# Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo > Grade 12 Afrikaans HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2023, 54 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available. - Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-afrikaans-hl-2023-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-afrikaans/1e434c13-f247-4598-89b2-3e1af0f5591d - Updated: 2026-09-28 - Subject: Afrikaans HL - Grade: Grade 12 - Language: Afrikaans - Document type: Memorandum - Year: 2023 - Exam period: NSC June Exam - Paper: 2 - Curriculum: CAPS - Pages: 54 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Afrikaans HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/afrikaans-hl) › [Afrikaans HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-afrikaans-hl-2023-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-afrikaans/1e434c13-f247-4598-89b2-3e1af0f5591d) ## About this document Afrikaans Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · Afrikaans. Memorandum, 54 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN AFRIKAANS HUISTAAL V2 2023 NASIENRIGLYNE PUNTE: 80 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 52 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 2 Afrikaans Huistaal/V2 2 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne RIGLYNE VIR NASIENERS 1. Indien 'n kandidaat meer as die verlangde getal vrae gedoen het, word net die eerste antwoord/respons nagesien. (Die kandidate mag nie die opstelvraag en die kontekstuele vraag oor dieselfde genre beantwoord nie.) 2. Indien 'n kandidaat in AFDELING A al vier vrae oor die gesiene gedigte beantwoord het, word die eerste twee gedigte se antwoorde nagesien. 3. Indien 'n kandidaat in AFDELING B en C twee kontekstuele vrae of twee literêre opstelle beantwoord het, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. Indien 'n kandidaat al vier die vrae in AFDELING B en C beantwoord het, word die eerste antwoord in elke afdeling nagesien mits een kontekstuele vraag en een opstelvraag beantwoord is. 4. Indien 'n kandidaat twee antwoorde gee en die eerste antwoord is verkeerd, maar die tweede antwoord is reg, word die eerste antwoord nagesien en die tweede antwoord word geïgnoreer. 5. Indien antwoorde verkeerd genommer is, word die antwoorde volgens die nasienriglyne nagesien. 6. Taalfoute by kontekstuele vrae word nie gepenaliseer nie. Indien 'n spelfout die betekenis van die antwoord beïnvloed, word dit verkeerd gemerk. Indien die spelfout nie die betekenis van die antwoord beïnvloed nie, word dit as korrek beskou. 7. Opstelvrae: Indien die literêre opstel korter as die verlangde lengte is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie omdat hy/sy hom-/haarself gepenaliseer het. Indien die literêre opstel te lank is, assesseer dit op meriete en bespreek dit met die senior nasiener. Die nasienriglyne is slegs 'n riglyn, daarom moet ander relevante inhoud as korrek beskou word. Gebruik die aangehegte rubrieke om die opstelvrae na te sien. 8. Kontekstuele vrae: Indien 'n kandidaat nie aanhalingstekens gebruik waar 'n vraag dit vereis nie, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. 9. Vir oop vrae word geen punte toegeken vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE. Die rede/motivering moet oorweeg word. 10. Geen punte word vir WAAR/ONWAAR of FEIT/MENING toegeken nie. Die rede/motivering/bewys verdien die punt. 11. Moenie woorde nasien nie; sien betekenis na. 12. Vir hierdie eksamen geld die volgende eksamenriglyne vir die opstelvraag:  Lees die opstelvraag die eerste maal en toon die reeks treffende argumente met die ooreenstemmende kode aan.  'n Reeks treffende argumente is stellings wat met: o relevante verduideliking gemotiveer word./ o korrekte, gepaste aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word./ o geparafraseerde aanhalings uit die roman/drama/gedig gemotiveer word.  'n Treffende argument is nie noodwendig in die formaat punt, verduideliking én illustrasie nie.  Lees die opstelvraag 'n tweede maal om die struktuur en taal te assesseer. Taalfoute word met onderstreping aangedui. Die aantal kodes in die opstelvraag word nie getel om 'n bepaalde punt by inhoud toe te ken nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Afrikaans Huistaal/V2 3 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING A: GEDIGTE VRAAG 1: LITERÊRE OPSTEL Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte ASSESSERINGSRUBRIEK VIR LITERÊRE OPSTEL – HUISTAAL: POËSIE nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie.  Nasienriglyn by Vraag 1:  Vir uitsonderlike inhoud sal die kandidaat minstens 1 van elk aanbied, m.a.w. minstens 1 stylfiguur, 1 retoriese middel en 1 tipografiese middel.  Kandidaat kan die aspekte in enige volgorde aanbied. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT ONDERSTEUNENDE BEWYS OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Die gedig se twee dele kontrasteer met mekaar wat inhoud betref. In die eerste deel word Van Gogh as sendeling beskryf en die tweede deel handel oor sy belewenis as skilder. In die eerste deel van die Van Gogh was 'n sendeling/'n Versreël 1 en 2: as 'n gedig word Van Gogh se heilige wat misken is. miskende heilige ervarings van mislukkings beskryf. As sendingwerker het hy nie Versreël 1 en 2: vergeefs daarin geslaag om die ellende geveg teen die ellende van die mynwerkers te verbeter nie, al het hy hom aan hulle kant geskaar. Hy kon ook nie die onreg wat Versreël 3 en 4: die onreg in teenoor die mynwerkers en die krotte van die myn, in boeregesinne/verarmdes agterbuurtes en op landerye; gepleeg is, verander nie. Van Gogh se Godsbelewing was Versreëls 4 tot 6: slegs die dat Hy die ellende/pyn/swaarkry pyn en skriklike stryd van veroorsaak. God leer ken, wat mens en boom verknot in Sy kramptrekke Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Afrikaans Huistaal/V2 4 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Die tweede deel van die gedig Van Gogh het die Versreël 9: in aanbidding van dui Van Gogh se ellende/armoede wat hy beleef die son kon verwe, boere, kontrasterende vervuldheid/ het, omskep in kunswerke. wasvrouens en gepynigde sukses as skilder aan. Hy het doodgewone hande- gesigte, arbeid, naamlik om op landerye te werk, in sy skilderye lewe gegee. Hy het God agter/in die Versreël 7 en 8: maar eers natuur/mense beleef eerder as toe jy die koringgerwe in om Hom as die oorsaak van die aanbidding van die son kon ellende te beskou. verwe, In sy skilderkuns kon Van Gogh Versreël 10 en 11: die lewe gee aan die skoonheid wat kantelende landskap in die hy in die natuur/alledaagse lewe snelle ligte geel en groen en gevind het. blou As skilder ervaar Van Gogh 'n Versreël 11 en 12: – alles koorsagtige gejaagdheid om sy met koorsige gevlek tot passie uit te leef om uiting aan branding van die skone kon hierdie nuwe ervaring van verwek, hartstog te gee. As skilder ervaar Van Gogh nie Versreël 13 en 14: toe is Sy meer miskenning nie, maar hartstog eers in jou volbring sukses en beleef hy God se soos groen sipresse tot 'n hartstog in hom wat hy deur sy vlam verwring. skilderye aan ander kan oordra. Beeldspraak versterk die Personifikasie word aangewend Versreël 7 en 8: maar eers gedagte van vervulling in die om die gedagte oor te dra dat toe jy die koringgerwe in tweede gedeelte van die gedig. selfs die natuur lewe in sy aanbidding van die son kon skilderye kry. verwe, Die gedig eindig suksesvol met Versreël 13 en 14: toe is Sy 'n vergelyking om sy belewenis hartstog eers in jou volbring van God se hartstog met groen soos groen sipresse tot 'n sipresse wat soos vlamme vlam verwring. opreik, te vergelyk en die gedagte oor te dra dat Van Gogh vervuldheid ervaar het. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Afrikaans Huistaal/V2 5 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 2: KONTEKSTUELE VRAAG "Nog in my laaste woorde" – NP van Wyk Louw Vraag Antwoord Punt 2.1 "laaste"/"skeemring" 1 2.2 Ja Die spreker beleef sy laaste oomblikke as "bitter", dus onaangenaam omdat hy alleen is  en 'n vrees vir die dood het.  2 Kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 2.3.1 Die dinge wat in 'n mens se lewe onbelangrik is./Die gedagtes is vaag/vaal.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.3.2 Ja Dit ondersteun die ritme/metrum in die versreël.  1 Die kandidaat bied EEN rede vir EEN punt elk aan. Kandidaat kan nie NEE as antwoord aanbied nie. 2.4.1 Metafoor  1 EN Lewenslus/passie/drif 1 Die kandidaat bied enige soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. 2.4.2 Polisindeton  1 2.5 Paarrym  1 2.6. Omdat die geliefde die spreker se lewe so perfek aangevul het, is hy/sy nie bang vir die dood nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Afrikaans Huistaal/V2 6 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: KONTEKSTUELE VRAAG " 'n vigslyer sterf" – Vincent Oliphant Vraag Antwoord Punt 3.1 " 'n"  1 3.2 "stadig"  1 EN "stort"  1 3.3 Ja Die woorde "iets wil huil" roep alreeds emosie op./ Die agteruitgang/lyding van die vigslyer in elk van die volgende aanhalings spreek die leser aan: "bros vel"/"dun seil"/"brose stokke"/ Die onmag van die vigslyer om self hieroor te kommunikeer ("die mond wat iets wil sê") spreek die leser aan./kla die leser aan./wil die leser laat jammer voel vir die vigslyer. OF Nee Die woord "iets" laat die leser voel hy is nie betrokke nie./ Die ontmensliking van die vigslyer met beelde soos "die bros vel"/"brose stokke"/"die mond" neem emosie weg./maak dat die leser onsimpatiek bly.  2 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 3.4 Deur alleenplasing van "die lyf"/die kort versreël word die liggaamlike/fisiese agteruitgang by die vigslyer versterk.  1 3.5 Dit dui daarop dat die dood nader kom./dat die vigslyer besig is om dood te gaan.  EN 1 "sterf" (in die titel) sluit by "stof"/die sterwende vigslyer aan.  1 "sag gaan" (versreël 15) is 'n eufemisme vir sterf/beteken om te sterf, wat by "stof 1 word" aansluit.  3.6 Die vigslyer smag na begrip.  1 Die kandidaat kan 'n soortgelyke antwoord aanbied. [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Afrikaans Huistaal/V2 7 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: KONTEKSTUELE VRAAG "oupa Thomas Daniel Granfield" – Ronelda Kamfer Vraag Antwoord Punt 4.1 In versreël 1 gebruik sy slegs "oupa Thomas" omdat dit op haar persoonlike verhouding met hom dui, maar in die titel gebruik sy haar oupa se volle name omdat sy die gedig aan hom opdra./sodat die gedig 'n verdere biografiese inslag het.  1 Kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat moet beide kante van die verskil vir EEN punt aandui. 4.2 Die ma was nie ingestel daarop dat haar oupa se dood haar so intens sou aanraak nie./het nie daaraan gedink dat sy eintlik ook die nuus sou wou hoor nie./dat hierdie nuus so 'n traumatiese effek in haar lewe sou gehad het nie.  1 4.3 Ja Sy was "okay", want sy het met haar lewe aangegaan./ Sy het hierdie gedig ter herinnering aan die oupa geskryf./poësiebundels gepubliseer./ Sy het hom nooit vergeet nie, want sy het hom op sy verjaarsdag onthou.  3 Kandidaat bied enige DRIE redes/beloftes vir EEN punt elk aan. 4.4 Versreël 24: vergelyking en versreël 30: metafoor 1 EN Omdat vlermuise met die dood geassosieer word, beklemtoon die herhaling van die beeld die spreker se intense gevoel van naderende onheil./onsekerheid.  1 4.5 Ja Die afwesigheid van leestekens/vaste strofebou versterk die gedagte dat emosies nie beheer kan word na trauma of 'n geliefde se dood nie.  1 Die afwesigheid van leestekens/vaste strofebou sluit aan by die onkeerbaarheid/ongestruktureerdheid/wisselvalligheid van herinneringe/gedagtes oor die gestorwene.  1 Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 4.6 Ja Mense/kinders moet steeds die dood/verlies van 'n geliefde verwerk./beleef die verlies van 'n geliefde so intens./traumaties./emosioneel. OF Nee Nie alle mense/kinders hanteer afskeid/verlies/trauma so dramaties/in oordrewe vorm nie./Baie mense het nie meer so 'n spesiale verhouding met hulle oumas/oupas nie.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. [10] EN Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Afrikaans Huistaal/V2 8 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne ONGESIENE GEDIG (VERPLIGTEND) VRAAG 5: KONTEKSTUELE VRAAG "Vieruur in die môre" – Pieter Hugo Vraag Antwoord Punt 5.1 Die spreker en die donkie is albei dié tyd van die nag wakker./alleen.  1 5.2 Droefgeestigheid/troosteloosheid/melancholie  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. EN Omdat die spreker eensaam/melancholies voel, verlang hy/sy na die aangesprokene;  gevolglik stuur hy/sy 'n boodskap aan die aangesprokene.  2 5.3 Assonansie/aa-assonansie  1 5.4.1 Metafoor  1 EN Die spreker en die geliefde/aangesprokene voel asof hulle bymekaar is./soos sterre in die ruimte verenig is./word./nie meer alleen nie, maar herenig.  1 5.4.2 Koeplet  1 EN Ja Dit sluit by die woord "twee" aan./ Dit ondersteun die spreker en geliefde wat twee/herenig/saam is.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 5.5 Ja. Die gebruik van die woord "ook" suggereer die hereniging wat in die slotstrofe gevind word.  1 Die kandidaat bied 'n soortgelyke antwoord vir EEN punt aan. Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. [10] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Afrikaans Huistaal/V2 9 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne AFDELING B: ROMAN Beantwoord EEN vraag. VRAAG 6: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – OPSTELVRAAG Hierdie vraag word aan die hand van die aangehegte RUBRIEK VIR DIE NASIEN VAN DIE OPSTELVRAAG VIR DIE ROMAN EN DRAMA nagesien. LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKSTE TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Iris sprei haar vlerke deur vir Iris sien die kuier as 'n Bl. 86: "Ek weet wat ek doen en Peter in New York te gaan geleentheid tot 'n nuwe ervaring. ek wou buitendien altyd oorsee kuier waar sy stelselmatig gegaan het." van 'n naïewe meisie tot 'n volwasse vrou, wat vir Vir Iris word dit 'n moontlike Bl. 105: "Maar as ek in my haarself kan dink en besluite blomoomblik, iets wat sy beslis hotelkamer bly sit, gaan ek niks neem, verander. moet aanpak./Iris worstel met ervaar nie. Nie goed of sleg nie. haar identiteit/naam en smag na Dan kon ek net sowel by die huis 'n blomoomblik. gebly het. Ek moet iets ondervind wat ek vir Ma-hulle en Johanna kan vertel." Bl. 87: "Ek wil gaan kyk hoe lyk dit daar. Buitendien, ek gaan eers vir Kara kuier. Onthou jy nie wat Ma altyd gesê het nie? 'n Iris blom net een keer per jaar. Ek is aan die oud word en dis tyd dat ek blom." Iris gaan eers Parys toe om Sy word deur 'n gas as 'n model Bl. 93: "Dis waar, weet jy." … vir Kara te gaan kuier – en aangesien en Kara beaam dit; sy "Jy het daardie soort gesig." dit is daar waar haar vertel vir Iris dat sy mooi is. selfbeeld en hoe sy na haar uiterlike kyk, 'n positiewe Sy ervaar vir die eerste keer die Bl. 91: Kara het teruggeleun teen verandering ondergaan. Sy behoefte om in 'n verhouding die kussings en haar hand teen sy ontdek ook 'n diepe verlange soos Kara en Claude te wees wang gehou, 'n gebaar so vol om liefgehê te word. waarbinne iemand, moontlik liefde dat ek vinnig weggekyk het, Peter, vir haar so lief kan wees meteens hol van verlange na soos wat Kara en Claude vir Peter en iemand van my eie om mekaar is. lief te hê. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Afrikaans Huistaal/V2 10 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Iris maak self werklik kennis Die Engel tree vir Iris op as Bl. 100: "Dis so," het die Engel met die Engel in Parys en klankbord/raadgewer/kritikus agter my beaam, maar ek het my ervaar dat hy 'n belangrike sodat sy tot selfinsig kan groei. nie regtig aan hom gesteur nie ..." rol in New York in Iris se Bl. 110: "Oppas!" het die Engel vir selfontdekking/selfinsig my gesis. speel. Bl. 131: "Jy's dwaas," het die Engel met 'n lae stem gesê. Iris leer belangrike lewens- Aanvanklik is die gedagte dat sy Bl. 97: "Sielsallenig in hierdie stad. lesse in New York – ten alleen gaan wees vir haar Wat moet ek doen?" opsigte van haar eie self- opwindend, maar dan raak sy standigheid, maar ook haar beangs daaroor. menseverhoudings. Iris leer by Billy, die taxi- Bl. 105: "En dit bring my terug na bestuurder, dat nie alle mans ver- die man. Jy moet versigtig wees. trou kan word nie. Ek ken hierdie stad. Jy's 'n kind hier. Dis alles goed en wel dat jy wil blom, maar gestel die man spit jou uit?" Billy waarsku Iris oor haar Bl. 107: Billy het my voor die hotel blomtyd, omdat nie alle bolle tot afgelaai, … , en my gemaan om bloei kom nie. weg te bly van vreemde mans. Van die vuurhoutjieman leer sy Bl. 123: "Ek soek nuwes. Elke dat alle mense, ook hy, 'n dag bestaan die kans dat ek 'n lewenstaak kan hê, selfs al is dit unieke ... " om in vullisdromme te krap op Bl. 123: "Dan pars ek dit en kyk soek na vuurhoutjiedosies./Sy waar dit inpas tussen die res." leer ook van die vuurhoutjieman Bl. 124: "O ja. Dis 'n lewens- dat mense jou 'n rat voor die oë taak ..." kan draai. Daarteenoor leer die Engel vir Iris Bl. 99: "Moenie alle mense wantrou dat nie alle mense bymotiewe het nie."/"As die Engel my dan wou nie. uitlewer aan die eerste beste rokjagter in die stad, was ek my koulike hande in onskuld." Joe, die fotograaf se opgewon- Bl. 119: "Elke fotograaf droom van denheid oor Iris, laat haar belang- so 'n ontdekking." rik voel – nie meer soos 'n glips nie. Omdat sy onseker gevoel Iris besef dat sy wel baie vir Peter Bl. 134: "Was jy bly dis net 'n het oor haar en Peter se omgee – vandaar haar jaloesie droom toe jy wakker word?" het hy verhouding het sy, voordat jeens dié Marie. gevra en my aan die arm gevat. sy op die vliegtuig geklim "Verskriklik," het ek gesê en die het, van Peter en 'n ander Engel hoor lag. meisie, Marie, gedroom. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 11 Afrikaans Huistaal/V2 11 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Haar liefde/gevoel teenoor In Vermont verander haar siening Bl. 158: Ek het hulle toegemaak Peter laat haar Vermont toe van kinders sodanig dat sy erken en op die voorkop gesoen en gaan eerder as om die sy geniet die kinders – en sal besef dat ek dit nogal geniet het modelkontrak te aanvaar. daarvan hou om haar eie te hê. om huis-huis te speel met twee regte kinders. Bl. 179: "Droom dit op en kyk of jy daarvan hou." Die Engel lei haar om haar eie Bl. 82: "Ek wil nie trou nie." toekoms op te roep en daaroor te My redes was moeilik verklaar- droom – en sy besef sy wil 'n baar, selfs aan myself. Die toekoms saam met Peter bou onwilligheid was nie net vanweë terwyl sy vroeër nie wou trou nie. my eie ouers se huwelik nie; ... Iris besef dat dit sinloos/onnodig is Bl. 187: Gebeur dinge nie maar om vir een blomoomblik in jou lewe sommerso nie? My lewe bestaan te wag, want jy kan verskillende uit onsamehangende flardes. blomoomblikke beleef. Iris twyfel nie meer aan haar Bl. 209: Sonder Peter kan ek tog gevoel vir Peter of dat sy wil trou regtig nie klaarkom nie. nie; sy besef sy kan nie sonder hom lewe nie. Na Iris besluit het om met Iris besef dat sy die een is wat met Bl. 195: My Nuwejaarsvoorneme, Peter te trou, kom sy tot nog haar skoonfamilie 'n verhouding sal ..., was om my aanstaande ander insigte wat voortvloei moet bou. skoonfamilie te leer ken. Ma het uit haar karaktergroei tydens ook gedink dit was wys. haar vakansie oorsee. Iris besluit dat haar troue nie so Bl. 206: Ons troue was 'n verlore romanties soos in haar fantasieë saak van die begin af. Ek en hoef te wees nie, solank sy en Peter wou stil trou en voortgaan Peter trou. met ons lewe ... Iris se selfbeeld en Sy besef dat sy nie in die Bl. 211: Tussen my susters se eiewaarde wat eers in Parys skaduwees van haar susters hoef verbete vrugbaarheid het ek en en later in New York al hoe te leef nie. Sy het vervulling in haar Peter rustig voortgeleef sonder meer verbeter het, neem verhouding/huwelik met Peter om te vermeerder. verder toe as sy by die huis gevind. kom. Iris besef dat die werklikheid Bl. 188: Dit was vyf jaar gelede heeltemal anders is as 'n fantasie – en tot dusver het die toekoms – of en sy is gemaklik daarmee. die entjie wat ons gevorder het – by geen voorspelbare of gefantaseerde plan gehou nie. Om mee te begin, het my enkel skeef aangegroei, … Iris besef dat haar fantasieë nie Bl. 213: Hy was snaakser, kan opweeg teen Peter se werk- warmer en meer dimensioneel as likheid nie. die spookbeelde waarmee ek my jeug omgedroom het. Sy kom tot insig dat sy in haar Bl. 213: . . . a s die spookbeelde jeugjare met haar fantasieë te veel waarmee ek my jeug omgedroom tyd verspeel het. het. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 12 Afrikaans Huistaal/V2 12 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Uiteindelik besef Iris dat Die Engel lei haar in Vermont tot Bl. 187: "Net sowel," het hy gesê. enige mens se blomoomblik die besef dat haar blomnaam en "Ek sien geen verband tussen jou ongesiens kan kom. die lelie niks met haar toekoms te lelie en enigiets wat ons vannag doen het nie. bespreek het nie." Iris besef ook dat dit nie saakmaak Bl. 195: "Party mense blom indien niemand haar blomoomblik ongesiens," het hy gesê. "So opmerk nie. onverwags dat niemand dit eers opmerk nie." ... "Soos Ma se lelie." Iris besef, onder leiding van die Bl. 217: Ek is nie 'n loopring nie. Engel, dat sy verantwoordelik vir haar eie keuses is. Die kandidaat bied 'n gepaste slot aan. [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Afrikaans Huistaal/V2 13 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne VRAAG 7: DIE KWART-VOOR-SEWE-LELIE – KONTEKSTUELE VRAAG Vraag Antwoord Punt 7.1 Sy gaan by Peter (in New York/VSA/Amerika) kuier./Peter het haar genooi om by hom te gaan kuier.  1 7.2 Joe dink dat hy vir hom/haar met die foto's 'n modelkontrak kan losslaan.  1 EN Swak selfbeeld/Onkunde oor haar uiterlike skoonheid/naïwiteit  1 7.3 Joe laat haar glo dat sy 'n modelkontrak kan kry, maar Peter hou nie van die gedagte nie. Peter is jaloers as hy vir Joe in Iris se hotelkamer vind. Peter is geïrriteerd omdat die blomoomblik/die betekenis van haar naam hierna Iris se gedagtes oorheers a.g.v. Joe (en sy modelkontrak)  3 7.4 Ja In hierdie stadium van die roman speel die Engel nog nie 'n wesenlike rol in Iris se lewe nie. OF Nee Iris raak in New York toenemend van die Engel afhanklik./Die Engel is aanvank- lik die enigste bekende saam met haar in New York./Iris raadpleeg hom vir alles waarvoor sy antwoorde soek./Die Engel is ook Iris se klankbord in verskeie dele van die intrige.  1 7.5 Ja Dit versterk die gedagte dat Joe vir Iris oorrompel./probeer oorreed./namens haar besluite neem. Dit versterk die gedagte dat Iris onkundig/onervare/vreemd/naïef is.  2 Die kandidaat kan nie 'n NEE-antwoord aanbied nie. 7.6 Die iris van die oog: sy dink sy is diepdenkend.  Die irisblom: sy wag vir 'n blomoomblik in haar lewe.  Die Griekse godin van die reënboog/fleur de lis: sy voel belangrik in Peter se oë.  Dienares in diens van die hoëre gode: sy voel soos 'n slaaf vir haar susters.  4 Die invloed van haar naam op Iris se lewe moet duidelik blyk. 7.7 Eerstepersoonsverteller  1 EN Die leser kan met Iris identifiseer./Haar eerlikheid maak die verhaal geloof- waardig./humoristies.  1 7.8 Peter se pa/Iris se aanstaande skoonpa  1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Afrikaans Huistaal/V2 14 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne 7.9 Iris besef die Engel gaan nie vir haar antwoorde op al haar vrae gee nie. Iris aanvaar 'n naam is net 'n naam. Iris besef die lewe is nie 'n storie nie. Iris aanvaar dat die Engel nie haar toekoms vir haar gaan voorspel nie./sy haar eie toekoms vir haar moet verbeel./droom. Iris besef die blomnaam/die lelie het niks met haar toekoms te doen nie.  3 Die kandidaat bied enige DRIE antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.10. Ja Peter se pa beskou die Engel as goël./dat sy gesigte sien./dat sy sy posduiwe negatief gaan beïnvloed.  1 EN Nee Peter se ma het haar al aanvaar nog voordat sy van die Engel uitgevind het./Peter se ma het nie 'n probleem met die Engel of met Iris nie.  1 7.11.1 In TEKS A tree die engel as raadgewer/kritikus op in plaas daarvan om haar te beskerm.(soos die tannie se idee in TEKS B)  1 Die kandidaat bied beide kante van die verskil vir EEN punt aan. EN In Vermont het die Engel nie gekeer dat Bettie gif drink nie. 2 In Vermont het hy nie gekeer dat Iris haar enkel breek nie. Na hulle troue het hy nie gekeer dat Peter sy oë beskadig nie.  Die kandidaat bied enige TWEE soortgelyke antwoorde vir EEN punt elk aan. 7.11.2 Die Engel is steeds teenwoordig/sweef deur die tuin, maar praat nie meer met haar nie.  1 [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Afrikaans Huistaal/V2 15 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – Pieter Pieterse VRAAG 8: MANAKA PLEK VAN DIE HORINGS – OPSTELVRAAG LET WEL:  Dis 'n breë raamwerk van feite.  Al die feite hoef nie genoem te word nie. ARGUMENTE WORD AANGEBIED EN ONDERSTEUN OF GEÏLLUSTREER DEUR NA DIE TEKS TE VERWYS. ARGUMENT MOTIVERING: VERDUIDELIKING OF AANHALING/PARAFRASE Die kandidaat bied 'n gepaste inleiding aan. Baas was aanvanklik Baas is ontnugter oor die moord Bl 12: Maande lank jag hy gelukkig en tevrede met sy op sy ouers. Hy het nie meer 'n meedoënloos sy eie beeste in die lewe totdat sy ouers vaste tuiste nie en sy enigste mopanieveld van Sable Ranch, vermoor is. Hierna begin hy geselskap is sy hond. selfs in die ranteveld op die sy opvoeding en die sin van oosgrens van die plaas ... alles bevraagteken en hy Hy en die Ierse terriër wat hy by besef dat hy in Rhodesië nie 'n teler in Mutare gekoop het, meer welkom is nie. gebruik sy oorlede pa se kliniek as slaapplek. Sable Ranch se opstal is afgebrand. Na sy ouers se dood en die Bl. 12: Hy word as 'n uitlander verlies van die plaas in beskou en beland in 'n jare lange Rhodesië besef Baas toene- politieke oorlog om iets van sy mend dat hy vervreemd raak erfporsie te probeer behou. van alles wat vir hom bekend Bl. 13: Baas verloor al sy was. familiebesittings, insluitende die plaas. Baas gaan terug na Suid- Baas dink dat hy vertroosting in Bl. 13: In 1991 pak hy sy aardse Afrika waar die res van sy die plek van sy kinderjare gaan besittings op die Land Rover en familie woon in 'n poging vind. gaan terug na sy plek van om iewers te behoort, maar herkoms om iets van die drome hy besef dat hy ook sy van sy jeugjare terug te vind. familie ontgroei het. Hy en Brindle, sy hond, slaap Bl. 13: Op Louis Trichardt, waar alleen in 'n plantasie./nie by die hy beplan het om sy ou familie nie. skoolmaats te gaan opsoek en 'n paar dae oor te bly, slaap hy en sy hond Brindle alleen by 'n vuurtjie van dennestokkies in 'n plantasie teen die hang van die Soutpansberg. In 'n poging om iets van sy ver- Bl. 13 tot 14: In die lede te herwin, kry Baas werk by Houtboschberg kry hy by die die saagmeule wat lank terug saagmeule wat aan sy pa behoort aan sy pa behoort het. het kontrakwerk as vervoeroperateur op die vragmotor wat deur sy vriend uit sy kinderdae bestuur is. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Afrikaans Huistaal/V2 16 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Baas besoek nog enkele van sy Bl. 14: In die huise van die enkele familielede en verlang na sy ma familielede wat nog in die gebied en sy pa. oor is, kry Baas die warmte van gemeensaamheid waarna hy dikwels ná sy pa en ma se dood verlang het. Baas besef vinnig dat sy heil Baas laat hom nie deur sy eie Bl. 14: Tog besef hy dat 'n mens nie by sy familie en die familie voorsê nie. Hy onttrek mettertyd familie ontgroei, dat plekke uit sy verlede lê nie. hom van sy familie./wil nie deur Houtboschberg se drome nie hulle getroos word nie. meer drome wil wees nie, die Bo- Letaba nie die Zambezi nie, ... Baas besluit om sy verlede Die feit dat hy selfs sy ma se Bl. 22: "Dis nie goed wat in 'n agter te laat en Suid-Afrika Bybeltjie nie wil saamneem nie, mens se klere bly sit nie, Baas. te verlaat in 'n poging om 'n is bewys daarvan dat hy hom Moenie maak of dit nie bestaan nuwe lewe te skep. Hy besef heeltemal wil losmaak van alles nie. Dis meer as twintig jaar al wat hy oor het, is die wat gebeur het – amper asof hy sommer net so weg." behoefte om op sy dit uit sy geheue wil wis. Sy oupagrootjie se voetspore te niggie Mart probeer hom tot loop. ander insigte bring, maar tevergeefs. Baas verlaat Suid-Afrika vir Baas vertrek eers noordwaarts Bl. 14: Hy aanvaar 'n pos as Botswana en bestudeer na die noorde van Botswana en toergids by 'n safarimaatskappy in Barotseland en Zambië al daarna na Barotseland. Hy kom, die noorde van Botswana. teen die Zambezirivier op. soos sy oupagrootjie, agter dat Bl. 15: Langs die Okavangodelta Hy word 'n toergids, maar toerisme in hierdie gebied besef hy opnuut hoe sterk die besef dat dit nie vir hom lonend kan wees en skaf vir moontlikheid vir toerisme in die vervulling verskaf nie. hom 'n boot aan. wildernisgebiede is. Snags, en ook gedurende sy af dae, bestudeer hy die topografiese kaarte van Barotseland en die ander gebiede van Zambië al teen die Zambezirivier op. Hy kan sy ongedurigheid nie langer besweer nie. By 'n ander toergids koop hy 'n tweedehandse motorboot en 'n sleepwa en bedank uit sy werk. Hy besef hy het 'n lewens- Op Manaka vind hy die naam Bl. 18: Laatmiddag kry Baas die doel wat hy op Manaka kan van die Manaka Evangelical bougainvilleabos waarvan Mark uitleef. Mission. Hy wil graag sy oupa- gepraat het, ... Langs die grootjie se bootdroom verwe- verwronge stam hang 'n stuk senlik. sinkplaat met die woorde "Manaka Evangelical Mission" netjies op geverf. Bl. 19: Op die rand van die gelykte, net duskant die laaste skuinste na die water toe, groei die grootste worsboom wat Baas ooit gesien het. Onder die boom staan vier rye verrotte houtbankies op ingeplante paalstellasies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 17 Afrikaans Huistaal/V2 17 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Bl. 24: Ná twee dae se onderhan- delings, nakoming van stamrituele en moeite ... Mag die grond wat as Manaka bekend staan, aan mister Baas Chipman toegesê word. Hy versorg die bougainvillea by Bl. 34: Niemand anders as die ingang van Manaka omdat Dennis Chipman kon hierdie hy besef dat dit 'n verbintenis ranker geplant het nie, besef hy. met sy oupagrootjie is./hy so sy Bl. 36: By die hospitaal laai hy 'n oupagrootjie se nalatenskap kan groot voorraad chlorokien en by versorg. die hardewarewinkel 'n sakkie kunsmis vir sy oupagrootjie se bougainvillea. Hy begin daadwerklik sy oupa- Bl. 28: 'n Mens kan dieselfde grootjie se droom, wat ook nou grootte boot bou met 'n vlakker sy droom is, verwesenlik. diepgang. Veel vlakker. Bl. 40: Ná twee en negentig jaar het Manaka weer 'n Chipman vir 'n baas. Baas stry teen die verwag- Teen sy sin raak hy betrokke by Bl. 28: "Ek is nie 'n dokter nie," ting dat hy deel moet vorm Manuel en sy gesin, gee vir beduie Baas so goed hy kan. van die Barotse-gemeen- Grace sy laaste malariapille en Bl. 42: "Maar jy weet tog ek het skap. Hy probeer ten alle raak opstandig oor al die mense nie meer pille nie. As ek reg koste sy afstand van die wat na hom toe kom vir hulp. onthou, is dit jy wat die laaste mense om hom behou, maar dosis gevat het!" besef hy kan nie hulle nood Bl. 43: "Sê vir daardie ouma ignoreer nie. Essie van jou ek is nie gestuur nie. Ek is vir seker nie hier om enigiemand te kom help nie." Baas het sy geloof afge- Ouma Essie voel dat Baas met Bl. 43: My ouma Essie was nie sweer na sy ouers se dood, 'n groter/ander doel na Manaka bang nie. Sy het gesê sy sal maar word op Manaka toe- gestuur is – nié om 'n boot te meneer Baas gaan roep, want sy nemend gekonfronteer met bou nie, maar om ander te help. weet die tyd het gekom dat die gedagte dat hy Manaka iemand gestuur word om die toe gestuur is vir 'n groter mense van Manaka te help." doel en hy besef dat dit nie help om hom daaroor te Sy sê indirek vir Baas dat hy Bl. 117: "Die man wat deur die vererg nie. reeds deur die Here uitverkies is Here uitverkies en gestuur is om om na Manaka te kom vir 'n die saadjie vir Hom te kom plant, ander lewensdroom en hy is in was 'n jagter." opstand daarteen. Sy wys Baas daarop dat hy die Bl. 118: Sy kyk reguit na Baas. verantwoordelikheid het/die roe- "En wie weet of jy nie met die oog ping het om die sendelinge te op 'n tyd soos hierdie Manaka toe help om Manaka op te bou. gestuur is nie." Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 18 Afrikaans Huistaal/V2 18 DBE/2023 SS/NSS – Nasienriglyne Grace impliseer dat die Here Bl. 93: "Miskien staan jy nou hier in Baas se oë en ore oopmaak die reën met die verkeerde mens sodat hy sy werklike doel en en raas. Dit is nie ek wat jou die oë identiteit kan vind. gegee het waarmee jy al hierdie dinge sien nie." Grace se vlegsel blinknat biesies hang al amper by haar voete. "Ook die ore wat die Here jou gegee het, is gemaak om te hoor wat Hy graag wil hê jy moet hoor, nie wat jy graag wil hoor nie." Sy glo ook, soos ouma Essie, Bl. 95: "Om my te help om 'n werk dat Baas met 'n ander doel na te kry, en om die pad vir die Manaka gestuur is. sendelinge oop te maak, is miskien party van die werke waarvoor die Here jou na Manaka toe gestuur het." Die struikelblokke wat Baas Ouma Essie lei vir Baas Bl. 93: "Ook die ore wat die Here ten opsigte van die bou van geleidelik tot insig dat sy doel jou gegee het, is gemaak om te sy boot ervaar, konfronteer op Manaka dalk nie is wat hy hoor wat Hy graag wil hê jy moet hom met ouma Essie se aanvanklik gedink het nie. hoor …" gedagte dat 'n mens 'n mis- Volgens haar is hy met 'n Bl. 122: "Die drome wat die kinders plaaste droom kan hê – dat spesifieke doel na Manaka van die Here droom, is die drome jou eie drome en die drome gestuur. wat Hy vir hulle géé om te droom, wat God vir jou het, nie jongman," lag sy toe hy nie noodwendig dieselfde is nie antwoord nie. – hy aanvaar dit aan die einde van die roman. Baas aanvaar dat hy Grace leer vir Baas 'n Bl. 99 tot 100: "Miskien sal dit die noodwendig met die mense belangrike lewensles wat hom beste wees om respek te wys vir van Barotseland sal moet in die toekoms baie met elke mens wat jy langs die pad kry. saamwerk en nuwe menseverhoudings sal help, Dan sal 'n mens nie so maklik iets verhoudings bou. naamlik dat hy respek teenoor doen wat iemand kan laat sleg voel alle mense moet betoon. nie." Baas begin gaandeweg Baas lees in Whitey se Bybel Bl. 210: Ek het my laat vind deur besef waaroor ouma Essie (Romeine 10:20) om meer uit die wat My nie gesoek het nie, het se woorde gaan. te vind oor die vrae wat hy ten hy in Whitey se Bybel gelees. Ek opsigte van geloof het. het verskyn aan die wat na my nie gevra het nie. Baas vind vrede en berus- Baas het die lewenskring Bl. 210: Hy kerf nog 'n naam onder ting en dui aan dat hy hom voltooi deur die bankies te sy oupagrootjie se naam in die permanent op Manaka gaan herstel en die horings aan die sagte bas uit: Baas Chipman. vestig. Hy kerf sy naam op boom vas te kap (net soos in Bl. 244: By sy kamp dra Baas 'n boom uit om sy eienaar- sy oupagrootjie se tyd). Morena se horings teen die bult uit skap/woonreg aan te toon. en slaan dit bokant Manaka se Baas se insig oor sy doel op naambord teen die stutpaal vas. Manaka verdiep. Bl. 244 tot 245: Baas skroef die eerste bankie se plank op die stutpaaltjies onder die worsboom vas. ... Toe dit lig word, kom Grace van Mubuyu af om hom te kom help. Hulle maak die bankies klaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [Afrikaans HL P2 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-may-june-2019-memo/669ef435-fb0c-4809-bd37-e82d905f388f) — Afrikaans HL · Memo · 2019 · Afr - [Afrikaans HL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-may-june-2018-memo/89172392-378e-4868-8b19-5f1762563210) — Afrikaans HL · Memo · 2018 · Afr - [Afrikaans HL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-may-june-2016-memo/5497b749-e408-4f00-b341-25758bcc85a8) — Afrikaans HL · Memo · 2016 · Afr - [Afrikaans HL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-june-july-2015-memo/8da47c41-e534-4c6b-97f6-361042b9ed60) — Afrikaans HL · Memo · 2015 · Afr - [Afrikaans HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-nov-2023/570bfb5d-f864-4400-8cd2-30d4b1b647c7) — Afrikaans HL · QP · 2023 · Afr - [Afrikaans HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-afrikaans-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-afrikaans/0d3edb3f-1c44-4a82-a9fa-7832a4161288) — Afrikaans HL · QP · 2024 · Afr ## More from Grade 12 Afrikaans HL - [AFRIKAANS HL P1 SEPT 2025 Vraestel Finaal watermark](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p1-sept-2025-vraestel-finaal-watermark/894b9037-3aa7-4a0d-84d9-5f59ea1ba827) — QP · 2025 · Afr - [AFRIKAANS HL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/f8b3d39f-6d21-4f75-8938-43658dade404) — QP · 2025 · Afr - [AFRIKAANS HL P3 GR12 QP SEPT2025 (2) watermark](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p3-gr12-qp-sept2025-2-watermark/eec489ed-a1ac-4f53-9aa0-65544d9ee23e) — QP · 2025 · Afr - [Afrikaans HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-afrikaans-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-afrikaans/0c5bd041-fb26-4e5b-9191-459543e9448b) — QP · 2025 · Afr - [AFRIKAANS HL P1 GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p1-gr12-sept-2024/bf2717ca-c614-4303-b525-8ff0faa05507) — QP · 2024 · Afr - [AFRIKAANS HL P2 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/afrikaans-hl-p2-qp-gr12-sept-2024/f60ec554-9a7a-462d-8f43-9a0eea4cee77) — QP · 2024 · Afr ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.