# isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2025, 25 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isixhosa/777b6c8e-770c-44e9-8882-331d2a05f463
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 25

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isixhosa/777b6c8e-770c-44e9-8882-331d2a05f463)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

GRAAD 12

                                    NATIONAL
                               SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                                 IPHEPHA LESIBINI (P2)

                                        NKANGA 2025

                            ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU: 80

                Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha angama-25.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                               Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                2                   DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA

 •    Esi sikhokelo sokumakisha silungiselelwe ukuba sibe sisikhokelo kubakorekishi.
 •    Esi sikhokelo sokumakisha siza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi
      kokuba kuqalwe ukukorekishwa kumaziko okukorekisha.
 •    Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.

 IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA

 1.       Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
          impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba
          aphendule umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye loncwadi).

 2.       Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo
          efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala.

 3.       Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
          esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
          kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu
          imibuzo (kwiNoveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha kuphela
          impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba uphendule
          umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko.

 4.       Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga,
          elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.

 5.       Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela
          ekunonjolwe ngayo kwisikhokelo sokumakisha.

 6.       Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa
          intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo
          mpendulo.
 7.       Imibuzo esisincoko.
          Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
          ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
          ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
          ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi
          ophezulu.

 8.       Imibuzo emifutshane.
          Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
          ecaphula.

          Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
          ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo exhasayo
          ehambelana nokhetho olo.
          Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI.
          Makisha impendulo exhasayo ehambelana nokhetho olo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                3                    DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO A: ISIHOBE
 IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane
 IMIBONGO EFUNDISIWEYO
 UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
 'ULANGALIBALELE' – SEK Mqhayi
 Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo.
 Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo umbongo.
 Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-24 ukuhlola lo mbuzo.
 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
 Isigama esisetyenziswe kulo mbongo sinenjongo yokuba simthande uLangalibalele
 singabafundi balo mbongo.
 • Injongo yokuba simthande uLangalibalele ibonakala kwigama 'uHambani' alinikwa
    yimbongi elitsala kumazwi akhe mhla wayekhulula amaHlubi ukuba aqhube alilwe
    idabi lokukhulula amaHlubi akuba yena ekhutshwa eluvalelweni kule ndawo sithi
    kukwaLanga namhlanje ngenxa yobudala. Kunika isizathu sokuba athandwe
    ngabafundi bombongo ukuba angawugcini kuye umgomo wokulwela abantu
    abamnyama.
 • Injongo yokumenza athandeke kubafundi bombongo ibonakala kwisigama
    esikumqolo wesi-4 esithi 'sendogcin' igama namanxowa.' Esi sigama senza
    simthande uLangalibalele xa ezotywa njengomntu ofunzele ukugcina izinto
    ezixabisekileyo    ezifana  negama     lamaHlubi,    amangcwaba      namanxowa
    angatshabalali. Indima ayidlalileyo ibangela abafundi bombongo bambone
    njengomntu okhathalayo noluthathela kuye uxanduva lwesizwe samaHlubi.
 • Ukumthelekisa neLanga ngokomqolo wesi-7 xa kuchazwa imini yakhe yokuzalwa
    kutyhila injongo yokuba athandeke kuba ilanga lingumqondiso wokhanyiso
    nokufudumala. Umqolo wesi-8 umchaza njengomntu obhubhe eyingonyama atsho
    athandeke kuba ezingqondweni zabafundi bombongo ingonyama yayanyaniswa
    namandla nokoyisa.
 • Ukusetyenziswa rhoqo kwegama 'Nkunzi' kwimiqolo 9-11 kubethelela uluvo lokuba
    nguye ozele umnombo wamaHlubi, elithole naye kumnombo wamaHlubi akawulahla
    umsebenzi wakhe wokubayinkosi. Ngokwale miqolo ubunkunzi kukunika isikhokelo
    esingalahlekisiyo. Kumenze athandeke umntu ogcina iingcambu zakowabo
    nongagungqiyo kubunkokeli bakhe.
 • Usondezwa ngakumbi kubafundi bombongo ukuba bamthande ngokusetyenziswa
    kwesikweko. 'Nkunz' egqume kuNtabamhlophe' ethelekiswa nesilwanyana esikhulu.
 • Umqolo we-13 uvelisa injongo yokumenza athandeke kubafundi bombongo ngegama
    u'kwahlokoma' okuthetha ukungenelela kwezinye izizwe kungumboniso wokuba
    akaqali namhlanje ukuthandwa nokuxabiseka wayethandwa exabisekile kwamhla
    mnene.
 • Ukubalidelakufa kwakhe kutyhilwa sisigama esinika imbalana yokungcungcuthekiswa
    kwakhe esithi, 'ikhe yaginywa mbumbulu ziqithi suk' iziqithi zahlamb' intliziyo.'
    Sisigama esiveza ubutshantliziyo bakhe kuba ukho kwimbali yokuvalelwa esiqithini
    iRobben Island apho ayengcungcuthekiswa khona amatshantliziyo omzabalazo,
    atsho athandeke kubafundi bombongo.
 • Isigama esithi 'yakhal' iKoloni yathi 'Ngiyasha!' sityhila ubudelakufa kuye kuba
    ebengayekeli abacinezeli benze nantoni na kuye. Esi sigama sithetha ukuba
    lwaluvakala ulwamvila lwakhe. Asikwazi ukungamthandi umntu ongaziyekeliyo
    axhatshazwe ngabacinezeli.
 • (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                    [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                4                 DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE

 'UKUBETHWA NGEMVABA' – SEK Mqhayi

 2.1      Umqolo 1 oqulethe ukulandwa kwamaxesha andulo√/umnumzana othile√/
          ukubakho kwabalinganiswa√/izenzi ezikwixesha eladlulayo kumqolo wesi-3
          nowesi-4√/Izenzi      ezikuhlobo lolandelelwano√/Ukwenzeka    kwezinto
          ngesiquphe.√ (Ukucatshulwa kwemizekelo kwamkelekile.)
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                   (2)

 2.2      (a) Ngexa lokuhlwa.√
          (b) Imvaba.√                                                                  (2)

 2.3      Athathe imvaba ngokungxama.√√                                                 (2)

 2.4      Kwisitanza sesi-3 ukuxhatshazwa kuvezwa ngesenzo esenza rhoqo indoda
          sokuphatha kakubi umfazi√ ngokuvusa ingxabano eza kukhokelela ekubeni
          imbethe imcokise ngemvaba ukuze izonwabise ngokufumana amafutha
          anencasa.√                                                                    (2)

 2.5      Umbongo ufundisa ngemvelaphi yebhotolo√ kuba ngokwebali iqala ilubisi
          olugcinwa kwimvaba kuthi ngomnqa wokubethwa komfazi ngemvaba
          kufumaneke ibhotolo.√
          (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                          (2)
                                                                                        [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                5                      DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE

 'ISIQITHI SEENTINI' (Robben Island) – TN Kabanyane

 3.1      Umqolo wesi-2 osebenzisa uchazo 'esimid' iphelel' elwandle.'√/
          'esingumsinandozele' kumqolo wesi-3.√/Isitanza soku-1 sichaza isiqithi
          seentini.√ (Ukucatshulwa kwemizekelo kwamkelekile.)
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                        (2)

 3.2      (a) Mandulo.√
          (b) EKoloni.√                                                                      (2)

 3.3      Yeyokuphelelwa ngamandla√√/yeyokucutheka/kophuke impilo.√√                         (2)

 3.4      Kwisitanza sesi-4 ukuxhatshazwa kuvela ngokuxhatshazwa kwamaXhosa
          ngabamhlophe,√ ngokubahluthela imihlaba athi akukhalaza atyholwe ngokuba
          angabavukeli-mbuso, aze agwetywe ubomi esiQithini. √                               (2)

 3.5      Umbongo ufundisa ngembali yesiQithi seentini esesiyindawo yokhenketho
          ngoku√ kuba sixelelwa ukuba sinembali embi yokuxhatshazwa kwabantu
          abamnyama.√/kuba kumbongo kuthiwa sasiqale siyindawo yokhenketho saze
          saguquka sayindawo yokungcungcuthekisa abantu abantsundu saphinda
          sabuyela sayindawo yokukhenketha.√
          (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                               (2)
                                                                                             [10]

 UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE

 'WATSHA UMZI' – Nontsizi Mgqwetho
 4.1      Umqolo woku-1 'saqala.'√/Umqolo wesi-3 'seva.'√/(izenzi ezikwixesha
          eladlulayo)√/Ukubakho      kwabalinganiswa.√(Ukucatshulwa kwemizekelo
          kwamkelekile)
          (Nasiphi na sibini kwezi.)                                                         (2)
 4.2      (a) Namhla/Kwezi ntsuku/Kule mihla.√/ kwixesha lengcinezelo/ ngexesha
              lokuthinjwa kwamazwe e-Afrika.√
          (b) Kumzi/ kwilizwe√/Kumzi we-Afrika√/ kwilizwe i-Afrika√/kumazantsi e-Afrika
              √/ eMzantsi Afrika.√                                                           (2)
 4.3      Yintsingiselo yokuba babengenamntu wokubona iingxaki ekuzo iAfrika.√√/             (2)
          Kwakungasekho nomntu wokubabonisa indlela.√√

 4.4      Kwisitanza sesi-2 ukuxhatshazwa kuvezwa ngokungcungcutheka kwabantu √
          ngenxa yokuba bekunyanzeliswa ukuba babenepasi ngalo lonke ixesha. √/
          ngenxa yokuba bekunyanzeliswa ukuba balahle inkolo yabo bamkele
          ezaseNtshona. √√                                                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                6                       DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 4.5      Umbongo ufundisa ukukwazi ukuxabisa nokukhathalela okukokwabo abantu
          bangakuyeki kutshatyalaliswe ngabafiki√ kuba umbongo uqulethe isikhalazo
          nokumemelela abantu ukuba bathabathe uxanduva bangahlali basonge
          izandla ngento ebachaphazelayo.√
          (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                (2)
                                                                                              [10]
                                              KUNYE

 UMBONGO ONGAFUNDISWANGA (UNYANZELEKILE UKUBA UPHENDULWE)

 UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE
 'ISIPHIWO' – MG Bici
 5.1      Umqolo we-3.√/Kwabanye sibonakale umntu selekhulile.√                               (1)
 5.2      Umntu onesiphiwo uyaphila.√/Ubayindumasi.√/Ubizwa ngapha nangapha.√
          (Nasiphi na isibini kwezi).                                                         (2)

 5.3      Isitanza soku-1 sakhiwe ngemiqolo emi-4 kanti isitanza sesi-2 sakhiwe
          ngemiqolo emi-5.√√                                                                  (2)
 5.4      Umqolo othi, 'Kuloko sithi Huntshu! kwabo baneziphiwo' ububungqina
          bokuncoma.√√                                                                        (2)
 5.5      Lokubethelela/ lokugxininisa ukubaluleka kwesiphiwo umntu anaso.√                   (1)
 5.6      Kukukhuthaza uluntu lusebenzise iziphiwo zalo√ kuba ngokwesi sitanza
          kuhlokozwa ukuba umntu ngamnye makaqaphele isiphiwo anaso nokuthi kanti
          singaluncedo kwakuye nakwabanye.√
          (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                (2)
                                                                                              [10]
                                                                AMANQAKU ECANDELO A:          30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                7                    DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

 UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula

•    Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
     kuphela.
•    Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
     bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
•    Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
•    Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 ukuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:

 Umcuphi kwinoveli engolwaphulomthetho ubonakala ngokudlula kwimiqobo emininzi
 aze ade abuphumeze ubunganga bomthetho.
 • UMapheza akutyunjwa njengomcuphi ugrogriswa ngamapolisa ngobungozi
    bophando aluqalayo kuze ukugrogriswa kubengumqobo kwindlela ayisungulayo
    yophando kumenze angaqiniseki ngamandla akhe nanjengoko isipolisa esimele
    kumxhasa isiso esimvalelayo. Esakuphakamisa intloko uMapheza eqala uphando
    uThantaswa noMfuneko bamjonga ngeliso elibukhali bafuna angaphumeleli
    kungenjalo bamfuna efile. Noko kunjalo, uyaqhubeka nophando kuba kakade
    umcuphi ubamnye kolu didi lwenoveli.
 • Singumqobo kumcuphi isabatha esinguNqoza asibekelwa nguMfuneko ukuze
    simvalele athi sele ekwaYangaphi kuThantaswa nakuMonde abuye evalelekile
    angalufumani ngokufanelekileyo ulwazi abejolise kulo. Uyacintelela kunjalo, agcine
    umnconwana womkhondwana awusebenzise akube esuselwe umqobo
    onguMfuneko endleleni ukuze ade abe ufikelele kuThantaswa.
 • Umqobo onguThantaswa umfaka kwimigibe ngemigibe esukela ekudlisweni
    ngetyhefu embhuqisa ngesisu segazi aze asinde ekufeni ngokulala esibhedlele
    kodwa achache emva kwemizamo yesibhedlele.
 • UThantaswa akalali ubeka umqobo ngamnye eyichaza injongo yokuqinisekisa ukuba
    uMapheza ufa engekafikeleli kwinyani yokuba yena ungumbulali kaMsindisi.
    Ukoyiswa kukaThantaswa kukungafi kukaMapheza ngumalingatshoni, kumenza
    aququzelele ukutshiswa kwakhe ngovutha eyawaphahlwe nguMfuneko.
    Kubakhuthaza ukuba bathi beseve nje ngetyotyombe elitshileyo bathi ngemivuyo
    bayobika kuloMapheza. Usinda kuvutha ngokulunyukiswa nguNontsikelelo
    ongumkhwetha kaSiphongo abe uyabhungca njalo. Abalazanga eliwinayo
    abophulimthetho.
 • UBhanqo uwenza nzima umsebenzi ngokugcina ulwazi ngokufa kukaMsindisi enalo
    lungabubo ubungqina obunokuthi busetyenziswe nguMapheza ukuze aphumelele
    kuphando lwakhe.
 • Kuyo       yonke     imiqobo    uyaphumelela       ngeenzame,       bayafumaneka
    abachaphazelekayo, uMfuneko noNqoza bayanqunyanyiswa emsebenzini
    agwetywe uNqoza ishumi elinesibini leminyaka. Imiqobo ebekwe endleleni yakhe
    imlole ngakumbi imkhuthaza kuphando lwakhe wade wabe uyaphumelela.
 Ukubangumcuphi wetyala lolwaphulomthetho kukaMfezeko Mapheza kuphumeze
 ubunganga bomthetho kule noveli.
 (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                  [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                8                          DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE

 INKAWU IDLIW'ILILA – S Kula

 7.1      Ngokwesi sicatshulwa intetho ithetha ukuba xa uMapheza ebampimpile bonke
          beva kabuhlungu sebephelelwe nangumsebenzi.√√                                          (2)

 7.2      Isiphumo asizange sihambelane nenjongo yokuwathetha kuba ngokwenjongo
          kaMfuneko osisithethi ubeba uthetha ukuba ubuhlungu buza kuviwa
          ngooNqoza kanti ubuhlungu bugqibele buviwa nguye.√√/Ngokwale ntetho
          ubeba ukuluma ukwenza into eza kwenziwa nguMapheza kubo kanti
          uMapheza ugqibele eluma kwayena Mfuneko ngokumbethisa ngomthetho.√√/
          Ngokwale ntetho iintwala azijolise kooNqoza zigqibele ziluma yena.√√
          (Nayiphi na kwezi.)                                                                    (2)

 7.3      Ziyamdlisa ngeenjongo zokuba afe engekambhaqi uThantaswa ukuba
          ungumbulali.√/ Zimbekela uNqoza njengokhala wokuqinisekisa ukuba
          uphando aluhambeli phambili√/Zimtshisa netyotyombe kwaSiphongo.√
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                            (2)

 7.4      Ndiyachasa akuchanekanga ukumchaza ngokuthi uyaluma uMapheza kuba
          ngokwale ntetho uthetha ukuba uyampimpa kanti akampimpanga mntu
          njengoko ebecingelwa, bebempintshwe kwanguMfuneko.√√                                   (2)

 7.5      Iintetho zikaMfuneko zibonakalisa uthanda phakathi koMapheza noMfuneko
          malunga nokwamkela umthetho okanye ukuhambela kude kuwo.√/Ukubizana
          kwabalinganiswa ngobumpimpi kubonakalisa kukho umphixanisi.√/Imfuneko
          ephakanyiswayo       yokuguzulwa   kukaMfezeko    ngamanye     amapolisa
          angahambisaniyo nokuphakanyiswa komthetho.√
          (Nayiphi into ebonakalisa ukohlukana kwezimvo, ulwimi olubonakalisa
          ugxagxamiswano, ithoni yezithethi ihambelana noxambuliswano nobunzulu
          bovakalelo malunga nomba oshushu, unxunguphalo, ukubamba amazinyo,
          umoya onuka igazi ebalini, ubukho babaphixanisi, izinto zonke ekukudala
          ziqhubeka ebalini nezingeyongxabano engephi zibonakalisa impixano.)
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                            (2)

 7.6      UNqoza ulipolisa elincedisa ukwaphula umthetho kuba xa kubiwa uMapheza
          esibhedlele ukhona√√/namhla uMapheza adliswa ityhefu ukhona.√√/
          Umphazamisile uMfezeko xa ephanda kuloMsindisi√√/ Ukhona kugqogqo                      /
          kwaMapheza befuna umpu wakhe bazokumbulala ngawo√√/ Ukhona                             (2)
          kwiyelenqe lokusa uMapheza kwaSiphongo esazi ukuba uza kutshiswa
          ngenzulu zobusuku. √√
          (Nayiphi na kwezi.)

 7.7      Kukho amapolisa akhusela              umthetho    kukwakho   namapolisa   aqhuba
          ulwaphulomthetho.√√                                                                    (2)

 7.8      NguNqoza√/nguMfuneko√/nguMdlambila.√
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                9                   DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 7.9      Ubunyekenyeke kwizityholo ababekwa zona buvela kumasikizi, okuzama
          ukubulala uMfezeko nokukhusela ababulali bakugqiba ukubangabantu
          bomthetho.√√                                                                    (2)

 7.10     Wosulela izenzo zakhe zokwaphula umthetho kumapolisa amsulwa/uba imipu
          ayosulele kuZalala√/Umpimpa uNqoza ngokunxila emsebenzini√/uphazamisa
          umthetho ngokuzama ukubulala uMfezeko ophanda ngokubulawa
          kukaYangaphi.√/Uncedisa uThantaswa ekubulaleni uYangaphi kuba efuna
          isabelo sakhe kwimali kaYangaphi.√/ Wadukisa idokethi lokubulawa
          kukaChizama nguNompumelelo ukuze akhusele uNompumelelo angabanjwa
          ngumthetho kodwa ethenjiwe nanjengoko engumntu womthetho.√ /Usebenzisa
          abantwana- ooSixaki ukwenza izinto ezimdaka ezinjengokubulala, ukuba imipu
          nokuyithengisa.√/ Ungcungcuthekisa uNomacebiso- unina kaMfezeko
          ngokuthi makathenge ibhokisi yokungcwaba unyana wakhe.√/ Ufaka ooSixaki
          abangabantwana emgibeni wokuba ngababulali zibe ezakhe izandla
          zimpuluswa.√ Sesokuqulunqa iyelenqe lokugqogqa umpu kaMapheza kowabo
          ngenjongo yokumbulala ngawo angacingeleki. √
           (Nayiphi na ekungqina ngokuchanekileyo ukungcola.)                             (1)

 7.11     Ikuqaqambise ngokohlwaywa kwezaphulimthetho baze abakhusela umthetho
          bavuzwa. √√/ Ikuqaqambise ukungalungi kwezaphulimthetho ngokuthi athi
          uMfuneko olipolisa ophule umthetho, wathengisa imipu yasemapoliseni
          kwizaphulimthetho ekubulawe ngayo abantu ohlwaywe abe uMapheza
          owukhuselayo evuzwa.√√

          (Nawuphi na umzekelo ochanekileyo ngokwasencwadini oqaqambisa
          ukungalungi kolwaphulo mthetho.)                                                (2)

 7.12     Ukuthi iliwa xa libheke umoya ngesiXhosa kuthetha ukuba kuphela amacebo
          kudizeka amahlebo, ngokomxholo wenoveli ukubekwa kukaMfuneko izityholo
          zokuchaphazeleka kulwaphulomthetho kucacisa mhlophe ukuba amaqhinga
          akhe noThantaswa okufumana imali kaYangaphi ayaphanza, amacebo wabo
          aphelele endleleni.√√
          (Nawuphi na umzekelo ochanekileyo ngokwasencwadini oqaqambisa ukuba
          iliwa libheka umoya kuMfuneko)                                                  (2)

 7.13      Ndiyaxhasa ukuba kuchanekile ukuthi yindibongo kuba ukunqunyanyiswa
           kukaMfuneko emsebenzini kwethisa ithemba lokusinda kukaThantaswa
           angafumaneki njengombulali nelokuzuza imali yelifa likaYangaphi.√√             (2)
                                                                                          [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                10                    DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

 •    Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
      kuphela.
 •    Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
      bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 •    Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
 •    Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 ukuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:

 Iqhawe kwinoveli yentlalo libonakala ngemiqobo elidlula kuyo nempumelelo yalo. Ubomi
 bukaThole buqale bajikelezwa yimiqobo ephazamisa indlela yokufezekisa
 ukubangumfundisi. Amandla nokuzingisa kwakhe kwakheleke kwisazela athi abenaso
 xa ehlangana neengxaki kwindlela yakhe yobomi.

•    Ekukhuleni kukaThole ibali limveza ejongene nengxaki esuka eRhawutini elibhekise
     kowabo. Uhlangana noogxa bakhe uThemba noSonwabo amatshijolo angabahlobo
     bakhe abangumqobo ngokumqweqwedisela endleleni esinga eBhayi, engafikanga
     kowabo. Kolu hambo uzibhaqa esela utywala obumbangela ukuba azibone evuka
     kwilokishi angayaziyo. Ukuzisola nokukhathazeka kwakhe yimeko azibona ekuyo
     kuvuselela isazela esibonakala xa esela utywala abuthungelwa nguThemba.
•    UThole ulahlekana nooThemba xa bezulazula idolophu aze ahlangane noNomsa
     nathe wathabatheka nguye baze bathandana. Babanezigqibo zokuba uThole atyelele
     uNomsa kowabo. Endleleni eya kuloNomsa uvuselelwa isazela ngamazwi womfo
     wakwaSigxabhayi, kanti sele efikile kuloNomsa. Uthi esahleli kamnandi apho
     kungene uJoe neqela lakhe nelathi lambetha lithembisa ukumbulala. Kwimeko yakhe
     yokujongana nokufa kuvuseleleka ukwazi ukuba umthandazo ungamkhulula
     kwirhamncwa elikukufa elimjamele ebusweni. Ukubethwa nguJoe amgrogrise
     ngokumbulala kunceda ukuba azikhumbuze ngesifungo sakhe noThixo enze
     isithembiso sokusebenzela inkosi esihleli njengesazela kwiingcinga nezenzo zakhe.
•    Ukuphuncuka kukaThole kwizihange ebeziza kumbulala ufikelele kwisigqibo
     sokulifulathela iBhayi, agoduke. Ngelishwa uhlangana noThemba omxelela ukuba
     imoto egodukayo seyime ngaye. Akakhange aqinisekise ukuba imoto iya kweliphi
     icala de waqabuka sekophulwe. Imoto ibalahla kumahlathi aseKnysna apho abukela
     oogxa bakhe beqwengwa ziingonyama. Kwizinto awayesele nazo uThole kuloo
     mbhodamo yayiziincwadi ezimbini neBhayibhile. Iphupha lomfo onomnqwazi
     wameva limvusa elele emthini awele phezu kwengonyama ebesele ilibele ukuba
     igade ixhoba elinguye, yagqotsa ukumshiya apho. Uthi sele ephumele ngaphandle
     ehlathini ibuye ingonyama. Uyagaqa ayikhawulele ingonyama ezinikezela ukuba
     imgqibezele suka yee phethuthu yabaleka ingonyama.
•    Ukuzenza kukaThole igqirha kumhlaba waseKnysna kumenzela imali nemfuyo,
     kodwa endaweni yokuba onwabe uya ebhitya ngokubhitya. Ukungonwabi kwakhe
     kubangelwa ngamaphupha azingileyo, ngakumbi elomfo onomnqwazi wameva,
     amvusela isazela. Amazwi entshumayelo angonyana wolahleko abinza okwekrele
     asivuselele ngakumbi isazela sakhe, ambangele ukuba athabathe isigqibo
     sokuthengisa ngemfuyo yakhe, agoduke. UThole ubuyela kowabo athabathe isigqibo
     sokubuyela esikolweni.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                11                     DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•   Inxaxheba yabefundisi ahlangana nabo kwizikolo afunda kuzo idlala indima enkulu
    ekuvuseleleni isazela sikaThole ngeentshumayelo zabo ezimkhumbuza isifungo
    sakhe sokubangumfundisi.
 Ukuze sihlale sivuseleleka isazela sesigqibo sikaThole sokubangumfundisi kuye
 kunyanzeleka ukuba adlule kwimiqobo emininzi yobomi ukuze afezekise iinjongo zakhe,
 yiyo loo nto ephela engumfundisi ophume izandla nje kungenxa yemiqobo adlule kuyo
 wakwazi ukuthatha isigqibo esisiso.
•   (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                      [25]

 UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

 9.1      Ngokwesicatshulwa athetha ukuba uMangaliso wavakalelwa wanesazela kuba
          ilizwi lentshumayelo lachukumisa isazela sakhe.√√                                   (2)

 9.2      Ndiyangqina asihambelani nenjongo yakhe yokubangumfundisi kuba lo Thole
          udukisayo ngoku ufuna ukuhlehla kanti isiphumo ekupheleni kwebali uThole
          ungumfundisi ophume izandla.√√                                                      (2)

 9.3      Iqhawe lale noveli uThole, intlalo ilibekela iitshomi zimlahlekise.√/Ilibekela
          ubumnandi obuza ngoNomsa.√/ilibekela ubomi baseKnysna obulilibazisa
          ngokubanemali eninzi eliyifumana ngokuzenza igqirha.√
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                         (2)

 9.4      Ndiyakuxhasa kuchanekile ukubiza uMangaliso ngokubalithemba lendlu
          emnyama kuba usebenze wangumfundisi ozinikeleyo eguqula uluntu
          olwalutshone zwabha esonweni waphucula nentlalo.√√                                  (2)

 9.5      Ukubhomboloza okwenziwa nguThole kubonakalisa ukungavisisani kwesenzo
          sakhe esinxamnye kunye neenjongo zakhe zobom.√/Ukuphupha okwenziwa
          nguThole kuveza impixano yangaphakathi ngokubonakalisa ukuhamba
          kwakhe kwindlela enxamnye neenjongo zokubangumfundisi.√
          (Nayiphi into ebonakalisa ukohlukana kwezimvo, ulwimi olubonakalisa
          ugxagxamiswano, ithoni yezithethi ehambelana noxambuliswano nobunzulu
          bovakalelo malunga nomba oshushu, unxunguphalo, ukubamba amazinyo,
          umoya onuka igazi ebalini, ubukho babaphixanisi, izinto zonke ekukudala
          ziqhubeka ebalini nezingeyongxabano engephi zibonakalisa impixano.)                 (2)

 9.6      Ndiyangqina ukuba isazela siyamncedisa umntu ukusabela ubizo kuba
          ukubethelwa luvalo ngemini yentshumayelo yomfo wakwaSigxabhayi
          kwakuhamba nokubethwa nguJoe kwavuselela isigqibo sokufuna
          ukusebenzela inkosi.√√/Ngemini wayehlatywa ngamazwi angonyana
          wolahleko eKnysna wathatha isigqibo sokugoduka ayokuvuselela ubizo
          lwakhe.√√
          (Nayiphi na kwezi.)                                                                 (2)

 9.7      Abefundisi abathunyelwa eGeorge Goch baphela beseyela kwiziyolo ezigquba
          kwesa sixeko, kanti esi sixeko yindawo yokuqala apho uMangaliso aqhuba
          ngokukuko umsebenzi wobufundisi.√√                                                  (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                12                    DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 9.8      Umfundisi uShepherd√, umfundisi uMaqoma.√                                         (2)

 9.9      Ithamsanqa lisekubeni uMangaliso ubuya engumfundisi onemfundo enomsila
          nodume kulo lonke ihlabathi esaphila uFikizolo emva kokumthundezela
          esikolweni, engatyhafi naxa selelahleka endleleni.√√                              (2)

 9.10     Unxibe ezimbejembeje zobunzululwazi.√                                             (1)

 9.11     Inoveli ikuqaqambise ukungalungi ngokuthi amatshijolo aphelele endleleni afe
          aze uThole obingiweyo aphumelele abengumfundisi.√√                                (2)

 9.12     Kwintetho yesiXhosa umntu xa esetyenziswe ngolu hlobo umela abantu
          abaninzi ngoko ke kwesi sicatshulwa kuthetha ukuthi ukubangumfundisi
          kukaMangaliso    kwadala   ulonwabo    nemigcobo    kubantu   bonke
          baseZazulwana.√√                                                                  (2)

 9.13      Ndiyakuxhasa ukuchaneka kwesenzo sokulila kukatitshala uZolile noFikizolo
           kuba ukulila kwabo kusukela kumanzithinzithi obomi abadlule kuwo
           ukufezekisa umnqweno wabo wempumelelo kaThole.√√                                 (2)
                                                                                            [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                13                    DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

 •   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
     kuphela.
 •   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
     bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 •   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
 •   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 u4kuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:

 Iqhawe lomzabalazo lisoloko lihlangana nemiqobo ukuze iminqweno yokuzuza
 inkululeko ingafumaneki lula. Inzondelelo yeqhawe yiyo eqhubezela iqhawe likwazi
 ukumelana nemingeni, likwazi nokutsiba imiqobo elibekelwe yona. UMfazwe kule noveli
 liqhawe lomzabalazo eliye labekelwa imiqobo nelithe lakwazi ukudlula kuyo lade lazuza,
 laphumelela.
• UMfazwe uhlangana nemiqobo ebekwa ngabaxhasi bengcinezelo abafana noFriday,
    uNtsipho, uNdlela kunye namapolisa engcinezelo.
• Kubangumqobo ukubanjelwa ukuba efundisa abafundi baseFunda ngemvelaphi yabo
    eluncedo kubo ngokubavula amehlo ngesimo sezopolitiko saseMzafrika.
• Ukubanjwa kukodwa kubangumqobo ngakumbi xa ade agungxiswe ingxowa enuka
    umchamo evenini yamapolisa, evalelwe nenja. Kudala ixhala lokuba ingamluma
    nanini. Ixhala lakhe likhula ngakumbi akuvalelwa esiseleni aze abenethamsanqa
    lelishwa lokuva indlela amabanjwa afa ngayo ejele ngelithi azixhome ngomlenze
    webhlukhwe.
• Yonke le nquleqhu kukuzama ukumoyikisa ukuze atshintshe ingqondo abeyimpimpi
    athengise ngenkululeko yabantu abamnyama. Uxelelwa ngooNtsipho nooNdlela
    nabo abatshintshayo ngenxa yokungakwazi ukumelana noxinzelelo lwamapolisa.
• Ukuziselwa kukaMfazwe impahla yakhe esejele ukuba ayinxibe xa ezakukhululwa,
    ziinzame zokumbonisa ukuba ayikho into efihlakeleyo emapoliseni, nekhaya lakhe
    nkqu alikhuselekanga, angangena nanini enze unothanda.
• UFriday njengomntu osebenzisana namapolisa umbekela umqobo ngokumthengisa
    kubalwi bengcinezelo ngelithi uMfazwe yimpimpi kuba efuna abelikheswa kwaQaka,
    ade abulawe kuba ethengisa ngenkululeko yabantu abamnyama. Lo mqobo
    uwuqinisa ngokusondeza uZo othandana noMfazwe ukuze uMfazwe amncame.
• UMfazwe uvukelwa yintlanganiso yabalwi bengcinezelo ngelithi yimpimpi aze
    athutyeliziswe apho ayokufihlwa kwaMfundisi uHlathi.
• EkwaMfundisi uHlathi ulandelwa nguFriday ugibisela isiqhushumbisi ukuze oyike
    ancame azinikele ngokuzibandakanya namapolisa.
• Umqobo wokuduka kwabazali bakhe uchukumisa iimvakalelo zakhe ukuze azame
    ukubakhusela ngokugoba uphondo ayeke ukuzabalaza. Noxa kunjalo uyaqhubeka
    nozabalazo.
• Kutshiswa ikhaya likaMfazwe abe engabazi nokuba baphi abazali bakhe ngumqobo
    osetyenziselwa ukumtha amandla.
• Imiqobo ayibekelweyo uMfazwe idala ukuba uMfundisi uHlathi ngelimkhuselayo
    amlungiselele indlela yokuwushiya uMzafrika ayokuqeqeshwa kumazwe
    angaphandle.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 14

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                14                 DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

•   Uncama abazali bakhe, uncama uZo wakhe, uncama umsebenzi wakhe wokufundisa
    eFunda awushiye uMzafrika.
•   Endleleni ubekelwa umqobo ngokuthi saa kwamapolisa endleleni ekucaca ukuba
    kukhangelwa yena. Endaweni yokujika endleleni uphokophelela phambili kuba efuna
    ukutshintsha iimeko zokuhlala zabantu abamnyama eMzafrika, abantu bazuze
    inkululeko elizweni labo.
•   Endleleni eya eMgazi udibana nemoto etshayo inabantu ngaphakathi, amathuba
    evuma ukuba angatyholwa ngokubulala abantu ngumqobo osetyenziselwa ukuba
    abonwe njengempimpi ezokusezela umoya elubhacweni.
•   Elubhacweni akathenjwa kuba waziwa eyintlola, ulwa idabi lokuthembeka ukuba
    akangongcothoza, ulwa amadabi okusinda ekutyiweni ngamarhamncwa asezindle,
    okuleqwa abethwe kodwa alwe ade phumelele.
•   Uzibandakanya nombutho iNtsimb'ebomvu apho avana amandla noSkhotsholo
    nambethe wamenzakalisa.
•   UMfazwe uzuza uloyiso ngokuthenjwa eselubhacweni wade wakhululeka uMzafrika.
    UMfazwe uliqhawe lomzabalazo elidlule ngempumelelo kwimiqobo ebelibekelwe
    yona wade waphumelela uMzafrika.
•   (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                                    [25]

 UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

 11.1     Ngokwesicatshulwa athetha ukuba uMfazwe waxakwa yimpendulo naye
          engasaziqondi.√√                                                               (2)

 11.2     Azihambelananga kuba ngokweenjongo zakhe wayefuna uMfazwe abonwe
          njengeyona mpimpi kodwa kwagqibela kusaziwa kwayena ngobumpimpi.√√             (2)

 11.3     Ugqwetha iingqondo zabafundi bambone njengempimpi endaweni
          yomzabalazi.√/Ulukuhla abantu bakwaQaka ukuba bambone eyimpimpi ukuze
          angabiloqhawe labo.√/wenze imizamo yokumqhushumbisa ngeziqhushumbisi
          kwaMfundisi uHlathi.√/Umtheza amandla ngokumahlukanisa noZo athandana
          naye.√
          (Nasiphi isibini kwezi.)                                                       (2)

 11.4     Ndiyaxhasa kuchanekile ukumchaza uFriday ngokuthi yimisebenzi yakhe ukufa
          kwabantu kuba wababulala ngokwakhe abantu ababekwiCressida.√√                  (2)

 11.5     Impixano yangaphandle ibonakala ngokuthi kuvele ukuba uMfazwe noFriday
          ababoni ngasonye okanye abahambi ndlelanye kuba uMfazwe usulela kuye
          abantu abafe kwicressida.√/Ukubakho kwegazi ekuxanjuliswana ngalo
          kukodwa kubonakalisa ukuba kukho impixano.√/Ukubulalana kwabantu
          kubonakalisa amasikizi adiza impixano.√/Ngokwencoko kaHlathi nemibuzo
          ethi' 'Ixesha eli uthuleleni? kubonakala ukuba ikhona into exakileyo
          eqhubekayo, ekucaca ukuba ifuna iingqondo zabantu abadala.√
          (Nayiphi into ebonakalisa ukohlukana kwezimvo, ulwimi olubonakalisa
          ugxagxamiswano, ithoni yezithethi ehambelana noxambuliswano nobunzulu
          bovakalelo malunga nomba oshushu, unxunguphalo, ukubamba amazinyo,
          umoya onuka igazi ebalini, ubukho babaphixanisi, izinto zonke ezibonakala
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 15

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                15                          DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha
          kukudala ziqhubeka ebalini            nezingeyongxabano   engephi    zibonakalisa
          impixano.)
          (Nasiphi na isibini kwezi)                                                              (2)

 11.6     Uncedisile kuba ubeselubhacweni eThongo apho wajoyina intsimbi ebomvu.√                 (2)

 11.7     UNdlela ungusihlalo wombutho wabahlali kodwa uyimpimpi.√√                               (2)

 11.8     NguMfazwe√/noSiqithi.√                                                                  (2)

 11.9     UMfazwe ubonakalisa ukukhohliseka ngokungazifundi angaziphenduli iileta
          zikaNokuzola.√√/ubonakalisa ukukhohliseka ngokuzinxwema kuNokuzola
          angabinanto yakwenza naye.√√
          (Nayiphi kwezi)                                                                         (2)

 11.10    Ubulala abantu kwaye usebenzisana namapolisa ngokumpimpa abantu.√                       (1)

 11.11    Ibuqaqambisa ngokuthi uMfazwe oliqhawe lomzabalazo limbeke kwimeko
          yomngcipheko apho angcungcuthekiswa nguFriday namapolisa ade abhace
          kodwa isiphumo ibekukuba abuye eyimbunguzulu yegqwetha.√√                               (2)

 11.12    Isiqalo seeleta siyafana kwileta nganye oko kuthetha ukuba sinento
          esiyibethelelayo ekukuba uNokuzola uthembele kwimpendulo evela
          kuMfazwe/uNokuzola wayexhomekekile kwimpendulo evela kuMfazwe
          awayengayifumani.√√                                                                     (2)

 11.13     Ndiyaxhasa, achanekile amazwi kaNokuzola kuba noMfazwe uyangqina
           ukuba wayengazihoyi iileta zikaNokuzola, kuba wayengasafuni nto imdibanisa
           noNokuzola.√√                                                                          (2)
                                                                                                  [25]

                                             OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 16

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                16                    DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 UNCWADI LWEMVELI

 UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye

 •    Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
      kuphela.
 •    Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
      bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 •    Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
 •   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 ukuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:

 Iqhawekazi uDeliwe kwintsomi 'UDeli noDeliweꞌ kunye neqhawe uMadiba kwisibongo
 ʹNguRhulumente wethu lo' babonakala ngemiqobo abadlule kuyo ukuze bade
 baphumelele.
 • Kungumqobo wokuphila nabantu ngokubathemba kubomi bukaDeliwe ukuzibona
     ejongene nomngeni wokungamkelwa likhaya lakhe okubonakala ngokuthi
     angathandwa ngabazali bakhe ngenxa yokuba enesifombo engakhangeleki kakuhle
     nasebusweni. Abazali basuka bathande iwele lakhe uDeli kuphela endaweni
     yokubathanda ngokulinganayo.
 • Umngeni wokuhanjiswa yedwa xa ethunywa ngabazali kwamakhulu ubonakala
     ungumqobo kukhuseleko lwakhe njengelinye kumalungu ekhaya. Kubangumqobo
     ngakumbi kulo mbono wakhe elilungu lekhaya elixabisekileyo xa newele lakhe uDeli
     lizibandakanya ngokungaziboni lihamba naye. UDeli wayezibona eza kuhlekwa xa
     enokubonwa ehamba nomntu onegongqo emqolo.
 • UDeliwe unomngeni wokumelana neentetho zikaDeli ezibangumqobo ebomini
     bakhe kuba zaziquka ukuthi kungenzeka ukuba yena Deliwe wacholwa waze
     wakhuliswa kweli khaya lakhe. Zazimenza azibone emncinci engeyonto yanto.
 • Nabelali sebevela bengumqobo kwinjongo yakhe uDeliwe yokuphila nabantu
     ngolonwabo kuba abantu abafuni nokumbona uDeliwe. Bathi ubazisela amashwa
     ngesifombo sakhe. Kungoko kufuneka ahambele kude nabantu xa eyokukha amanzi
     emlanjeni naxa eyokutheza. Kwakude kufuneke aye ngomsobomvu okanye xa
     kutshona ilanga xa kungekho bantu baninzi. Ngeli xesha akhusela yena
     wayekhusela nabantu ekumboneni. Owona mngeni yayikukuba ubomi bakhe
     babume ngxi buxhomekeke ekwaneliseni kwakhe abanye abantu ngokuthi
     akhangeleke eyinto abayifunayo hayi adalwe wayiyo.
 • Ukuya emlanjeni ngamaxesha athile kumenza uDeliwe abebhontebhonte zizilonda.
     Nazo izilonda zingumqobo ekuphileni ubomi obungenazintlungu, kwaye abantu
     abafuni kuhlala nomntu onezilonda osenokubosulela.
 • UDeliwe uyadlula kwimiqobo kwakuphela isifombo kuba uphindela ekhaya
     engasenasifombo. Uyathandwa ngabantu, nababemngcikiva bazisondeza kuye
     becela uxolo. Ubuqhawekazi bukaDeliwe budulile ngenxa yokumelana nemingeni,
     iyeke ukuba yimiqobo kwindlela yakhe yokuphilisana nabantu ngenxa yokusuka
     kwesifombo.
 • Ubuqhawe kuMadiba ongumlinganiswa kwisibongo, 'NguRhulumente wethu lo'
     budula ngokudlula kwakhe kwimiqobo ebibekwa ngumbuso wela xesha ngokuthi
     aphumelele.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 17

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                17                     DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 •   Esi sibongo simbeka uMadiba njengomelo lwabantu abamnyama. Oku kufumaneka
     kwisigama, 'iinkomo zaseQunu, umXhosa, iminyaka engamashumi ejele' nezinye
     ke.
 • Esi sibongo sibudulisa ubukho bemiqobo ebibekelwe uMadiba ngokusebenzisa
     isigama esidiza imingeni esithi, 'kant'umntakwethu/ udadewethu utoshalaza phantsi
     kweBhulu/, nokutatsalaza phantsi kwedla-gusha ukudandalazisa ingcinezelo, kanti
     nokungahluleki ukuzama koko kucinezeleka.
 • Isigama esityhila izenzo zokubanjwa avalelwe ejele iminyaka, zokubulawa
     kwabantu, zokubekwa kwedyokhwe yobukhoboka ebantwini, zokungakhululeki
     kwabantu elizweni labo sibonakala sikhethelwe ukudiza imingeni adlule kuyo ukuze
     abeke etafileni urhulumente wabantu okhoyo namhlanje.
 • Ngokwalo mhobe kubonakala kukhe kwakho umqobo oxabe kwindlela eya
     enkululekweni ngomngeni wokucalucalulana kwabodwa kwabantu abamnyama
     bambi bathengise ngelizwe kumaBhulu. UMadiba ubonakala ekhwazelwa ukudlula
     nakulo mqobo ngokumisa urhulumente ongowethu, urhulumente ongowabantu.
 • Ubuqhawe bukaMadiba budula xa ephethe ilizwe emva kweminyaka yengcinezelo
     kwisizwe esimnyama yakube isusiwe imiqobo, urhulumente engowabantu, sele
     isukile ingcinezelo yomntu omnyama komnye umntu omnyama.
 Imiqobo ebebekelwe uDeliwe noMadiba ityhila ubuqhawe obuvele ngokudlula
 kwimiqobo kufezeke iinjongo zabo zobomi inkungu igabukile.
 • (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                                       [25]

 UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana nabanye

 13.1     Ithetha ukuba ihlathi lalinemithi exineneyo, lisoyikeka, lihlala amagongqongqo
          ayesaziwa ngokutya abantu.√√                                                        (2)

 13.2     Akuhambelananga kuba nanjengokuba ukubonisa umntu amaqhekeza
          engqele kukumenzakalisa kodwa endaweni yokuba ibeligongqongqo
          elenzakalisa uNomaza lilo elonzakaliswayo.√√Lalijolise kwabanye abantu kanti
          la maqhekeza engqele angqale kulo. √√/Igongqongqo lalizigqibele ililo
          elinemimangaliso yokubonisa amaqhekeza engqele kanti alisakwazi. √√                 (2)

 13.3     Lamvalela engxoweni.√/Lamxwaya ngengxowa emagxeni.√                                 (2)

 13.4     Ndiyaxhasa kuchanekile ukubizwa igongqongqo kuba ezintsomini lithiywa
          ngokwemisebenzi yalo yokudla abantu libaqongqothe, nakule ntsomi
          belisebenzela ukumdla uNomaza.√√                                                    (2)

 13.5     Impixano yangaphandle ivela ekungquzulaneni kweenjongo zikaNomaza
          nezegongqongqo kuba uNomaza ufuna ukugoduka igongqongqo lifuna
          ukumdla.√/Igongqongqo lifuna ukuqhayisela abantu ngesakhono salo
          sokubambisa suka ibelilo elivela ukubasisidenge kuba uNomaza ukhululekile
          ngeli xesha belicinga ukuba limbophelele.√/Kukho ukunxunguphala okuhamba
          nokubamba amazinyo sisoyikisela uNomaza kwigongqongqo.√
          (Nayiphi into ebonakalisa ukohlukana kwezimvo, ulwimi olubonakalisa
          ugxagxamiswano, ithoni yezithethi ehambelana noxambuliswano nobunzulu
          bovakalelo malunga nomba oshushu, unxunguphalo, ukubamba amazinyo,
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 18

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                18                      DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

          umoya onuka igazi ebalini, ubukho babaphixanisi, izinto zonke ezibonakala
          kukudala ziqhubeka ebalini nezingeyongxabano engephi zibonakalisa
          impixano.)
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                         (2)

 13.6     Isiqalo sentsomi 'kwathi kaloku ngantsomi.'√/Uphindaphindo√/Ingoma edlulisa
          umyalezo√/Isilwanyana esinoburhalarhume esithethayo.√
          (Nasiphi na isibini kwezi.)                                                         (2)

 13.7     Ingoma eculwa nguNomaza ithe yakubamnandi yalenza igongqongqo lafuna
          ukuqhayisa ngayo.√ lahamba licela nezinto ngayo kanti liza kude lifike kwiqela
          lamakhwenkwe ekukho kulo inkwenkwe yakuloNomaza√. Ukungadinwa
          kukaNomaza kukuyicula ingoma ayiphindaphinde kuncedise ekubeni
          umntakwabo afumane ithuba lokuqaphela ilizwi likadadewabo.√                         (3)

 13.8     Amadoda uyawasakaza.√/Abasetyhini ubabetha ngoyaba.√                                (2)

 13.9     Isidanga√/Umnweba.√                                                                 (2)

 13.10    Umsebenzi wesikweko kukufanisa ngokungangqalanga. Kumqolo we-9
          uZilimbola kuthwa ngu'mth'omde' ufaniswa nomthi kuba umthi uluncedo
          ngokunikeza iziqhamo, umthunzi, ukwasetyenziselwa ukwenza iimpahla
          zendlu, noZilimbola uncedo alunikileyo eGwali lifaniswa nelomthi eluntwini.√√       (2)

 13.11    Ndiyangqina ukuba esi sicatshulwa sithathwe kwisibongo esincomayo kuba
          siqaqambisa imisebenzi emihle kaZilimbola.√√                                        (2)

 13.12     Ithoni yesi sibongo yencomayo kuba kuqaqanjiswa izakhono zikaZilimbola
           zokuxhentsa, zokunxiba isiNtu, ubuchule bokukwazi ukugweba enkundleni.√√           (2)
                                                                                              [25]
                                                                AMANQAKU ECANDELO B:          25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 19

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                19                  DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 ICANDELO C: IDRAMA

 UMBUZO 14: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

 BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

 •   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise njengesikhokelo
     kuphela.
 •   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina bokucing
     nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 •   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
 •   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 ukuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma:

 Ilishwa sisehlo esibi, esineziphumo ezikrakra ezidala ungcungcutheko ebomini bomntu.
 • UGugulethu ubanelishwa eliza ngabazali bakhe bakumxelela ngexabiso akulo
      lokufuna umfazi bakugqiba bangamniki ithuba lokuzikhethela umfazi ongowakhe.
      Umcimbi uchotshelwa ngamaHlubi ze uninzi lwawo ngaphandle koZweni libekwicala
      labazali bakhe. Ilishwa liyamombatha xa livuma ikhaya likaThobeka ukuba
      batshatiswe bengathandani, bengazani. Lilishwa ukunyanzelwa eme phambi
      komfundisi atshatiswe ngenkani nokuba selezama ukungaphenduli nasinye
      kwizibhambathiso ezifundwa ngumfundisi. Uzibopha isandla ngeenjongo
      zokungatyikityi isiqinisekiso somtshato angawini.
 • Lilishwa ukushiywa emhlabeni likholwane lakhe uMzamo osoloko emxhasa kumnandi
      kukubi kuba ushiyeka engenabani anokuthi aphalaze kuye imbilini yakhe.
 • Kulilishwa ukuzibhaqa sele exoxa kwiinkundla zamatyala ngokophula isithembiso
      sokungatshati uNomaMpondomise emthembisile.
 • Wehlelwa lilishwa akuswelekelwa sisithandwa sakhe uNomaMpondomise. ngokuthi
      uNomaMpondomise akufumanisa ukuba uGugulethu utshatile noThobeka
      ammangalele, emva koko azeyelisele emlanjeni ngephanyazo.
 • Kubalilishwa ukuswelekelwa ngunina, uMaGaba ngexesha lobunzima, egutyungelwe
      lilishwa phezu kwelinye apho ashiyeka engenaye umama.
 • Uzifumana eselishweni xa esithi emva kokutshatiswa nokuswelekelwa athathe
      isigqibo sokulifulathela ikhaya, kutsho kuqhawuke unxibelelwano kuye nosapho
      lwakhe.
 • Ililishwa eyokuzibona elilolo asuke kwimeko enjalo athunyelelwe usapho, olungelulo
      olwakhe, uThobeka nabantwana abathathu nekunyanzeleka alondle ngenkani.
 • Uzifumana eselishweni ngenene xa kunyanzeleka aqhawule unxibelelwano phakathi
      kwakhe nabazali bakhe.
 • Ufunyanwa lilishwa xa ngoku engaboni sizathu sakuphila ekubeni eshiywe
      ngabathandayo ngakumbi uNomaMpondomise, ezingwa ziingcinga zokuzibulala.
 • Unelishwa lokugaxeleka kwisikizi lokubulala uThobeka nabantwana, ngenxa
      yokubonakala ukuba akukho mntu umnika ndlebe kwakuthethayo, ezama
      ukuzibonakalisa ukuba akamthandi abe etshatiswa naye ngenkani.
 • Elokugqibela ilishwa lelokugwetyelwa intambo, isisigwebo asifumana ngesenzo
      sokubulala       uThobeka       nabantwana     asuke    ancamele     ekutshateni
      noNomaMpondomise ngengcwaba, amlobole selengasekho.
 (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                                         [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 20

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                20                DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUTSHANE

 BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

 15.1     Ingxaki edalwe kukwahluka kwamaxesha kukungavisisani konyana nekhaya
          malunga noyena mntu uza kukhetha intombi emayitshatwe ngunyana ngenxa
          yesithethe esibanjwe ngabazali nendlela abafuna zenziwe ngayo abatsha.√√      (2)

 15.2     Uthando lukaNomaMpondomise noGugulethu alukwazanga ukunqandwa
          nakukutshateliswa kukaGugulethu nguyise endaweni yoko umthande nangoku
          sele ebhubhile de wathi yena Gugulethu aze angcwatyelwe ecaleni
          koNomaMpondomise ongoyena mfazi wakhe.√√                                      (2)

 15.3     Ingozi yokurhaxwa angene kuyo uZwilakhe kukufa kwemiphefumlo
          engenatyala.√/Liphela ibali engasenamfazi nanyana.√/Usele nomvandedwa
          sele ezicelela nokugwetywa.√
          (Nasiphi isibini kwezi.)                                                      (2)

 15.4     Sisiganeko sokubulawa kukaThobeka nabantwana bakhe nguGugulethu,
          agwetywe uGugulethu, azisole uZwilakhe.√√                                     (2)

 15.5     Ndiyangqina ukuba unenkani uZwilakhe uthi ngoku sele ethethe inyani
          angazange akhe ayivume mntwini kodwa eme elizwini ngekratshi lokungafuni
          kuphathwa mntwana.√√                                                          (2)

 15.6     Sesokuma ematyaleni kukaGugulethu emangalelwa nguNomaMpondomise
          malunga nokwaphula isithembiso sokumtshata abesenzile.√√/Sesokufa
          kukaNomaMpondomise ngokuzeyelisela ngemini yetyala.√√
          (Nayiphi kwezi.)                                                              (2)

 15.7     Atyhila ukuba uGugulethu akazibandakanyi kuyo yonke into edibene
          noThobeka.√√                                                                  (2)

 15.8     Iyachaneka inkcaza ethi, olona bambo lwam kuba ngokwebali uGugulethu
          akakhange      azimanye    namntu   nasemva   kokulahlekwa   bubomi
          bukaNomaMpondomise, endaweni yoko uthe ingcwaba lakhe malibekwe
          ecaleni kwelikaNomaMpondomise.√√
          (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                             (2)

 15.9     Walile ukuzibophelela njengomyeni kaThobeka ngemini yomtshato.√/ Uye
          wafulathela ikhaya waxolela ukuzihlalela.√/ waqhankqalaza ngendlela
          ezisencwadini eziza kucakacwa ngumviwa/ ubulele uThobeka nabantwana.√/
          Uzitshatise noNomaMpondomise enkundleni yamatyala ekholelwa ukuba
          kugqityiwe, utshatile nalowo amthandayo.√                                     (2)
          (Nasiphi na isibini kwezi.)

 15.10    Sesokuba ukunganxibelelani kakuhle ekhaya kungamenza umntu azibone
          elincama ikhaya.√√
          (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                             (2)

 15.11    Abalinganiswa bazithethela ngokwabo.√                                         (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 21

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2                21                  DBE/Nkanga 2025
                                     NSC – Isikhokelo sokumakisha

 15.12    Ndiyasichasa isigqibo sikaGugulethu sokubulala uThobeka nabantwana kuba
          ukutshabalalisa ubomi bomntu akukho mthethweni, noko zikho iindlela
          zokuzikhupha kwingxaki yokuva kabuhlungu ezifana nokucela uncedo
          kumaziko asekelwe loo nto.√√
          (Nayiphi impendulo echanekileyo.)                                               (2)

 15.13    Lo ngumdlalo oyintlekele kuba kugqame indyikityha yokufa kwabantu.√√            (2)
                                                                                          [25]
 UMBUZO 16: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
 INDLAL' INAMANYALA – M Lamati

 •   Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
     njengesikhokelo kuphela.
 •   Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
     bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
 •   Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabaviwa.
 •   Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-25 ukuhlola lo mbuzo.

 Umviwa angachankcatha kwezi ngongoma:

 Intetho kaMamQhinebe idiza ukuba uzibona ekunye noMaGatyeni ekuvingcelweni yindlala
 ebeka ityala kumgqwaliso ngenxa yentlupheko ezingileyo xa bengade baphulukane
 nentlupheko sebesithi bafundisile.
 • Ukuvingcelwa kukuvaleleka entweni uzive uxhaphazeka, uba ngabaleka ufike ivalile
     ungenako ukuphuma kuyo.
 • Ukusebenzisa isakhi, u 'si' kukuzibandakanya nomhlobokazi wakhe uMaGatyeni
     antyumpantyumpeka naye endlaleni ngenxa yokushiywa nabantwana ngabayeni babo
     abangasekhoyo. Lilonke bangabahlolokazi.
 • Indlala sele ingathi iyabavuyelela kuba uMaGatyeni unabantwana abasibhozo ngeli
     xesha uMamQhinebe anomntwana omnye onguSiqhiwu. Bobabini bayabhokoda
     ngenxa yobunzima bokukhulisa abantwana bengenazintsiba. Baphila ngokuxhasana,
     benkinkqisana ukutya, bethwala imithwalo erenkini ukuze kube kungabekwa into
     etyiwayo etafileni. UMamQhinebe wenza neminye imisetyenzana efana nokuthengisa
     iibhotile kunye namathambo kunjalo indlala ayimyekanga imbambe ngobhongwana.
 • Yintlalo eseyibubakruqula ngoku le bayihleliyo bobabini. Kwabona, sebekruqulene
     banako nokungathembani. UMamQhinebe akasathenjwanga nguMaGatyeni ukuba
     umnika ukutya ngentliziyo yakhe yonke. Uyayidelela inketshenketshe ayinikwa
     nguMamQhinebe.
 • NgokukaMamQhinebe eneneni baziva bevalelekile kuba indlala bebesele becinga
     ukuba baphumile kuyo xa abantwana babo befunde baphumelela nebanga le-12.
     Kungoku nje bacinga ukuba abantwana babo bebemele ukufumana umsebenzi kodwa
     kunzima.
 • Uyibeka kwibakala lomgqwaliso imeko abakuyo. Ngokwenkcaza umgqwaliso yimo
     apho umntu abanesimnyama zithi izinto zilunga kwabanye zibe konomgqwaliso
     zingalungi kuba uvalelwe ngumoya omdaka. Izinto zingahambi kakuhle kuwe bezinako
     ukuba zingahamba kakuhle. Umsebenzi ufunyanwa ngabantwana abagqiba kuphuma
     esikolweni kodwa ababo abawufumani kuba kuvele into entsha yokuba kufuneka
     banyobe ukuze ufumaneke.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — isiXhosa HL · QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2023/382700d4-87ac-49de-9716-7754b76e7cfb) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2020/96dbcf2d-5e6c-409a-b817-cdef2d3c8d8d) — isiXhosa HL · QP · 2020 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL GR12 MEMO P2 SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-gr12-memo-p2-sept-2021/1742e48c-7428-4a7d-909f-c1f402274f0a) — isiXhosa HL · Memo · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2018-memo/3a8bd66c-71e3-44f1-a955-813f45a93a3f) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2018-final-memo/8a20b8b0-9446-4b64-bf9f-12bc5f7e5915) — isiXhosa HL · Memo · 2018 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
