# isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Question Paper

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the NW June Exam 2025, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-isixhosa/1c5105e0-a265-4afd-bef6-6e8c08cb2bc1
- Updated: 2026-09-28
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NW June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NW June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nw-june-exam-question-paper-paper-1-isixhosa/1c5105e0-a265-4afd-bef6-6e8c08cb2bc1)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · NW June Exam · 2025 · isixhosa. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL SENIOR CERTIFICATE

                                        IBANGA 12

                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
                              IPHEPHA LOKUQALA (P1)
                                   EYESILIMELA 2025

 AMANQAKU: 70

 IXESHA: 2 iiyure

                              Olu viwo lunamaphepha al –13.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                         Tyhila iphepha

### Page 2

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            2                        NW/EyeSilimela/2025
                                          Ibanga 12

 IPHEPHA LEMIYALELO NENGCACISO

 1.    Eli phepha lemibuzo LINAMACANDELO AMATHATHU:

       ICANDELO A:           Uvavanyo Lokuqonda                               (30)
       ICANDELO B:           Isishwankathelo                                  (10)
       ICANDELO C:           Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi          (30)

 2.    Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.

 3.    Phendula YONKE imibuzo.

 4.    Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

 5.    Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE.

 6.    Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela ekunonjolwe
       ngayo kwiphepha lemibuzo.

 7.    Shiya umgca emva kwempendulo NGANYE.

 8.    Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.

 9.    Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha:

       ICANDELO A:           Imizuzu engama- 50
       ICANDELO B:           Imizuzu engama- 30
       ICANDELO C:           Imizuzu engama- 40

 10.   Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 3

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          3                        NW/EyeSilimela/2025
                                        Ibanga 12

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA

 Funda IZICATSHULWA A noB ezingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuzo.

 ISICATSHULWA A

                                        UBOMI

 1      Ubomi busekwe phezu komntu osisidalwa esinamabhongo aphakamileyo. Esi
        sidalwa siyakwazi ukucwangcisa izinto zaso zangokunje nezelizayo;
        sineengcamango ngobomi obungunaphakade. Ubunto besi sidalwa
        buxhomekeke kwinto esesiyiyo nesiyakuba yiyo. Manditsho kwasentlandlolo
        ukuba ndiza kuyixoxa le ntloko njengomntu nje; ndingeyiyo ingqondi yazifundo 5
        zabugqi. Xa ngaba bendiyiyo bendiza kugxininisa mhlawumbi, ekubeni ubomi
        kukuphila, ukukhula njalo njalo.

 2      Ingxaki efika isikhathaze xa siza kucacisa incoko ngobomi, kukungazi ukuba
        siqale phi na, sihambe phi na, siye kuthi ga phi na. Kukho ubomi balapha
        emhlabeni nobaseZulwini. Njengoko kunzima ukuqikelela, umpampatha 10
        emnyameni uzama ukufuna amanqaku ngento engaziwayo, asinakho ukuba
        singathetha ngobomi beZulu. Kaloku eli lihamte labafileyo, abathi bangabuyi
        ukuza kusichazela ngeli lizwe. Ilizwe ekuthiwa limnandi gqitha, abemi balo
        abalambi, abanamaxhala neenyembezi zasulwa. Ke ngoko asinabungqina ngale
        nyaniso. Ngenxa yoku, ndiza kuyiyeka ndithethe ngobomi bomhlaba.            15

 3      Andithi kaloku umntu uqala ubomi bakhe emhlabeni esesiswini iinyanga
        ezilithoba! Kusemva koku qha apho adla ubomi obuqhelekileyo kuthi sonke.
        Asingezidubi ngobasesiswini ubomi, kuba nangona sinolwazana ngabo,
        alunakusenza sizabalaze kubheke phi. Kunjalonje sinengqiniseko yokuba
        abuchumanga ngamahla-ndinyuka, amahla-ndinyuka esinokuthi sidimbaze
        kwisisele sawo ukuphuhlisa ubunyani bamabakala esiza kuwabeka 20
        ngokubhekiselele kule ntloko yethu.

 4      Mandinikhumbuze ukuba besendithe iingqondi zona zibuthatha ubomi njengento
        esekelwe phezu kwento esiyiyo thina bantu, sinamabhongo aphakamileyo,
        siyakwazi ukucwangcisa izinto zethu zexesha elizayo nezangokunje, 25
        sineengcamango ngobomi obungunaphakade. Kwakho masiqiqe ukuba ezi
        ziingcamango nezicwangciso ezihluma engqondweni yomntu enzulu kunene.
        Ekubeni umntu ezicingile ezi zinto azimisele ukuzenza, khon’ ukuze kufezeke
        ibhongo lakhe, uyazenza. Yiyo loo nto iingqondi zibuya zisithi, zidandalazisa le
        nyaniso, ubomi bethu asikokuphefumla, ingeyiyo minyaka mininzi siyihleliyo koko 30
        zizinto esizenzayo ezineziqu nezibalulekileyo kuthi thina ziqu naseluntwini
        luphela.
 5      Kungenxa kwayale nyaniso le nto kuthiwa zezinye iingqondi, zikwabethelela obu
        buciko, oyena mntu odle ubomi obude ngoyinkcubabuchopho, onezimvo
        eziphakamileyo nonezenzo ezisulungekileyo nokokuba ubhubhe engumfana
        okanye umfazana. Iingcamango zabantu ezinzulu nezenzo zabo                         35
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 4

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              4                             NW/EyeSilimela/2025
                                            Ibanga 12

        eziyimimangaliso xa zibonwa zisenzeka okokuqala phakathi kwabantu
        zinobuqaqawuli obufana nobelanga, iinkwenkwezi nenyanga. Omnye umntu
        akangeyiqondi le nyaniso, kuba kusithiwa kukuqheleka kweentlobo-ntlobo
        zobomi bethu. Enye into eyigubungelayo kukongezeleka kobuqaqawuli bezinto
        ezisesibhakabhakeni ngenxa yokuba kude nokungabonakali kakuhle kwazo. Ezi                   40
        zinto zibangela ukuba sizoyike nokuzoyika. Singayanga nasemisebenzini
        nezenzo eziyimimangaliso zabantu, ukuphila nje komntu kunobuqaqawuli.

 6      Wakha wamjongisisa umntu, umbone ebizela, ephinda ekhupha umphefumlo,
        ujonge amehlo akhe amahle, enziwe ngemibala eqaqambileyo, ekwazi 45
        ukuzikhusela kwiingozana zomhlaba? Ukhe ucinge khona ngeendlela iindlebe
        eziva ngayo izandi, ngeendlela umzimba okwazi ngayo ukuzinyanga? Ubuthini
        ubuqaqawuli nommangaliso wesandi esenziwa ngumntu xa ethetha naxa ecula?
        Obu buqaqawuli bezi zinto zonke bubangela ukuba umntu oyikeke. Kodwa ke
        njengoko senditshilo, ezi zinto siziqhele kangangokuba ubuqaqawuli bazo 50
        buyafihlakala, budungudeliseke.

 7      Kwanjengokuba ubudala bethu ngeminyaka bungalingani, ubomi bethu abufani.
        Ubomi bunezinto ezihlayo ezibumlingorha xa siziqwalasele. Zithi zakwenzeka
        zisothuse, sitsho sikhamnqe okomzuzwana. Izehlo ezinje zithi zikhukhule ilizwe,
        zitsho zenze iinguqulelo ebomini bethu. Ezi nguqulelo ziyimfihlelo yendalo,                 55
        sizifumana emabalini onke endalo. Kumabali aseBhayibhileni nasezincwadini
        zesikolo, siyeva ngeekumkani ezathi ukuze ziphathe zaba zibhukuqe ezinye. Ezi
        kumkani zithe ukuze zifezeke iinjongo zazo, zalandelwa ngabantu
        abangqinelene nezo nguqulelo abavele nazo.

 8      Andithi ukhe uve kusithiwa, “ubani lo asingomntu, ngumpha ochutywe walahlwa;                60
        akaloncedo mntwini.” Lo mntu ke mdala, ebefanele ukunceda abakowabo
        noluntu luphela. Ukuba silandela le ncoko yethu, lo mntu akanabomi; akaphili.
        Yiyo le nto side sithi, “Ukukufa kufunjiwe”. Ingqondi yamaNgesi, into kaFuller
        iyibeka icace gca ngokuthi, “Umntu ongenzi zinto zakhayo, akadli bomi.” Ke
        ngoko singathi ukukufa okuhambayo. Eyona nto ibangela ukuba ubomi bube                      65
        mnandi, yile yokuba kufuneka sizabalaze, siwe sivuka sicwangcise, sizama
        ukuphuma phaya, size kufumana laa nto. Ebomini sisedabini elingazange
        laphela. Andithi kaloku sithi singoyisanga sibhubhe? Iciko lamaNgesi
        uShakespeare lithi; “Umsebenzi mninzi; ubomi bufutshane. Masizonde ukuba
        liqhawe neqhaji phakathi kweenzima.”                                                        70

                 [Sicatshulwe kwincwadi ethi ̔NDITHUNGILE SELANI ̛ ebhalwe ngu-M. Yekela, iphepha
                                                                            76–78, saze sahlelwa]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 5

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             5                              NW/EyeSilimela/2025
                                           Ibanga 12

 ISICATSHULWA B

                                            [Sicwatshule kwi – intaneti www.googleshearch.com]

 IMIBUZO: ISICATSHULWA A

 Jonga umhlathi woku-1

 1.1    Xela ukuba busekwe phi ubomi.                                                       (1)

 1.2    Khankanya izinto zibeMBINI ebeyakugxininisa kuzo umbhali ukuba
        ebeyingqondi.                                                                       (2)

 Jonga kumhlathi wesi-2

 1.3    Xela into exake umbhali ngokucacisa ubomi.                                          (1)

 1.4    Uthetha ukuthini umbhali xa esithi, ‘eli lihamte labafileyo’?                       (2)

 1.5    Bhala isaci esingqinelana nale ntetho:

        ‘Ke ngoko asinabungqina ngale nyaniso. Ngenxa yoko ndiza
        kuthetha ngobomi bomhlaba.’                                                         (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 6

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           6                        NW/EyeSilimela/2025
                                         Ibanga 12

 Jonga kumhlathi wesi-3

 1.6    Khetha impendulo echanekileyo: Igama ‘sizabalaze’ elikwesi sivakalisi
        silandelayo lithetha:

        ‘… kuba nangona sinolwazana ngabo, alunakusenza sizabalaze
        kubheke phi.’

        A      Ukukhuthala
        B      Ukubaleka
        C      Ukuzisola
        D      Ukuqhankalaza                                                       (1)

 Jonga kumhlathi wesi-4

 1.7    YINYANI/LULUVO ukuba ubomi bethu asikokuphefumla ingeyiyo
        minyaka esiyihleliyo koko zizinto ezibalulekileyo esizenzayo thina
        naseluntwini. Xhasa impendulo yakho.                                       (2)

 Jonga kumhlathi wesi-5

 1.8    Xela isafobe esisetyenziswe kweli binzana, ‘... zinobuqaqawuli obufana
        nobelanga.’                                                                (1)

 1.9    Kubethelela luvo luni ukusetyenziswa kwegama elikrwelelwe umgca
        ngaphantsi?

        ‘Omnye umntu akangeyiqondi le nyaniso ...’                                 (2)

 Jonga kumhlathi wesi-6

 1.10 Bobuphi ubuqaqawuli ekuthethwa ngabo kulo mhlathi                            (2)

 1.11 Uthetha ukuthini umbhali xa esithi:

        Ezi zinto siziqhele kangangokuba ubuqaqawuli bazo buyafihlakala,
        budungudeliseke.                                                           (2)

 Jonga kumhlathi wesi-7

 1.12 Tolika igama ‘ezibumlingorha’ ngokwesicatshulwa.                             (2)

 1.13 Xela inkolo equlethwe ngulo mqolo.

        ‘Kumabali aseBhayibhileni nasezincwadini zesikolo ...’                     (1)

 Jonga kwisicatshulwa sonke

 1.14 Ucinga ukuba indlela umbhali abona ngayo ubomi inako ukuguqula
      iingcinga zomfundi? Xhasa impendulo yakho.                                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 7

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          7                       NW/EyeSilimela/2025
                                        Ibanga 12

 ISICATSHULWA B

 1.15 Ungathi uphi lo mntu ukulo mfanekiso?                                      (1)

 1.16 Chaza indlela umfanekiso odale ngayo ubaxo                                 (2)

 1.17 Phawula ngendlela alele ngayo lo mntu ukulo mfanekiso.                     (2)

 1.18 Caphula umqolo kumhlathi wesi-8 wesicatshulwa A ongqinelana
      nokwenzeka kumfanekiso okwisicatshulwa B.                                  (2)

                                                    AMANQAKU ECANDELO A:         30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                Tyhila iphepha

### Page 8

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          8                        NW/EyeSilimela/2025
                                        Ibanga 12

 ICANDELO B: USHWANKATHELO

 UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA

 ISICATSHULWA C sithetha ngokuba nesidima nondiliseko.

 Shwankathela unike izinto onokuzenza ukuze ubenesidima nondiliseko.

 QAPHELA:

 1.     Bhala UMHLATHI usebenzise amazwi akho kangangoko unakho.
 2.     Isishwankathelo sakho masiquke iingongoma EZISIXHENXE ungadluli
        kumagama angama-70.
 3.     AKULINDELEKANGA ukuba ubhale isihloko xa ushwankathela.
 4.     Bhala phantsi inani lamagama owasebenzisileyo wakugqiba.

ISICATSHULWA C

                             UKUBANESIDIMA NONDILISEKO

 1    Ingaba uyazi ukuba ungazigcina njani unesidima nondiliseko? Iindaba ezimnandi
      zezokuba ungakwazi ukuzifunda uziqhelanise nezi zinto. Akuyi ngokuzalwa nazo
      koko uzifunda njengokuba ukhula. Kuninzi onokukwenza ukuze ubenesidima
      nondiliseko.

 2    Qiniseka ukuba indlela oziphatha nowenza ngayo izinto ilungile. Awungeze
      umbone umntu oziphethe kakuhle esitya ukutya evule umlomo. Abantu
      abaziphethe kakuhle bahlala beqinisekisa ukuba abakwenzi okunokuthoba
      isidima sabo nangaliphi na ixesha. Bayixabisile indlela ababonakala ngayo
      kwabanye.

 3    Abantu abanondiliseko basoloko bezolile kwaye abazenzi ngokungxama izinto.
      Bayakwazi   ukuthi   kanye    ngeli   xesha  beshiywa   ngamaxeshakodwa
      bangakubonakalisi oko. Uthi kanye ngoku umntu sele eshiywa sisithuthi
      sikawonkewonke kodwa angasoli mntu, njengabanye.

 4    Kubalulekile ukuhleka empilweni yomntu kodwa akufunekanga ukude uhleke
      isiqhazolo sentsini. Ukuhleka isiqhazolo kukutsalela amehlo kukwaphazamisa
      nabanye abantu abaxakeke ziingxaki zabo.

 5    Zifundise ukuhlonipha abanye abantu kunye nezinto zabo. Intlonipho iqala
      ngokuba ubaxabise kwaye ubathande abanye abantu.Intlonipho yakho
      kwabanye izala intlonipho yabo kuwe. Ukusebenzisa into yomntu ngaphandle
      kwemvume yakhe kungakhokelela kwingxabano engeyinqandekile.

 6    Xa uhleli okanye uncokola nomntu kubalulekile ukumhoya ngokupheleleyo.
      Iyasithoba isidima into yomntu othi encokola nomnye abe exakeke yincoko
      ekwiselula yakhe. Uninzi lwabantu luxakeke kakhulu ziincoko nabantu abakude
      ngaphezu kwaba luhleli nabo. Oko kukhokelele ekubeni aba bahleli nabo baphelelwe
      ngumdla kuloo nto bebeyixoxa, nakuye na kakade. Oko akutsho ukuba mjamele
      omnye umntu kodwa bonakalisa ukuyithathela ingqalelo into ayithethayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 9

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1               9                             NW/EyeSilimela/2025
                                             Ibanga 12

 7   Nxiba iimpahla ezicocekileyo ezikwenza uzive undilisekile kwaye ubukeka.
     Iimpahla azinxibayo umntu zithetha lukhulu ngaye. Zinamandla okuguqula indlela
     esicinga ngayo ngawe. Kukho indlela ethile yokunxiba eyayanyaniswa nabantu
     abaziphethe ngendlela engamnkelekanga eluntwini.

 8   Yiba nomoya ophantsi ohamba nokuzimisela. Xa kuthethwa ngokuzimisela
     akubhekiselelwanga kwikratshi. Abantu abanokuzimisela basoloko besoneliseka
     yindlela abadalwe ngayo, kwaye benza umtsalane nakwabanye abantu.

                        [Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com, saguqulelwa saze sahlelwa]

                                                     AMANQAKU ECANDELO B:                    10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 10

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1               10                            NW/EyeSilimela/2025
                                             Ibanga 12

 CANELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

 UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO

 Funda le ntengiso ingezantsi (ISICATSHULWA D) uze uphendule imibuzo esekwe kuyo.

 ISICATSHULWA D

                [Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com, saguqulelwa saze sahlelwa]

 3.1    Xela imveliso ethengiswa kule ntengiso.                                               (1)

 3.2    Chonga igama elibonakalisa ukuba le mveliso yahlukile kwezinye.                       (1)

 3.3    Xela inzuzo efunyanwa ngulowo usebenzisa le mveliso.                                  (1)

 3.4    Nika isizathu sokuba u-100% abhalwe ngefonti enkulu kule ntengiso.                    (2)

 3.5    Guqula igama elikrwelelwe umgca libe kwimo yesilanduli.

        ‘Ubisi loqobo’                                                                        (2)

 3.6    Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Le mveliso
        inezithako:…

        A      zamandongomane
        B      zombona
        C      zengqolowa
        D      zeembotyi                                                                      (1)

 3.7    Ucinga ukuba umfanekiso okule ntengiso ungakuncedisa ukuthengiseka
        kwayo? Xhasa impendulo yakho.                                                         (2)
                                                                                              [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 11

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                11                             NW/EyeSilimela/2025
                                              Ibanga 12

 UMBUZO 4: IKHATHUNI

 Funda le khathuni (ISICATSHULWA E) ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuyo.

 ISICATSHULWA E

                     Icatshulwe kwi-intanethi www.zitscartoons.com, yaguqulelwa yaze yahlelwa]

 4.1    Babonakala bephi aba bantu bakule khathuni? Xhasa impendulo yakho.                       (2)

 4.2    Xela uvakalelo lukaMa kwisakhelo -1, xhasa impendulo yakho.                              (2)

 4.3    Cacisa umahluko kwisithomo sikaXola kwisakhelo soku-1 nesakhelo
        sesi-2.                                                                                  (2)

 4.4    Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi.

        Imbonakalo yeqamza kwisakhelo sesi-2 ibonisa …

        A      uyacinga
        B      uyathetha
        C      uyangxola
        D      uyasebeza                                                                         (1)

 4.5    Xela ukuba uXola usosulela kubani isityholo sokukopa.                                    (1)

 4.6    Uthini umyalezo wale khathuni?                                                           (2)
                                                                                                 [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 12

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1                 12                               NW/EyeSilimela/2025
                                               Ibanga 12

 UMBUZO 5: IPROZI

 Funda esi sicatshulwa (ISICATSHULWA F) singezantsi esineempazamo ezithile
 ezenziwe ngeenjongo uze uphendule imibuzo esekwe kuso.

 ISICATSHULWA F

                          IMALI YANGOKU IPHELEL’ EZANDLENI

 1     Kumaxesha angaphambili imisebenzi ibinqongophele xa sithelekisa neli
       xesha siphila kulo. Leyo ifumanekayo ibisiba yimisebenzi enzima
       nekwarhabaxa. Intlawulo ebizuzwa ngumntu ngelo xesha singayifanisa
       necutyana      elincazelwa    umntu    onqanqathekileyo    ongenamali
       yokuzithengela elakhe. Iintsapho zangoko bezibankulu kuba kaloku thina                         5
       bantu baNtsundu sikholelwa ekubeni abazalanayo bahlale kunye
       ndaweninye. Ubufika emzini kuphangela utata kuphela ibengulowo
       nalowo umzi onethamsanqa lokuba abekho owesibini umntu onesikorobho.
       Kuyo yonke loo nto, indoda ibiwakha umzi wayo iwugqibe, yondle usapho,
       ilunxibe iqwele ilufundise.                                                                    10

 2     Umgangatho wentlalo ngaloo maxesha ubuphantsi kakhulu, abantu bephila
       ubomi obungenazindleko zibhekephi. Bebelima, befuyile, bekhuthalele
       ukuzenzela izinto ngokwabo ngezandla ezi zabo bengaxhomekekanga
       kuqesheni mntu. Ezindlwini zabo bebengenazimpahla zinobunewunewu
       nabuyokoyoko yaye nabo impahla abebeyinxiba ibiyeyexabiso                                      15
       elisezantsi.Amaxabiso ezinto ebephantsi ngokungakholelekiyo xa
       siwathelekisa nala anamhlanje, into leyo ebimenza umntu akwazi ukuthenga
       izinto ezininzi ngomvuzwana nje ongephi.

 3     Xa sith’ ukujonga namhlanje siphawula ukuba izinto azisafani
       nangaphambili. Nangona izithuba zemisebenzi zikho nje zizininzi, abantu                        20
       abafuna umsebenzi baninzi bona kuqala ngaphaya lee kwezo zithuba
       zikhoyo.

           [Sicatshulwe kwincwadi ethi ̔AMAXESHA EMPUCUKO, SISINGISE PHI NA? ̛ ebhalwe ngu M.
                                                               Yekela, iphepha 58, saze sahlelwa]

 5.1    Bhala isichasi segama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisicatshulwa.                         (1)

 5.2   Sibonisa ntoni isimamva u-ana kwisibizo esisetyenziswe kuso?

       ‘… kulo icutyana.’                                                                           (2)

 5.3    Izibanjalo zokwaba ezibhalwe ngqindilili kumhlathi woku-1 ziphuhlisa
        ntoni kwisivakalisi ezisetyenziswe kuso?                                                    (2)

 5.4    Sisetyenziswe njani isakhi esikrwelelweyo kweli gama u-“ezindlwini”                         (1)

 5.5    Sebenzisa isenzi ‘siphawula’ okwisivakalisi esingezantsi                      sinike
        intsingiselo eyahlukileyo kule isetyenziswe kwisicatshulwa.

        ‘... namhlanje siphawula ukuba izinto azisafani nangaphambili.’                             (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

### Page 13

IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            13                          NW/EyeSilimela/2025
                                          Ibanga 12

 5.6    Nika igama elinye eliphuhlisa intsingiselo yeli binzana.

        ‘... baninzi bona ...’                                                        (1)

 5.7    Guqula isenzi esibhalwe ngqindilili kumhlathi wesi-2 sibe kwimo
        evumayo.                                                                      (1)
                                                                                      [10]

                                                      AMANQAKU ECANDELO C:            30
                                                         AMANQAKU EWONKE:             70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

## Related documents

- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2024/565429f8-87d6-4fa2-b709-5c480f7f035b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2023/7f234418-5dc1-4178-8d1b-132a23612119) — isiXhosa HL · QP · 2023 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2022/0fd65c73-0d5c-4165-a383-54f554b1173f) — isiXhosa HL · QP · 2022 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2021/027b6a49-cc53-4e05-9cb4-fcf62f4e073b) — isiXhosa HL · QP · 2021 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
