# isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2025, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isixhosa/28d86beb-7ff9-4662-ae35-4a0c8f4c2525
- Updated: 2026-09-28
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isixhosa/28d86beb-7ff9-4662-ae35-4a0c8f4c2525)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · isixhosa. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                     NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NKANGA 2025

AMANQAKU: 80

IXESHA: Iiyure 2

                              Olu viwo lunamaphepha ali-14.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     2                 DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 IMIYALELO NENGCACISO

 1.        Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:

          ICANDELO A:         Uvavanyo lokuqonda                            (30)
          ICANDELO B:         Ushwankathelo                                 (10)
          ICANDELO C:         Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi       (40)

 2.        Phendula YONKE imibuzo.

 3.        Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

 4.        Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.

 5.        Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
           esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

 6.        Shiya umgca emva kwempendulo ngaNYE.

 7.        Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

 8.        Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

           ICANDELO A:        Imizuzu engama-50
           ICANDELO B:        Imizuzu engama-20
           ICANDELO C:        Imizuzu engama-50

 9.        Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     3                  DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA                  2025

 UMBUZO 1
 1.1       Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.
           ISICATSHULWA A

                             IMPILO YIMPILO NGOKUHLALA UZILOLONGA!

           1      Kwixesha esiphila kulo, ukuzigcina usempilweni ngokutya ukutya
                  okunempilo akwanelanga, kunyanzelekile ukuba sizigcine sisempilweni
                  nangokuzilolonga. Siphila kwixesha leteknoloji, ethi nangona iluncedo
                  ngokubenza lula ubomi bethu kodwa kwelinye icala isizele neengxaki.
                  Nakuba iluncedo nje, kwelinye icala isenze sanobuvila obugqithisileyo. 5
                  Kaloku isinika ithuba lokuba izinto ezininzi sikwazi ukuzenza sihleli
                  phantsi, simana nje ngokucofa amaqhosha. Kanti ke, ngokophando
                  lweengcali zezempilo, kusukela kwiinkulungwane ezadlulayo,
                  kugxininiswa ukubaluleka kokuba umzimba uhlale ulolongwa, nokuba
                  kungokumana ushuku-shukunyiswa nje. Oko kunceda ukuba 10
                  umntu abe sempilweni ngokwasenyameni, ngokwasengqondweni
                  nangokwasemphefumlweni. Kubalulekile ke ngoko ukuba kule mihla
                  siphila kuyo, ukuzilolonga kube yinxalenye yempilo yethu. Sakwenza
                  njalo, sakude siphele sikonwabela ukuzilolonga, kungasidiki.

           2      Zininzi iindlela zokuzilolonga okanye ezokushukumisa igazi 15
                  esinokuzenza. Umzekelo, ukuhamba imiganyana emifutshane;
                  ukuzibandakanya neziko lokuzilolonga elifana nejim, kungenjalo umntu
                  angazilolonga    nangokuzibandakanya        namaqela     ezemidlalo.
                  Ngaphandle kwezi ndlela zikhankanyiweyo, kule mihla sele kukho
                  neyoga, eyenzelwa ukuvoca-voca izihlunu ukuze zithambe nokukhulisa 20
                  amandla okuphefumla ngokulula. Kwakhona, imithambo yeyoga yehlisa
                  uxinzelelo Iwegazi, kutsho kwehle uxinzelelo ngokwasegqondweni
                  nokuxhalaba okugqithisileyo. Konke oku kuphucula impilo yomntu
                  nganxa zonke. Liyinene elokuba sifumana inzuzo engummangaliso
                  emizimbeni nasengqondweni ngokuzilolonga.                            25
           3      Ngaphezu koku kukhankanywe ngentla, ukuzilolonga komeleza
                  amathambo nezihlunu. Kukwanceda ukuthoba ubunzima bomzimba
                  nokuwugcina ukwiqondo eliphezulu lokulwa nezifo. Kwaye kubalula
                  nokwenza imisetyenzana yemihla ngemihla kuba umzimba uhlala
                  usemandleni. Oku kungenxa yokuba ukuzilolonga kuwenza umzimba 30
                  uvelise iikhemikhali ezizi-endofini, ezisebenza njengesibulala-ntlungu
                  engqondweni. Iyaphola ingqondo, umntu azive ehlaziyekile
                  nangokwasemphefumlweni.           Ziyabaleka      zonke       iingcinga
                  ezidandathekisa umphefumlo. Ithi ke yakuba nokuphumla ingqondo, ibe
                  bukhali, kube lula kuyo ukugcina ulwazi, ukulibala kuphele. Iyoga yona 35
                  inceda ngakumbi kubantu abenza imisebenzi esebenzisa ingqondo
                  kakhulu. Zikwakho neengcali ezithi ukuzilolonga kukwanciphisa nesifo
                  sokugula ngengqondo. Ubusazi na ukuba ungaluthoba uxinzelelo
                  nokungaphatheki kakuhle emphefumlweni ngokuzilolonga imizuzu nje
                  engamashumi amathathu kuphela? Kuyimpilo ukuzilolonga!                  40

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     4                          DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

           4       Kumba wokuzilolonga abantu baneemfuno ezahlukileyo. Bambi abantu
                   bathanda uhlobo lokuzilolonga olwenziwa ngokuphakamisa iintsimbi.
                   Kanti    abanye    bakhetha    ukusebenzisa    oomatshini    abathile
                   bokuzilolonga. Kwezi ndidi zabantu ingxaki ekhe ibe ngumqobo
                   amaxesha amaninzi kukungabi naxesha lakufikelela kumaziko 45
                   okuzilolonga. Abo ke banokwenza izivumelwano zokuqeshiselwa
                   oomatshini neentsimbi zokuzilolonga. Ngaloo ndlela ke umntu uyakwazi
                   ukuzilolonga ngabo, ngaphandle kokuba ade aye kumaziko
                   okuzilolonga. Oku kungacutha ukusilela kwinkqubo yokuzilolonga kunye
                   nokonqena okubangwa kukuba kude nala maziko.                          50

           5       Omakuqatshelwe kukuba kwinkqubo yokuzilolonga, ukhuseleko
                   lungundoqo. Akwanelanga ukuba umntu azi nje iindlela zokuzilolonga
                   kuphela, kodwa okubaluleke kakhulu kukuqinisekisa       ukhuseleko
                   lwezixhobo ezisetyenziswayo ukuze kungabikho kwenzakala.
                   Umzekelo, xa ubani ekhwele ibhayisekile okanye esenza umdlalo 55
                   wokutyibilika emkhenkceni, kufuneka anxibe ihelmethi. Okunye
                   okukwabalulekileyo nokufuna ukuba kusoloko kuthathelwa ingqalelo,
                   kukuba ukuzilolonga kuhambisana nezinga lokulolongeka komntu kunye
                   neminyaka yakhe. Kungoko kubalulekile ukuqala kancinane, umntu
                   angazixheshi kwasekuqaleni, ukuze ke amane ukunyusa izinga 60
                   lokuzilolonga ngokuhamba kwexesha.

           6       Ngokwezi ngongoma zikhankanyiweyo, kucace ngokuphandle
                   ukunxulumana kwempilo nokuzilolonga. Ukushukumisa igazi; wolule
                   izihlunu nemisipha ngemithambo, nokomeleza amathambo, kusisiseko
                   esingundoqo sokuhlala usempilweni. Kunjalo nje, xa uneendlela 65
                   ezahlukileyo zokuzilolonga, kulula ukufikelela kwizinga lokomelela
                   ozisikele lona. Yazi imithambo neendlela zokuzilolonga ezilungele
                   ubudala neemeko zakho zempilo. Okubalulekileyo kukwenza le migudu
                   eminye yayo ikhankanywe apha ukugcina ingqondo ephilileyo, ebaselwa
                   ngumzimba osempilweni. Hlala uzilolonga, akuyi kuzisola!            70

                               [Sithatyathwe kuwww.essaysonline.com, saguqulelwa esiXhoseni, saze
                                                                             salungiselelwa uviwo]

           Jonga kumhlathi 1

           1.1.1       Nika enye indlela yokuzigcina usempilweni ngaphandle kokutya
                       ukutya okunempilo.                                                             (1)

           1.1.2       Xela isiphumo esibi esenziwa bubukho beteknoloji ebomini bethu
                       ngokwalo mhlathi.                                                              (1)

           1.1.3       Khankanya izinto zibe MBINI eziluncedo xa umzimba uhlala
                       ulolongwa.                                                                     (2)

           1.1.4       Yintoni ebalulekileyo esinokuyenza ngokwalo mhlathi ukuze
                       sikonwabele ukuzilolonga?                                                      (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     5                    DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

           Jonga kumhlathi 2

           1.1.5      Nika zibe MBINI iindlela zokuzilolonga ezixelwe kulo mhlathi.            (2)

           1.1.6      Lizisa ntsingiselo ni igama elibhalwe ngqindilili kulo mhlathi
                      ngokubhekiselele kwiindlela zokuzilolonga?                               (2)

           1.1.7      Kutheni kuluncedo ukwenza imithambo yeyoga ngokwalo mhlathi?             (1)

           1.1.8      Tolika okuthethwa sesi sivakalisi silandelayo.

                      Konke oku kuphucula impilo yomntu nganxa zonke.                          (2)

           Jonga kumhlathi 3

           1.1.9      Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Ibinzana
                      'imizuzu nje', lisixelela ukuba ukuzilolonga ...

                      A    kwandisa ixesha.
                      B    kuthatha ixesha elincinane.
                      C    kudinga ixesha labucala.
                      D    kusokolisa kakhulu.                                                 (1)

           1.1.10     Ngqina ngolwazi olukulo mhlathi ukuba ukuzilolonga kunceda
                      umzimba ukwazi ukulwa neentlungu.                                        (1)

           Jonga kumhlathi 4

           1.1.11     Xela iindlela ezahlukileyo zokuzilolonga ezisetyenziswa ngabantu.        (2)

           1.1.12     Kucetyiswa ukuba bangenza ntoni kulo mhlathi abo bangafikeleliyo
                      kumaziko okuzilolonga?                                                   (2)

           Jonga kumhlathi 5

           1.1.13     Ngcinga ni eziswa sisivakalisi esikrwelwe umgca ngaphantsi kulo
                      mhlathi?                                                                 (2)

           1.1.14     Xhasa imbono yokuba kubalulekile ukuba umntu angangxami athi
                      chu xa esaqala ukuziqhelanisa nokuzilolonga.                             (2)

           Jonga kumhlathi 6

           1.1.15     Ingaba le tekisi iphumelele ukubonisa ukubaluleka kokuzilolonga?
                      Xhasa impendulo yakho.                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     6                             DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 1.2       Funda lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo.

           ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

                                                                   [Uthatyathwe ku-www.pinterest.com]

           1.2.1      Nika izinto zibe MBINI ezibonakalisa ukuba aba bantu bakulo
                      mfanekiso bayazilolonga.                                                          (2)

           1.2.2      Xela injongo yomzobi ngalo mfanekiso.                                             (2)

           1.2.3      Nika uvakalelo lwabantu abasemfanekisweni. Xhasa impendulo
                      yakho.                                                                            (2)

                                                                   AMANQAKU ECANDELO A:                 30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     7                 DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 ICANDELO B: USHWANKATHELO

 UMBUZO 2

 ISICATSHULWA C esingezantsi simalunga neengcebiso ezinokukunceda ukuba uhlale
 usempilweni.

 Funda ISICATSHULWA C esingezantsi uze ubhale iingongoma eziphambili ezingee-
 ngcebiso malunga nezinto ezingakunceda ukuba uhlale usempilweni.

 IMIYALELO

 1.    Bhala isishwankathelo sibe kwimo yeengongoma ungadluli               kumagama
       angama-60.
 2.    Nombola izivakalisi zakho ukusuka kwisi-1 ukuya kwisi-7.
 3.    Sebenzisa izivakalisi ezipheleleyo ukubhala iingongoma.
 4.    Sebenzisa AMAZWI AKHO kangangoko unako.
 5.    Bhala    inani     lamagama        owasebenzisileyo    kwizibiyeli   ekupheleni
       kwesishwankathelo.

 ISICATSHULWA C

                          UNAKHO UKUZIGCINA USEMPILWENI!

 Kule mihla, ukuxakeka kakhulu kusichaphazela sonke. Oko kwenza singayinonopheli
 impilo yethu ngokukuko, de sibone sekonakele. Ukugcina umzimba, ingqondo nomoya
 wakho uhlale usempilweni, yenza oku:

 Sela amanzi utye nokutya okunezakhamzimba ngokomlinganiselo ofanelekileyo.
 Amanzi kunye nokutya kunezikhuseli-mzimba ezimiselweyo ezinceda ekuvuseleleni
 udlamko lomzimba rhoqo ngosuku. Ngolo hlobo amajoni omzimba afumana ukomelela
 ekulweni nezifo.

 Ziphathele ukutya okuphekwe ekhaya xa usiya emsebenzini okanye esikolweni.
 Ukuziphekela nokuzinongela ukutya ngokukuko kuyimpilo. Kaloku, ukutya okuthenga
 sekuvuthiwe akusoloko kuyimpilo.

 Zinike ixesha elaneleyo lokuphumza ingqondo nomoya wakho. Oku ungakwenza
 ngokuhlala kwigumbi elingenangxolo, uvale amehlo, uphefumlele ngaphakathi
 nangaphandle. Eli lithuba lokumediteyitha nokupholisa ingqondo.

 Ukuvuka kwakusasa kuneziphumo ezincomekayo kuthi. Hlaziya ingqondo yakho
 nomzimba ngokuvuka ekuseni ufumane impepho. Ungavuka uhamba-hambe ubethwe
 ngumoya opholileyo. Ingqondo ehlaziyekileyo inegalelo kwimpilo entle.

 Qiniseka ukuba uthatha ikhefu elifutshane wolule umzimba rhoqo xa usebenza ixesha
 elide uhleli phantsi. Yimithambo eswabulula izihlunu nemisipha, ngakumbi xa
 kusetyenzelwa ngaphakathi endlwini. Kuyingozi engqondweni ukuqolozela umsebenzi
 ndawonye ixesha elide.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     8                           DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 Ixhala lidala ukungonwabi, ukunyuka koxinzelelo lwegazi ngamandla nokungathathi
 ngqalelo kokukungqongileyo; lenza izihlunu ziqine nokubila okumandla. Yenza iyoga
 ukwehlisa ixhala, ukupholisa ingqondo noxinzelelo lwezihlunu. Lwakuthomalala
 uxinzelelo, luyehla uvalo.
 Yomeleza ingqondo yakho ngokusoloko unethemba lokuhle. Ithemba ligcina ingqondo
 nomzimba uphilile, ngenxa yokujonga ubomi ngecala elihle. Ukubanethemba kusisiseko
 sempilo kule mihla enoxinzelelo olumandla. Singayikokosa impilo ngethemba kuphela.
 Konke oku kuyimizamo yokugcina umzimba, ingqondo nomoya uphilile ukuze kwehle
 izinga loxinzelelo. Kungoko kubalulekile ukuqaphela iindlela esiphila nesiziphatha ngayo
 ebomini.
                     [Sithatyathwe ku-www.essaysonline.com, saze saguqulelwa, salungiselelwa uviwo]

                                                                   AMANQAKU ECANDELO B:                10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1     9                          DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

 UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

 Funda esi sibhengezo-ntengiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA D

                              [Sithatyathwe ku-www.bloomnu.com, saguqulelwa, saze sahlelwa]

 3.1       Khetha igama elichanekileyo kwizibiyeli kwesi sivakalisi silandelayo.

           Igama 'Yikha' elikwisibhengezo-ntengiso libhekisa (kumthengi/kumthengisi).                (1)

 3.2       Xela isizathu sokusetyenziswa kweefonti ezahlukileyo kwesi sibhengezo-
           ntengiso.                                                                                 (1)

 3.3       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Kwibinzana, 'Yikha kanye
           nje' kusetyenziswe ulwimi ...

           A   oluqhathayo.
           B   olungcinga icalanye.
           C   olucengayo.
           D   oludlelelelayo.                                                                       (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    10               DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 3.4       Chonga ibinzana elithetha ukuba kuninzi okuza kufunyanwa ngumthengi kule
           mveliso.                                                                       (1)

 3.5       Xela injongo yokusetyenziswa kwalo mfanekiso ukwesi sibhengezo-ntengiso.       (2)

 3.6       Nika ulwazi olungekhoyo kwesi sibhengezo-ntengiso olunokwenza ukuba
           kungabikho lula ukuba abathengi bayithenge le mveliso.                         (2)

 3.7       Ingaba kuluncedo kumthengi ukubekwa kwenani labantu abenze iirivyu kwesi
           sibhengezo-ntengiso? Xhasa impendulo yakho.                                    (2)
                                                                                          [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    11                           DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 UMBUZO 4: IKHATHUNI

 Funda le khathuni uze uphendule imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA E

                 Skip
  Nkqayi

                                        [Ithatyathwe ku-www.@BrianCrane yaguqulelwa, yalungiselelwa uviwo]

 4.1       Xela ukuba bangaphi abalinganiswa abakule khathuni?                                        (1)

 4.2       Xela ukuba usityhilela ntoni umbuzo kaSkip kwiSAKHELO SOKU-1?                              (1)

 4.3       Chonga igama elisisithethantonye segama, 'ndinciphise' kwintetho kaNkqayi
           ekwiSAKHELO SESI-2.                                                                        (1)

 4.4       Chaza injongo yokuba uNkqayi abe yedwa kwiSAKHELO SESI-2.                                  (2)

 4.5       Chaza inkangeleko yomlomo kaSkip kwiSAKHELO SOKU-1 nakwiSAKHELO
           SESI–3.                                                                                    (2)

 4.6       Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo. Igama elibhalwe ngqindilili
           KWISAKHELO SESI-3 liqulethe intsingiselo ...

           A   yentsusa.
           B   equkayo.
           C   erheshayo.
           D   efihlakeleyo.                                                                          (1)

 4.7       Ingaba kulungile ukuba uNkqayi umba                     wokuguga       awayamanise
           nokungazilolongi? Xhasa impendulo yakho.                                                   (2)
                                                                                                      [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    12                           DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 UMBUZO 5: IPROZI

 5.1       Funda esi sicatshulwa uze uphendule imibuzo ebuzwe kuso.

           Qaphela, kwesi sicatshulwa kukho amagama apelwe gwenxa ngabom.

           ISICATSHULWA F

                            IMPILO ENTLE NGOKUZILOLONGA RHOQO

           Ukuzilolonga yindlela eqinisekisa ukuba siphila ubomi obude. Impilo iba ntle xa
           sizilolonga rhoqo. Ayehla amathuba okuhlaselwa zizifo ezifana nesifo
           seswekile, esoxinzelelo lwegazi nesentliziyo. Kuluncedo kakhulu
           nasekunciphiseni umzimba kule mihla.

           Wonke umntu unakho ukomeleza izihlunu, abalekise negazi nje ngokuhamba- 5
           hamba, aqubhe, adanise, kanti nangokuzenzela imisebenzi yegadi.
           Kukwakhuthazwa ukusebenzisa izitepusi kunokusebenzisa iilifti. Konke oko
           akuyi kukuchithela mali. Zithi iingcali, 'zilolongeni kangangemizuzu eli-150
           ngeveki'.

           Ngokujalo kukwabalulekile ukulumnkele ukwenzakala ongakufumana. Konke 10
           oku kulandelayo kukhuthaza impilontle. Xa ukheth' ukuhamba-hamba
           qinisekisa ukuba ukwenza oko nabahlobo okanye ukhetha ezona ndawo
           zikhuselekileyo. Ukuqubha lwenza wonwabe nosapho lwakho kwiindawo
           ezikhuselekileyo, ezinabancedi abasindisa abantu bangatshoni emanzini.

                        [Sithatyathwe ku-www.mandlahealth.co.za, saguqulelwa, salungiselelwa uviwo]

           5.1.1      Chonga isihlanganisi kwesi sivakalisi silandelayo.

                      Impilo iba ntle xa sizilolonga rhoqo.                                            (1)

           5.1.2      Khetha ibinzana elisisihlomelo sexesha kwesi sivakalisi silandelayo.

                      Kuluncedo kakhulu nasekunciphiseni umzimba kule mihla.                           (1)

           5.1.3      Chonga amagama amaBINI emboleko kwesi sivakalisi silandelayo.

                      Kukwakhuthazwa ukusebenzisa izitepusi kunokusebenzisa iilifti.                   (2)

           5.1.4      Lungisa iziphene zopelo kwesi sivakalisi silandelayo.

                      Ngokujalo kukwabalulekile ukulumnkele ukwenzakala ...                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    13                           DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

           5.1.5      Khetha impendulo echanekileyo                kwezi zilandelayo. Igama,
                      'impilontle' elikrwelelwe umgca              ngaphantsi kwisicatshulwa
                      lisisibizo ...

                      A    esiyinto ephathekayo.
                      B    esiligama lomntu.
                      C    esimbaxa.
                      D    esilula.                                                                    (1)

           5.1.6      Uphawu lokubhala [']olusetyenziswe kwesi sivakalisi singezantsi
                      (luphawu lombuzo/sisimeli nobumba).

                      'Xa ukheth' ukuhamba-hamba qinisekisa ukuba ukwenza oko
                      nabahlobo'                                                                       (1)

           5.1.7      Guqula isivakalisi esingezantsi sibe kwingxelo-ntetho.

                      'Zilolongeni kangangemizuzu eli-150 ngeveki', zitsho iingcali'

                      Qala ngolu hlobo: Iingcali zathi ...                                             (2)

           5.1.8      Nika isinciphiso       sesibizo    esibhalwe      ngqindilili   kwibinzana
                      elingezantsi.

                      ... kanti nangokuzenzela imisebenzi yegadi.                                      (1)

           5.1.9      Xela ukuba sisetyenziswe njani isimelabizo esikrwelelwe umgca
                      ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo.

                      ... ukhetha ezona ndawo zikhuselekileyo.                                         (2)

           5.1.10     Fakela isivumelanisi sentloko esichanekileyo kwigama elikrwelelwe
                      umgca ngaphantsi.

                      Ukuqubha lwenza wonwabe nosapho lwakho.                                          (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1    14                        DBE/Nkanga 2025
                                                NSC Confidential

 5.2       Funda lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo.

           ISICATSHULWA G: UMFANEKISO

                            [Uthatyathwe ku-www.bayedenews.com waze walungiselelwa uviwo]

           5.2.1      Bhala isivakalisi esilandelayo sibe kwimo evumayo.

                      Asizi kunceda mhlobo wethu.                                                (2)

           5.2.2      Gqibezela esi sivakalisi silandelayo sibe liqhalo eliphuhlisa
                      intsingiselo ethi, 'abantu bayancedana'.

                      Izandla ...                                                                (2)

           5.2.3      Bhala kwakhona esi sivakalisi silandelayo utshintshe isenzi
                      esikwizibiyeli sibe kwimo ende.

                      Aba (bazohamba) nomhlobo wabo ngomso.                                      (2)
                                                                                                 [20]

                                                                   AMANQAKU ECANDELO C:          40
                                                                      AMANQAKU EWONKE:           80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2023/bb63fd60-629e-467e-a7c4-2f29db10743e) — isiXhosa FAL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2020/431e8dec-d9eb-4b02-b984-0d992bacad14) — isiXhosa FAL · QP · 2020 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025-mg/6858023a-bdef-4e8f-a091-79d94e109d28) — isiXhosa FAL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2023/c3f59c33-047b-49b3-87e1-c0af6e802021) — isiXhosa FAL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2020/bfd4ac4f-f2d1-428a-b44a-61d7f92c3a89) — isiXhosa FAL · QP · 2020 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2020/73cf7a8d-692f-4ae1-8c47-76e780632918) — isiXhosa FAL · QP · 2020 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [ISIXHOSA FAL P2 GR12 MEMO SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-gr12-memo-sept-2025-watermark/9129edfc-7f89-491a-88fb-23270581f911) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2025-watermark/854a529e-2cc7-4f28-b2d3-f7735c0d615c) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025-mg/e6f77f14-fd5e-4415-9cd4-23e671adcb30) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 MEMO GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-memo-gr12-sept-2024/4c02fe41-62c6-462b-aa2a-9c6efd2e97ba) — Memo · 2024
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept-2024/b9606eda-21f0-469e-bf5d-ffb2f9da1ea1) — Memo · 2024
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
