# Economics Grade 9 Gauteng November 2019 Memo (English)

> Grade 9 Economics memorandum from the Gauteng November Exam 2019 (English), 15 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-english-november-2019-possible-answers/1de1e2d8-90f7-4dd2-908e-7baa73bef911
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Economics
- Grade: Grade 9
- Language: English
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: Gauteng November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 9](https://www.hlayiso.com/library/grade-9) › [Economics](https://www.hlayiso.com/library/grade-9/economics) › [Economics Grade 9 Gauteng November 2019 Memo (English)](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-english-november-2019-possible-answers/1de1e2d8-90f7-4dd2-908e-7baa73bef911)

## About this document

Economics · Grade 9 · Gauteng November Exam · 2019 · English. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

GAUTENG DEPARTMENT OF EDUCATION
             GAUTENGSE DEPARTEMENT VAN ONDERWYS

                          PROVINCIAL EXAMINATION
                            PROVINSIALE EKSAMEN

                                    NOVEMBER 2019
                                   GRADE / GRAAD 9

                  ECONOMIC AND MANAGEMENT SCIENCES/
                 EKONOMIESE- EN BESTUURSWETENSKAPPE

                MARKING GUIDELINES / NASIENRIGLYNE

15 pages / bladsye

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 2

Economic and Management Sciences/Grade 9      2                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

SECTION A / AFDELING A
QUESTION 1 / VRAAG 1

1.1     TRUE OR FALSE / WAAR OF ONWAAR

        1.1.1      True / Waar 
        1.1.2      False / Onwaar
        1.1.3      True / Waar
        1.1.4      False / Onwaar 
        1.1.5      True / Waar                                                              (10)

1.2     FILL IN THE MISSING WORD / VUL DIE ONTBREKENDE WOORD IN

        1.2.1      Market / mark 
        1.2.2      COSATU / Congress of South African Trade Unions 
        1.2.3      Trading Stock / Handelsvoorraad 
        1.2.4      Tertiary sector / tersiêre sektor 
        1.2.5      Expense / Uitgawe                                                        (10)

1.3     MATCHING COLUMN A WITH COLUMN B / PAS KOLOM A BY KOLOM B

        1.3.1      J 
        1.3.2      I 
        1.3.3      H 
        1.3.4      G 
        1.3.5      F 
        1.3.6      E 
        1.3.7      D 
        1.3.8      C 
        1.3.9      B 
        1.3.10     A                                                                        (20)

1.4     MULTIPLE CHOICE / MEEVOUDIGEKEUSE-VRAE

        1.4.1      B 
        1.4.2      D 
        1.4.3      A 
        1.4.4      D 
        1.4.5      B 
        1.4.6      A 
        1.4.7      D 
        1.4.8      C 
        1.4.9      C 
        1.4.10     A                                                                        (20)

                                        TOTAL SECTION A / TOTAAL AFDELING A:                    60

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 3

Economic and Management Sciences/Grade 9      3                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

SECTION B / AFDELING B
QUESTION 2 / VRAAG 2

2.1.1   Brazil / Brasilië; Russia / Rusland; India / Indië; China      (any / enige 2)        (2)

2.1.2   Mixed economic system / gemengde ekonomiese stelsel                                    (1)

        A mixed economic system is a mixture of private and government control of
        the economy.  It is a combination of planned and market economy.
        The government provides the framework in which the economy exists, e.g.
        laws and infrastructure. 
        Ownership of natural resources are shared between individuals and
        government.  Entrepreneurs decide what to produce.

        ŉ Gemengde ekonomie is ŉ kombinasie van privaat en staatsbeheer oor
        die ekonomie.
        Dit is ŉ kombinasie van ŉ beplande en ŉ markekonomie.
        Die regering voorsien die raamwerk waarin die ekonomie bestaan, bv.
        wette en infrastruktuur.
        Hier word ekonomiese besluite deur die staat sowel as individue en
        besighede geneem wat die grond en natuurlike hulpbronne besit.
        Entrepreneurs besluit wat om te produseer
                                                                  (any 4 / enige 4)             (4)

2.1.3   Planned / closed economies – Beplande / Geslote ekonomie

                      ADVANTAGES                                DISADVANTAGES
        The government strives for economic            Production is less efficient. This
        equality by directing resources to areas       happens at the expense of the
        where they are really needed.                consumer. 

        The government focuses on social needs         Government is slow to adapt to
        and this results in basic needs of citizens    change. 
        being satisfied.
                                                       There is no incentive for people to do
        Welfare of all citizens are seen as more       their jobs well.
        important than production and profit.
                                                       There is no freedom of choice for
        A stable closed economic system with           consumers.
        little / no economic unrest.
                                                       Directing what consumers want does
        They can stimulate growth in the industry      not always work.
        because the government doesn’t have to
        wait for capital to accumulate before it       It is difficult to motivate workers to
        makes investments in heavy industry.           excel.

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 4

Economic and Management Sciences/Grade 9      4                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

                                                       It is impossible for the government to
                                                       replace the decision – making
                                                       capabilities of the private sector.

                                                       Limits economic growth as there are
                                                       no entrepreneurs.

                                                       The lack of profit motive results in
                                                       less competitive and therefore less
                                                       productive economy.

                                                       No competition results in a reduced
                                                       amount of new product development
                                                       and improvements.
                       VOORDELE                                      NADELE
        Die regering strewe na ekonomiese              Produksie is minder doeltreffend. Dit
        gelykheid deur ekonomiese hulpbronne           gebeur ten koste van die
        na spesieke gebiede aan te wys waar dit        verbruiker.
        benodig word.
                                                       Die regering se stesel is onbuigsaam
        Die regering sien om na die welstand van       / traag en kan nie vinnig by
        al die landsburgers en dit lei tot die         verandering aanpas nie. 
        bevrediging van hulle basiese
        behoeftes                                    Dit is moeilik om werkers te motiveer
                                                       om te presteer.
        Fokus word geplaas op die welstand van
        die burgers en nie op produksie en winste Geen vryheid van keuse oor watter
        nie.                                      produkte om te koop vir die
                                                  verbruikers nie.
        ŉ Stabiele / geslote ekonomie met min of
        geen ekonomiese onstabiliteit.            Dit is onmoontlik vir die regering om
                                                  die besluitnemings- vermoëns van die
        Groei kan gestimuleer word want die       privaatsektor te vervang.
        regering hoef nie te wag vir
        kapitaalopeenhoping voordat ŉ belegging Dit lei tot ŉ nie-mededingende
        in swaar industrieë gemaak kan word nie. ekonomie.

                                                       Beperk ekonomiese groei omdat daar
                                                       geen entrepreneurs is nie.

                                                       Gebrek aan kompetisie lei daartoe
                                                       dat die ekonomiese groei en
                                                       vernuwing van produkte beperk word.
        Any / enige 2                                  Any / enige 2

                                                                (4 x 2)   (any / enige 4)       (8)
                                                                                              (15)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 5

Economic and Management Sciences/Grade 9      5                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

2.2.1   No./nr. 2 – Households / Huishoudings
        No./nr. 4 – Businesses / Besighede                                                     (2)

2.2.2   Provide services in exchange for labour to businesses 
        They spend money when they buy goods and services from the business
        sector. They pay taxes to the government from their wages and salaries.
        They receive some public goods and services from the government.
        Businesses provide goods and services from the primary and secondary
        sector to households. Businesses pay for the factors of production that
        belong to the households. Business and households pay taxes to
        government to provide goods and services.

        Voorsien arbeid aan besighede in ruil vir salarise en lone. Hulle bestee
        geld as hulle goedere en dienste koop wat hulle in die sakesektor wil hê. 
        Betaal belasting aan die regering op hul lone en salarisse. Hulle ontvang ŉ
        paar publieke goedere en dienste van die regering. Besighede voorsien
        goedere en dienste aan huishoudings vanaf die primêre en sekondêre
        sektor.  Besighede betaal vir die produksiefaktore wat aan huishoudings
        behoort. Besighede en huishoudings betaal die regering om dienste en
        goedere te verskaf.
                            (any 4 relevant answers / enige 4 relevante antwoorde)              (4)

2.2.3   Electricity / Elektrisiteit,  Infrastructure / Infrastruktuur, 
        Education / Onderwys, Health care / Gesondheisdienste,
        Safety / Veiligheid, Transport / Vervoer, Water and Sanitation /
        Water en Sanitasie
                                (any 2 relevant answers / enige 2 relevante antwoorde)          (2)

2.2.4   Household will earn less income and will spend less on goods and
        services.Transport and fuel prices will increaseBusinesses will
        increase their prices will result in households not being able to afford it. 
        Unemployment will increase since businesses will not be able to afford to
        pay salaries / wages. Increase in the price of all expenses (transport and
        fuel) Government usually increases their prices of services (water and
        electricity) to households. More people will apply for social grants.

        Huishoudings sal minder inkomste verdien en sal minder spandeer op
        goedere en dienste.  Verhoging in die prys alle uitgawes (brandstof en
        vervoer edm). Besigheide gaan hulle pryse verhoog wat huishoudings
        nie kan bekostig nie.  Werkloosheid sal verhoog want besighede kan dit
        nie meer bekostig om salarisse en lone te betaal nie. Die regering
        vermeerder hul pryse van dienste (water en elektrisiteit) aan huishoudings.
        Meer mense gaan aansoek doen vir maatskaplike toelae.
                     (Any relevant answers / enige relevante antwoorde) (3 x 2)                (6)
                                                                                              (14)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 6

Economic and Management Sciences/Grade 9      6                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

QUESTION 3 / VRAAG 3

3.1    Provide a safe environment  provide uniform or protective clothing 
       Increase their health benefits and pension benefits / improve working
       conditions  Reduce overtime hours  implement labour laws  provide
       transport for overtime  provide training on new technology  appoint
       additional staff by filling vacant posts  higher salaries on public holidays.

       Voorsien ŉ veilige omgewing  voorsien beskermde uniform  verhoog die
       gesondheidsvoordele en pensionvoordele  verbeter werksomstandighede
       verminder ure van oortyd  implementer arbeidswette  voorsien vervoer vir
       oortyd  voorsien opleiding op nuwe tegnologie  stel addisionele werkers
       aan deur vakante poste te vul  verhoogde salaris op publieke
       vakansiedae.
                                          (any 2 relevant answers/ enige 2 relevant)            (2)

3.2    When members are happy they will increase the productivity of the
       business.  Ensure that targets and time frames are met.  Business
       profits will decrease when they pay penalties. Members can damage the
       equipment / machinery in the business if their demands are not met and
       cause more expenses. This can result in industrial action which will create
       instability for investors. Safety hazard with protest action which can lead to job
       losses in the businesses and even closure of the business.

       As werkers gelukkig is sal dit produktiwiteit by die besigheid verhoog.
       Werkers sal verseker dat teikens en tydraamwerke bereik word.  Winste
       sal verminder as besighede boetes moet betaal. Lede kan die toerusting /
       masjiene beskadig en dit kan meer skade veroorsaak as daar nie aan hul eise
       voldoen word nie. Industriële aksie kan lei tot onstabilitiet vir die beleggers.
       Veiligheidsgevare kan lei tot werksverliese in die besighede en selfs sluiting
       van die besighede.
                                                                         (any 2 / enige 2)      (4)

3.3    Representing members during disciplinary hearings.
       Offer training and development to members with the intention of improving
       their skills. Acting as an intermediary between employees and employers in
       resolving workplace disputes.  Negotiate for better working conditions and
       wages increases.  Trade unions represent workers in the collective
       bargaining process.  If necessary trade unions organise industrial action
       such as pickets and strikes. Provides legal information and advice to
       members about South African labour legislation. Negotiate with employers to
       improve their members’ working conditions. Try to attract new trade union
       members.
       Not to force anyone into joining a trade union. Make decisions based on a
       secret vote by all their members. Ensure that all industrial action is peaceful
       and lawful. Make reasonable demands on the employers. Must help to bring
       about peaceful workplaces.

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 7

Economic and Management Sciences/Grade 9      7                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

        Verteenwoordig lede tydens dissiplinêre verhore.  Bied opleiding en
        ontwikkeling aan lede met die doel om hul vaardighede te verbeter.
        Tree op as tussenganger tussen werknemers en werkgewers in die
        oplossing van geskille in die werkplek.Onderhandel vir beter
        werksomstandighede en lone.  Vakbonde verteenwoordig werkers in die
        kollektiewe bedingingsproses.  / Indien nodig organiseer vakbonde
        industriële aksies soos stakings en protesaksies. Regsadvies aan lede oor
        Suid-Afrikaanse arbeidswetgewing te gee. Werkgewers onderhandel om
        hul werksomstandighede te verbeter. Probeer om nuwe lede te lok.
        Niemand mag gedwing word om by ŉ vakbond aan te sluit nie. Besluite
        neem op grond van ŉ geheime stemming deur al hul lede. Verseker dat
        alle industriële optrede vreedsaam en wettig is. Moet redelike eise aan die
        werkgewers stel. Moet help om vreedsame werkplekke te bewerkstellig.
                                                                      (any / enige 5)          (5)
                                                                                              (11)

                                        TOTAL SECTION B / TOTAAL AFDELING B:                    40

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 8

Economic and Management Sciences/Grade 9      8                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

SECTION C / AFDELING C
QUESTION 4 / VRAAG 4

4.1    TRIAL BALANCE OF MUFASA TRADERS ON 30 NOVEMBER 2019/
       PROEFBALANS VAN MUFASA HANDELAARS OP 30 NOVEMBER 2019
       Balance sheet account section /         Folio  Debit /    Credit /
       Balansstaatrekeninge afdeling                  Debiet     Krediet
       Capital / Kapitaal                      B1             360 840     (2)
       Drawings / Ontrekkings                  B2     4 160 
       Land & Buildings / Grond en Geboue      B3     192 000
       Equipment / Toerusting                  B4    24 800 
       Vehicles / Voertuie                     B5     134 000
       Trading Stock / Handelsvoorraad         B6    18 300 
       Debtors' Control / Debiteurekontrole    B7     6 420                (4)
       Bank                                    B8      26 420
       Creditors' Control / Krediteurekontrole B9                    19 600
                                                                           (1)
       (1 mark for all Balance Sheet accounts
       with folio numbers / 1 punt vir alle
       Balanstaatrekeninge met folio nommers)

       Nominal account section /
       Nominale rekeninge afdeling
       Sales / Verkope                              N1                          220 000 
       Cost of sales / Koste van Verkope            N2         170 000
                                                                     
       Rent Income / Huurinkomste                   N3                              35 000
       Stationery / Skryfbehoeftes                  N4         3 100 
       Water & Electricity / Water en               N5        14 800 
       Elektrisiteit
                                                                                               (6)
       Salaries / Salarisse                         N6        40 000 
       Insurance / Versekering                      N7         1 440 
                                                                                              (1)
       (1 mark for all Nominal accounts with
       folio numbers / 1 punt vir alle
       Nominalerekeninge met folionnommers)
                                                             R635 440 R635 440               (2)
                                                                          Method mark /
                                                                          Metodepunt
                                                                          Total / Totaal
                                                           2 marks if its correct amount
                                                           and 1 mark is the amounts are
                                                           the same but incorrect /
                                                           2 punte as die bedrag korrek is
                                                           en 1 punt as die bedrag
                                                           dieselfde maar verkeerd is.
       Marks are allocated only to accounts that are highlighted. /
       Punte word net toegeken vir die vetgedrukte rekeninge.
                                                                                         (16)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 9

Economic and
Economic and Management
             Management Sciences/Grade
                          Sciences/Grade 99   2                              9 GP/November 2019                                       GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad   9                           Marking
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne    Guidelines/Nasienriglyne

QUESTION 5 / VRAAG 5
JOURNALS / JOERNALE

5.1 CASH RECEIPTS JOURNAL OF DAVID TRADERS FOR SEPTEMBER 2019 /
    KONTANTONTANGSEJOERNAAL VAN DAVID HANDELAARS VIR SEPTEMBER 2019
    Doc     Day / Details /    Fol Analysis      Bank  Sales/   Cost of  Debtors'      SUNDRY ACCOUNTS/
    No.     Dag   Besonderhede     of receipts /       Verkope Sales /   Control /     DIVERSE REKENINGE
    Dok nr.                        Ontleding                    Koste    Debiteure Amount / Fol Details /
                                   van                          van      kontrole  Bedrag       Besonderhede
                                   Ontvangste                   Verkope
    CRR     10    Sales /               14 800          14 800 11 840
    KRR           Verkope                                            
    105           R. Randall   D2        4 600 19 400                      4 600
                                                                                                                                                         (6)

5.2 CASH PAYMENTS JOURNAL OF DAVID TRADERS FOR SEPTEMBER 2019/
    KONTANTBETALINGSJOERNAAL VAN DAVID HANDELAARS VIR SEPTEMBER 2019
    Doc     Day / Name of     Fol Bank Trading  Wages / Creditors'                                                 SUNDRY ACCOUNTS /
    No. /   Dag   payee /              Stock /  Lone    Control /                                                  DIVERSE REKENINGE
    Dok nr.       Naam van             Handels          Krediteure Amount /                                         Fol Details /
                  begunstigde          voorraad         kontrole   Bedrag                                               Besonderhede

     305       11       Cash /                 1 810                        810                          1 000       Cash float /
                        Kontant                                                                                      Wisselgeld 
     306       15       Masimino          C2    8 300                                   8 300
                        Traders/
                        Handelaars                                                                                                                         (7)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                            Please turn over/Blaai om asseblief
Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                                                                                     Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 10

Economic
Economic and
         and Management
             Management Sciences/Grade
                          Sciences/Grade 99    3                             10 GP/November 2019                                        GP/November 2019
Ekonomiese-
Ekonomiese- en
            en Bestuurswetenskappe/Graad
               Bestuurswetenskappe/Graad 99 Marking Guidelines/Nasienriglyne
                                                                        Marking Guidelines/Nasienriglyne

5.3     CREDITORS' JOURNAL OF DAVID TRADERS FOR SEPTEMBER 2019/
        KREDITEURE JOERNAAL VAN DAVID HANDELAARS VIR SEPTEMBER 2019
        Doc Day / Name of creditor / Fol Creditors' Trading  Equipment / Stationery /                                SUNDRY ACCOUNTS /
        No / Dag   Naam van              control /  stock /  Toerusting  Skryf-                                       DIVERSE REKENING
        Dok        krediteur             Krediteure Handels-             behoeftes
        Nr.                              kontrole   voorraad
                                                                                                                 Amount / Folio    Details /
                                                                                                                 Bedrag            Besonderhede
        101    4         Nyla Wholesalers C1           10 600               10 120                     480
                         Groothandelaars                  
       102 27            NYC Wholesalers C3          6 840       6 840 
                         Groothandelaars                                                                                                                   (7)
 Method mark: if it is the same amount even if it’s incorrect / give 1 mark
 Metodepunt: as dit dieselfde bedrag is al is dit verkeerd / gee 1 punt
5.4    DEBTORS' JOURNAL OF DAVID TRADERS FOR SEPTEMBER 2019 /
       DEBITEUREJOERNAAL VAN DAVID HANDELAARS VIR SEPTEMBER 2019

        Doc No /     Day /    Name of debtor /           Fol    Sales /        Cost of sales /
        Dok No.      Dag      Naam van debiteur                 Verkope        Koste van verkope

        76           3        G. Huluma                  D1     1 300         1 040

                                                                                                           (3)

                                                                                                                                                         (23)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                             Please turn over/Blaai om asseblief
Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                                                                                     Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 11

Economic and Management Sciences/Grade 9                                     11                                                   GP/November 2019
Economic and Management Sciences/Grade 9      2                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9                             Marking Guidelines/Nasienriglyne
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

QUESTION 6 / VRAAG 6

GENERAL LEDGER OF RABADA TRADERS / ALGEMENE GROOTBOEK

BALANCE SHEET ACCOUNT SECTION / BALANSTAATREKENING AFDELING

6.1    DEBTORS CONTROL / DEBITEUREKONTROLE
       2019 1   Balance / b/d / 20 800 2019                       31    Debtors'    DAJ          1 800 
       Oct /    Saldo     a/b           Oct /                            allowance /
       Okt                              Okt                              Debiteure-
                                                                         afslag 
                31    Sales/         DJ    13 500                       Bank       CRJ /        23 500 
                      Verkope                                                       KOJ
                                                                         Balance /   c/d /        9 000 
                                                                         Saldo       o/d
                                           34 300                                                 34 300
       Nov      1     Balance /      b/d / 9 000 
                      Saldo          a/b
                                                                                                              (10)
       Method mark: Same balance amount is brought down as amount carried over
       Metodepunt: Dieselfde bedrag saldo is oorgedra as bedrag wat afgebring is
                                                                                                                                                  (10)

Copyright
 Copyrightreserved/Kopiereg
            reserved/Kopieregvoorbehou
                              voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief                Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 12

Economic and Management Sciences/Grade 9      2                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne
                                                12

6.2     6.2.1     Creditors' Ledger / Krediteuregrootboek 

                  Name of creditor / names of the journals CPJ and CJ /
                  increases in credit column with purchases / decreases in debit
                  column with payments.

                  Naam van ŉ krediteur / name van die joernale is KBJ en KJ /
                  saldo vermeerder in kredietkolom met aankope en verminder in
                  die debietkolom met betalings.
                                                                  (any / enige 1)               (2)

        6.2.2     R 800                                                                        (1)

        6.2.3     CJ / KJ                                                                      (1)

        6.2.4     R1 500                                                                      (2)

        6.2.5     Cheque / tjek                                                                (1)

        6.2.6     Assets decrease (A – R 1000)
                  Bates verminder (B – R1 000) 

                  Liabilities decrease (L – R1 000)
                  Laste verminder (L – R1 000)                                 (2 x 2)       (4)
                                                                                              (11)

                                        TOTAL SECTION C / TOTAAL AFDELING C:                    60

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 13

Economic and Management Sciences/Grade 9      2
                                             13                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

SECTION D / AFDELING D
QUESTION 7 / VRAAG 7

7.1    Services business. He repairs shoes does not sell goods / products
       Diensonderneming. Hy herstel skoene en verkoop geen produkte /
       goedere nie.                                                                          (2)

7.2    R 8 000                                                                               (1)

7.3     Strengths                                  Sterk punte

        Unemployed started his own business        Werkloos begin sy eie besigheid.
        Cash business he could make a              Kontant wat hy ontvang kan sy
        living                                   daaglikse behoeftes voorsien. 
        Many customers that support him            Baie kliënte wat hom ondersteun
        He does repairs well                       Hy maak skoene mooi reg.
        He used his savings to start business      Hy het sy spaargeld gebruik om sy
        High income – makes a profit               besigheid mee te begin.
        Works 6 days every day                     Hoë inkomste – maak ŉ wins.
        Income covered his expenses                Werk 6 dae ŉ week.
        Characteristics of an entrepreneur -       Inkomste dek sy uitgawes.
        Perseverance and dedication.               Goeie karaktertrekke.
                                                   Uitsettingsvermoë en toegewydheid.
                              Any relevant / enige relevante 1      (2)
        Weaknesses                                 Swak punte

        Works from the pavement when                Werk op die sypaadjie as dit reën of
        weather is not favourable, he cannot        weer is ongunstig, kan hy nie werk
        work.                                     nie. 
        Long hours on the pavement.                 Lang ure op die sypaadjie.
        Difficult to start the business with just Moeilik om besigheid the begin met
        R500.                                       R500.
        Risk of using cash daily as he              Risiko van kontant wat hy elke dag
        receives it.                                ontvang.
        No financial records of his budget.         Geen finansiële state of begroting nie.
        No customers / clientele when he
        started business.
                               Any relevant / enige relevante 1     (2)
        Opportunities                               Geleenthede

        He wants to open a shop in town. Beplan om winkel in die stad te
        Expanded his business with support      open.  Besigheid uitbrei as meer
        from customers from various areas.      kliënte hom ondersteun.
                         Any relevant / enige relevante 1     (2)
        Threats                                 Bedreigings

        Other entrepreneurs repairing shoes     Ander entrepreneurs wat ook
        in the area.                          skoene herstel in die gebied. 
                         Any relevant / enige relevante 1      (2)
                                                                          (4 x 2)             (8)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 14

Economic and Management Sciences/Grade 9    143                                GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

7.4    A cover page Executive summary Description of the business  (main
       aim, short and long term goals, vision and mission statement, nature of
       business operations e.g. Selling furniture SWOT analysis the name of
       owner.
       Marketing plan Financial plan Operating plan Additional Information
       Management plan Production plan

       ŉ Voorblad opsomming  Beskrywing van die onderneming (hoofdoel,
       kort- en langtermyn doelwitte , visie en missieverklaring, aard van die
       sakebedrywighede, bv. Die verkoop van meubels) SWOT-analise naam
       van eienaar Bemarkingsplan Finansiële plan Bedryfsplan Bykomende
       inligting Bestuursplan Produksieplan
                                                                    (any / enige 3)           (3)

7.5    Show how much money he will use as capital to start the business with.
       Indicate differences between his fixed and variable costs Break-even
       points show how many goods he has made and sold to break even 
       Percentage to ensure that he makes a profit (Mark-up %) Profit of
       percentage that he makes in the business

       Dui aanvangskoste aan hoeveel kapitaal is gebruik om besigheid te
       begin Dui aan die verskil tusssen vaste en veranderlike koste 
       Gelykbreekpunte dui aan hoeveel goedere hy gemaak het en produseer en
       hoeveel verkoop is winsgrens op verkope verseker dat daar ŉ wins op
       verkope is. Die besigheid se persentasie wins
                                                          (any / enige 3) (3 x 2)             (6)

7.6    Mass production is a system where a high number of the same goods are
       produced.
       Masssaproduksie is ŉ stelsel wat gebruik word om ŉ groot hoeveelheid
       (massa) produkte te vervaardig wat dieselfde is. 

       Job production is used to produce goods once-off that are different /
       not the same. 
       Taakproduksie is wanneer besighede eenmalige produkte wat almal
       verskillend is produseer.                                           (2 x 2)          (4)
                                                                                             (24)

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                           Please turn over/Blaai om asseblief

### Page 15

Economic and Management Sciences/Grade 9     15
                                              4                                 GP/November 2019
Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe/Graad 9 Marking Guidelines/Nasienriglyne

QUESTION 8 / VRAAG 8

8.1     8.1.1    Human resource management / Die menslike – hulpbronne
                 bestuursfunksie

        8.1.2    Risk management function / Risikobestuursfunksie 

        8.1.3    Marketing function / Bemarkingsfunksie 

        8.1.4    Financial function / Finansiële funksie 

        8.1.5    Public relations function / Die openbare betrekkinge funksie
                                                                             (5 x 2)          (10)
8.2

                   Sector/Sektor                         Skills / Vaardighede
       Tertiary / tersiêr                     Highly educated – degrees and highly
                                               skilled workers for specialized
                                               services /
                                               Hoë vlak van opleiding graad en hoë
                                               vaardigheidsvlakke vir spesiale
                                               dienste
       Secondary / sekondêr                   Semi-skilled workers with basic
                                               schooling /
                                               Semi-geskoolde werkers met basiese
                                               onderwys opleiding
       Primary / Primêr                       Unskilled / lack of skills low levels of
                                               skills /
                                               Ongeskoold / gebrek of lae vlakke
                                               van vaardighede
                                                                                  (3 x 2)      (6)
                                                                                              (16)

                                        TOTAL SECTION D / TOTAAL AFDELING D:                    40
                                               GRAND TOTAL / GROOTTOTAAL:                      200

Copyright reserved/Kopiereg voorbehou                            Please turn over/Blaai om asseblief

## Related documents

- [Gr9 EMS (English) November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-english-november-2019-question-paper/90cceda7-301b-44f4-8bf9-9d07dad31eca) — Economics · QP · 2019 · Eng
- [Gr9 EMS (English) June 2019 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-english-june-2019-answer-book/0da059f8-83f2-42f2-a65d-0ce0fd4daad1) — Economics · Addendum · 2019 · Eng
- [Gr9 EMS (English) June 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-english-june-2019-question-paper/adf8410a-7c51-4458-88d4-31ffb7da3fd6) — Economics · QP · 2019 · Eng
- [Gr9 EMS P1 (English) November 2021 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p1-english-november-2021-answer-book/93439504-b148-42b8-b286-6b87138cfdb6) — Economics · Addendum · 2021 · Eng
- [Gr9 EMS P2 (English) November 2021 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p2-english-november-2021-answer-book/250d001d-cf8a-4afd-b412-8d0bc12592b6) — Economics · Addendum · 2021 · Eng
- [Gr9 EMS P2 (English) November 2021 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p2-english-november-2021-question-paper/d3907519-cfbf-4a3a-8354-92e30e77501a) — Economics · QP · 2021 · Eng

## More from Grade 9 Economics

- [Gr 9 EMS P1 (English) June 2024 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/gr-9-ems-p1-english-june-2024-answer-book/df1732e7-fded-47a6-b7fe-d2c2966f46b0) — Addendum · 2024 · Eng
- [Gr 9 ECO P2 (English) June 2023 Answerbook](https://www.hlayiso.com/library/gr-9-eco-p2-english-june-2023-answerbook/77100f24-5f6c-4432-a2be-bc7fec5b0498) — Addendum · 2023 · Eng
- [Gr9 EMS P1 (ENG) June 2022 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p1-eng-june-2022-answer-book/333eb81a-dd95-4add-b7b0-39f2fb139f0f) — Addendum · 2022 · Eng
- [Gr9 EMS P2 (ENG) June 2022 Answer Book](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p2-eng-june-2022-answer-book/7ab16cfe-bbdf-4c71-93a2-21ce0bc2dcc9) — Addendum · 2022 · Eng
- [Gr9 EMS P1 (ENG) June 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p1-eng-june-2022-question-paper/961d64e2-ebd9-42af-b57c-f56fdc92b9c7) — QP · 2022 · Eng
- [Gr9 EMS P2 (ENG) June 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr9-ems-p2-eng-june-2022-question-paper/a91b5a9a-c90c-4cff-9230-efd5631f04f4) — QP · 2022 · Eng

## Collection

- [Grade 9 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-9/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
