# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2025, 16 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isixhosa/7db3a123-fba7-4241-9d2c-2a521701da3c
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 16

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isixhosa/7db3a123-fba7-4241-9d2c-2a521701da3c)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                                SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

         ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)

                                  IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                        NKANGA 2025

                             ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU: 70

                   Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-16.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      2                   DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

 1.        Umfundi akavumelekanga ukuphendula ngaphezu kombuzo omnye kwijenra
           enye.

 2.        Ukuba umfundi unike iimpendulo ezimbini apho le yokuqala ingamkelekanga,
           ize le yesibini ibe yeyamkelekileyo, makisha le yokuqala ungayihoyi le yesibini
           nokuba yiyo ayiphendule kakuhle.

 3.        Ukuba imibuzo inonjolwe ngendlela engeyiyo, makisha ngokwendlela
           ekunonjolwe ngayo kwimemo.

 4.        Ukuba impazamo yopelo inika ntsingiselo yimbi kule ibilindelwe, musa ukunika
           inqaku kuloo mpendulo. Ukuba ayiyichaphazeli intsingiselo, nika inqaku
           ngokufanelekileyo.

 5.        Ukuba umfundi akazisebenzisanga iimpawu zocaphulo apho ayalelwe ukuba
           acaphule, makangohlwaywa.

 6.        Kwimibuzo evulelekileyo, akukho manqaku anikwa uEWE/HAYI okanye u-
           NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI.           Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina
           yeyona nto mayinikwe ingqalelo.

 7.        Akukho manqaku aya kwabelwa uYINYANI/ASIYONYANI okanye
           LULUVO/YINYANI. Isizathu/Ukuxhasa/Ukungqina yeyona nto mayinikwe
           ingqalelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      3                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO A: INOVELI

 UMBUZO 1: KUSA KUSIHLWA – KS Bongela

 ISICATSHULWA A

 1.1.      1.1.1      Kungokuba uNomakhwezi uthi kuYolisa akazange ende.√                    (1)

           1.1.2      Kunjalo, kuba uthi uNomakhwezi ukuba ubulumko bukaYolisa
                      buzama ukuquma uLungile kule mikhwa yakhe, ingasuka ihle
                      ehlayo.√√                                                              (2)

           1.1.3      'Utata xa ezayo kwakusaziwa ukuba uza kufika namaqithiqithi'.√√        (2)

           1.1.4      Kungokuba wayekholelwa ukuba uLungile uyathandana kwaye ulala
                      ezihotele namantokazi.√√                                               (2)

          1.1.5       Kutyhila ukuba liqhubeka kwixesha lokhanyo√ kuba imizi ye-
                      inshorensi yayingekho kwixesha lamandulo.√                             (2)

          1.1.6       (a) Kukuxelela uNomakhwezi ukuba ubone uLungile nentombi
                          eHotele√/kukuxelela uNomakhwezi ukuba ubone uLungile
                          ehleli noMebhelina asebenza naye.√                                 (1)

                      (b) Silikhulise ngokuthi uNomakhwezi aqhekeze iifestile zemoto
                          yomsebenzi√√/ngokuthi uNomakhwezi axambulisane noYolisa
                          ithuba elide bephendulana umnyele uvuke mpela kuYolisa.√√          (2)

           1.1.7      Kukwenzakala komtshana wakhe endaweni yokuba kubulawe
                      uMpumelelo ngootsotsi ababethunyiwe√√/kukuba kuza kuphela              (2)
                      kubhubha umtshana wakhe endaweni yokubhubha kukaMpumelelo
                      abejonge ukuba kufe.√√

          1.1.8       Kunjalo, kuba ebalini uvela kuphela xa elumkisa uThamsanqa
                      malunga    neyelenqe    lokuba    kuza   kutshiswa  ivenkile
                      yakwaNtsibande.√√                                                      (2)

          1.1.9       Ngokuthi uMpumelelo azimisele kwizifundo zakhe phakathi kwaloo
                      mahla ndinyuke wokugula xa wayesesikolweni nasesinaleni,
                      nokubhubha kwabazali de aphele enguqhirha ophume izandla/
                      odumileyo kwizifo zengqondo. √√                                        (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      4                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ISICATSHULWA B

 1.2      1.2.1       Beze emngcwabeni kaLungile noNomakhwezi√√/badityaniswe
                      sisingcwabo sabazali bakaMpumelelo.√√                                  (2)

          1.2.2       Kunjalo, kuba isimo sabo sokuba ngabantu abalumeleyo uxanduva
                      lomzi kaLungile sixelwe ngokungafihlakalanga.√√                        (2)

           1.2.3      Ngumfanekiso-ngqondweni weliso√/wokubona.√                             (1)

          1.2.4       B√ /B Abazali bakaMpumelelo basweleka kwingozi
                         yemoto.√/Abazali bakaMpumelelo basweleka kwingozi
                         yemoto.√

                      D√ /D Iyelenqe lokuzama ukutshisa ivenkile yakwaNtsibande.√/
                         Iyelenqe lokuzama ukutshisa ivenkile yakwaNtsibande.√               (2)

          1.2.5       Ngokuba nangoku sebeswelekile ooLungile noNomakhwezi
                      unyanzelise uNtongana ukuba aye kufuna amaphepha evenkile
                      kuThamsanqa kuba esathi iselungelweni labo.√√                          (2)

          1.2.6       Kunjalo, kuba wafumana isivumelwano sokushishina ngesilarha√√/
                      kuba urhwebo lonke lwaluqhuba ngendlela eyanelisayo
                      kakhulu√√/kuba phezu kweveni kwakufunyenwe neloli yokuthutha
                      impahla√√/wayeqeshe nabantu bokujonga la mashishini.√√                 (2)

          1.2.7       Kukuqinisekisa ngokubakho kweencwadi ezibonisa inkcitho
                      nengeniso eyenziweyo ngamashishini.√
                      Kukungafuni       nokuqhelisa kwakubakho    ugqwidi   kwicala
                      lamashishini.√
                      Kukuqinisekisa ukuba abaphendla-phendli beencwadi zamashishini
                      banika ingxelo ekholisayo ngawo.√
                      [Nasiphi isibini kwezi.]                                               (2)

          1.2.8       Kubangele ukuba uNozililo enze amayelenqe okufuna ukuyizuza ibe
                      lilifa labo, okubangele ukungavani phakathi kwabakwaNtsibande
                      nooMakhwetshu.√√                                                       (2)

          1.2.9       Ndifunde ukuba ukungabi namqolo kungakufaka engxakini√√/
                      ukuba kungasisiwo sakho esikwenza uphelele ekufeni.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                      (2)
                                                                                             [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      5                       DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 2: UMQOL'UPHANDLE – MAP Ngani

 ISICATSHULWA C

 2.1       2.1.1      Sesokuba uHlobo wayemtyhola ngokuba wazintyintya ngotywala
                      kuba efuna isibindi sokubulala uLulama√/walalela ndaweni ithile,
                      wadubula uLulama ngevolovolo yakhe – i-,38 automatic√/uthe
                      akungaphumeleli xa eqabelisa loo mcimbi wakhe wokungcola
                      wabulala isithandwa sakhe – uEddie√/kusenokwenzeka ukuba
                      ebesele egqibe ekubeni ababulale bobabini ngenxa yokuqonda
                      ukuba akasangeni ndawo uyashiywa nguLulama Zuma. √
                      [Nayiphi kwezi.]                                                               (1)

           2.1.2      Kunjalo, kuba uHlobo wayefumene ubungqina acinga ukuba
                      bomeleza eso sityholo wayembeka sona uLinda obuquka isixhobo
                      esasetyenziselwa ukubulala uEddie.√√                                           (2)

           2.1.3      'uEddie akathunywa emabhinqeni'.√√                                             (2)

           2.1.4      Kungokuba uHlobo umtyhola ngokubulala uLulama noEddie√√/
                      umtyhola ngokuba ebeneenjongo zokubulala uLulama kwaphela
                      kusifa nesithandwa sakhe uEddie.√√                                             (2)

           2.1.5      Kutyhila ukuba liqhubeka kwixesha lokhanyo√, apho nabantu
                      abamnyama banelungelo lokuthenga umpu.√                                        (2)

          2.1.6       (a) Sesokuzenza isizalwane sikaEddie, uNkosikazi Hobe.√                        (1)

                      (b) Ngokuthi alahle umkhondo ngokuxokisa uHlobo nto leyo
                          eyenza ukuba uHlobo uphando lwakhe alujongise kuLinda.√√                   (2)

           2.1.7      Kukuba umpu          kaLinda    wawulahlekile      ngexesha    kubulawa
                      uEddie.√√                                                                      (2)

           2.1.8      Kunjalo, kuba uvela kuphela xa uLinda wayeyokusela utywala
                      emzini wakhe ngomhla wokubulawa kukaEddie.√√                                   (2)

           2.1.9      Ngokuthi uJoe Bumba akuva ukuba kubulewe uEddie aziyele
                      ngokwakhe emapoliseni ukuyowanika ubungqina obunokukhokelela
                      ekubanjweni kombulali womhlobo wakhe uEddie√√/azise uHlobo
                      ngenkqubo yequmrhu elilawula uMoonglow Night Club,
                      eyayikhokelwa nguEddie ngokuyiva kwangoEddie√√/athethe
                      ngetape recoder yakhe awayiboleka umhlobo wakhe uEddie
                      nawade waphela emthengisela yona.√√
                      [Nayiphi kwezi.]                                                               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                               Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      6                     DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ISICATSHULWA D

 2.2       2.2.1      Kungokuba esi sirhoxo samaMpondo asikaziwa ngamapolisa
                      njengokuba kwezinye bebaleke kuba zisaziwa.√√                              (2)

           2.2.2      Kunjalo, kuba sixelwa ngokuphandle isimo sakhe sokuba ungumntu
                      ophila ngamaqhinga.√√                                                      (2)

           2.2.3      Ngumfanekiso-ngqondweni weliso√/wokubona.√                                 (1)

          2.2.4       B√ /B UHlobo undwendwela eFemina                   House ngeenjongo
                         zokuphanda.√/uHlobo   undwendwela                eFemina  House
                         ngeenjongo zokuphanda.√

                      D√ /D UHlobo ufumana itape recorder.√/uHlobo ufumana itape
                         recorder.√                                                              (2)

           2.2.5      Ngokuthi uHlobo afumane itape recorder enencoko eshicilelweyo
                      kaEddie ekunye namalungu aseMoonglow Night Club apho
                      ayemsongela ngelithi aza kumsusa njengokuba engafuni ukuba
                      kuthengiswe intsangu kulo mbutho wabo.√√                                   (2)

           2.2.6      Kunjalo, kuba isenzo solwaphulo mthetho nokuba senziwe
                      emfihlakalweni side sibonwe nokuba sekukudala kangakanani na
                      njengakule ncwadi amalungu aseMoonglow Night Club ade
                      afunyanwa emva kophando olude.√√                                           (2)

           2.2.7      Yincwadi yakhe yokuthatha amanqaku.√
                      Ngumpu.√                                                                   (2)

           2.2.8      Ngokuthi azise uHlobo ngokundwendwela kwamalungu ase
                      MoonGlow Night Club awafika abuka imoto kaLinda ngaphakathi
                      ewodwa√√/ngokuthi amxelele ukuba umpu kaLinda wawukhe
                      walahleka.√√                                                               (2)

           2.2.9      Ndifunde ukuba kubalulekile ukuba abaphandi abangabacuphi
                      bavelele zonke iinkalo xa bephanda khon' ukuze kungabanjwa mntu
                      ungenatyala√√/ukuba ungumntu kufuneka ukuba uqiniseke
                      ngolwazi lwakho ngomntu phambi kokuba uthathe isigqibo ngaye.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                          (2)
                                                                                                 [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      7                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 3: UMONWABISI – ZA Japhta

 ISICATSHULWA E

 3.1       3.1.1      Sesokuba wayemthembile kwaye yonke into ababenayo babeyiqale
                      bobabini.√                                                             (1)

           3.1.2      Kunjalo, kuba kuthiwa MamTolo wayengabonisanga kwahluleka
                      okanye ukusindwa nguloo msebenzi womzi wakhe.√√                        (2)

           3.1.3      'Abathengi bona wayengenaxesha lakuhoyana neemfekethwana
                      zabo√√/wayengamameli nasiphi isikhalazo sabo.'√√                       (2)

          3.1.4       Kungokuba wayewakokosile kwaye ejonge yonke into enxulumene
                      nawo.√√                                                                (2)

          3.1.5       Kutyhila ukuba liqhubeka kwixesha lokhanyo√ kuba kudala
                      babengekho oonesi abangabantu abaNtsundu.√                             (2)

           3.1.6      (a)   Sesokumamkela emzini wakhe njengomnye wabasebenzi
                            bakhe aze amngcwabe akusweleka.√                                 (1)

                      (b)   Silikhulise   ngokuthi      azalele   uMonwabisi apha
                            kwaThandabantu ophele ingunyana obahoyayo nosapho
                            zakuba iintombi zakhe zitshe nezwe.√√                            (2)

          3.1.7       UMamTolo ubakhulise abantwana bakhe ukuba bazive bebakhulu
                      kuMonwabisi, uMonwabisi yena azive esisicaka kodwa ekupheleni
                      kwebali izinto ziyatshintsha, nguMonwabisi obaqokelela sele
                      beduke nelizwe besokola.√√                                             (2)

          3.1.8       Kunjalo, kuba uMaRhadebe uvela ithutyana elifutshane athi akuzala
                      uMonwabisi asweleke, iphele indima yakhe ebalini.√√                    (2)

          3.1.9       Ngokuthi ingqumbo kaThandabantu imenze aguquke kwisimo
                      sakhe sokuba nobubele, aphele ephatha kakubi nabasebenzi bakhe
                      bengamenzanga nto√√/ngokuthi ingqumbo yakhe imenze ayeke
                      nenkonzo de aqalekise uThixo ngokusweleka kukaGcinumzi
                      akabona ukuba uThixo umnikile omnye unyana onguMonwabisi√√/
                      ngokuthi ingqumbo kaThandabantu imenze akhalale yonke
                      inkqubela yophuhliso ayisebenze nzima ekuhlaleni.√√                    (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      8                  DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ISICATSHULWA F

 3.2       3.2.1      Kungokuba waye wahlaselwa sisifo sentliziyo.√√                          (2)

           3.2.2      Kunjalo, kuba asixelwa ngokuphandle isimo sakhe sokuba ngumntu
                      onenkathalo.√√                                                          (2)

           3.2.3      Ngumfanekiso-ngqondweni weliso√/wokubona.√                              (1)

          3.2.4       B√ /B UGcinumzi uyasweleka kwingozi yebhasi.√ uGcinumzi
                         uyasweleka kwingozi yebhasi.√                                        (2)

                      D√ /D UThandabantu ushiywa ngabasebenzi bakhe abaninzi.√
                         uThandabantu ushiywa ngabasebenzi bakhe abaninzi.√

           3.2.5      Ngokuthi uMonwabisi acebise ukuba zichithwe izakhiwo zala
                      mashishini ukuze endaweni yazo kwakhiwe ezinye kuqeshiswe
                      ngazo.√√                                                                (2)

           3.2.6      Kunjalo, kuba bamtyhola ngokuba uthwele kwaye umbulele
                      ngokwakhe unyana wakhe√√/kuba abazange bavelane naye akuba
                      eswelekelwe ngunyana wakhe ndaweni yoko bambeka amabala
                      ngokuthi ubulewe yinyoka yakhe athwele ngayo√√/abantu bayishiya
                      ivenkile yakhe baya kuthenga kwezinye kuba besithi uthwele
                      ngenyoka ebulele unyana wakhe uGcinumzi.√√                              (2)

           3.2.7      Kukusela utywala.√
                      Kukutshaya.√
                      Kukulala kwigumbi labafana.√
                      Kukuhamba kakubi isikolo.√
                      [Nasiphi isibini.]                                                      (2)

           3.2.8      Ngokuthi ibe nguMamTolo yedwa ojongene nokukhulisa abantwana
                      kwaye akakubona ukonakala kwabo uThandabantu baphela
                      besonakala izimilo de bahambe behlala, ze balandwa
                      nguMonwabisi.√√                                                         (2)

           3.2.9      Ndifunde ukuba izenzo zethu zizo ezisonakaliselayo kubantu
                      abaluncedo kuthi√√/ukuba abantu basincedayo ibangabo
                      abasijikelayo ebomini.√√/Izityholo esizenzayo zinganefuthe elibi
                      empilweni yabanye abantu.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                       (2)
                                                                                              [35]

                                                                AMANQAKU ECANDELO A:          35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      9                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO B: IDRAMA

 UMBUZO 4: NDIYEKENI – DM Jongilanga

 ISICATSHULWA G

 4.1       4.1.1      Yindawo oqhubeka kuyo umboniso.√
                      Ngabalinganiswa abakhoyo. √
                      Yintshukumo yabalinganiswa.√
                      [Nayiphi kwezi.]                                                       (1)

           4.1.2      Kunjalo, kuba ubuza ukuba kutheni bezalise indlu√√/kuba ubuza
                      ukuba ngubani obhubhileyo.√√                                           (2)

           4.1.3      'O! Yini kodwa? √√/Yintoni Mawonga mntwanam?'√√                        (2)

           4.1.4      Ngokuba uthi uThandiwe akukho nto angayenzanga√√/ngokuba
                      uhlala kwaFuneka angaluhoyi usapho lwakhe.√√                           (2)

           4.1.5      Kutyhila ukuba liqhubeka kwixesha lokhanyo√, kuba kudala
                      babengafundanga abantu abaNtsundu ngoko ke iitiitshala
                      eziNtsundu zazingekho.√                                                (2)

          4.1.6       (a) Kukuthuma umntwana utywala√/ukunxila kwakhe esikolweni.√           (1)

                      (b) Ngokuthi abizelwe intlanganiso apho athe wagxothwa
                          esikolweni, ze oko kwakhokelela kwiyelenqe lokuphalaza
                          uMawonga.√√                                                        (2)

           4.1.7      Kukuba uZanele uyinxalenye yeyelenqe likaNdila lokuziphindezela
                      kuye.√√                                                                (2)

          4.1.8       Kunjalo, kuba uLiziwe uvela kuphela xa abhaqwa nguMaziko evela
                      kuthenga utywala abuthunywe nguNdila ngexesha lesikolo.√√              (2)

           4.1.9      Ngokuthi eyele kumgibe wotywala ngenxa yokuthanda iilokhwe√√/
                      ngokuthi   uMawonga     azibone   sele   ehlala   kwaFuneka
                      engaluhoyanga usapho lwakhe ngenxa kaZanele athandana
                      naye√√/ngokuthi uMawonga eyele etywaleni afakwe kubo
                      kusetyenziswa uthando lwakhe noZanele.√√                               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      10                DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ISICATSHULWA H

 4.2       4.2.1      Babeze    kwenza      uphando     malunga     nokusweleka
                      kukaMawonga√√/babeze    kuqonda   iinkcukacha  ezimalunga
                      noMawonga njengoko efunyenwe eswelekile.√√                             (2)

           4.2.2      Sesokubanjwa kukaFuneka, uZanele noNdila malunga nokufa
                      kukaMawonga.√√                                                         (2)

           4.2.3      Umfanekiso-ngqondweni weliso√/wokubona.√                               (1)

          4.2.4       B√ /B UMaziko undwendwela kwaNdila.√/ uMaziko undwendwela
                         kwaNdila.√
                      D√ /D UMawonga uyarhoxa emsebenzini.√/uMawonga uyarhoxa
                         emsebenzini.√                                                       (2)

           4.2.5      Luvela xa amapolisa efumana isidumbu sikaMawonga
                      singenanxeba saza saqhaqhwa kwafumaniseka ukuba ubulewe
                      yityhefu√√/ngokuthi kufunyanwe imvulophu enetyhefu ebulele
                      uMawonga.√√                                                            (2)

           4.2.6      Kunjalo, kuba uZanele waqiniswa ngamazwi kaFuneka ambonisa
                      ukuba kuMawonga uza kuzuza imali√√/kuba wayesoloko ecela imali
                      kuMawonga.√√                                                           (2)

           4.2.7      Wamgxotha endlwini yakhe xa wayeye kuZanele.√
                      Wayalela uZanele ukuba makahlukane noMawonga.√
                      Wayemfihla uZanele xa aye kukhangelwa nguMawonga.√
                      [Nasiphi isibini kwezi.]                                               (2)

           4.2.8      Ngokuthi uMadala noMaziko benze iyelenqe lokuba uMawonga
                      kufikwe ngabehloli enxilile esikolweni ze oko kwakhokelela ukuba
                      arhoxe emsebenzini.√√                                                  (2)

           4.2.9      Ndifunde ukuba impindezelo yakho oyenza komnye umntu
                      ingaphela     ifaka     kwawena        engxakini√√/ingakukholela
                      ekufeni√√/ukuba impindezelo iyakwazi ukujikela umniniyo.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                      (2)
                                                                                             [35]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      11                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 5: INZALA YAMARHAMBA – M Mlokothi

 ISICATSHULWA I

 5.1       5.1.1      Lixesha√
                      Yindawo√
                      Ngabalinganiswa abakhoyo√
                      [Nayiphi kwezi.]                                                        (1)

           5.1.2      Kunjalo, kuba uthi uNoyongo bonke basuka pha√√/kuba uthi
                      uNomhase uza kumxhaphaza emyobe ngetyhefu.√√                            (2)

           5.1.3      ‘Lilonyo-lonyo lelwabi lendoda eliya’√√/’useza kumhlabelela u-
                      elandincamisayo'√√/umthiye egazini.'√√/’yandiphoxa gqitha laa
                      nto’√√/'libixibixi lenkunzi yexoxo'√√/’usaza kundazi’√√                 (2)

           5.1.4      Kuba kubelula kuye ukufumana uDina.√√                                   (2)

           5.1.5      Kutyhila ukuba liqhubeka kwixesha lokhanyo√ kuba zazingekho
                      iiselfowuni kwixesha lamandulo.√                                        (2)

          5.1.6       (a) Sesokufaka isiyobisi√/sesokufaka umgubo omhlophe.√                  (1)

                      (b) Sibangele ukuba abe lixhoba lokuxhatshazwa ngesondo
                          engekho zingqondweni nguThambolenyoka.√√                            (2)

           5.1.7      Kukuba le selfowuni wayeyinikwe ngeenjongo zokumloba aze
                      kusebenza kwihotele kaThambolenyoka.√√                                  (2)

           5.1.8      Kunjalo, kuba uvela kanye kuphela xa etyhilelwa indlela athe
                      wabanjwa ngayo uThambolenyoka.√√                                        (2)

          5.1.9       Ngokuthi uThambolenyoka enze imali ngendlela engekho
                      mthethweni yokuxhaphaza abantwana abangamantombazana nto
                      leyo ikhokelele ekubanjweni kwakhe agwetywe.√√                          (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      12                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ISICATSHULWA J

 5.2       5.2.1      Kungokuba ufuna ondle abantwana bakhe√√/kungokuba ufuna
                      uThambolenyoka aze necebo lokondla abantwana bakhe.√√                   (2)

           5.2.2      Sesokuxabana kukaDina noThambolenyoka de
                      ayokummangalela.√√                                                      (2)

           5.2.3      Umfanekiso – ngqondweni weliso√/wokubona.√                              (1)

          5.2.4       B√ /B. UDina ubalekiselwa esibhedlele ngootitshala bakhe√/ uDina
                         ubalekiselwa esibhedlele ngootitshala bakhe.√

                      D√ /D. UDina ugxothwa kwaThambolenyoka.√/uDina ugxothwa
                         kwaThombolenyoka.√                                                   (2)

           5.2.5      Luvela kwingcaciso enikwa uDina nguSajini Gxalaba, xa uDina
                      wayesithi mabaye kumbamba uThambolenyoka ngezenzo zakhe
                      zokumxhaphaza ngokwesondo nangokumtyisa iziyobisi.√√                    (2)

           5.2.6      Kunjalo, kuba wagxotha uDina wakukhulelwa emsebenzini√√/ kuba
                      zange afune ukumnceda uDina okanye athathe uxanduva mhla
                      uDina wayeyokufuna uThambolenyoka ukuba ondle abantwana
                      bakhe.√√                                                                (2)

           5.2.7      Wayezivalela egumbini lakhe elimdaka nelinukayo.√
                      Wayesoloko eqolozele iselfowuni.√
                      Wayephuma ngokuhlwa abuye ezinzulwini zobusuku.√
                      Wayengengomzekelo kubantwana bakokwabo.√
                      Wayengabathethisi abantakwabo. √                                        (2)
                      [Nasiphi isibini kwezi.]

           5.2.8      Ngokuthi uNoyongo akuva ukuba abanye abasebenzi babulawa
                      nguThambolenyoka aphele echaza okungekho mthethweni
                      okwenziwa nguThambolenyoka, ze oko kwaqinisa ubungqina
                      obenze ukuba umthetho umgwebe uThambolenyoka√√/ngokuthi
                      uNoyongo avume ukuba lingqina lenkundla, nto leyo iye yakhokelela
                      ekubanjweni kukaThambolenyoka, de abe uyagwetywe.√√                     (2)

           5.2.9      Ndifunde ukuba ukuthemba umntu ongamaziyo kungano-
                      bungozi√√/ukuba kungakufaka engxakini uzibhaqe ulixhoba√√/
                      ukuba ayingabo bonke abantu abadala abathembakeleyo okanye
                      abanyanisekileyo kwinto abayithethayo.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                       (2)
                                                                                              [35]

                                                                AMANQAKU ECANDELO B:          35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      13                     DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

 UMBUZO 6: NGUMNTU ONJANI LO?– LL Ngewu & EZ Guqa

 ISICATSHULWA K

 6.1       6.1.1      Kungokuba babelungiselela ukuba kuhlale abazili.√                           (1)

           6.1.2      Kunjalo, kuba umfundisi wayemana ukubuza ukuba ngumntu onjani
                                                                                                  (2)
                      lo aze kumngcwaba.√√

           6.1.3      '… ubethi ngqe         ngaphambili awufunde        okwesitshingitshane
                      umqolo.'√√                                                                  (2)

           6.1.4      Kungokuba kwakukho indoda eyayithwele isankwane kwabe
                      kusenkonzweni yomngcwabo.√√                                                 (2)

           6.1.5      Kutyhila ukuba liqhubeka kwixesha lokhanyo,√ kuba mandulo
                      abantu babeqhushekwa kungenziwa nkonzo yomngcwabo√/kuba
                      kwakungekho miyalezo yosapho neyabantu ebhaliweyo ethi
                      ifundwe emngcwabeni.√                                                       (2)

          6.1.6       (a) Sesokuba angakukhathaleli ukusebenzisana nabanye abantu
                          ngexesha esaphila.√                                                     (1)

                      (b) Ngokuthi kudingeke abantu bokukhunga usapho lwakhe akuba
                          ebhubhile√√/ngokuthi ngomhla womngcwabo wakhe abantu
                          benze izenzo zokubonakalisa ukungawuhloniphi umngcwabo
                          wakhe.√√                                                                (2)

           6.1.7      Kukuba amadoda ayelinganisa umkhuba kaManduleli ebewenza
                      wokungawuxabisi umcimbi akuwo sele ekhona, into ephambili ibe
                      kukutya inyama.√√                                                           (2)

           6.1.8      Kunjalo, kuba wenza kuphela umsebenzi wobufundisi olindeleke
                      kubantu abangabefundisi, wokukhokela inkonzo yomngwcwabo
                      kweli bali.√√                                                               (2)

          6.1.9       Ngokuthi kungabikho bantu basekuhlaleni ababonakalisa
                      ukukhathala nokukhathazeka kukubhubha kukaManduleli kuba
                      ebengasebenzisani nabantu ngexesha lokuphila kwakhe√√/
                      ngokuthi kudingeke abantu bokusebenza ngomhla womngcwabo
                      kuba nangona abantu babekhona babengafuni ukuncedisa.√√                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      14                    DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 6.2       ISICATSHULWA L: 'UMHLAHLO NGAMEHLO – LL Ngewu

           6.2.1      Kungokuba utyholwa ngokudlwengula uNonkanyezi.√√                              (2)

           6.2.2      Kunjalo, kuba ulwazi malunga              nobudala   bakhe      buxelwe
                      ngokuphandle alufihlakalanga.√√                                               (2)

           6.2.3       Ngumfanekiso-ngqondweni wendlebe√/wokuva.√                                   (1)

          6.2.4       B√ /UNompoxeko uvela enkundleni yamatyala.√/ UNompoxeko
                         uvela enkundleni yamatyala.√
                      D√ /UNonkanyezi      ugxothwa    enkundleni     yamatyala.√/
                         UNonkanyezi ugxothwa enkundleni yamatyala.√                                (2)

           6.2.5      Luvela xa igqwetha limbuza imibuzo uNompoxeko enkundleni
                      yamatyala.√√                                                                  (2)

           6.2.6      Kunjalo, kuba mhla efumana isigwebo kwabakho iintwazana
                      ezadiza ukuba nazo zakhe zaxhatshazwa nguZolani.√√                            (2)

           6.2.7      Ziileta.√
                      Ziifoto.√                                                                     (2)

           6.2.8      Ngokuthi kwenze ukuba kungabikho mntu umthethelelayo nopheka
                      esophula ummangali ngezityholo abekwa zona nto leyo ikhokelele
                      ekubeni agwetywe.√√                                                           (2)

           6.2.9      Ndifunde ukuba inkundla isebenza ngobungqina obubambekayo
                      nobucacileyo√√/ukuba enkundleni yamatyala izaphuli-mthetho
                      ziyakwazi ukuphuncuka zingabanjwa nokuba zinetyala ngenxa
                      yokungabikho kobungqina obubambekayo.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo.]                                             (2)
                                                                                                    [35]

                                                                AMANQAKU ECANDELO C:                35

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 15

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      15                    DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO D: ISIHOBE

 UMBUZO 7: IVAMNA BAFAZI BOLUSU – S Maputi nabanye

 7.1       'NANGAMSO NYANA WE-AFRIKA' – S Potelwa

           7.1.1      Sikothul' el' umnqwazi√/Halala!√                                           (1)

           7.1.2      Lo mqolo unamagama amahlanu .√                                             (1)

           7.1.3      Yimvano siqalo.√                                                           (1)

           7.1.4      Kuyinyani kuba ulwimi lwesiXhosa lolunye lolwimi olusemthethweni
                      olusetyenziswa eburhulumenteni.√√                                          (2)

           7.1.5      ‘Siyabulela kuwe nyana weAfrika sithi, nangamso!’√√                        (2)

           7.1.6      Sisikhuzo.√                                                                (1)

           7.1.7      Ngumbongo-nkcazo√/ngumbongo oncomayo.√                                     (1)

           7.1.8      Silukhulise.√                                                              (1)

           7.1.9      Olungamakhwenkwe namantombazana.√                                          (1)

           7.1.10     Ingongoma ephambili yesi stanza yeyokuba ngenxa yenkululeko,
                      iAfrika inethemba lokuba isaya kuqaqamba ibeneenkokeli ngenxa
                      yobukho bolutsha.√√                                                        (2)

           7.1.11     Ngowokuba lulutsha olusakhulayo oluzisa ukukhanya.√√                       (2)

           7.1.12     Ngowokuchulumanca/ngowovuyo√ kuba ibulela imisebenzi emihle
                      nendima edlalwe nguMadiba nezise inkululeko kumzi oNtsundu√√/
                      kuba isebenzisa amagama afana no 'sikothulel' umnqwazi';
                      'nangamso'; tshotsh' ubekho'; 'siyazidla'; 'siyazingca'; njalonjalo.√√     (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 16

IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P2      16                 DBE/Nkanga 2025
                                          NSC – Isikhokelo sokumakisha

 7.2       'UBUDALA' – S Maputi

           7.2.1      Iintlungu
                      Amaqhwa
                      Iinyakanyaka
                      [Nasiphi isibini kwezi.]√√                                            (2)

           7.2.2      Yokuba ongomelelanga akaphumeleli ngenxa yoko kuthamba                (2)
                      kwakhe.√√

           7.2.3      Yimvanosiphelo.√                                                      (1)

           7.2.4      Yeyokuba ubudala abungxami buthatha ixesha ukufika ebomini
                      bomntu.√√                                                             (2)

           7.2.5      Kuba unemiqolo eli-14.√
                      Kuba uneOkhthevu neSesthethi.√                                        (2)

           7.2.6      Ngowokwahlula ulwazi, iingcinga nezimvo, uncedisa ekhwakheni
                      ukundindana nokuphuhlisa intsingiselo kulo mbongo.√√                  (2)

           7.2.7      Yithoni ebonisa unxunguphalo√/inkxalabo√ kuba isebenzisa
                      isigama esifana nesi; 'bekhweba, behewula enyangweni',
                      'ukushiywa enyanyeni' esidiza uvakalelo olungekho mnandi.√            (2)

           7.2.8      Ngowokuba ubudala sibuthathe njengendlela eya ekupheleni
                      kobomi√√/ngowokuba ubudala kufuneka sibuqonde njengexesha
                      leengxaki zempilo.√√                                                  (2)

           7.2.9      Andivumelani kuba ayibuvezi ubudala njengenqanaba elihle
                      ebomini kuba buhamba namava, ubulumko nokuba buyintsikelelo
                      esiyifumana kuMdali ngokusipha ubomi obude emhlabeni.√√

                                                      OKANYE

                      Ndiyavumelana kuba utyhila iinyani ezaziwayo malunga nobudala,
                      ezifana nokwaphuka kwempilo kunye nokuba isiphelo sabo
                      lingcwaba.√√
                      [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                      (2)

                                                                AMANQAKU ECANDELO D:        35
                                                                   AMANQAKU EWONKE:         70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2023-mg/812dc7c8-3934-4be5-b82c-28e3659b44bb) — isiXhosa FAL · Memo · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2020/bfd4ac4f-f2d1-428a-b44a-61d7f92c3a89) — isiXhosa FAL · QP · 2020 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2022-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-isixhosa/01282f39-c31b-43b2-b07b-fd6fd50a70cc) — isiXhosa FAL · Memo · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 Nov 2024 MG.doc](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2024-mg-doc/7a535b8f-b794-4ed0-85f6-ac6753eadd0c) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isixhosa/043b5e44-9015-4512-8068-83d917978e7e) — isiXhosa FAL · Memo · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2019-memo/ac9551f4-0c82-4193-a47d-70a2e4332dd9) — isiXhosa FAL · Memo · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
