# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2024, 11 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isindebele/494db809-d93e-4cf2-a023-584707947303
- Updated: 2026-09-28
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isindebele/494db809-d93e-4cf2-a023-584707947303)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isindebele. Memorandum, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isindebele/6525b868-8c80-4695-9b4c-d14c186d1d59) — QP · 2024 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

        ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                              IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                           MRHAYILI/MGWENGWENI 2024

                     UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA

                                                                  IMITLOMELO: 100

                    Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-11.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                         Phendla

### Page 2

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      2             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: AMATHEKSTHI WOKUZITLAMELA (AMA-ESEYI)

UMBUZO 1

TJHEJA:
•   Kiwo woke amatheksthi yelela inani lamagama aphakanyisweko. I-eseyi
    ephathelene nesithombe ayinikelwe isihloko esiyifaneleko.
•   Indlela otlolako arhumutjhe ngayo isihloko ifanele yamukelwe nanyana
    ihluka kunaleyo elindelwe ngotshwayako ikani nayikhambisana nesihloko.

1.1       Amabhudangwami ngekusasa lami.

          I-eseyi Ecocako/Ehlathululako

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko.

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
          • Ohlolwako kulindeleke bona ahlathulule amabhudangwakhe ngekusasa
             lakhe.
          • Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini sanje
             beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          • Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
             nakatlola indabakhe.                                                                [50]

1.2       Ngabona ngezenzo bona angisafuneki.

          I-eseyi Ecocako/ Ehlathululako

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko.

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
          • Ohlolwako kulindeleke bona acoce bekahlathulule izenzo ezamvezela
             bona akasafuneki.
          • Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini esidlulileko
             beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          • Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
             nakatlola indabakhe.                                                                [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 3

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      3             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.3       Ngabhaleliswa budlelwano obungasimnandi nombelethami.

          I-eseyi Ehlathululako

          Le yi-eseyi lapho umtloli ademba ngesehlakalo esithileko esakhe senzeka
          kuye, akhe asibona senzeka komunye nofana acocelwa ngaso kuyenzeka
          kokhunye umtloli atlole i-eseyi ayisusele ehloko.

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:
          • Ohlolwako kulindeleke bona ahlathulule okungasimnandi okwenzeka
             phakathi kwakhe nombelethakhe nokwambhalelisa ukuphumelela.
          • Ohlolwako kulindeleke bona atlole indaba ibe sesikhathini sanje
             beyikholwakale nanyana kungeyokuzitlamela.
          • Kufanele ohlolwako asebenzise amagama ahlathululako khudlwana
             ngezehlakalo ezenze bona kungabi nobudlelwano obumnandi
             nombelethakhe.                                                                      [50]

1.4       Utitjhere odlale indima eqakatheke khulu epilwenami.

          I-eseyi evezako/Eveza imizwa yomtloli

          Le yi-eseyi lapho otlolako aveza khona indlela azizwa ngayo ngesihloko
          anikelwe sona.

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Ohlolwako akaveze imizwakhe nokuthatheka kwehliziyo ngendima
               eqakathekileko eyadlalwa ngutitjhere epilwenakhe.
          •    Ihlangothi elikhulu le-eseyi akube ngelihlathulula imizwa nalokho
               okusengqondwenakhe ngesihlokwesi.
          •    Okuqakatheke khulu ngesihlokwesi kukobana ohlolwako kufanele
               atjhegeze abuyele emva ezintweni utitjhere lo amsiza ngazo.                       [50]

1.5       Ubuhle nobumbi obavezwa kuqinteliswa kwamakhambo ngesikhathi se-
          Lockdown.

          I-eseyi Emahlangothimabili/Emadanisako

          •    Ohlolwako kulindeleke bona aveze tjhatjhalazi amaphuzu amahle
               namambi alethwa kuqinteliswa kwamakhambo ngesikhathi se-Lockdown.
          •    Okuqakathekileko nge-eseyi le kukobana ohlolwako kulindeleke bona
               azwakale begodu angathathi ihlangothi, anikele amaphuzu amahle
               namambi ngokulinganako ngesihlokwesi.                                             [50]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 4

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      4             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

1.6       Abantu abanengi sebaphelelana iinhliziyo khulu ephasini esiphila kilo.
          Vumelana nofana uphikisane nesitatimendesi.

          I-eseyi Ephikisako/Ehlangothilinye

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa le-eseyi:

          •    Ohlolwako kulindeleke bona athome ngokobana akhethe ihlangothi
               azokutlola ngalo, aveze ngendlela abantu abanengi sebaphelelana
               iinhliziyo ngakho ephasini nofana aphikise ngokuveza bona abantu
               batlhogomelana kangangani.
          •    Kuqakathekile bona ohlolwako anikele amaphuzu asekela imibonwakhe
               nakavumelana nofana aphikisana nesitatimendesi kufikela ekupheleni
               kwendabakhe.

          Ukutshwaya/Ukurhumutjha iinthombe.

          Ohlolwako kumele:
          • Anikele i-eseyakhe isihloko esiyifaneleko.
          • Ahlathulule i-eseyakhe ngananyana ngiyiphi indlela kodwana ikhambelane
             nesithombe.
          • Akhethe nanyana ngiwuphi umhlobo we-eseyi okhambelana nesithombe.
          • Ahlanganise ukuhlathululwa kwendaba nesithombe.
          • Atlole ngesikhathi esifaneleko.                                                       [50]

1.7        Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna ukutlola
           ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa,
           emahlangothimabili nofana ehlangothilinye. Kuqakathekile bona ohlolwako
           aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe ziyakhambelana. Ohlolwako
           angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono efihlakeleko
           ngesithombe asikhethileko.

           Kilesisithombe kubonakala abantu bemibala ehlukeneko batjengisa
           ibambiswano/ukusekelana.                                                              [50]

1.8       Ohlolwako angakhetha nanyana ngimuphi umhlobo we-eseyi afuna ukutlola
          ngawo. Kungaba yi-eseyi ecocako, ehlathululako, eveza imizwa,
          emahlangothimabili nofana ehlangothilinye. Kuqakathekile bona ohlolwako
          aqinisekise bonyana indabakhe nesithombe ziyakhambelana. Ohlolwako
          angacoca ngemibono ebhamba nofana aveze imibono efihlakeleko
          ngesithombe asikhethileko.

          Kilesisithombe kubonakala abafundi abafunda ngesiqhema.                                [50]

                                                            IMITLOMELO YESIGABA A:               50

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 5

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      5             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA

UMBUZO 2

2.1       INCWADI YOBUNGANI

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa incwadi yobungani:

          •    Iba nesiphande sinye, sitlolwe ngesandleni sokudla. Isiphande sotlolako
               siba nelanga elitlolwe ngesiNdebele isib: Janabari/Tjhirhweni ingasi
               ngesiNgisi. Tjheja: Isiphande, isilotjhiso nesiphetho azingabalwa
               nakubalwa inani lamagama.
          •    Itlolelwa umuntu owazekako, kungaba mnganakho, umnakwenu,
               umzawakho; njll.
          •    Isilotjhiso asiphakamise ibizo lomuntu omtlolelako. Isib; Jabulile, Mma,
               Baba; njll.
          •    Esingenisweni akuvele umnqopho wokutlola incwadi leyo ngobufitjhani.
               Isingeniso singaba mumutjho munye kufika kemithathu ubunengi.
               Akucocwa iindaba ezinengi.
          •    Ohlolwako akahlathulule khudlwana emzimbeni amaphuzu akhambisana
               nomnqopho awuveze esingenisweni.
          •    Iba nesilayeliso. Isib. Ubalotjhise boke ekhaya/Ngilotjhisela kibo boke
               abangaziko ngapho; njll.
          •    Iba nesiphetho. Isib. Ngimi umnganakho/Ngimi umntwanakho/Ngimi
               umzawakho/Ngimi, bese kuthi ngaphasi kwesiphetho utlole igama lakho.
               Lokhu kwenzelwa ukobana loyo otlolelweko azi kuhle bonyana utlolelwe
               ngubani. Isibongo akufuneki ukobana usitlole ngombana niyazana
               ninomuntu omtlolelako.                                                            [30]

2.2       INCWADI YABAKHULU/YANGOKOMTHETHO

          Nakhu   okuqakathekileko           nakutshwaywa         incwadi      yabakhulu/
          yangokomthetho:

          •    Iba neemphande ezimbili, zitlolwe ngendlela ehle neyamukelekako.
               Isiphande sokuthoma siba ngesaloyo otlolako begodu sitlolwa
               ngesandleni sokudla phezulu. Isiphande sotlolelwako asibi nelanga
               ekutlolwe ngalo incwadi.
          •    Itlolelwa umuntu othileko onesikhundla ebubulweni elithileko. Ngalokho-
               ke otlolako kufanele atlole isikhundla saloyo amtlolelako ngaphambi
               kokutlola isiphande sesibili.
          •    Iba nesilotjhiso esingaphakamisi ibizo lomuntu esitlolwa ngalindlela:
               Nomzana/Kosikazi/Kosazana nofana Nom.Kkz./Ksz.
          •    Tlola isihloko salokho otlola ngakho ngamagabhadlhela.
          •    Esingenisweni tlola umnqopho/isizathu sokutlola leyo ncwadi.
          •    Iba nomzimba lapha otlolako acoca khona indabakhe.
          •    Iba nesilayeliso.
          •    Esiphethweni iyaveza bona ibuya kubani. Tlola amagamakho nofana
               iinthomo zamagamakho nesibongo bese uyayitlikitla.                                [30]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 6

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      6             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

2.3       I-AJENDA NAMAMINITHI WOMHLANGANO

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-ajenda:
          • Iba nesikhathi, indawo nelanga okuzokubanjwa ngalo umhlangano.

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa amaminithi womhlangano:
          •  Aba sesikhathini esidlulileko.
          •  Aveza iimphakamiso neenqunto ezithethweko.
          •  Amagama walabo abathule iimphakamiso nabasekelileko angatlolwa.
          •  Ayatlikitlwa ekugcineni.                                                            [30]

2.4       I-INTHAVYU

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa i-inthavyu:

          •    Iba nesihlokwana esifakwa ngeembayaneni esihlathulula indawo,
               amabizo wabantu abakhulumako nalokho abakhuluma ngakho.
          •    Amagama walabo abakhulumako atlolwa ngesandleni sesincele, abe
               mafitjhani nesibongo singasetjenziswa. Akutlolwa litho ngaphasi
               kwamagama walabo abakhulumako.
          •    Kutlolwa ikholoni emva kwamagama wabantu abakhulumako.
          •    Imizwa nemisikinyeko yabakhulumako ayifakwe ngeembayaneni
               ngaphambi kwegama laloyo okhulumako.
          •    Isiphetho sendaba siba sekulumeni yabo, kuzwakale bona seyiyaphetha.              [30]

                                                            IMITLOMELO YESIGABA B:               30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                     Phendla

### Page 7

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3      7             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA

UMBUZO 3

3.1       ISIKHANGISO

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa isikhangiso:
          Isikhangiso kufanele:

          •    Sibe namaqhinga wokudosa nokwenzisa angenzasi.
               - Ukuhluthula itjhejo (Attention) lofundako.
               - Ukugcina itjisakalo (Interest) kiloyo ofundako.
               - Ukukhanukeja (Desire) komkhiqizo.
               - Ukudosa umthengi bona enze/athenge (Act) okuthileko.
          •    Sibe nemininingwana yomkhiqizo okhangiswako, isib. Njengomkhiqizo
               othileko, ikhamphani ethileko, iminyanya ethileko, njll.
          •    Sifake isiqubulo sekhamphani nofana somnyanya.
          •    Kutlolwe isihloko salokho okukhangiswako ngamaledere amakhulu/
               amagabhadlhela.
          •    Sifake iinthombe nemibala ekhanyako ukuze udose amehlo wabantu.
          •    Sisebenzisa     ilimi   elimumethe     umqondo      wokudosa/wokuyenga/
               wokurogela/wokudlelezela/wokwenzisa/imiqondo yelimi eliliqiniso nofana
               elimbono, njll.
          •    Sisebenzisa isitayela nephimbo elifanele abamukelilwazi besikhangiso.             [20]

3.2       UMALANGENI/IDAYARI

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa umalangeni/idayari:

          •    Kumele oyitlolako atlole ilanga phezulu.
          •    Kumele itlolwe ngelimi lomuntu okhulumako.
          •    Kumele itlolwe ibe sesikhathini sanje.
          •    Kuyenzeka itlolwe ibe sesikhathini esidlulileko nesikhathini esizako.
          •    Kumele kutlolwe iingaba ezifitjhani.
          •    Kusetjenziswa ilimi elitjhaphulukileko.                                           [20]

3.3       IMILAYELO

          Nakhu okuqakathekileko nakutshwaywa imilayelo.

          •    Ukulayela umuntu ukobana enze into ethileko ngendlela ethileko.
          •    Imilayelo ayibe mifitjhani inembe ingarari olayelwako.
          •    Kumele ilandelwe njengombana injalo.                                              [20]

                                                              IMITLOMELO YESIGAB C:              20
                                                                        INANI LOKE:              100

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 8

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                                  8                                                     DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                                                                SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA A: IRUBHRIKHI YOKUTSHWAYA/YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
TJHEJA:

•    Sebenzisa irubhrikhi njalo nawutshwaya i-eseyi.
•    Amamaksi asukela eli-0–50 ahlukaniswe ngamazinga weentlhadlhuli ezi-5.
•    Okumunyethweko, iqhinga lokusetjenziswa kwelimi nesitayela, lelo nalelo kghono lesitlhadlhuli lihlukaniswe ngezinga eliphezulu neliphasi.
•    Isakhiwo asithintwa lizinga eliphezulu namkha eliphasi.

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO]
          Iqhinga                                      Ngokudluleleko                 Ngokwekghono                Ngokulingeneko            Ngokusisekelo          Ngokungakalingani
    OKUMUNYETHWEKO                                           28–30                         22–24                       16–18                     10–12                     4–6
    NOKUHLELA                                      -Ukuphendula                  -Ukuphendula okuhle khulu.   -Ukuphendula              -Ukuphendula              -Ukuphendula okuphume

                               Izinga eliphezulu
                                                   okudluleleko.                 -Kunobufakazi nokukhula      okwanelisako.             okungakajami ndawonye.    endleleni khulu.
    (Ukuphendula)                                  -Imiqondo ehlakaniphileko,    kwendaba okubonakalako.      -Imiqondo ekhambelanako   -Imiqondo engakanqophi.   -Imiqondo enganatlha
    Ukuhleleka kwemiqondo                          netjengisa ukukhula.          -Ukuhleleka okuhle khulu     nekholisako.              -Ubufakazi obuncani       nengazwakaliko.
    yokuhlela                                      -Ukuhleleka okudluleleko      nokukhambelana               -Kunokuhleleka            bokuhleleka               -Imiqondo
                                                   nokukhambelana                kwesingeniso, umzimba        nokukhambelana            nokukhambelana            ebuyabuyelelweko.
    Ukulemuka komnqopho,
                                                   kwesingeniso, umzimba         nesiphetho.                  okulingeneko              kwesingeniso, umzimba     -Imiqondo engakahleleki
    abamukelilwazi nobujamo.
                                                   nesiphetho.                                                kwesingeniso, umzimba     nesiphetho.               nengakhambelaniko.
                                                                                                              nesiphetho.
    30 IMITLOMELO
                                                             25–27                         19–21                       13–15                      7–9                      0–3
                                                   -Ukuphendula okudluleleko     -Ukuphendula okuhle.         -Ukuphendula              -Ukuphendula              -Ukuphendula isihloko
                                                   kodwana kutlhayela            -Imiqondo ekarisako          okwanelisako kodwana      okungakhambelaniko        akukalingwa nokulingwa.

                               Izinga eliphasi
                                                   amatshwayo wendaba            nekhambelanako.              okunganatlha.             nokusezingeni eliphasi.   -Imiqondo
                                                   ehle.                         -Kunokuhleleka               -Imiqondo izwakala/       -Imiqondo ayikahlangani   engakhambelaniko
                                                   -Imiqondo ekhulileko          nokukhambelana okuhle        ikhambelana               begodu ayikanqophi.       nengakafaneli.
                                                   nenokuhlakanipha.             kwesingeniso, umzimba        ngokulingeneko.           -Kunokuhleleka            -Imiqondo enganatlha
                                                   -Kunokuhleleka                nesiphetho.                  -Kunokuhleleka            okungakhambelani          nengazwakaliko.
                                                   nokukhambelana okuhle                                      nokukhambelana            nesingeniso, umzimba
                                                   kwesingeniso, umzimba                                      kwesingeniso, umzimba     nesiphetho.
                                                   nesiphetho.                                                nesiphetho.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                            Phendla

### Page 9

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                                    9                                                                    DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                                                                  SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA INDABA YELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [50 IMITLOMELO] (iyaraga)
        Iqhinga                                      Ngokudluleleko                  Ngokwekghono                    Ngokulingeneko                    Ngokusisekelo                 Ngokungakalingani
                                                           14–15                           11–12                           8–9                               5–6                              0–3
 ILIMI, ISITAYELA                              -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista nesitayela
 NOKU-EDITHA.                                  nelwazimagama elifaneleko       nelwazimagama elifanele         nelwazimagama elifanele         nelwazimagama                   ezingakafaneli khulu,
                                               nelihle ngokudluleleko,         umnqopho,                       umnqopho,                       elingakafaneli umnqopho,        umnqopho abamukelilwazi

                           Izinga eliphezulu
 Iphimbo, irejista,                            elinemba umnqopho,              abamukelilwazi nobujamo.        abamukelilwazi nobujamo         abamukelilwazi nobujamo.        nobujamo.
 isitayela                                     abamukelilwazi nobujamo.        -Ilimi liyanemba                ngokulingeneko.                 -Ukusetjenziswa kwelimi         -Ilwazimagama elitlhayela
 nelwazimagama                                 -Ukusetjenziswa kwelimi         belisetjenziswe kuhle           -Ukusetjenziswa kwelimi         okusezingeni eliphasi.          khulu lenza kube budisi
 elifanele umnqopho,                           kusezingeni elihle              -Ihlelo nesipelinghi            okwethula ihlathululo.          -Ihlelo nesipelinghi            ukuzwisisa itheksthi.
 abamukelilwazi                                ngokudluleleko.                 akunamphoso khulu,              -Ihlelo nesipelinghi            kuneemphoso ezinengi            -Ilimi elingazwakaliko.
 nobujamo.                                     -Ihlelo nesipelinghi            zimbalwa.                       kuneemphoso ezinengi            khulukhulu.                     -Ihlelo nesipelinghi
 Ukukhethwa                                    esinganamphoso khulu.           -Kutlanywe kuhle khulu.         -Kutlanywe                      -Kutlanywe ngokusezingeni       kuneemphoso ezinengi
 kwamagama,                                    -Kutlanywe kuhle                                                ngokusezingeni                  eliphasi khulukhulu.            ngokudluleleko.
 ukusetjenziswa                                ngokudluleleko.                                                 elilingeneko.                                                   -Kutlanywe ngokusezingeni
 kwelimi, imithetjhwana,                                                                                                                                                       eliphasi ngokudluleleko.
 iimphumuzi, ihlelo                                         13                              10                               7                                4
 nesipelinghi.
                                               -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela
                                               nelwazimagama elifaneleko       nelwazimagama elifanele         nelwazimagama elifanele         nelwazimagama elincani
 15 IMITLOMELO
                                               nelihle elinemba                umnqopho,                       umnqopho,                       nelisezingeni eliphasi

                           Izinga eliphasi
                                               umnqopho, abamukelilwazi        abamukelilwazi nobujamo.        abamukelilwazi nobujamo         elingakafaneli umnqopho,
                                               nobujamo.                       -Ilimi liyanemba                ngokulingeneko.                 abamukelilwazi nobujamo.
                                               -Ukusetjenziswa kwelimi         belisetjenziswe                 -Ukusetjenziswa kwelimi         -Ukusetjenziswa kwelimi
                                               kusezingeni elihle khulu.       ngokufaneleko.                  okungathuli ihlathululo.        okungakafaneli.
                                               -Ihlelo nesipelinghi            -Ihlelo nesipelinghi            -Ihlelo nesipelinghi            -Ihlelo nesipelinghi
                                               esinganamphoso ezinengi.        kuneemphoso                     kuneemphoso ezinengi            kuneemphoso ezinengi khulu
                                               -Kutlanywe ngokudluleleko.      ezinengana.                     khulu.                          khulu.
                                                                               -Kutlanywe kuhle.               -Kutlanywe                      -Kutlanywe ngokusezingeni
                                                                                                               ngokusezingeni eliphasi.        eliphasi ngokudluleleko
 ISAKHIWO                                                   5                               4                               3                                  2                            0–1
                                               -Kuvezwe amatshwayo             -Amatshwayo                     -Amatshwayo                     -Amatshwayo neminye             -Amatshwayo
 Amatshwayo                                    nemininingwana                  nemininingwana                  nemininingwana kuvezwe          imininingwana yesakhiwo         nemininingwana efunekako
 wetheksthi.                                   eqakathekileko ngesakhiwo       evezweko kukhambelana           ngokulingeneko.                 sendaba kuvezwe                 kuyatlhayela
 Ukwakhiwa                                     sendaba.                        kuhle.                          -Kunokukhambelana               ngokusisekelo.                  -Ukwakhiwa kwemitjho
 kweengaba nemitjho                            -Kunokukhambelana               -Kunokukhambelana               okulingeneko kwendaba.          -Ukwakhiwa kwemitjho            neengaba kuneemphoso
 nokuquntulwa                                  okuhle ngokudluleleko           okuhle kwendaba.                -Imitjho neengaba               neengaba kuneemphoso.           ezinengi khulu.
 kwamagama ngendlela                           kwendaba.                       -Imitjho neengaba               kwakheke                        -Indaba isazwakala kancani.     -Indaba ayinamqondo.
 engasiyo.                                     -Imitjho neengaba               kwakheke ngendlela ehle.        ngokulingeneko
                                               kwakheke ngendlela ehle                                         -Indaba isanikela
 5 IMITLOMELO                                  ngokudluleleko.                                                 umqondo.
ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:

Km- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) L- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi) Sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                                Phendla

### Page 10

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                      10                                                                  DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA B: AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMADE WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [30 IMITLOMELO]
         Iqhinga                           Ngokudluleleko                 Ngokwekghono                     Ngokulingeneko                   Ngokusisekelo                   Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                                 15–18                          11–14                            8–10                            5–7                              0–4
 UKUHLELA NESAKHIWO                 -Ukuphendula okungaphezu         -Ukuphendula okuhle             -Ukuphendula okulingeneko        -Ukuphendula                    -Ukuphendula kutjengisa
                                    kwalokho okulindelweko.          nokutjengisa ilwazi elihle      okutjengisa ilwazi               ngokusisekelo kutjengisa        ukungabi khona kwelwazi
 -Ukuphendula nemibono.             -Imiqondo ehlakaniphileko        lamatshwayo wetheksthi.         lamatshwayo wetheksthi.          ilwazi lamatshwayo              lamatshwayo wetheksthi.
 -Ukubuthelelwa nokuhleleka         nekhulileko.                     -Umtlolo unqophile,             -Akunakudzimelela                wetheksthi.                     -Akunakukhambelana
 kwemibono.                         -Ilwazi elingeneleleko           awukaphumi esihlokweni          nokukhambelana                   -Kunokunqopha                   kwemiqondo.
 -Umnqopho, abamukelilwazi,         lamatshwayo wetheksthi.          begodu usekelwe kuhle           okulingeneko                     okukhona kodwana                -Imininingwana esekela
 amatshwayo/imithetjhwana           -Umtlolo unqophile.              ngendlela enobukghoni.          kokumunyethweko                  okunengi kuphambene             isihloko imbalwa
 kanye nobujamo.                    -Kunokukhambelana                -Kunemininingwana               nemiqondo.                       nesihloko.                      khulukhulu.
                                    kokumunyethweko                  esekela isihloko.               -Eminye imininingwana            -Imininingwana esekela          -Akakasebenzisi
 18 IMITLOMELO                      nomqondo.                        -Isakhiwo esifaneleko           esekela isihloko iveziwe.        isihloko imbalwa.               amatshwayo nemithetho
                                    -Isakhiwo sihleleke kuhle        kodwana                         -Isakhiwo sifanele               -Kunobutjhapha                  yesakhiwo.
                                    ngokudluleleko yoke              esinokungakhambelaniko          ngokulingeneko kodwana           obukhona obubonakala
                                    imininingwana esekela            okuncazana.                     kunokungakhambelani.             emithethweni
                                    isihloko iveziwe.                                                                                 nematshwayeni
                                    -Isakhiwo esifaneleko                                                                             wesakhiwo.
                                    nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-                          10–12                           8–9                              6–7                             4–5                             0–3
 EDITHA                             -Iphimbo, irejista, isitayela    -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela
                                    nelwazimagama kuwufanele         nelwazimagama                   nelwazimagama                    nelwazimagama                   nelwazimagama
 -Iphimbo, irejista nesitayela      kuhle khulu umnqopho,            kuwufanele kuhle                kuwufanele ngokulingeneko        kuwufanele kancani              akukhambelani
 kufanele                           abamukelilwazi nobujamo.         umnqopho,                       umnqopho, abamukelilwazi         umnqopho,                       nomnqopho,
 umnqopho/umphumela,                -Ihlelo lisetjenziswe            abamukelilwazi nobujamo.        nobujamo.                        abamukelilwazi                  abamukelilwazi nobujamo.
 abamukelilwazi nobujamo.           ngokunembako begodu              -Ihlelo lisetjenziswe           -Kuneemphoso zehlelo             nobujamo.                       -Kuneemphoso zehlelo
 -Ukusetjenziswa kwelimi            belihleleke kuhle khulu.         ngokunembako belihleleke        kodwana azilimazi                -Kuneemphoso zehlelo            ezinengi khulukhulu
 nemithetjhwana yokutlolwa          -Kuneemphoso ezincani            kuhle.                          ihlathululo.                     ezenza bona ihlathululo         ezenza bona ihlathululo
 kwelimi.                           khulu.                           -Akunamphoso ezinengi.                                           ingazwakali.                    ingazwakali nakancani.
 -Ukukhethwa kwamagama
 anemba umnqopho.
 -Ukusetjenziswa kwamatshwayo
 wokutlola nesipelinghi.

 12 IMITLOMELO

ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                                                                                                                    Phendla

### Page 11

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P3                                      11                                                                 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                                                    SC/NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya

ISIGABA C: AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA AMATHEKSTHI AMAFITJHANI WOKUTHINTANA WELIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA [20 IMITLOMELO]
         Iqhinga                           Ngokudluleleko                 Ngokwekghono                     Ngokulingeneko                   Ngokusisekelo                   Ngokungakaneli
 OKUMUNYETHWEKO,                                 10–12                           8–9                              6–7                            4–5                              0–3
 UKUHLELA NESAKHIWO                 -Ukuphendula okungaphezu         -Ukuphendula okuhle             -Ukuphendula okulingeneko        -Ukuphendula                    -Ukuphendula kutjengisa
                                    kwalokho okulindelweko.          nokutjengisa ilwazi elihle      okutjengisa ilwazi               ngokusisekelo kutjengisa        ukungabi khona kwelwazi
 -Ukuphendula nemibono.             -Imiqondo ehlakaniphileko        lamatshwayo wetheksthi.         lamatshwayo wetheksthi.          ilwazi lamatshwayo              lamatshwayo wetheksthi.
 -Ukubuthelelwa nokuhleleka         nekhulileko.                     -Umtlolo unqophile,             -Akunakudzimelela                wetheksthi.                     -Akunakukhambelana
 kwemibono.                         -Ilwazi elingeneleleko           awukaphumi esihlokweni          nokukhambelana                   -Kunokunqopha                   kwemiqondo.
 -Umnqopho, abamukelilwazi,         lamatshwayo wetheksthi.          usekelwe kuhle ngendlela        okulingeneko                     okukhona kodwana                -Imininingwana esekela
 amatshwayo/imithetjhwana           -Umtlolo unqophile.              enobukghoni.                    kokumunyethweko                  okunengi kuphambene             isihloko imbalwa
 kanye nobujamo                     -Kunokukhambelana                -Kunemininingwana               nemiqondo.                       nesihloko.                      khulukhulu.
                                    kokumunyethweko                  esekela isihloko.               -Eminye imininingwana            -Imininingwana esekela          -Akakasebenzisi
 12 IMITLOMELO                      nomqondo.                        -Isakhiwo esifaneleko           esekela isihloko iveziwe.        isihloko imbalwa.               amatshwayo nemithetho
                                    -Isakhiwo sihleleke kuhle        kodwana                         -Isakhiwo sifanele               -Kunobutjhapha                  yesakhiwo.
                                    ngokudluleleko yoke              esinokungakhambelaniko          ngokulingeneko kodwana           obukhona obubonakala
                                    imininingwana esekela            okuncazana.                     kunokungakhambelani.             emithethweni
                                    isihloko iveziwe.                                                                                 nematshwayeni
                                    -Isakhiwo esifaneleko                                                                             wesakhiwo.
                                    nesinembako.
 ILIMI, ISITAYELA NOKU-                           7–8                            5–6                               4                               3                              0–2
 EDITHA                             -Iphimbo, irejista, isitayela    -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela,   -Iphimbo, irejista, isitayela   -Iphimbo, irejista, isitayela
                                    nelwazimagama kuwufanele         Nelwazimagama                   nelwazimagama                    nelwazimagama                   Nelwazimagama
 -Iphimbo, irejista nesitayela      kuhle khulu umnqopho,            kuwufanele kuhle                kuwufanele ngokulingeneko        kuwufanele kancani              akukhambelani
 kufanele umnqopho/                 abamukelilwazi nobujamo.         umnqopho,                       umnqopho, abamukelilwazi         umnqopho,                       nomnqopho,
 umphumela, abamukelilwazi          -Ihlelo lisetjenziswe            abamukelilwazi nobujamo.        nobujamo.                        abamukelilwazi                  abamukelilwazi nobujamo.
 nobujamo.                          ngokunembako belihleleke         -Ihlelo lisetjenziswe           -Kuneemphoso zehlelo             nobujamo.                       -Kuneemphoso zehlelo
 -Ukusetjenziswa kwelimi            kuhle khulu.                     ngokunembako belihleleke        kodwana azilimazi                -Kuneemphoso zehlelo            ezinengi khulukhulu
 nemithetjhwana yokutlolwa          -Kuneemphoso ezincani            kuhle.                          ihlathululo.                     ezenza bona ihlathululo         ezenza bona ihlathululo
 kwelimi.                           khulu.                           -Akunamphoso ezinengi.                                           ingazwakali.                    ingazwakali nakancani.
 -Ukukhethwa kwamagama
 anemba umnqopho.
 -Ukusetjenziswa kwamatshwayo
 wokutlola nesipelinghi.

 8 IMITLOMELO

ISITJENGISO SOKWABIWA KWEMITLOMELO:
Km-/sk- : (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)
L-: (Tlola umtlomelo otholwe mfundi)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2018-memo/d368836b-bd88-440d-9596-7e2725b54f22) — isiNdebele FAL · Memo · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2017-memo/f31f96dc-111a-4e8d-a799-fdb1a396d7c6) — isiNdebele FAL · Memo · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-may-june-2016-memo/760cdc21-8353-423a-8236-3c8fa57766a6) — isiNdebele FAL · Memo · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-june-july-2015-memo/fb324349-9333-4196-9f2f-bccb369cb2cf) — isiNdebele FAL · Memo · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa) — isiNdebele FAL · QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isindebele/230577e1-72e4-4b7d-bef0-723dd563d8d3) — isiNdebele FAL · QP · 2024 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024/a38be654-f18c-4add-bbad-da48361465b7) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024/caa72c30-39e9-4775-a93c-ac0d205fdd9d) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024/66fbcba0-06da-40be-be67-5b4022a5ea31) — QP · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023-mg/5d683de8-810a-4f65-bb67-d7d2d9efbe10) — Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2023/dc280f98-1c04-4f56-b75d-b182fbf46ff0) — QP · 2023 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
