# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2025, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isixhosa/37216652-c29d-4094-a2db-cbc3fad4c74e
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isixhosa/37216652-c29d-4094-a2db-cbc3fad4c74e)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                               SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                               IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                                        NKANGA 2025

                             ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU: 80

                    Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       2                       DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda

 1.        Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
           zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
           zitshintsha   intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko    ukuba    iziphene
           zibonakaliswe.)

 2.        Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
           olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
           isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye
           ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
           kuyakwamkeleka.

 3.        Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
           akukho    manqaku       anikwayo     kwiimpendulo     ezingu-EWE/HAYI,
           noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI.            Isizathu/Ukunika    ubungqina/
           nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.

 4.        Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
           noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
           makuthathelwe ingqalelo.

 5.        Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
           sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela xa
           igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.

 6.        Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
           aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
           isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.

 7.        Kwamkele     ukwahluka   kwendlela           yokubeka         impendulo   okudalwa
           kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.

 8.        Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
           ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
           OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       3                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

 1.1       ISICATSHULWA A

           1.1.1      Enye indlela yokuzigcina usempilweni kukuzilolonga.√                     (1)

           1.1.2      Sesokuba sibenobuvila obugqithisileyo.√                                  (1)

           1.1.3      Kukuba nempilo ngokwasenyameni.√
                      Kukuba nempilo ngokwasengqondweni.√
                      Kukuba nempilo ngokwasemphefumlweni.√
                      [Nasiphi isibini kwezi.]                                                 (2)

           1.1.4      Kukuba sikwenze ukuzilolonga kube yinxalenye yempilo bethu.√             (1)

           1.1.5      Kukuhamba imiganyana emifutshane.√
                      Kukuzibandakanya neziko lokuzilolonga elifana nejim.√
                      Kukuzibandakanya namaqela ezemidlalo.√
                      Kukwenza iyoga.√
                      [Nasiphi isibini kwezi.]                                                 (2)

           1.1.6      Eyokuba zikho nezinye iindlela zokuzilolonga ezingakhanka-
                      nywanga√√/eyokuba iindlela zokuzilolonga aziphelelanga kwezi
                      sele zixeliwe.√√                                                         (2)

           1.1.7      Kungokuba kukhulisa amandla okuphefumla ngokulula√/
                      kungokuba kwehlisa uxinzelelo ngokwasengqondweni√/kungokuba
                      kwehlisa ukuxhalaba okugqithisileyo√/kwenza ukuba izihlunu
                      zithambe√/kwehlisa uxinzelelo lwegazi.√                                  (1)

           1.1.8      Kukonke oku kwenza ngcono impilo yomntu ngandlela zonke√√/
                      Kukonke oku kuyenza ibe bhetele impilo yomntu ngandlela zonke.√√         (2)

           1.1.9      B√/B kuthatha ixesha elincinane√/kuthatha ixesha elincinane.√            (1)

           1.1.10     Kunjalo, kuba ukuzilolonga kwenza umzimba uvelise iikhemikhali
                      ezizi-endofini ezibulala iintlungu.√                                     (1)

           1.1.11     Kukuzilolonga ngokuphakamisa iintsimbi.√
                      Kukuzilolonga ngokusebenzisa oomatshini abathile bokuzilolonga.√         (2)

           1.1.12     Kucetyiswa ukuba bangenza izivumelwano             zokuqeshiselwa
                      oomatshini neentsimbi zokuzilolonga.√√                                   (2)

           1.1.13     Yeyokuba xa izixhobo zokuzilolonga zingakhuselekanga
                      zingayingozi√√/yeyokuba izixhobo zokuzilolonga zikhe
                      zingakhuseleki.√√                                                        (2)

           1.1.14     Kunjalo, kuba umzimba awufuni kuxheshwa ufuna umntu azilolonge
                      ngokwezinga lokulolongeka okulo umzimba wakhe ukuze angabi
                      nakwenzakala√√/kuba akufuneki umntu azixheshe kwasekuqaleni
                      xa esaqala ukuzilolonga.√√                                               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       4                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

           1.1.15     Iphumelele, kuba ibonisa ukubaluleka kweendlela zokuzilolonga
                      neziphumo zako ezifana nokucutheka koxinzelelo emzimbeni
                      nasengqondweni kwakunye nolwazi lokhuseleko xa umntu
                      ezilolonga.√√

                                                      OKANYE

                      Ayiphumelelanga, kuba ayizibonisi iintlobo zokuzilolonga eziyingozi
                      neziphumo ezibi ezingaguqula ubomi bomntu ngendlela embi xa
                      athe akakulumkela ukwenzakala xa asebenzisa zona.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                         (2)

 1.2       ISICATSHULWA B

           1.2.1      Kukuphakamisa kwabo izixhobo zokuzilolonga.√
                      Yindlela abemi ngayo ngokwemizimba yabo.√
                      Ziimpahla abazinxibileyo.√
                      [Nasiphi isibini kwezi.]                                                 (2)

           1.2.2      Yeyokukhuthaza ukuba abantu bafune ukuhlala besempilweni
                      ngokuzilolonga√√/yeyokukhuthaza ukuba abantu bagcine imizimba
                      ihlale yomelele ngokuzilolonga√√/yeyokubonisa ukuba ukuzilolonga
                      kuyonwabeleka.√√                                                         (2)

           1.2.3      Bonwabile√/bayavuya√kuba bancumile.√                                     (2)

                                                               AMANQAKU ECANDELO A:            30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       5                DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

 ICANDELO B: USHWANKATHELO

 UMBUZO 2

 Ukumakisha ushwankathelo

 Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.

 Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:

 •   Ulwabiwo-manqaku

     o    Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye).
     o    Amanqaku ama-3 olwimi.
     o    Amanqaku ewonke: 10

 •   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.

     o    1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
     o    4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
     o    6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.

 •   Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.

     o   6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
         kwawolwimi.
     o   4–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
     o   2–3 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe amanqaku olwimi ABE MABINI.

 QAPHELA

 •   Ubalo-magama:

     o   Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60 inani
         lamagama asetyenzisiweyo.
     o   Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
         lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
         ngokungachanekanga.
     o   Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
         lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
         sakhe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       6                     DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

       IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO                                     IINGONGOMA
                                                                  EZISHWANKATHELWEYO
 1.    'Sela amanzi utye nokutya                       1.   Sela amanzi utye nokutya okunesondlo
       okunezakhamzimba ngokomlinganiselo                   ngokomlinganiselo onguwo.
       ofanelekileyo.'
 2.    'Ziphathele ukutya okuphekwe ekhaya xa          2.   Phatha ukutya okuphekwe ekhaya utye
       usiya emsebenzini okanye esikolweni.'                kona emsebenzini okanye esikolweni.
 3.    'Zinike ixesha elaneleyo lokuphumza             3.   Ziphumze ngokwaneleyo
       ingqondo nomoya wakho.'                              ngokwasengqondweni
                                                            nangokwasemoyeni.
 4.    'Hlaziya ingqondo yakho nomzimba                4.   Vuselela ingqondo nomzimba ngokuvuka
       ngokuvuka ekuseni ufumane impepho.'                  ekuseni ubethwe yimpepho.
 5.    'Qiniseka ukuba uthatha ikhefu            5.         Qiniseka ngokuthatha ithutyana lokolula
       elifutshane wolule umzimba rhoqo xa                  umzimba qho xa umsebenzi ukuhlalisa
       usebenza ixesha elide uhleli phantsi.'               phantsi ixesha elide.
 6.    'Yenza iyoga ukwehlisa ixhala, ukupholisa 6.         Yenza iyoga ukuthoba ixhala noxinzelelo
       ingqondo, noxinzelelo lwezihlunu.'                   lwengqondo nolwezihlunu.
  7.   'Yomeleza ingqondo yakho ngokusoloko      7.         Yomeleza ingqondo ngokuhlala
       unethemba lokuhle.'                                  unethemba.

 [59 amagama]                                                                [50 amagama]

 QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
          zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo.

                                                               AMANQAKU ECANDELO B:               10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       7                DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

 Ukumakisha iCANDELO C

 1.        Upelo
           • Iimpendulo       ezingoogama-nye/eziligama      elinye   mazimakishwe
              njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
              isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
           • Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
              kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
           • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
              iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.

 2.        Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
           ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.

 3.        Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
           ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
           OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.

 UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO

 3.1       Kumthengi.√                                                                       (1)

 3.2       Kukugqamisa ulwazi olubalulekileyo ukuze luqapheleke lula kumthengi√/
           kukutsala iliso lomthengi.√                                                       (1)

 3.3       A√/A oluqhathayo√/oluqhathayo.√                                                   (1)

 3.4       ... uzuze okuninzi!√                                                              (1)

 3.5       Yeyokuba abathengi bayibone le mveliso ithengiswayo√√/yeyokuba abathengi
           babone ukuba le mveliso ifumaneka kwinkonkxa enjani.√√                            (2)

 3.6       Yindawo efumaneka kuyo le mveliso√√/lolwexabiso lale mveliso
           kwisibhengezo-ntengiso√√/iinkcukacha ngeendlela zokunxibelelana kulowo
           ufuna ukuyithenga le mveliso okanye ofuna iinkcukacha ezithe vetshe
           ezimalunga nayo√√/lulwazi malunga nodidi lwabantu ebalungeleyo√√/lulwazi
           malunga nomyinge wobungakanani efumaneka ngawo le mveliso√√/lulwazi
           malunga nokuba yenziwe ngantoni.√√                                                (2)

 3.7       Kuluncedo, kuba uyabona ukuba baninzi abantu abasebenzisa le mveliso nto
           leyo enokumenza ayithembe kwaye afune ukuyithenga.√√

                                                OKANYE

           Akuloncedo, kuba akuveliswanga ukuba zizirivyu ezincomayo okanye
           ezigxekayo na.√√
           [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                                  (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       8                     DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

 UMBUZO 4: IKHATHUNI

 4.1       Babini.√                                                                                  (1)

 4.2       Usityhilela ukuba uSkip kuyamothusa oku kuthethwa nguNkqayi√/ukuba
           akakukholelwa oku kuthethwa nguNkqayi.√                                                   (1)

 4.3       ...ndicuthe...√                                                                           (1)

 4.4       Kukuqaqambisa       iingcinga    zakhe.√√/kukuqaphelisa       ofundayo    iingcinga
           zikaNkqayi.√√                                                                             (2)

 4.5       Kwisakhelo soku-1 umlomo kaSkip uvuleke kancinci kanti kwisakhelo sesi-3
           uvuleke kakhulu√√/kwisakhelo soku-1 umlomo kaSkip uvuleke kancinci
           amazinyo awavelanga kanti kwesesi-3 uvuleke kakhulu kwavela amazinyo.√√                   (2)

 4.6       D√/D efihlakeleyo√/efihlakeleyo.√                                                         (1)

 4.7       Kulungile, kuba bukho ubungqina bokuba ukuzilolonga kunceda ukuba umntu
           angakhawulezi aguge, nanjengoko kusomeleza umzimba.√√

                                                OKANYE

           Akulunganga, kuba ukuzilolonga akuyithinteli inkqubo yendalo yokuguga√√/
           kuba ukuzilolonga akwenzi ukuba umntu aphele engagugi.√√
           [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                                          (2)
                                                                                                     [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1       9                      DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo Sokumakisha

 UMBUZO 5: IPROZI

 5.1       5.1.1      xa√                                                                   (1)

           5.1.2      ... kule mihla√                                                       (1)

           5.1.3      izitepusi√
                      iilifti√                                                              (2)

           5.1.4      Ngokunjalo√ kukwabalulekile ukulumkele√ ukwenzakala.                  (2)

           5.1.5      C√/C esimbaxa√/esimbaxa√                                              (1)

           5.1.6      Sisimeli nobumba.√                                                    (1)

           5.1.7      Iingcali zathi mabazilolonge kangangemizuzu eli-150 ngeveki√√/
                      Iingcali zathi masizilolonge kangangemizuzu eli-150 ngeveki.√√        (2)

           5.1.8      ... imisetyenzana.√                                                   (1)

           5.1.9      Sandulela    isibizo       esiyinjongosenzi√√/siphambi   kwesibizo
                      esiyinjongosenzi.√√                                                   (2)

           5.1.10     Ukuqubha kwenza wonwabe nosapho lwakho.√                              (1)

 5.2       5.2.1      Siza kunceda umhlobo wethu√√/ Siza kunceda mhlobo wethu.√√            (2)

           5.2.2      Izandla ziyahlambana√√/Izandla ziyosulana.√√                          (2)

           5.2.3      Aba baza kuhamba nomhlobo wabo ngomso.√√                              (2)
                                                                                            [20]

                                                               AMANQAKU ECANDELO C:          40
                                                                  AMANQAKU EWONKE:           80

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha NP ZF

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — isiXhosa FAL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2023/bb63fd60-629e-467e-a7c4-2f29db10743e) — isiXhosa FAL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-nov-2020/431e8dec-d9eb-4b02-b984-0d992bacad14) — isiXhosa FAL · QP · 2020 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2023-mg/812dc7c8-3934-4be5-b82c-28e3659b44bb) — isiXhosa FAL · Memo · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2022-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-isixhosa/01282f39-c31b-43b2-b07b-fd6fd50a70cc) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2022-mg/a38bf92b-14af-42c8-83f2-6bb25849ab30) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
