# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2024, 11 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c
- Updated: 2026-09-28
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isindebele. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — QP · 2024 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

        ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                                    IPHEPHA LESIBILI (P2)

                           MRHAYILI/MGWENGWENI 2024

                     UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

                                                                   IMITLOMELO: 70

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                         Phendla

### Page 2

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      2             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: INOVELA

Umhlahlandlela wokutshwaya

1.        Nangabe ohlolwako unikele iimpendulo ezimbili, tshwaya kwaphela
          yokuthoma ungasazitjheji ezilandelako.
2.        Nangabe iimpendulo azikanonjorwa ngokufaneleko, tshwaya ukuya
          ngokomhlahlandlela.
3.        Nangabe ukupeleda kutjhugulula ihlathululo yependulo, ayingatlonyeliswa,
          kodwana nangabe ayiyitjhugululi ihlathululo ayitlonyeliswe.
4.        Nangabe abahlolwako abakasebenzisi abodzubhula lapho kufanele khona,
          bangajeziswa.
5.        Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo
          yaka IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe
          unobangela nokusekelwa kwependulo kwaphela.
          Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
          IQINISO/UMBONO. Kumele kutjhejwe unobangela nokusekelwa kwependulo
          kwaphela.

UMBUZO 1: UBONAKELE – M Sikosana

1.1       1.1.1        - Usenga iinkomo. √                                                       (1)
                       - Upha iinkukhu namakonyana ukudla namanzi.
                       - Uvulela iinkomo nezimvu abazeluse.
                       - Usiza emasimini. √                                                      (1)
                       (Zimbili impendulo kezingehla.)

          1.1.2        - UBonakele bekambethe izambatho zokwelusa ezingakahlanzwa
                         aziphiwa ngukosikazi omhlophe. √                                        (1)
                       - Amanyathelo kaBonakele bekadabukile, anobulongwe begodu
                         elinye belinganasithende. √                                             (1)

          1.1.3        USponono noNduku bambetha bebamthathela nemadlanakhe
                       bathi bamthintitha ithuli ngombana uvela kwantuthu. √                     (1)

          1.1.4        Izehlakalo ezavelela uNaSilombo eziveza bona uyamtlhoga
                       uMahlangu kukobana:

                       - Umntwana kaBafunani wasuke wagula watlhoga imali
                         yokumusa emtholapilo. √                                                 (1)
                       - UBafunani wazibulala watlhoga umuntu ongambulungela yena
                         bewabulungwa nguRhulumende. √                                           (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      3             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          1.1.5        LIQINISO ngombana uNaSilombo:

                       - Wabhalelwa kuphilisana noBonakele amntwana ohloniphako
                          bewagcina azipha inarha. √
                       - Wabhalelwa kuphilisana noMahlangu nanyana uBonakele sele
                          akhambile.
                       - Bekalwa nabomakhelana bakhe.
                       - Wabhalelana noBafunani bewagcina aziphosele phambi
                          kwekoloyi yamtjhayisa wahlongakala.
                       - Wabhalelana nendodakwakhe yomtjhado uNkosi. √
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                          (2)

          1.1.6        Isifundo esisethulelwa mtloli ngesenzo somlingisi onguBonakele
                       kukobana ungalilisi ibhudango lakho ngebanga lezinto ezingcono
                       ezivelako ungakalifikeleli. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          1.1.7        Umtloli usebenzise umrhatjho nephephandaba ukumemezela
                       umdlalo kaBonakele wamaguduva ukwenzela bona indaba le ifike
                       kuMahlangu nakuNaMndebele. √                                              (1)

          1.1.8        (a) EDaveyton kuvele isizinda sesikhathi sanje ngombana
                           kunelokitjhi/kunesitetjhi sesitimela/kukhanyiswa ngegezi/
                           kunesiqhema saboKiller esibetha amaguduva/Kunemizi
                           ethengisa utjwala/Kunekamuru lokuqatjha. √                            (1)

                       (b) EBenoni kuvele isizinda sesikhathi esivangileko kuvele
                           isikhathi sakade nesanje. Isikhathi sakade sivele lokha
                           uMahlangu nakabotjhwa mapholisa ngebanga lokobana
                           akakaphathi incwadi yokufuna umsebenzi eBenoni/Isikhathi
                           sanje ngombana kunephephandaba lapha uMahlangu abona
                           khona ipi kaBonakele/Kwakunepi kaBonakele yamaguduva/
                           Kunekoloyi kaKiller uBonakele aya ngayo ekhabo
                           eSiyabuswa. √
                           (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                    (1)

          1.1.9        Nabegade      ngisebujameni     bakaBafunani bengizokuya
                       emNyangweni wabezeHlalakuhle ngibike ubujamo engiqalene
                       nabo/bengingaya kibomakhelana ngibawe isizo/bengingaya
                       ekhabo lomntwanami ngibawe isizo. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          1.1.10       Umtloli uphumelele ukusebenzisa ikolelo bona inovela le ifikelele
                       esiphethweni ngombana kweza uSgwadi abuya eMgungundlovu
                       wazokutjela uMahlangu bona abezimu bathi akayokufuna
                       abentwabakhe uBonakele noNaMndebele, uMahlangu wakhamba
                       wayobafuna    bagcina    babuyelene     bamndeni/UNaMndebele
                       wathandaza bona akwenzeke intando yakaZimu lokha
                       nakanamabhudango amambi ngomndenakhe, emva kwalokho
                       wezwa umrhatjho umemezela indaba yepi kaBonakele bebagcina
                       batholene emdlalweni wakhe wamaguduva. √√                                 (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 4

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      4             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.2       1.2.1        NguBafunani. √                                                            (1)

          1.2.2        UNaSilombo wenza iphoso yokobana angabiki umlandu ekhabo
                       kaThokozani. √                                                            (1)

          1.2.3        UNaSilombo wathi uMahlangu uzakuthi nasele limbethile iphasi
                       abuye azokubawa bona uNaSilombo amlibalele. √√                            (2)

          1.2.4        UNaSilombo bekaphatha uBafunani njengeqanda/bekamthanda
                       khulu kodwana bekaphatha uBonakele kumbi/bekamtlhorisa. √√                (2)

          1.2.5        Mdlalo wamaguduva/weendubulo. √                                           (1)

          1.2.6        Lirarano langaphandle elihlangana nabalingisi njengombana
                       sibona uBafunani noNaSilombo batjhayisana ngemibono
                       bebarhitjhana ngamagama ngemva kobana uMahlangu akhambile
                       emzinakhe. √√                                                             (2)

          1.2.7        Liqiniso ngombana uMahlangu nguyise kaBonakele omlingisi
                       oyikutani ngakelinye ihlangothi uthandana noNaSilombo oyimbangi
                       kaBonakele. √√                                                            (2)

          1.2.8        UKiller uqakatheke khulu epilweni kaBonakele ngombana nguye
                       owabona ikghono lakaBonakele lokudlala iindubulo/amaguduva
                       lokha nabekalwa nabesana esitetjhini sesitimela njengombana
                       uBonakele agcine kumdlali ophuma phambili emdlalweni lo. √√               (2)

          1.2.9        Ummongondaba wenovela ethi, 'UBonakele' kukobana umntwana
                       okhule atlhoriswa khulu mbelethi ongasuye weengazi,
                       uyahlakanipha agcine sele aphumelele epilweni ukudlula loyo
                       okhuliswa ngokudedesiswa, angakhalinywa nanyana enza izinto
                       ezimbi. √
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (1)

          1.2.10       Esitlhorini senovela le sifumana ummoya wokuthaba ngombana
                       uBonakele wathumba ipi yamaguduva bewahlangana nababelethi
                       bakhe. √
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (1)

          1.2.11       -   UBonakele wathatha isiqunto esihle ngokuqotha uNaSilombo
                           kwabo ngombana wamtlhorisa khulu nakasakhulako
                           bekwabonakala bona noyise uMahlangu uyambhalela.
                       -   UBonakele wathatha isiqunto esimbi ngokuqotha uNaSilombo
                           ngombana besele atlhuwisa khulu lokha nakaqothwako
                           nomntwanakhe selazibulele. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:               35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 5

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      5             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: UMDLALO

UMBUZO 2: UMNGANI – ST Nkambule

2.1       2.1.1        Bahlangene ekhabo ka-Oscar. √                                             (1)

          2.1.2        Imali le iyokusetjenziselwa bona uMlakana ayozitlolisa ngayo
                       eYunivesithi. √                                                           (1)

          2.1.3        Umraro ebebahlangabezana nawo ngewokobana abantu
                       bayabathembisa imali nokobona babuye nini ukuzoyithatha
                       kodwana nasele babuyela bangasabafunyani emizini yabo. √√                 (2)

          2.1.4        Imiphumela bayithola ephephandabeni.√                                     (1)

          2.1.5        - Abanganaba bebafunda ngokuhlanganyela/Bebafunda                         (1)
                         boke/Imisebenzi yesikolo bebayenza ndawonye. √
                       - Bebasonda esondweni linye. √                                            (1)

          2.1.6        Isenzwesi sokusekela uMlakana sibaveza kubangani abanobuntu
                       nebabuhloniphako      ubungani     babo/sibaveza     kubangani
                       abathandanako njengombana bangafuni ukutjhiya umnganabo
                       nabaya eyunivesithi ngebanga lokobana anganamali. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          2.1.7        B/Mlakana. √√                                                             (2)

          2.1.8        Isisusa serarano emdlalweni lo kungabi nemali yokuzitlolisa
                       eyunivesithi kwakaMlakana. √√                                             (2)

          2.1.9        Liqiniso ngombana uMbizo waboleka uMlakana imali yokuzitlolisa
                       eyunivesithi emva kwalokho wamkatelela bona athengise
                       iindakamizwa bewagcina abotjhiwe. √                                       (1)

          2.1.10       -   Ngiyazwelana naye ngombana umumuntu ozimiseleko
                           ngefundo/Ukatelelwe mtlhago bona agcine aphila ipilo
                           etjhabalalise ibhudango lakhe.
                       -   Angizwelani naye wala ukuyokusebenza njengombana unina
                           bekamyelelisa, wakatelela ukuyokufunda imali anganayo. √
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (1)

          2.1.11       Umtloli uphumelele ukusebenzisa umdlali onguSello njengembangi
                       ngombana nguye otjhabalalise ibhudango lakaMlakana lokufunda
                       eyunivesithi ngokumbolekela imali kuMbizo, wamfundisa
                       iindakamizwa nokudumuza abantu bewagcina abotjhiwe. √√                    (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 6

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      6             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

2.2       2.2.1        UMlakana ukhombe u-Oscar ngesigidi bese u-Oscar wamthembisa
                       ukumbophisa. √                                                            (1)

          2.2.2        Wayelelisa uMlakana bona asale amdumuza abe ambulale u-
                       Oscar ngaphambi kobana aye emapholiseni. √√                               (2)

          2.2.3        - UMlakana bekahlala apha uBusi imali. √                                  (1)
                       - UMlakana bekamenzela umsebenzi weyunivesithi ombhalelako.
                         √                                                                       (1)

          2.2.4        UKhabo uthanda imali ngombana nakaqeda igreyidi le-12
                       wayokuvula irhwebo kodwana uBusi uthe nakaqeda igreyidi le-12
                       wayokufunda eyunivesithi/UKhabo uyanyaza ngombana watjela
                       uMlakana bona uzakuya ngani eyunivesithi ngombana ekhabo
                       bayatlhaga kodwana uBusi waduduza uMlakana bewenza
                       neqhinga lokobana babuthelele imali yokuthi ayozitlolisa
                       eyunivesithi. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          2.2.5        (a) Mumoya wokuthaba ngombana uMlakana, uBusi, u-Oscar,
                           bano Khabo nabasesitolo kwaTjhigila bebaqale iphephandaba
                           bazifumana baphasile, barhuwelela bathokoza indlela
                           ebebasizana ngayo eemfundweni zabo. √                                 (1)
                       (b) Mumoya wokudana ngombana uMlakana bekatshwenyekile
                           ngombana uSello azange amtjele bona imali azitlolise ngayo
                           eyunivesithi uyibolekwe nguMbizo. Lokhu kwenza bona
                           uMbizo amkatelele bona amsebenzele ukuze abuyise
                           imalakhe. √                                                           (1)

          2.2.6        (a) UBusi wayesaba ukutjela unina uNaMathibela bona usidisi
                           ngombana wayengafuni bona ayokufunda eyunivesithi
                           bekafuna ayokwenda yena wala. √                                       (1)
                       (b) UBusi bekasaba ukutjela u-Oscar bona usidisi ngombana
                           bekathandana naye kodwana asazi bonyana uphulwe
                           nguMlakana idolo. √                                                   (1)

          2.2.7        - Liqiniso bona uNaMasuku akanandaba nefundo ngombana
                         ufuna bona uMlakana alise ukuya eyunivesithi ayokusebenza
                         nomalumakhe ekontrageni. √
                       - Akusilo iqiniso bona uNaMasuku akanandaba nefundo kodwana
                         bekafuna uMlakana ayokusebenza ukuze abakhuphe
                         emtlhagweni. √                                                          (1)

          2.2.8        U-Oscar uvezwe amlingisi onehliziyo embi ngombana:

                       - Wakghona ukusoma uBusi bewagcina athandana naye asazi
                          bonyana uMlakana uyamfuna. √
                       - Bekafisa bona uMlakana angayithola imali yokuzitlolisa ukuze
                          angaphazamisi ithando lakhe banoBusi.
                       - Bekahloye       uMlakana     njengenyoka  afisa    kwangathi
                          angahlongakala ngombana uBusi uhlala akhuluma ngaye. √
                         (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                        (2)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 7

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      7             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          2.2.9        Umtloli uphumelele ukunikela umdlalo lo isihloko esiwufaneleko
                       esithi, 'Umngani' ngombana ummongondaba womdlalo umayelana
                       nabangani abafunda ndawonye, basizana eemfundweni zabo,
                       basonda ndawonye. Kunalapha baphathana khona kumbi,
                       kokhunye benzisana izinto ezimbi bekwatjhabalala namabhudango
                       wabanye. √√                                                               (2)

          2.2.10       Ipilwabo ikhambelana nezinto ezenzeka emphakathini weSewula
                       Afrika   ngombana     kunabantu     abathengisa iindakamizwa
                       njengoSello banoMbizo, basebenzisa abafundi abatlhagako
                       ukuraga amarhwebo wabo/Abantu bayakatelelwa ukwenza
                       ubulelesi njengoSello nakakatelela uMlakana bona basebenzele
                       uMbizo. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA B:               35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 8

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      8             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: IINDABA EZIFITJHANI

UMBUZO 3: PHOSA AMEHLO – NJ Msiza nabanye

3.1       'ALO KUYIWAPHI' – JN Thamana

          3.1.1        - Abanye abantu basebenzisa iintofu zamalahle. √                          (1)
                       - Abanye abantu babasa phasi. √                                           (1)

          3.1.2        Ukudla kuba yinghongho. √                                                 (1)

          3.1.3        - Lihlelo lokongiwa kwegezi. √                                            (1)
                       - Abesana beba amakheyibuli wegezi. √                                     (1)

          3.1.4        Iintambo zegezi ezetjiwa ziinlelesi zinekoporo kodwana i-fibre optic
                       cable ayinayo ikoporo efunwa ziinlelesi. √√                               (2)

          3.1.5        Umlingisi oyihlanganisa endatjaneni le nguNoKunubhe. √                    (1)

          3.1.6        Imitjhiningqondo    esemabulungelweni  isebenza   nakunegezi
                       kwaphela ukunikela abantu imirholo yabo, manje nakunganagezi
                       abantu abasizakali. √√                                                    (2)

          3.1.7        Ikulumo le ihlathulula bona             kubayini   kungazabalazwa/
                       kungatoyitoywa/kungatjhagalwa. √√                                         (2)

          3.1.8        Isisusa serarano endatjaneni le kukhamba kwegezi. √√                      (2)

          3.1.9        Endatjaneni le kunommoya wokudana ngombana kunomraro
                       wokukhamba kwegezi bekwafunyanwa bona omunye wabantu
                       abeba igezi nguTjhabangu.
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) √√                                     (2)

          3.1.10       Ubulelesi abubhadeli/Akusikuhle ukuzicabangela wena wedwa. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

3.2       'NASELE KUNJE' – NJ Msiza

          3.2.1        Ugogo kaThenjiwe ngomrholwakhe kufanele:

                       - Athenge ukudla. √                                                       (1)
                       - Athenge izembatho. √                                                    (1)

          3.2.2        Indatjana le yenzakalela eMasoyini. √                                     (1)

          3.2.3        - Umndeni kaRagiwe wararwa kukobana akakezi nezidlo
                         nezambatho. √                                                           (1)
                       - Umndeni kaRagiwe wararwa kukobana uphethe umntwana
                         nesikhwama asoloko asuka naso ekhaya. √                                 (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 9

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      9             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

          3.2.4        - URagiwe bekabonakala anganapilo. √                                      (1)
                       - Umntwana kaRagiwe uNgonile bekamncani ngomzimba begodu
                         akhohlela kabuhlungu. √                                                 (1)

          3.2.5        Umtloli uhlathulula bona abentazana bayazendisa bajarhele ukuba
                       bafazi bemizi. √                                                          (2)

          3.2.6        LIQINISO kuvele isizinda sesikhathi sanje ngombana:

                       - Abentazana basebenza ePitori basebenzela imindeni yabo. √               (1)
                       - Ugogo kaThenjiwe uyarhola ngemalakhe wondla ngayo
                          umndenakhe.
                       - URagiwe uze ngeteksi/amadoda adosela besizo elirhabako
                          nabafumana uRagiwe alele phasi.
                       - URagiwe nomntwanakhe uNgonile babulawa yintumbantonga. √
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                          (1)

          3.2.7        - URagiwe bekangayokubawa imali yesondlo sabentwana. √
                       - URagiwe bekangaya emNyangweni wezeHlalakuhle ayokubawa
                          isizo leempakana zokudla.
                       - URagiwe bekangaya emtholapilo afumane isizo lokulatjhwa
                          ngombana akubhadelwa.
                       - URagiwe bekafaka isibawo semali yesondlo sabantu
                          abangasebenziko.
                       - Bekangafaka isibawo sendlu ye-RDP. √
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                          (2)

          3.2.8        C/Isitlhori. √                                                            (1)

          3.2.9        Umtloli usethulela umlayezo wokobana silise ukuthandana nabantu
                       besiyokuhlala emakhabo singakendiswa ngokomthetho/Mlayezo
                       othi asizivikele nasiya emsemeni. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (1)

          3.2.10       Umtloli uphumelele ukukhetha uThandayi njengehlanganisa
                       ngombana nguye owahlala noRagiwe ePitori, uRagiwe wagcina
                       angasezi ekhabo umndenakhe waragela phambili nokutlhaga. √√               (2)

                                                            IMITLOMELO YESIGABA C:               35

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 10

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      10            DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA D: IINKONDLO

UMBUZO 4

4.1       'NGIYAKUHLONIPHA' – SM Mabhena

          4.1.1        - Singathekiso. √                                                         (1)
                       - Sisenzasamuntu. √                                                       (1)

          4.1.2        - Kutani. √                                                               (1)
                       - Mhlonitjhwa. √                                                          (1)

          4.1.3        - Wavuthula         amaketani    wejele/Wabotjhwa bewagcina
                          atjhatjhululiwe.                                                       (1)
                       - Watjhiya amabadi akhamisile/Waphuma ejele. √
                       - Wabonisa ikghono lokulawula iSewula Afrika bewayibuyisela
                          ebujameni bayo. √
                       (Zimbili iimpendulo kezingehla.)                                          (1)

          4.1.4        Umbusi ongabuyeli emuva nanyana kubudisi. √                               (1)

          4.1.5        Umuda lo umumethe umqondo wokobana umuntu lo
                       ekukhulunywa ngaye wahlala isikhathi eside ejele adosana
                       neenketani ebezimbophe eenyaweni bezadabuka/Ngokuphuma
                       kwakhe ejele udabule amaketani avuthuka. √√                               (2)

          4.1.6        Roben Island√ ngomnyaka we-1990. √                                        (2)

          4.1.7        Ummongondaba       kukulwa   kwakaMandela      alwisana   nombuso
                       webandlululo. √                                                           (1)

          4.1.8        Akusilo iqiniso ngombana banengi abantu abalwela ikululeko
                       babotjhelwa ukuba mavukelambuso ngesikhathi sebandlululo. √√              (2)

          4.1.9        Imbongi isebenzise isithombhengqondo setshwayo ngepumelelo
                       ukusivezela indlela ehlonipha ngayo umuntu lo ekhuluma ngaye
                       ngokumthulela ingwani nekusisenzo esenzeka lokha nawutjengisa
                       umuntu bona uyamhlonipha. √√                                              (2)

          4.1.10       - Iye iyabonakala ngombana woke umuntu sele anamalungelo
                          begodu boke abentwana bayafunda kungakhathaleki bona
                          bavela emndenini onjani/amabizelo sele avulekele woke
                          umhlobo wabantu/sekunokulingana ngokobulili emisebenzini.
                       - Awa ibandlululo lisatholakala kezinye indawo khulukhulu
                          zemisebenzini   nekukulapho   kuphethe      khona   abantu
                          abamhlophe. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 11

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P2      11            DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

4.2       'VUKA SOKANA' – MS Ntuli

          4.2.1        Yivumelwano thoma/Yivumelwano phakathi. √                                 (1)

          4.2.2        - Yivumelwano phakathi. √                                                 (1)
                       - Sithiyeleli/Isezura. √                                                  (1)

          4.2.3        Indima yesi-3 yekondlo le ikhuluma ngokuthi isokaneli lilala bekube
                       semini kwanga kunento elirhonodileko/Uvukelelwa babantu boke
                       ngitjho neenkomo imbala. √√                                               (2)

          4.2.4        (a) Isifaniso/isimanyaniso. √                                             (1)
                       (b) Isenzasamuntu. √                                                      (1)

          4.2.5        Ngemida le imbongi izama ukusitjela bona isokana ekhuluma
                       ngalweli linabentwana abanengi kodwana alikababutheleli
                       endaweni eyodwa/Isokaneli linabentwana abanengi begodu
                       ebentazaneni abahlukahlukeneko. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          4.2.6        Umphumela omumbi ongaba khona kukobana isokaneli angekhe
                       laba nezinto ezihle (umuzi, umakoti, njll.) ngombana liyavilapha. √√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          4.2.7        Ngicabanga bona ubungozi obungaba khona lokha umuntu
                       nakasela khulu utjwala kezamaphilo kukobana angagcina angadli
                       kuhle bekagule/Amaphaphu wakhe angaba nobudisi/Utjwala
                       bungambulala ngombana buyawuqeda umzimba kancani
                       kancani.√√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

          4.2.8        Itjhuguluko imbongi efuna ukulibona ngelokobana isokaneli
                       alitjhuguluke lenze izinto ngendlela efaneleko/isokaneli alilise
                       utjwala/alilise ukuvilapha belilise nabentazana nokuba nabentwana
                       neentombi ezahlukeneko. √                                                 (1)

          4.2.9        - Iye kuyakholweka ngombana bakhona abantu abangasebenziko
                         nabasela utjwala qobe langa.
                       - Awa akukholweki ngombana utjwala buyadaka begodu
                         akukghonakali bona usele imini yoke. √                                  (1)

          4.2.10       Ummoya ozwakaliswa yimbongi ekondlweni le mumoya wokudana,
                       imbongi idaniswa zizenzo zesokana ekhuluma ngalo ekondlweni le
                       zokuvilapha, ukusela utjwala nokuba nabentwana abanengi.√√
                       (Ipendulo enembako izakwamukelwa.)                                        (2)

                                                             IMITLOMELO YESIGABA D:              35
                                                                         INANI LOKE:             70

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023-mg/5d683de8-810a-4f65-bb67-d7d2d9efbe10) — isiNdebele FAL · Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2018-memo/26613185-f5e0-42b6-9ca4-e79fc93385c1) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — isiNdebele FAL · QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isindebele/6525b868-8c80-4695-9b4c-d14c186d1d59) — isiNdebele FAL · QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — isiNdebele FAL · QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023/724fac4d-2c40-4875-9e4d-0ed1d89216b8) — isiNdebele FAL · QP · 2023 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2023/dc280f98-1c04-4f56-b75d-b182fbf46ff0) — QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2023/529910ff-1e00-43e1-a8da-6c5cc6a31618) — QP · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2023-mg/06dadf31-b5df-4f86-bfbb-3806d429ecb1) — Memo · 2023 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
