# isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper

> Grade 12 isiNdebele FAL Paper 1 question paper from the NSC June Exam 2024, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa
- Updated: 2026-09-28
- Subject: isiNdebele FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isindebele
- Document type: Question paper
- Year: 2024
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiNdebele FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isindebele-fal) › [isiNdebele FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isindebele/26445a24-dc0a-4db8-a071-936f33f599aa)

## About this document

Isindebele Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isindebele. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isindebele/bba2cecd-5168-4a44-afce-96efb6f8518a) — Memo · 2024 · isiNdebele

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

              SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

        ISINDEBELE ILIMI LOKUTHOMA LOKWENGEZA (FAL)

                              IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)

                           MRHAYILI/MGWENGWENI 2024

                                                                            IMITLOMELO: 80

                                                                    ISIKHATHI: Ama-iri ama-2

                                    Iphepheli linamakhasi ali-14.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                   Phendla

### Page 2

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      2              DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

YELELA

1.        Iphepheli LINEENGABA EZINTATHU: ISIGABA A, B, no-C.

          ISIGABA A:        Ukufunda nokuzwisisa                                  (30)
          ISIGABA B:        Ukurhunyeza                                           (10)
          ISIGABA C:        Izakhi nemithetjhwana yokusetjenziswa kwelimi         (40)

2.        Phendula YOKE imibuzo.

3.        Thoma isigaba ESINYE NESINYE ekhasini ELITJHA.

4.        Thalela ngemva kokuphendula imibuzo YESIGABA NGASINYE.

5.        Nombora iimpendulo zakho njengobana zinonjorwe ephepheni lemibuzo.

6.        Tjhiya umuda OWODWA ngemva kwaleyo naleyo pendulo.

7.        Yelela kobana upeleda amagama ngendlela efaneleko bewutlole nemitjho
          ezwakalako.

8.        Isikhathi esiphakanyisweko sokutlola ISIGABA NGASINYE:

          ISIGABA A:        Pheze imizuzu ema-50
          ISIGABA B:        Pheze imizuzu ema-20
          ISIGABA C:        Pheze imizuzu ema-50

9.        Tlola kuhle ngesandla esibonakalako.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 3

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      3              DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA

UMBUZO 1

Phendula UMBUZO 1.1 kanye NOMBUZO 1.2.

1.1       Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI A

                                    IPUMELELO IYASETJENZELWA

          1            Woke umuntu ufuna ukuzibona aphumelele entweni ayenzako.
                       Ngamanye amagama woke umuntu ufuna ipumelelo epilwenakhe.
                       UKendra Cherry ongusolwazi womkhumbulo ovela ehlanganweni
                       ebizwa bona yi-Grow Your Success uthi, ipumelelo kufumana
                       okufunako nofana yituthuko oyenzako ezokufikisa ebhudangweni 5
                       lakho. Ihlathululo kaKendra Cherry le isivezela bona ipumelelo
                       ilikhambo elide (journey) begodu ifuna bona umuntu abe nekghono
                       lokuqinisekisa bona uyafika kilokho ahlose ukukwenza
                       ngepilwakhe.

          2            Abantu bahlathulula ipumelelo ngeendlela ezihlukileko nokwenza 10
                       bona kube budisi ukwazi bonyana ngiyiphi ipengu yepumelelo.
                       Nanyana kunjalo, kunemihlobo yabantu egcina iphumelela
                       epilweni. Kunabantu abaphumelela ngokobana baye eenkolweni
                       bakwazi ukufundela imisebenzi ebonakalako. Kube nabanye
                       abasebenzisa amakghono wabo ukwakha amabhizinisi. Abanye 15
                       baphumelela ngamatalente nangamakghono abazibandakanya
                       kiwo nabhadelako. Napa aboSiya Kolisi, aboSphiwe Tjhabalala
                       nebamatalente aboZozibini Tunzi naboMakhadzi baphumelele
                       epilweni. Kube nalabo abazenzela imisebenzi yezandla.

          3            Yeke-ke     woke    umuntu    kufanele  azi   bona   ngikuphi 20
                       angakusebenzisa ukufeza amabhudangwakhe. Ekufanele sizibuze
                       khona sibabantu abatjha kukobana ngikuphi okwenziwa babantu
                       abaphumelelako thina esingakwenziko? Abosolwazi baveza bona
                       manengana amaqhinga angenza bona umuntu aphumelele
                       epilweni. Ukudzimelela ebhudangweni lakho, ukuba nomkhumbulo 25
                       obukhali nokuba nekghono lokujamelana nobudisi obuvelako
                       epilweni kuyipengu yepumelelo.

          4            UPatrice Motsepe obalwa neenjinga namhlanje wabekezelela
                       ukuthengisa esitodlwaneni sakayise, lokho kwangezelela ikghono
                       lakhe lokuba ngusomabhizinisi. Umkhumbulwakhe obukhali 30
                       umfake emikhakheni ehlukahlukeneko yepumelelo. Hlangana
                       nokhunye okuvezwako kukobana umuntu ofuna ukuphumelela
                       kufanele kube mumuntu okwazi ukuhlela izinto zakhe.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 4

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      4              DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

          5            Nawulandelela ipilo yabantu abaphumeleleko njengabavumi
                       bathoma basese bancani ukuvuma, bakhuphuke babe bosaziwako. 35
                       Imali nasele ingena ngamandla kuvela tjhatjhalazi bona kukhona
                       abangakwenziko ukuze bahlale esiqongolweni sepumelelo.
                       Ekugcineni ufunyana umuntu sele atlhaga.

          6            Zinengi iindlela ongazisebenzisa ukuze uphumelele epilweni
                       kodwana iqhinga elingakusebenzela liya ngokobana ipumelelo itjho 40
                       ukuthini kuwe. Nawucabanga bona ipumelelo kulokha
                       nawusebenza kuhle bewurhole nomrholo ophezulu, ukuzikhandla
                       kwakho ngomsebenzakho kuzokukhamba phambili. Khumbula
                       bona nangabe ukuzikhandla ngikho okukhamba phambili ufanele
                       wazi bona kunezinye izinto eziqakatheke khulu ezingathikamezeka 45
                       nofana ezizokusalela emva.

          7            Ukusalela emuva kezinye izinto nakho kuyayithikameza ipumelelo
                       yomuntu. Ugcina ubona kwanga alikho iragelo phambili nofana liza
                       buthaka khulu. Omunye umuntu ugcina ahlangahlangana
                       bekalahlekelwe zizinto eziqakathekileko epilwenakhe. Khumbula 50
                       bona umzimba ophilileko ngiwo osizako lokha umuntu nakafuna
                       ukwenza kuhle epilwenakhe. Umzimba womuntu ofuna ipumelelo
                       kufanele uhlale uphilile ngaso soke isikhathi ukuze ukghone
                       ukusebenza.

          8            Ikghono lokuhlela izinto nalo liyafuneka. Nasiyelela ikghono 55
                       lokuhlela izinto zakho sisuka sikhuluma ngekghono lokwenza irhelo
                       lalokho ofuna ukukwenza. Irhelweli ulenza ngendlela yokobana
                       utlole bona khuyini okufanele ukwenze qobe lilanga
                       nekuzokudosela bona ufike emnqophenakho omkhulu. Kufanele
                       ube nehlelo lelanga lapha uveza khona izinto ekufanele uzenze 60
                       mhlokho.

          9            Irhubhululo   elivezwa    bosolwazi   abanengi    lithi abantu
                       abaphumelelako babantu abayijamelako into ebayifunako. Babantu
                       abathi nabafuna nofana banebhudango elithileko bajame kilo
                       bebasebenzele kilo kwaphela. Kungebangelo abantu abatlhagako 65
                       bagcina baphumelele kunalaba abaziinjinga. Ngamanye amagama
                       abosolwazi bathi nawufuna ukuphumelela ufanele udzimelele
                       entweni oyifunako bewuyisebenze ngokuyikatelela bona igcine
                       iphumelele. UMengameli wangaphambilini uNelson Rolihlahla
                       Mandela usibonelo esihle ephasini mazombe nowakhombisa bona 70
                       uyadzimelela entweni oyifunako.

          10           Pheze woke umuntu uyazi bona ipumelelo akusiyinto eza lula
                       emuntwini. Okutjho bona iyasetjenzelwa nanyana iba budisi
                       esikhathini esinengi nje. Yeke-ke kufanele umuntu ancame bekabe
                       nekghono lokujamelana nobudisi obungaba khona endlelenakhe 75
                       yepumelelo. Ukujamelana nobudisi akusiyinto elula. Kufuna bona
                       umuntu abe nesibindi sokuqinisekisa bona uqinelele kilokho
                       akufunako.   2024

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 5

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      5                 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

          11           Okhunye okuqakatheke khulu kukwazi bona indlela eya
                       epumelelweni ibudisi begodu ayigijimeki lula. Nanyana kunjalo 80
                       kufanele sazi bona amabhudango ayafezeka. Nawe lakho
                       lingafezeka.
                                        [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele]

          1.1.1        Tlola ibizo lakasolwazi ovezwe esigabeni soku-1 ohlathulula indaba
                       yepumelelo.                                                                      (1)

          1.1.2        Ngokutjho kwesigaba soku-1 setheksthi engehla kuthiwa usolwazi
                       lo ubuya kiyiphi ihlangano?                                                      (1)

          1.1.3        Tlola bona yini ipumelelo ngokuya ngokwehlathulula kwasolwazi
                       ovezwe esigabeni soku-1.                                                         (2)

          1.1.4        Tlola imihlobo EMIBILI yabantu ekuthiwa iyaphumelela evezwe
                       etheksthini engehla.                                                             (2)

          1.1.5        Ngokurhunyezweko tlola amaqhinga angenza bona uphumelele
                       ukuya ngesigaba sesi-3. Ipendulwako ayibe maphuzu AMABILI.                       (2)

          1.1.6        Veza okuhlukileko phakathi kwetalente lakaSimphiwe Tshabalala
                       nelakaMakhadzi.                                                                  (2)

          1.1.7        Ucabanga bona ngiziphi izinto ezingasalela emuva lokha umuntu
                       nakazikhandla    khulu     emsebenzinakhe     wokuphumelela?
                       Ipendulwakho ayibe maphuzu AMABILI.                                              (2)

          1.1.8        Hlathulula isizathu esenza bona abantu ababosaziwako basebenze
                       budisi kodwana ipumelelo yabo igcine iphelele emoyeni.
                       Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                             (1)

          1.1.9        Esikhathini esinengi kubonakala abentwana ababuya emindenini
                       etlhagako baphumelela ukudlula labo ababuya emindenini
                       enjingileko. Hlathulula unobangela walokho ngephuzu ELILODWA.                    (1)

          1.1.10       Umzimbakho nawungawutjhejiko, ucabanga bona ungayithinta
                       njani ipumelelo yebhudango lakho? Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                                        (2)

          1.1.11       Ucabanga bona yini engenza bona nanyana unalo ihlelo olenzileko
                       bonyana uzokufikelela njani epumelelweni kodwana ubhalelwe
                       kuphumelela? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                (2)

          1.1.12       Phendula ngoLIQINISO nofana AKUSILO IQINISO bese usekela
                       isiqunto osithathako ngephuzu ELILODWA.

                       UMengameli wangaphambilini uNelson                 Rolihlahla Mandela
                       usibonelo esihle ephasini mazombe                  wakhombisa bona
                       uyadzimelela entweni oyifunako.                                                  (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                             Phendla

### Page 6

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      6              DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

          1.1.13       Ngokubona kwakho ucabanga bona ifundo etholakala eenkolweni
                       ibasiza ngokwaneleko nofana ayibasizi ngokwaneleko abantu
                       abatjha ekuphumeleliseni amabhudangwabo. Ipendulwakho ayibe
                       liphuzu ELILODWA.                                                           (2)

          1.1.14       Nange ungutitjhere ungabayelelisa uthini abentwana obafundisako
                       ababonakala bangasithandi isikolo. Ipendulwakho ayibe liphuzu
                       ELILODWA.                                                                   (2)

1.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI B

                                                         [Sithethwe ku-www.images.com]

          1.2.1        Tlola OKUKODWA okubona kusenzeka esithombeni esingehla.                     (1)

          1.2.2        Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

                       Abantwaba abasesithombeni bahlezi phezu …

                       A    kwesofa.
                       B    kombhede.
                       C    kwesitulo.
                       D    komada.                                                                (1)

          1.2.3        Ucabanga bona ngimaphi amakghono AMABILI alethwa sisenzo
                       sabentwanaba ekusaseni labo.                                                (2)

          1.2.4        Ingabe isenzo sabantu abadala abavezwe esithombeni esingehla
                       sisitjelani ngabo? Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                     (2)

                                                             IMITLOMELO YESIGABA A:                30

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                        Phendla

### Page 7

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      7              DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

ISIGABA B: UKURHUNYEZA

UMBUZO 2

Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uyirhunyeza ngamaphuzu ali-7
amayelana neendlela ababelethi abangasekela ngazo abentwababo nabafunda
igreyidi letjhumi nambili.

IMIYALO:

1.        Amagama angadluli kwama-60.
2.        Nombora imitjhwakho kusukela kewoku-1 bekufike kewe-7.
3.        Umutjho NGAMUNYE owutlolako awube nomqondo OWODWA opheleleko.
4.        Tlola ngelimi elitsengileko ngombana uzokwabelwa imitlomelo emi-3.
5.        Sebenzisa amagamakho ngendlela ongakghona ngayo ungabuyeleli utlole
          okusesirhunyezweni.
6.        Tlola inani lamagama owasebenzisileko ekupheleni kwesirhunyezo sakho.

ITHEKSTHI C

        IINDLELA ABABELETHI ABANGASEKELA NGAZO ABENTWABABO
                  NABAFUNDA IGREYIDI LETJHUMI NAMBILI

ESewula Afrika umuntu akasililitho nakangakafiki egreyidini letjhumi nambili. Umfundi
ofunda igreyidi letjhumi nambili uba negandeleleko ukudlula kamanye amagreyidi
awafundileko. Ulala benyoni ngombana uba nemisebenzi eminengi yesikolo kanti
ufunda nangepelaveke.

Umfundi okilobu bujamo isekelo ulitlhoga khulu ebabelethini nemndenini wakhe.
Ababelethi kufanele bamuphe isikhathi sokwenza imisebenzi yesikolo ngantambama.
Indaba yokupheka nokuthanyela ngantambama kufanele ibekelwe ngeqadi.
Abentwana abafunda igreyidi letjhumi nambili bambatha iyunifomu ehlukileko
eenkolweni. Ababelethi ababathengele iyunifomu le, ivuselela ukuzithemba kwabo
njengombana kumgijimo wokugcina esikolweni.

Kunelwazi elinengi elifunyanwa kumawebhsayidi, ku-inthanethi, emaphepheni
weminyaka egadungileko neencwadini ezimihlahlandlela ezihlathulula ngcono iimfundo
ngokuhlukahlukana. Ilwazi lakhona ukghona ukulifikelela kwaphela nawunama-data.
Ababelethi abaqinisekise bona bayabathengela abentwababo ama-data. Iinkolo nofana
umNyango wezeFundo uyabasusa emakhaya abafundi, ubabuthelele kuma-Camps
bafundiswe botitjhere nabosolwazi abahlukahlukeneko. Ama-Camps la atlhoga imali
nakazakuraga kuhle. Ababelethi abakhuphe imali babhadelele abentwababo baye
kuma-Camps.

Abafundaba bavuka nebusuku sekulelwe. Ababelethi kufanele balale bavule ilihlo linye
basize abentwababo ukuvuka khulukhulu ngeenkhathi zokutlola iinhlahlubo. Iinkundla
zokuthintana zidla isikhathi sokufunda. Nawumbelethi ufanele umgade umntwanakho
bona akaditjhi khulu eenkundleni zokuthintana. Umntwana nakangakghoniko
ukuhlukana nomaliledininakhe akamnikele umbelethakhe ngantambama. Umbelethi
akasize umntwanakhe ukwenza ihlelo leenkhathi zokufunda. Akakatelelwe bona
alilandele ihlelwelo.

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 8

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      8                 DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

UZig Ziglar uthi; 'Ipumelelo yenzeka ithuba nalihlanganiswa nokuzilungiselela.'
Umfundi ophumelelako ngozinikela ithuba lokuzilungiselela khulukhulu ngeenkhathi
zeenhlahlubo. Ngeenkhathi lezi umntwana nakunesifundo esimtlhagisako, ababelethi
kufanele bamfunele utitjhere wangeqadi amhlathululele lokho angakuzwisisiko. Ifundo
nanamhlanje isese silodlhelo sepumelelo ngombana nawunganaso isitifikedi segreyidi
letjhumi nambili kuba ngathi azange khewulibhade inyawo lakho esikolweni.

                                        [Ithethwe ku-inthanethi yatjhugululelwa eLimini lesiNdebele]

                                                                IMITLOMELO YESIGABA B:                  10

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                             Phendla

### Page 9

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      9              DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI

UMBUZO 3: UKURHUMUTJHA ISIKHANGISO

Qalisisa isikhangiso esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI D

      UYAFUNA UKULALA BESANA UBUTHONGO BEWUBE NAMABHUDANGO
                             AMNANDI?

Gijimela kwaHlalakuhle uzifumanele umbhede omtofotofo. Ungadiselwa ziinyawo,
isitoko sijame ngalendlela ama-Queen wemibhede ali-10, ama-Double wemibhede
ali-10 nama-Single wemibhede mahlanu.

-     Isaphulelo usifumana nawuthenge imibhede emibili.
-     Asidilivi kufanele uzozithathela okuthengileko.
-     Nawuthenga ngesikolodo kufanele ukube urhola iinkulungwana ezili-10 zamaranda nokuya
      phezulu.
                                                                [Sithethwe ku-www.images.com]

3.1        Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana ube sesikhathini sanje.

           Asidilivi kufanele uzozithathela okuthengileko.                                        (1)

3.2        Hlathulula bona kubayini umtloli wesikhangiswesi              atlola   amagama
           asesikhangisweni ngeendlela ezilandelako:

           (a)    Ngamagabhadlhela.
           (b)    Ngamagama amancani.
           (c)    Butjhigama.                                                                     (3)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 10

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      10             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

3.3       Buyelela utlole umutjho ongenzasi ukhombise ubunye.

          Isaphulelo usifumana nawuthenge imibhede emibili.                                       (1)

3.4       Dzubhula umutjho          onomqondo     welimi    lokudlelezela   esikhangisweni
          esingehla.                                                                              (1)

3.5       Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako.

          Amagama athi, 'ungadiselwa ziinyawo' ahlathulula bona …

          A       Iinyawo zakho ziphakamise.
          B       Yiza ngeenyawo.
          C       Gijima nawuza esitolo.
          D       Ungafiki ngemva kwesikhathi ufumane izinto sele ziphelile.                      (2)

3.6       Ngokucabanga kwakho ingabe umtlami wesikhangiswesi uphumelele nofana
          akakaphumeleli ukusebenzisa amaqhinga wokukhangisa? Sekela isiqunto
          osithathako ngamaphuzu AMABILI.                                                         (2)
                                                                                                  [10]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 11

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      11             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

UMBUZO 4: UKURHUMUTJHA IKHATHUNI

Qalisisa ikhathuni engenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

ITHEKSTHI E

                                                             [Sithethwe ku-www.images.com]

4.1       Tlola bona abantwaba abasekhathunini engehla bayikuphi indawo.                          (1)

4.2       Tlola into EYODWA efakazela ipendulo oyitlole ku-4.1 ngehla.                            (1)

4.3       Veza ubudlelwano babantwaba ngokweenkhundla zabo.                                       (2)

4.4       Khetha ipendulo enembako kilezi ezilandelako:

          Ikulumo kababa lo ethi, 'saziphandla' ihlathulula bona …

          A       benza iphoso ngokumqatjha.
          B       benza kuhle ngokumqatjha.
          C       bayazisola ngokumqatjha.
          D       A no C.                                                                         (2)

4.5       Hlathulula umqondo omunyethwe yikulumo kababa lo ethi, 'Isiquntwesi
          kusafanele sibuyekezwe'.                                                                (2)

4.6       Tshwaya ngokungakhambelani kwekulumo kamma lo nommongondaba
          wekhathuni le. Ipendulwakho ayibe liphuzu ELILODWA.                                     (2)
                                                                                                  [10]

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                       Phendla

### Page 12

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      12             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

UMBUZO 5: IPHROZI

Fundisisa itheksthi engenzasi uyizwisise bese uphendula imibuzo elandelako.

5.1       ITHEKSTHI F

          Ukufunda igreyidi le-12 akusiyisango! Kuphela nya ukwehla wenyuke
          nabangani ube yikomo enganamelusi ngombana akudlalwa la. Umsebenzi
          omnengi wenziwa mfundi. Yincani indima edlalwa ngutitjhere ngombana
          kwakhe kusekela kwaphela. NakuKanabo kunjalo. Isikhatjhana asitholako
          uhlala phezu kweencwadi, nalokha ayokuvakatjha kuba ngisweso nekuyinto 5
          angakhange ayibhudange ngaphambilini. Umfundi uzila angakafelwa.
          Ulayelisa ubumnandi anamathele eencwadini. Umbhede nawo uyazilwa
          ngombana ayikho ikomo yobuthongo. Ababelethi nabo bayasekela ngombana
          basazi bona ikunzi isematholeni. Kwamambala boke abazidelako ababuyi
          bamkhonoze. Bayavuna, ithabo kube lithabo bebathole ukwamukelwa 10
          neemfundalize emazikweni aphakemeko wezefundo. Abavela emindenini
          edobha phasi uRhulumende ubasekela ngemalimboleko i-NSFAS
          nomfundalize i-Funza Lushaka. Boke abakubonako ukuqakatheka kwefundo
          sibathulela ingwani.

          5.1.1        Buyelela utlole umutjho ongenzasi uveze ukuvuma.

                       Akudlalwa la.                                                              (1)

          5.1.2        Buyelela utlole umutjho      ongenzasi      bese   unciphisa   igama
                       elithalelweko kiwo.

                       Umbhede nawo uyazilwa ngombana ayikho ikomo yobuthongo.                    (1)

          5.1.3        Tlola umhlobo webizo         elitholakala   ebizweni    elithalelweko
                       emutjhweni ongenzasi.

                       NakuKanabo kunjalo.                                                        (1)

          5.1.4        Buyelela utlole umutjho ongenzasi uveze ubunengi.

                       Umfundi uzila angakafelwa.                                                 (2)

          5.1.5        Tlola igama elinomqondofana naleli elithalelweko.

                       Ulayelisa ubumnandi anamathele eencwadini.                                 (1)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 13

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      13             DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

          5.1.6        Tlola bona igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi lakhiwe
                       ngaziphi iinkhekhe zekulumo ngokukhetha ipendulo enembako
                       kilezi ezilandelako.

                       Abavele emndenini edobha phasi uRhulumende naye uthi ngila
                       ngokubasekela ngemalimboleko.

                       A    Ngebizo nebizo.
                       B    Ngebizo nenani.
                       C    Ngebizo nesenzo.
                       D    Ngebizo nesiphawulo.                                                  (2)

          5.1.7        Buyelela utlole umutjho ongenzasi bese kuthi esikhundleni
                       samagama athalelweko ujamiselele ngehlathululo yawo.

                       (a) Boke abakubonako        ukuqakatheka     kwefundo     sibathulela
                           ingwani.                                                               (1)

                       (b) Kwamambala boke abazidelako ababuyi bamkhonoze.                        (1)

          5.1.8        Tjhugulula igama elithalelweko emutjhweni ongenzasi libe libizonto
                       bese ulisebenzisa emutjhweni ozakhele wona kuvele ihlathululo
                       ehlukileko kile esetheksthini.

                       Isikhatjhana asitholako uhlala phezu kweencwadi nalokha
                       ayokuvakatjha kuba ngisweso nekuyinto angakhange ayibhudange
                       ngaphambilini.                                                             (2)

          5.1.9        Thatha isaga esitholakala etheksthini engehla usisebenzise
                       emutjhweni ozakhele wona kuvele bona uyayazi ihlathululwaso.               (2)

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe                                                      Phendla

### Page 14

IsiNdebele ILimi LokuThoma LokweNgeza (FAL)/P1      14               DBE/Mrhayili/Mgwengweni 2024
                                             SC/NSC Confidential

5.2       Qalisisa isithombe esingenzasi bese uphendula imibuzo elandelako.

          ITHEKSTHI G

          Ubuhle bemvelo bukhamba bodwa bufakazela ithabo elibakhona emnyanyeni
          wokuhlanganisa imindeni nokukhula kobuhlobo.

                                                                    [Sithethwe ku-www.images.com]

          5.2.1        Tlola umhlobo wesabizwana othalelweko emutjhweni ongenzasi.

                       Ubuhle bemvelo bukhamba bodwa.                                               (1)

          5.2.2        Buyelela utlole    umutjho     ongenzasi      bese    ukhulisa    igama
                       elithalelweko.

                       Ithabo libakhona emnyanyeni wokuhlanganisa imindeni.                         (1)

          5.2.3        Sebenzisa isihlanganiso        esifaneleko     ukuhlanganisa     imitjho
                       elandelako:

                       Imvelo yihle. Imvelo iyakarisa.                                              (1)

          5.2.4        Buyelela utlole umutjho ongenzasi kodwana uthome ngegama
                       elithalelweko.

                       Iinthandani zithanda imvelo.                                                 (1)

          5.2.5        Buyelela utlole ikulumo engenzasi ibe yikulumo enqophileko.

                       Umfundisi uthe yena ufuna umakoti ohlonipha indodana yakhe.                  (2)
                                                                                                    [20]

                                                              IMITLOMELO YESIGABA C:                40
                                                                          INANI LOKE:               80

Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

## Related documents

- [IsiNdebele FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2018/fee0d391-7872-4b8b-b919-b581b1dd9850) — isiNdebele FAL · QP · 2018 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2017/5e4bc540-a49b-46cb-982b-0ccda6327037) — isiNdebele FAL · QP · 2017 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2016/7f8c50b0-ec33-45d0-a312-8e92c85c6b8b) — isiNdebele FAL · QP · 2016 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-june-july-2015/06ccc753-f6dc-4736-bbf9-86d098a6c817) — isiNdebele FAL · QP · 2015 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isindebele/8733b692-e617-4727-a8a5-5d714191c31c) — isiNdebele FAL · Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 May-June 2024 MG.doc](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isindebele-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isindebele/494db809-d93e-4cf2-a023-584707947303) — isiNdebele FAL · Memo · 2024 · isiNdebele

## More from Grade 12 isiNdebele FAL

- [Gr 12 IsiNdebele FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isindebele-fal-atp-2023-24/71a8c260-2b39-4030-8608-ce5fdc966166) — ATP
- [IsiNdebele FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-nov-2024-mg/4ee98a3e-d3e9-4bb7-affd-bef5d7af011c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-nov-2024-mg/fe3ac4b2-fc22-45e3-a837-b03289a12e3c) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p3-nov-2024-mg/6d0eb0e9-bc51-4fa5-a18d-10839ecb95f2) — Memo · 2024 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p1-may-june-2023-mg-2/aedd4cfa-149c-434c-897c-70798461c376) — Memo · 2023 · isiNdebele
- [IsiNdebele FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isindebele-fal-p2-may-june-2023-mg/5d683de8-810a-4f65-bb67-d7d2d9efbe10) — Memo · 2023 · isiNdebele

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
