •   Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die antwoordboek
          oorgedra word.

2.    OPSTELVRAE

2.1   Die opstelvrae vereis dat kandidate:

      •   In staat sal wees om hul argument te struktureer in ŉ logiese en samehangende
          wyse. Hulle moet die relevante inligting kies, organiseer en saamvoeg sodat hulle ŉ
          redelike reeks feite of ŉ effektiewe argument kan aanbied om die vraag wat gestel
          word, te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding, ŉ samehangende en
          gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ gevolgtrekking het.

2.2   Nasien van opstelvrae

      •   Merkers moet daarvan bewus wees dat die inhoud van die antwoord gelei sal word
          deur die handboeke wat by die sentrum gebruik word.
      •   Kandidate kan enige ander relevante inleiding en/of gevolgtrekking hê as dié wat by
          ŉ spesifieke opstel nasienriglyn vir ŉ spesifieke opstel ingesluit is.

                                              3

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                       10792/22

2.3   Globale assessering van die opstel

      Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat die
      nasiener die algehele produk as ŉ geheel aanteken, sonder om die dele afsonderlik aan
      te teken. Hierdie benadering moedig die leerder aan om ŉ individuele opinie te bied deur
      geselekteerde feitelike bewyse te gebruik om ŉ argument te ondersteun. Daar sal nie van
      die leerder verwag word om bloot 'feite' te heroorweeg om ŉ hoë punt te behaal nie.
      Hierdie benadering ontmoedig leerders om 'model' antwoorde voor te berei en hulle te
      reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van die vraag te oorweeg. Holistiese
      assessering, in teenstelling met inhoudsgebaseerde assessering plaas klem op die
      volgende:

      •   Die konstruksie van die argument
      •   Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om die argument te ondersteun
      •   Die leerder se interpretasie van die vraag

2.4   Assesseringsprosedures van die opstel

      2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel geassesseer word.

      2.4.2 Tydens die lees van die opstel moet regmerkies toegeken word vir ŉ relevante
            inleiding (wat deur ŉ kolpunt in die nasienriglyn aangedui word), die belangrikste
            aspekte/liggaam van die opstel wat die lyn van argument onderhou/verdedig (wat
            deur ŉ kolpunt in die nasienriglyn aangedui word) en ŉ relevante gevolgtrekking
            (wat deur ŉ kolpunt in die nasienriglyn aangedui word).
            Byvoorbeeld, in ŉ opstel waar daar vyf (5) hoofpunte is, kan daar ongeveer sewe
            (7) regmerkies wees.

      2.4.3 Hou die PEEL-struktuur in gedagte tydens die nasien van ŉ opstel.

             P    Punt: Die kandidaat stel die opstel bekend deur ŉ
                  argumentslyn duidelik te stel/ŉ belangrike punt te maak.
                  Elke paragraaf moet ŉ punt insluit wat die belangrikste
                  (argumentslyn) onderhou wat in die inleiding bekendgestel is.
             E    Verduideliking: Die kandidaat moet in meer detail verduidelik
                  waaroor die hoofpunt gaan en hoe dit verband hou met die
                  vraag wat gestel word (lyn van argument).
             E    Voorbeeld: Kandidate moet die vraag beantwoord deur inhoud
                  te kies wat relevant is vir die lyn van die argument. Relevante
                  voorbeelde moet gegee word om die argumentslyn te
                  onderhou.
             L    Skakel: Kandidate moet verseker dat die argument regdeur
                  volgehou word en samehangend geskryf word.

                                              4

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                     10792/22

      2.4.4 Die volgende simbole MOET gebruik word wanneer ŉ opstel beoordeel word:

            Inleiding, hoofaspekte en gevolgtrekking nie behoorlik gekontekstualiseer nie

                                                        ^
            •     Verkeerde stelling          _________________

            •     Irrelevante inligting   |
                                          |
                                          |

            •     Herhaling     R
            •     Analise A ✓
            •     Interpretasie I ✓
            •     Lyn van Argument            LOA

2.5   Die matriks

      2.5.1 Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle

            By die nasien van opstelle moet die kriteria soos voorsien in die matriks gebruik
            word. By die beoordeling van die opstel, let op na die inhoud en aanbieding.

            (a)     Die eerste lesing van uitgebreide skryfwerk sal wees om te bepaal tot
                    watter mate die hoofaspekte gedek word en om die inhoudsvlak (op die
                    matriks) toe te ken.

                                                            I     VLAK 4

            (b)     Die tweede lesing van uitgebreide skryfwerk hou verband met die vlak
                    (op die matriks) van aanbieding.
                                                            I     VLAK 4
                                                            A     VLAK 3

            (c)     Ken ŉ algehele punt toe met die gebruik van die matriks.

                                                            I     VLAK 4
                                                                               } 26–27
                                                            A     VLAK 3

            KOMMENTAAR

            Sommige weglatings in inhoudsdekking.
            Poog om ŉ argument te handhaaf.

                                                    5

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                                                                              10792/22

    NASIENMATRIKS VIR OPSTEL – TOTAAL PUNTE: 50

                                    VLAK 7               VLAK 6               VLAK 5           VLAK 4            VLAK 3            VLAK 2          VLAK 1*
AANBIEDING                       Baie goed           Baie goed             Goed beplande     Argument         Toon soms bewys Poging              Weinig of geen
                                 beplande en         beplande en           en                beplan en        van ŉ           aangewend om        poging om die
                                 gestruktureerde     gestruktureerde       gestruktureerde   gestruktureer.   gestruktureerde antwoord te         opstel te
                                 opstel. Goeie       opstel. ŉ Relevante   opstel.           Bewyse tot ŉ     en beplande     struktureer.        struktureer nie.
                                 sintese van         argument is           Poog om ŉ         sekere mate      argument. Poog  Grootliks
                                 inligting. Het ŉ    gevolg. Bewyse        duidelike         gebruik om       om ŉ argument   beskrywend of
                                 goed                gebruik om die        argument te       argument te      vol te hou.
                                                                                                                              poog om
                                 gebalanseerde,      argument te           ontwikkel.        ondersteun.      Gevolgtrekking
                                                                                                                              argument te
                                 oorspronklike       verdedig. Poog om     Gevolgtrekking    Slotsom bereik   nie duidelik
                                                     ŉ onafhanklike                                                           ontwikkel. Geen
                                 argument                                  gemaak uit        op grond van     ondersteun deur
INHOUD                                               gevolgtrekking uit                      bewyse.                          poging om ŉ
                                 ontwikkel met                             bewyse om die                      bewyse nie.
                                                     die bewyse te                                                            gevolgtrekking te
                                 bewyse. Argument                          argument te                                        maak nie.
                                                     maak om die
                                 deurgaans                                 ondersteun.
                                                     argument te
                                 volgehou en         ondersteun.
                                 verdedig.
                                 Onafhanklike
                                 gevolgtrekking
                                 gemaak uit bewyse
                                 om die argument
                                 te ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle beantwoord.
Inhoudskeuse ten volle              47 – 50             43 – 46
relevant tot argument wat
gevolg is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudskeuse relevant tot           43 – 46             40 – 42              38 – 39
argument wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud
                                    38 – 39             36 – 37              34 – 35          30 – 33           28 – 29
toereikend en relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige                                                            30 – 33          28 – 29           26 – 27
weglatings of irrelevante
keuse van inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag, maar
beantwoord dit nie. Hou soms                                                                  26 – 27           24 – 25           20 – 23
nie verband met die vraag nie.
Weglatings.

VLAK 2
Vraag ontoereikend
beantwoord.                                                                                                     20 – 23           18 – 19          14 – 17
Inhoud skraal.

VLAK 1*
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad nie.                                                                                                           14 – 17           0 – 13
Ontoereikende of irrelevante
inhoud.

*    Riglyne vir die toekenning van ŉ punt vir Vlak 1:
•    Vraag glad nie aangespreek nie/heeltemal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te
     struktureer nie                                                                                                                              = 0
•    Antwoord sluit basiese en oor die algemeen irrelevante inligting in, geen poging om die opstel te
     struktureer nie                                                                                                                              = 1–6
•    Vraag onvoldoende aangespreek en vaag; min poging om die opstel te struktureer                                                               = 7 – 13

                                                                                6

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                        10792/22

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:      WAT WAS DIE ROL VAN DIE SUID-AFRIKAANSE RAAD VAN KERKE
              (SARK) EN LEIERS SOOS DESMOND TUTU IN DIE STRYD TEEN
              APARTHEID IN DIE 1980's?

1.1   1.1.1    [Definisie van ŉ historiese term uit Bron 1A – L1]

               •   Die Driekamerparlement was ŉ driekamerparlement vir Blanke, Bruin
                   en Indiese verteenwoordigers terwyl Afrikane uitgesluit is.
              •    Die Driekamerparlement het drie afsonderlike kamers gehad om
                   Bruin en Indiër verteenwoordigers te laat glo dat hulle oor hul eie
                   sake kon toesig hou, terwyl Blankes die sake van ‘almal’ hanteer het.
              (Enige ander relevante antwoord)                               Enige (1 x 2)     (2)

      1.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – L1]

               •    Enorme onstabiliteit
               •    Onderdrukking                                             Enige (2 x 1)    (2)

      1.1.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – L1]

              (a)   Simpatiseer met die staat                                        (1 x 1)   (1)

              (b)   Het ŉ dieper begrip van bevrydingsbewegings gehad                (1 x 1)   (1)

      1.1.4    [Interpretasie van inligting uit Bron 1A – L2]

               •   As die apartheidsregering nie apartheid beëindig nie, sal hulle meer
                   aggressiewe middele moet gebruik om dit te weerstaan.
              •    Guerrillastrategieë sal gebruik word as die regering nie verandering
                   aan sy beleid bring nie.
              •    Die regering moet gou verandering bring, anders sal daar dade van
                   sabotasie en terrorisme wees.
              (Enige ander relevante antwoord)                               Enige (1 x 2)     (2)

      1.1.5   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – L1]

               •    "As ons nie meer vreedsaam kan veg vir ŉ verandering in ŉ bose en
                    onregverdige stelsel nie."
               •    “Sê die regering dan dat die enigste alternatief geweld is”
               •    “Wat anders sal vir mense oorbly om te doen?”              Enige (2 x 1)   (2)

                                                 7

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                    10792/22

1.2   1.2.1   [Interpretasie van inligting uit Bron 1B – L2]

               • Die wit regering wou nie veranderinge teweeg bring nie .
               • Die wit regering het ook geweld gebruik.
              (Enige ander relevante antwoord)                                 (1 x 2)   (2)

      1.2.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – L1]

              •   Sy beskeidenheid (nederigheid) was ŉ struikelblok vir bevryding.
                                                                         Enige (1 x 2)   (2)

      1.2.3   [Interpretasie van inligting uit Bron 1B – L2]

              NB indien verwys na interne verset, moenie krediet gee nie. Hy het
              buitelandse besoeke afgelê om die lande aan te spoor om ekonomiese
              sanksies teen Suid-Afrika te implementer.
              • Hy het die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering/Japan,
                   China en Amerika toegespreek oor apartheid in Suid-Afrika.
              (Enige ander relevante antwoord)                          Enige (1 x 2)    (2)

      1.2.4   [Interpretasie van inligting uit Bron 1B – L2]

              •   Aartsbiskop Desmond Tutu was ŉ liberalistiese kerkleier wat nie-
                  geweld gepreek het.
              • Hy moes die konflikte in Alexandra en by Ashley Kriel se begrafnis
                  ontlont omdat dit swart-op-swart geweld was.
              • Opposisiegroepe het na Tutu geluister omdat hy ‘n kerkleier was.
              (Enige ander relevante antwoord)                         Enige (1 x 2)     (2)

      1.2.5   [Verduidelik van konsep uit Bron 1B – L2]

              •   Wanneer die burgerlike gemeenskap opsetlik/doelbewus
                  apartheidwette ondermyn
              • Weerstand teen onregverdige apartheidwette
              (Enige ander relevante antwoord)                                 (1 x 2)   (2)

      1.2.6   [Onttrekking van inligting uit Bron 1B – L1]

              •   Die regering het ŉ veldtog teen Tutu georkestreer.
              •   Versprei anti-Tutu pamflette en plakkers.
              •   Betogers betaal
              •   Tutu se vrou geteister                                 Enige (2 x 1)   (2)

                                                 8

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                     10792/22

1.3   1.3.1   [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – L2]

              •   Die bron beklemtoon die betrokkenheid van lede van die kerk, bv.,
                  Desmond Tutu en Allan Boesak wat in die komitee was wat teen
                  apartheid was.
              •   Die foto toon dat die komitee vryheid en demokrasie in Suid-Afrika
                  geëis het.
              •   Foto toon dat mense uit verskillende rasse vryheid, demokrasie en
                  gelyke regte wou gehad het
              (Enige ander relevante antwoord)                              Enige (1 x 2)   (2)

d     1.3.2   [Interpretasie van bewyse in Bron 1C – L2]

              •   Dit bewys dat die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie
                  bestaan het/geloods is.
              (Enige ander relevante antwoord)                            Enige (1 x 2)     (2)

      1.3.3   [Evaluering van die betroubaarheid van Bron 1C – L3]

              DIE BRON IS BETROUBAAR OMDAT
              • Dit is ŉ oorspronklike foto wat geneem is by die bekendstelling van die
                  Komitee vir die Verdediging van Demokrasie.
              • Dit het ŉ datum, 7 Maart 1988, wat bekend was vir die stigting van
                  die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie en 7 Maart is
                  bekend vir die bekendstelling.
              • Die bron kan bekragtig/ondersteun word deur die inligting in Bron 1B
                  oor die vorming van die Komitee vir die Verdediging van Demokrasie.

              (Enige ander relevante antwoord)                            Enige (2 x 2)     (4)

1.4   [Vergelyking van Bronne 1B en 1C – L3]

      •   Bron 1B verduidelik die betrokkenheid van Desmond Tutu in die stryd om
          bevryding en Bron 1C toon Desmond Tutu se betrokkenheid by die stryd vir
          vryheid.
      •   Bron 1B sê Tutu het saam met ander kerkleiers gewerk en op die foto in Bron
          1C is hy saam met ŉ ander kerkleier, Allan Boesak, gesien.
      •   Beide bronne verwys na Desmond Tutu as ŉ organiserende lid van die
          Komitee vir die Verdediging van Demokrasie.
      (Enige ander relevante antwoord)                                    Enige (2 x 2)     (4)

                                               9

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                      10792/22

1.5   1.5.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – L1]

              •     Geregtigheid
              •     Vaardigheidsontwikkeling en gemeenskapsprojekte
              •     Teologiese besinning                                    Enige (2 x 1)   (2)

      1.5.2   [Interpretasie van inligting uit Bron 1D – L2]

              (a)   • Die SARK het gehelp met vaardigheidsontwikkeling en projekte
                      deur fondse aan gemeenskapsontwikkelingsprogramme te
                      verskaf.
                    • Die SARK het die stigting van vaardigheidsontwikkelingsinstellings
                      soos Kagiso Trust gefasiliteer.                      Enige (1 x 2)    (2)

              (b)  Die SARK het aan jeug- en vroueontwikkelingsprogramme
                   deelgeneem.
              (Enige ander relevante antwoord)                         Enige (1 x 2)        (2)

      1.5.3   Interpretasie van inligting uit Bron 1D – L2]

              •   Aartsbiskop Desmond Tutu ŉ lid van die SARK was betrokke as
                  voorsitter van die WVK.
              (Enige ander relevante antwoord)                         Enige (1 x 2)        (2)

1.6   [Interpretasie, evaluering en sintese uit relevante bronne – L3]

      Kandidate kan die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

      •   Die kerk het betrokke geraak by die verset teen apartheid as gevolg van
          onstabiliteit en onderdrukking wat in Suid-Afrika plaasgevind het (1A).
      •   Kerkleraars het slagoffers en familielede bedien wat deur slagtings gewond
          is (1A).
      •   Beyers Naudé het gewaarsku dat indien beleide nie verbeter nie, die kerk
          “gewikkel sal wees in ŉ oorlog van terrorisme”.
      •   SARK het die apartheidstaat tydens die sekretarisskappe van Naudé en Tutu
          heftig teengestaan (1A).
      •   Tutu het gesê hy verstaan hoekom mense gewelddadig was in hul verset.
      •   Desmond Tutu het as lid van SARK in 1984 namens die gearresteerde
          gewapende Umkhonto we Sizwe groep getuig (1B).
      •   Desmond Tutu het geweldloosheid verkondig (1B).
      •   Die SARK het druk op die internasionale wêreld geplaas om ekonomiese
          sanksies teen SA op te lê om hulle te dwing om afstand te doen van
          apartheid (1B).
      •   Kerkleiers ontlont konflikte in gewelddadige situasies tussen betogers en die
          polisie in menige voorvalle (1B).
      •   Tutu het die sogenaamde 'uitverkopers' by die begrafnisse van
          apartheidslagoffers beskerm.
      •   Hy het toesprake gehou by begrafnisse van aktiviste (1B).
      •   Tutu was teen brutaliteit deur die staat (eie kennis).

                                                10

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
                                                                            10792/22

  •  Die SARK het betrokke geraak by die Komitee vir Verdediging van Demokrasie
     wat in Maart 1988 van stapel gestuur is (1D).
 • SARK het arm swart mense met beurse gehelp (1D).
 • SARK het vaardigheidsontwikkelingsprogramme en -projekte befonds en
     daaraan deelgeneem.
 • SARK het deelgeneem aan versoening en die WVK (1D).
 (Enige ander relevante antwoord)

 Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:

         •   Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse, bv. toon geen of
             min begrip van die rol van die Suid-Afrikaanse Raad
             van Kerke (SARK) en leiers soos Desmond Tutu in            PUNTE
VLAK 1
             die stryd teen apartheid in die 1980's.                     0–2
         •   Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ paragraaf skryf
             nie.
         •   Bewyse is meestal relevant en hou in ŉ groot mate
             verband met die onderwerp, bv. toon ŉ mate van begrip
             vir die rol van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke
                                                                        PUNTE
VLAK 2       (SARK) en leiers soos Desmond Tutu in die stryd
                                                                         3–5
             teen apartheid in die 1980's.
         •   Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier om ŉ
             paragraaf te skryf.
         •   Gebruik relevante bewyse, bv. toon ŉ deeglike begrip
             van die rol van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke
             (SARK) en leiers soos Desmond Tutu in die stryd            PUNTE
VLAK 3
             teen apartheid in die 1980's.                               6–8
         •   Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
             paragraaf wat ŉ begrip van die onderwerp toon.
                                                                                   (8)
                                                                                  [50]

                                       11

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                     10792/22

VRAAG 2: HOE SUKSESVOL WAS DIE WAARHEID-EN-VERSOENINGS-
         KOMMISSIE (WVK) OM NOKUTHULA SIMELANE SE FAMILIE BY TE
         STAAN OM GENESING TE VIND?

2.1 2.1.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – L1]

            •   Om die rehabilitasie en herstel van menslike en burgerlike waardigheid
                van slagoffers van menseregteskendings te fasiliteer.            (1 x 1)   (1)

    2.1.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – L1]

            •   Om die stem en waardigheid van diegene wat voorheen
                gemarginaliseer is, te herstel.                                 (1 x 1)    (1)

    2.1.3   [Definisie van ŉ historiese term uit Bron 2A – L1]

            •   Die WVK se stelsel van geregtigheid wat fokus op die rehabilitasie van
                slagoffers en oortreders deur versoening in post-apartheid Suid-Afrika.
            • ‘n Vorm van geregtigheid wat kompensasie en rehabilitasie aan die
                families van slagoffers en amnestie aan oortreders bied
            (Enige ander relevante antwoord)                                     (1 x 2)   (2)

    2.1.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – L2]

            •   Die WVK het ten doel gehad om genesing tussen die slagoffers en die
                oortreders te bewerkstellig.
            • Genesing tussen die slagoffers en die oortreders kan tot vergifnis en
                dus versoening lei.
            • Die WVK wou ŉ nuwe Suid-Afrika bou gebaseer op vergifnis eerder as
                haat/om wraak te vermy.
            • Vergeldende geregtigheid sou burgeroorlog aangehits het terwyl
                herstellende geregtigheid vrede aangemoedig het.
            (Enige ander relevante antwoord)                             Enige (1 x 2)     (2)

    2.1.5   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – L1]

            •   Hulle getuienisse het gefokus op die ervarings van hul mans, seuns en
                vaders.                                                         (1 x 2)    (2)

                                              12

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                      10792/22

2.2   2.2.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – L1]

              •   Die 23-jarige uMkhonto we Sizwe-aktivis van Bethal
              •   Sy is op 8 September 1983 deur die Soweto-veiligheidstak uit
                  Johannesburg se Carlton-sentrum ontvoer.
              •   Sy is na ŉ plaas in Noordwes geneem, waar sy vir etlike weke
                  gemartel is.                                                 (2 x 1)      (2)

      2.2.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – L2]

              •   Die drie Soweto-veiligheidstakbeamptes het nie aan die
                  vereistes/voorwaardes vir amnestie voldoen nie.
              • Hulle het nie die waarheid oor Nokuthula se verdwyning bekend
                  gemaak nie.
              • Hulle kon nie bewys dat die misdade wat hulle teen Nokuthula
                  gepleeg het ŉ politieke motief gehad het nie.
              (Enige ander relevante antwoord)                               (2 x 2)        (4)

      2.2.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – L1]

              •   Haar pa het gesterf sonder om te weet wat met sy dogter gebeur het.
              •   Hulle wou hê die oortreders moes betaal vir hul leuens en bedrog.
              •   Hulle (oortreders) het die gesin baie pyn besorg met hul leuens en
                  bedrog.                                                         (2 x 1)   (2)

      2.2.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – L2]

              •   Hulle wou die oorsaak van haar dood ondersoek/weet wat met haar
                  gebeur het.
              • Die gesin wou haar oorskot begrawe waar ander familielede begrawe
                  is.
              • Hulle wou afsluiting/genesing hê.
              • Hulle wou haar ‘n waardige begrafnis gee.
              (Enige ander relevante antwoord)                                (1 x 2)       (2)

      2.2.5   [Evaluering van die bruikbaarheid van Bron 2D – L3]

              •   Die bron gee insig in die ontvoering en marteling wat Nokuthula
                  tydens die apartheidsera verduur het.
              • Weerspeël die betrokkenheid van agt beamptes van die Soweto-
                  veiligheidstak by haar verdwyning.
              • Dui aan dat Nokuthula se pa gesterf het sonder om te weet wat met
                  sy dogter gebeur het.
              • Dit stel dat die WVK nie die waarheid oor Nokuthula se verdwyning en
                  dood kon vind nie.
              • Dit stel dat die familie ontevrede was met die WVK se beslissing en
                  nie die WVK se bevinding oor Nokuthula se verdwyning aanvaar het
                  nie
              (Enige ander relevante antwoord)                                    (2 x 2)   (4)

                                              13

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                    10792/22

2.3   2.3.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – L1]

              •     Wellem Hellem Johannes Coetzee
              •     Anton Pretorius
              •     Mong
              •     Williams
              •     Ross                                                   Enige (3 x 1)   (1)

      2.3.2   [Definisie van historiese konsepte uit Bron 2C – L2]

              • Amptelike kwytskelding vir polities gemotiveerde misdade
              (Enige ander relevante antwoord)                           Enige (1 x 2)     (2)

      2.3.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – L1]
              Slegs krediet vir name volledig uitgeskryf
              •     Wellem Hellem Johannes Coetzee                               (1 x 1)   (1)

      2.3.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – L2]

              Die twee het verskillende weergawes gegee van wat met Nokuthula gebeur
              het:

              (a)     • Coetzee het verklaar dat Nokuthula nog gelewe het toe hy haar
                         laas gesien het en dat sy as spioen in sy eenheid gewerk het
                      • Coetzee het gejok oor Nokuthula om homself van
                         verantwoordelikheid te vrywaar.
              (b)     • Veyi het beken dat Nokuthula gemartel, wreed vermoor en
                         rondom die Rustenburg-omgewing begrawe is.
                      • Veyi het die waarheid vertel oor Nokuthula se verdwyning om
                         amnestie te kry.
              (Enige ander relevante antwoord)                                   (2 x 2)   (4)

2.4   [Vergelyking van bewyse uit Bronne 2B en 2C – L3]

      •   Albei bronne noem dat niemand verantwoordelikheid vir haar verdwyning
          geneem het nie.
      • Bron 2B meld dat min oor haar verdwyning bekend was en Bron 2C meld dat
          tot dusver niemand/geen oortreder na vore gekom het en verantwoordelikheid
          vir haar verdwyning aanvaar het nie.
      • Albei bronne dui aan dat dit die veiligheidspolisiemanne wat verantwoordelik
          vir haar verdwyning was, wat om amnestie by die WVK aansoek gedoen het.
      (Enige ander relevante antwoord)                                          (2 x 2)    (4)

                                                     14

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                      10792/22

2.5   2.5.1   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – L2]

              •   Die Khulumani-ondersteuningsgroep het die voortou geneem in die
                  stryd om die vervolging van die polisiemanne verantwoordelik vir
                  Nokuthula se verdwyning te ondersteun.
              • Die lede van die Khulumani-ondersteuningsgroep hou plakkate vas
                  wat eis dat die hof die polisiemanne wat verantwoordelik is vir
                  Nokuthula se verdwyning moet vervolg om die Simelane-gesin die
                  afsluiting/genesing te gee wat hulle nodig het.
              • Dit wys die Khulumani-ondersteuningsgroep se vasberadenheid om
                  die Simelane-gesin te ondersteun om geregtigheid te kry vir Nokuthula
                  se verdwyning.
              • Die Khulumani-ondersteuningsgroep sal nie ophou veg vir
                  geregtigheid vir Nokuthula se familie nie
              (Enige ander relevante antwoord)                               Enige (2 x 2)   (4)

      2.5.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – L2]

              •   Dit impliseer dat die Khulumani-ondersteuningsgroep vasbeslote is om
                  te veg vir die vervolging van diegene wat verantwoordelik is vir
                  Nokuthula se verdwyning.
              • Hulle sal aanhou veg vir gesinne wat afsluiting/genesing moet vind.
              (Enige ander relevante antwoord)                               Enige (1 x 2)   (2)

2.6   [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

      NIE SUKSESVOL OM AAN DIE FAMILIE GENESING TE BIED NIE

      •   Die WVK het gepoog om die kwessie van gemarginaliseerde stemme onder
          die breër raamwerk van slagoffers aan te spreek en was bewus van
          geslagsverdraaiings (vooroordele) in die prosesse en aanbieding van sy werk
          (Bron 2A).
      •   Vroue as slagoffers het slegs ŉ klein aantal sake verteenwoordig (Bron 2A).
      •   Sizakele Simelane het gewag vir geregtigheid vir haar dogter, Nokuthula, wat
          vermoedelik dood is (Bron 2B).
      •   Min is bekend oor haar verdwyning deur die Waarheids- en
          Versoeningskommissie (WVK) se verhore (Bron 2B).
      •   Nokuthula Simelane se pa is dood sonder om te weet wat met sy dogter
          gebeur het (Bron 2B).
      •   Die Simelane-familie is deur die NVG aangeraai om die verdagtes wat na
          bewering betrokke was by die verdwyning van Nokuthula Simelane op hul eie
          te nader en aan te bied om hulle nie te vervolg nie, as hulle die ligging van
          Nokuthula se oorskot bekend maak.
      •   Nokuthula Simelane se suster sê dat "Die NVG het gekies om haar en haar
          gesin pyn en angs te veroorsaak deur ŉ muur van leuens en bedrog
          (oneerlikheid) te handhaaf.
      •   Nokuthula Simelane se suster sê dat "Die NVG sleep voete om vir my ma die
          enigste ding te gee wat sy kan hê, haar kind se oorskot."
      •   Sizakele Simelane is kwaad en teleurgesteld dat "Dit gaan 30 jaar wees sedert
          sy verdwyn het en niks het gebeur nie." Sy wil die waarheid weet oor wat met
          Nokuthula gebeur het en waar sy begrawe is as sy dood is (Bron 2B).                Kan
                                              15

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                  10792/22

      •   Daar is twee teenstrydige verklarings/verslae van wat met Nokuthula gebeur
          het van Coetzee, wat verklaar het dat Nokuthula gelewe het toe hy haar laas
          gesien het en dat sy as spioen in sy eenheid gewerk het en dié van Veyi wat
          erken het dat Nokuthula gemartel, wreed vermoor en rondom die Rustenburg-
          omgewing begrawe is (Bron 2C).
      •   Die Khulumani-ondersteuningsgroep, ŉ groep wat veg vir die regte van
          apartheidslagoffers, het betrokke geraak en die voortou geneem in die stryd
          om die vervolging van die polisiemanne wat verantwoordelik is vir die
          verdwyning van Nokuthula Simelane te ondersteun (Bron 2D).
      •   Die lede van die Khulumani-ondersteuningsgroep hou plakkate vas wat eis dat
          die hof die polisiemanne wat verantwoordelik is vir Nokuthula se verdwyning
          moet vervolg om die Simelane-gesin die sluiting/genesing te gee wat hulle
          nodig het (Bron 2D).

      •   SUKSESVOL IN DIE BYSTAND AAN DIE SIMELANE FAMILIE OM
          GENESING TE VIND

     • Kandidate moet relevante bewyse gebruik om hul standpunt te ondersteun.
     (Enige ander relevante antwoord)                                                    (8)

Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:

                 •    Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse bv.
                 •    toon geen of min begrip van hoe die WVK
                                                                            PUNTE:
      VLAK 1          suksesvol was om genesing vir die Simelane-
                                                                             0–2
                      gesin te vind ná haar verdwyning.
                 •    Gebruik bewyse gedeeltelik om ŉ paragraaf te skryf.
                 •    Bewyse is meestal relevant en hou in ŉ groot mate
                      verband met die onderwerp, bv. toon ŉ mate van
                      begrip van hoe die WVK suksesvol was om
                                                                            PUNTE:
      VLAK 2          genesing vir die Simelane-gesin te vind ná haar
                                                                             3–5
                      verdwyning.
                 •    Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier om ŉ
                      paragraaf te skryf.
                 •    Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer ŉ
                      deeglike begrip van hoe die WVK suksesvol was
                      om genesing vir die Simelane-familie te vind ná       PUNTE:
      VLAK 3          haar verdwyning.                                       6–8
                 •    Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                      paragraaf wat ŉ begrip van die onderwerp toon.
                                                                                        [50]

                                             16

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                      10792/22

VRAAG 3:    HOE HET GLOBALISERING DIE KLEDING- EN TEKSTIELINDUSTRIE IN
            SUID-AFRIKA BEÏNVLOED?

3.1 3.1.1   [Definisie van historiese konsep in Bron 3A – L1]

            •   Onderlinge verbintenis tussen wêreld ekonomieë deur
                tegnologie/internet en vervoer moontlik gemaak
             • Globalisering beteken dat lande meer interafhanklik word en dat mense
                oor die hele wêreld meer aan mekaar verbind is.
             • Globalisering het gelei tot die monopolisering van nywerhede deur groot
                besighede, wat groot winste maak ten koste van onderontwikkelde en
                onontwikkelde lande.
            (Enige ander relevante antwoord)                              Enige (1 x 2)     (2)

    3.1.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – L1]

            •   China
            •   Europa                                                            (2 x 1)   (2)

    3.1.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – L2]

            •   Hoë kwaliteit goedere word geproduseer.
            •   Het gelei tot groei van globale maatskappye.
            •   Die kwaliteit van geproduseerde goedere het verbeter.
            •   Tegnologie/internet laat vervaardigers toe om hul produkte globaal te
                verkoop
            (Enige ander relevante antwoord)                               Enige (1 x 2)    (2)

    3.1.4   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – L1]

            •   tegnologiese ontwikkeling
            •   ontwikkeling van die internet
            •   Tegnologiese innovasie                                            (3 x 1)   (3)

3.2 3.2.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – L1]

            •   Die klere- en tekstielbedryf is gesamentlik verantwoordelik vir die
                meerderheid van indiensneming in die KTSL-sektor.
            •   Die KTSL-sektor is gesamentlik verantwoordelik vir die meerderheid van
                indiensneming (90%).
            •   Die sektor het 95 000 werkers in diens.                     Enige (1 x 2)   (2)

    3.2.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – L1]

            •   Wes-Kaap
            •   KwaZulu-Natal                                                     (2 x 1)   (2)

                                                17

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                     10792/22

    3.2.3   [Interpretasie van inligting uit Bron 3B – L2]

            •   Die Wes-Kaap en KwaZulu-Natal verskaf werk aan 95 000 werkers.
            •   Die sektor versterk die ekonomie en dit lei tot werkskepping.
                Die sektor dra by tot die grootste uitvoer en skep dus nuwe
                werksgeleenthede in die sektor.
            (Enige relevante antwoord)                                      Enige (1 x 2)   (2)

    3.2.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – L2]

            •   Meer as 10 000 werksgeleenthede is tussen 2000 – 2013 verlore.
            •   Die bedryf het ŉ gebrek aan toegang tot hulpbronne soos water en
                katoen ervaar.
            • Die bedryf het nuwe wêreldwye neigings ervaar, bekend as vinnige
                modes – die spoed waarteen goedere na die markte gebring word.
            • Die toename van goed, buitelandsvervaardigde klere
            (Enige relevante antwoord)                                   Enige (2 x 2)      (4)

3.3 3.3.1   [Interpretasie van inligting uit Bron 3C – L2]

            •   Duisende werksgeleenthede is in die Suid-Afrikaanse klerebedryf
                verlore.
            • 150 000 werksgeleenthede is in die klere- en tekstielbedryf verlore.
            • SACTWU probeer werksgeleenthede in die bedryf red.
            • Die bedryf het swaargekry weens ŉ toestroming van goedkoop
                kledingstukke.
            • Toename in goedkoop ingevoerde goedere.
            (Enige ander relevante antwoord)                       Enige (1 x 2)            (2)

    3.3.2   [Interpretasie van inligting uit Bron 3C – L2]

            •   SACTWU beywer hom vir mense om plaaslik vervaardigde goedere te
                koop.
            • Die “Koop Suid-Afrikaanse veldtog” het ten doel gehad om plaaslik
                vervaardigde kledingstukke te bevorder.
            • SACTWU het ooreenkomste met groot maatskappye aangegaan om die
                plaaslike bedryf te ondersteun.
            (Enige relevante antwoord)                                 Enige (1 x 2)        (2)

    3.3.3   [Verduideliking van beperkings uit Bron 3C – L3]

            •   Die bron gee nie redes waarom die klerefabrieke gered moet word nie.
            •   Die kunstenaar wat die plakkaat vervaardig het, word nie genoem nie.
            •   Die bron bied die siening van die vakbonde aan/eensydige siening van
                vakbonde
            (Enige ander relevante antwoord.)                              Enige (2 x 2)    (4)

                                               18

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                     10792/22

3.4 3.4.1   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – L2]

            •   Die pandemie het tot die sluiting van aanlegte gelei.
            •   Daar was menige werksgeleenthede in die kleinhandelsektor verlore.
            •   Kleinhandelaars het logistieke struikelblokke in die uitvoer van
                kledingstukke ondervind.
            • Verbruikers kry swaar as gevolg van die pandemie en kon gevolglik nie
                klere koop nie wat tot ŉ afname in verkope gelei het.
            (Enige ander relevante antwoord)                          Enige (2 x 2)        (4)

    3.4.2   [Verduideliking van konsep in konteks uit Bron 3D – L2]

            •   ŉ Siekte wat wêreldwyd uitbreek en wyd versprei is as gevolg van die
                beweging van goedere en mense oor die hele wêreld.
            (Enige ander relevante antwoord.)                                   (1 x 2)    (2)

    3.4.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – L1]

            •   Om proporsie van plaaslik vervaardigde produkte te verhoog.
            •   Om werk te skep.                                                 (2 x 1)   (2)

    3.4.4   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – L1]

            •   Thandi Phele                                                     (1 x 1)   (1)

    3.4.5   [Interpretasie van inligting uit Bron 3D – L2]

            •   Suid-Afrika poog om buitelandse beleggers te lok om in die Suid-
                Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf te belê om werk te skep.
            • Die Suid-Afrikaanse regering is vasbeslote om onwettige invoer hok te
                slaan om werk te red.
            • Die Suid-Afrikaanse regering sal slegs plaaslik vervaardigde goedere
                bevorder en dit sal bydra tot werkskepping in die bedryf.
            • Tariewe sal gereguleer word en vervaardigingsaansporings sal ingestel
                word.
            (Enige ander relevante antwoord)                               Enige (1 x 2)   (2)

                                               19

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                    10792/22

3.5 [Vergelyking van bewyse uit Bronne 3C en 3D om vas te stel hoe bronne mekaar
    ondersteun – V3]

     •   Bron 3C doen ŉ beroep op verbruikers om Suid-Afrikaans vervaardigde klere te
         koop – “Koop Suid-Afrika” en Bron 3D noem dat groot kleinhandelmaatskappye
         plaaslik vervaardigde klere koop.
      • Bron 3C SAWCTU probeer werksgeleenthede in die klere- en tekstielbedryf red
         en Bron 3D praat oor werkskepping in die klere- en tekstielbedryf.
     (Enige ander relevante antwoord)                                          (2 x 2)    (4)

3.6 [Interpretasie, evaluering en sintese uit relevante bronne – L3]

     •   Die Suid-Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf verskaf 90% van indiensneming in
         Suid-Afrika (Bron 3B).
     • Die sektor het 95 000 werkers in diens (Bron 3B).
     • Die bedryf staar uitdagings in die gesig as gevolg van die invloei van goedkoop
         goedere (Bron 3B).
     • Die wêreldwye neiging van vinnige mode het ŉ negatiewe impak op die sektor
         gehad (Bron 3B).
     • SACTWU het ŉ "Koop Suid-Afrika-veldtog" geloods om die plaaslike bedryf te
         ondersteun (Bron 3C).
     • SACTWU beywer hom vir mense om plaaslik vervaardigde goedere te koop
         (Bron 3C).
     • Menige werksgeleenthede is in die sektor verlore (eie kennis).
     • Die Suid-Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf het 150 000 poste van 2000 –
         2013 afgeskaf (eie kennis).
     • Die Suid-Afrikaanse Klere- en Tekstielbedryf het groot werksverliese ervaar
         weens die COVID-19-pandemie (Bron 3D).
     • Die Suid-Afrikaanse regering het ŉ aantal inisiatiewe geïmplementeer, soos om
         onwettige invoere te beperk en vervaardigingsaansporings te implementeer om
         werksgeleenthede in die bedryf te red.
     (Enige ander relevante antwoord)                                                     (8)
               •   Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse bv.
               •   toon geen of min begrip hoe globalisering die klere- en      PUNTE:
    VLAK 1
                   tekstielbedryf in Suid-Afrika beïnvloed het.                  0–2
               •   Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ paragraaf skryf nie.
               •   Bewyse is meestal relevant en hou in ŉ groot mate verband
                   met die onderwerp, bv. toon ŉ mate van begrip van hoe
                   globalisering die klere- en tekstielbedryf in Suid-Afrika    PUNTE:
    VLAK 2
                   beïnvloed het.                                                3–5
               •   Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier om ŉ paragraaf te
                   skryf.
               •   Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer ŉ deeglike
                   begrip van hoe globalisering die klere- en tekstielbedryf in
                                                                                PUNTE:
    VLAK 3         Suid-Afrika beïnvloed het.
                                                                                 6–8
               •   Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde paragraaf
                   wat ŉ begrip van die onderwerp toon.
                                                                                          (8)
                                                                                         [50]

                                               20

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                    10792/22

AFDELING B: OPSTELVRAE

VRAAG 4: BURGELIKE VERSET, 1970’s TOT 1980’s: SUID-AFRIKA:
         DIE KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980’s

[Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse deur
analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik]

SINOPSIS

Kandidate moet duidelik aandui hoe Steve Biko en die filosofie van Swartbewussyn swart
Suid-Afrikaners bemagtig het om die apartheidsregering in die 1960's en 1970's uit te
daag.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:

Inleiding: Kandidate moet ŉ standpunt inneem en aandui hoe Steve Biko en die filosofie
van Swartbewussyn swart Suid-Afrikaners bemagtig het om die apartheidsregering in die
1960's en 1970's uit te daag. Hulle moet ook aandui hoe hulle hul argument sal
ondersteun.

UITBREIDING

• Politieke vakuum (agtergrondinligting)
  ➢ Geskep nadat politieke leiers en partye van die ANC en PAC in 1960 verbied of
    gevange geneem is.
• Mobilisasie van Swart mense
  ➢ Swart mense met ŉ gevoel van trots toegedien.
  ➢ Om hulself te aanvaar/selfvertroue/selfstandigheid/sin van identiteit te hê
  ➢ Swart mense bemagtig om die gees van selfbejammering; minderwaardigheids-
    kompleks; selfvervreemding en oorheersing deur eksterne kragte te verwerp.
  ➢ Die vorming van Swartbewussyn is deur die apartheidsregering verwelkom as ŉ
    uitbreiding van afsonderlike ontwikkeling.
• Politieke mobilisering/bemagtiging
  ➢ Swart studente het hulself begin organiseer om wit oorheersing te weerstaan deur
    weg te breek van NUSAS en SASO gestig (1968).
  ➢ Swart studente het die filosofie van Swartbewussyn (SB) (Rol van Biko/SASO)
    aangeneem.
  ➢ SASO was vir universiteitstudente en SASM vir skoliere.
  ➢ Swartbewussyn het gelei tot die stigting van die Black Peoples Convention (BPC)
    in 1972 wat studente, kerke, gemeenskappe en vakbonde betrek het.
  ➢ Vakbonde wat in lyn was met die Swartbewussyn -filosofie het Black Parents'
    Association en Black Allied Workers Union (BAWU) ingesluit.

                                              21

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                    10792/22

   ➢ South African Students Movement, wat in 1972 gestig is, het Swart mense aan die
      ideale van Swartbewussyn blootgestel.
   ➢ Uitsetting van Tiro wat gelei het tot studentebetogings.
   ➢ BCM en SASO het FRELIMO-saamtrekke (1974) georganiseer.
   ➢ Uitsetting van studente van universiteite.
    ➢ Die arrestasies van Swartbewussyn -leiers het politieke aktivisme verhoog.
• Studentemobilisering/bemagtiging
    ➢ Die Bantoe-onderwyswet het Afrikaans as onderrigmedium in skole ingestel
      (1975).
    ➢ SASO en SASM het die stigting van die Soweto Studente Verteenwoordigende
      Raad (SSRC) beïnvloed.
    ➢ Beide swart onderwysers sowel as studente het Afrikaans – as die taal van die
      onderdrukker verwerp.
    ➢ Sommige onderwysers en leerders is reeds deur SASO-studente-onderwysers van
      universiteite aan die idees van Biko en die Swartbewussyn -filosofie blootgestel.
    ➢ Die Departementele Omsendbrief oor Afrikaans (50/50) was die sneller vir die
      Soweto-opstand.
    ➢ 16 Junie 1976 – Studente het vreedsaam betoog teen die implementering van die
      omsendbrief.
    ➢ Polisie se reaksie op studentebetogings – Hector Petersen, ŉ 13-jarige seun was
      een van die eerste slagoffers van hierdie opstand.
• Mobilisering/bemagtiging deur gemeenskapsprogramme
    ➢ Biko se verbanning na King Williams Town het gelei tot verskuifde fokus na
      gemeenskapsprogramme.
    ➢ Mamphele Ramphele se verbanning na Tzaneen.
    ➢ Swartbewussyn het onafhanklikheid van blankes bevorder deur Swart
      Gemeenskapsprogramme om swartes sonder wit bystand te ondersteun.
      (Zanempilo Health Clinic/Ginsburg Educational Trust/Zimele Trust Fund/Solepilo
      Community Health Centre/Ithuseng Community Health Program and Winter School
      Projects).
• Mobilisasie/bemagtiging deur arbeid
    ➢ Werkers gemobiliseer om vakbonde te stig.
    ➢ Swartbewussyn het gelei tot die stigting van die Black Allied Workers Union
      (BAWU) – werkerstakings in Durban in 1973).
• Dood van Biko (1977) in polisie-aanhouding.
• 19 Oktober 1977 –verbod teen 19 organisasies wat in lyn is met Swartbewussyn
• Mobilisasie deur media
    ➢ Media wat die Swartbewussyn -filosofie goedgesind was, bv. The World en The
      Weekend World koerante, was gesluit.
(Enige ander relevante antwoord)

SLOT:

Kandidate moet hul argument met ŉ relevante gevolgtrekking verbind.                       [50]

                                             22

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
                                                                                    10792/22

VRAAG 5: DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA SUID-AFRIKA EN DIE AANVAARDING
         VAN DIE VERLEDE

[Beplan en konstrueer ŉ argument gebaseer op bewyse deur analitiese en interpretatiewe
vaardighede te gebruik]

SINOPSIS

Kandidate moet krities bespreek hoe leierskap en kompromieë wat deur verskillende
politieke organisasies gemaak is, demokrasie in SA teweeggebring het in die
onderhandelinge wat tussen 1990 – 1994 plaasgevind het.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

INLEIDING

Kandidate moet krities bespreek hoe leierskap en kompromieë deur verskillende politieke
organisasies die verskillende uitdagings hanteer het wat gelei het tot die breuk in die
onderhandelingsproses en watter politieke rolspelers die situasie gered het. Hulle moet
ook aandui hoe hulle hul argumentslyn gaan ondersteun.

UITBREIDING

1989
•    De Klerk kom aan bewind

1990
•    2 Februarie 1990 toespraak (leierskap)
•    Mandela uit die tronk vrygelaat
•    Ontbanning van die politieke en burgerlike organisasies
•    Groote Schuur Minuut (Gesprekke tussen ANC en NP)
•    Geweld in die Vaaldriehoek
•    Pretoria Minuut (kompromie)

1991
•    Vergadering van politieke partye – KODESA 1 (20 Desember 1991)
•    Verklaring van voorneme - kompromie
•    Voortdurende geweld op pendeltreine aan die Rand

1992
•    Slegs blankes referendum (1992) (De Klerk leierskap)
•    KODESA 2 (2 Mei 1992)
•    Boipatong-slagting en die gevolge daarvan (17 Junie 1992)
•    Rollende massa-optrede deur anti-apartheidsorganisasies om De Klerk se regering
     te dwing om met integriteit te onderhandel. (toets leierskap)
•    Bhisho-slagting (Gqozo) en die uitwerking daarvan op die proses van
     onderhandelinge (7 September 1992)
•    Rekord van verstandhouding – Meyer en Ramaphosa (leierskap, kompromie)

                                              23

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Grade 12 NSC History P2 (Afrikaans) Preparatory 2017 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p2-afrikaans-preparatory-2017-possible-answers/b56c37a4-9f9d-40b7-85e7-9f238ccd5f5c) — History · Memo · 2017 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2022 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2022-afrikaans/f20bbeea-9bf0-4364-87d6-36ff16bead78) — History · Addendum · 2022 · Afr
- [Gr12 History P2 (Afrikaans) 2021 Preparatory Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr12-history-p2-afrikaans-2021-preparatory-question-paper/24930935-0ad6-40fc-af9d-2565f340cb01) — History · QP · 2021 · Afr
- [Grade 12 NSC History P2 (Afrikaans) X10 2019 Preparatory Examination Addendum](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p2-afrikaans-x10-2019-preparatory-examination-addendum/4c8825cb-7328-4a35-b4a2-21579182a6ed) — History · Addendum · 2019 · Afr
- [Gr12 History P1 (Afrikaans) 2021 Preparatory Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr12-history-p1-afrikaans-2021-preparatory-question-paper/9c825710-3cb6-41a5-83f1-ec4a4f9c153e) — History · QP · 2021 · Afr
- [Grade 12 NSC History P1 (Afrikaans) X10 2019 Preparatory Examination Addendum](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p1-afrikaans-x10-2019-preparatory-examination-addendum/4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995) — History · Addendum · 2019 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
