# Isizulu Fal Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo (isiZulu)

> Grade 12 Isizulu Fal Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2024 (isiZulu), 28 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/b82d1606-93a0-4a9a-b443-3b83d1fafdcd
- Updated: 2026-09-28
- Subject: Isizulu Fal
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 28

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Isizulu Fal](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-fal) › [Isizulu Fal Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo (isiZulu)](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/b82d1606-93a0-4a9a-b443-3b83d1fafdcd)

## About this document

Isizulu Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2024 · isizulu. Memorandum, 28 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/4b2dfbc0-bd4b-4e1f-8f73-97dba9ad15b5) — QP · 2024 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

           ISIZULU ULIMI LOKUQALA LOKWENGEZA (FAL)

                                IPHEPHA LESIBILI (P2)

                       UNHLABA/UNHLANGULANA 2024

                       UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

                                                                  AMAMAKI: 70

                         Lo mhlahlandlela unamakhasi angama-28.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                               Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            2           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA:

•    Ohlolwayo akufanele aphendule imibuzo engaphezulu kowodwa ngohlobo
     olufanayo lombhalo.
•    Uma umfundi enikeze izimpendulo ezimbili, maka eyokuqala bese ungayinaki
     elandelayo.
•    Uma izinombolo zezimpendulo zingahleliwe ngendlela efanele, maka
     ngokomhlahlandlela wokumaka.
•    Uma iphutha lesipelingi liphazamisa umqondo, ayingamukelwa leyo mpendulo.
     Uma lingawuphazamisi umqondo, ayamukelwe impendulo.
•    Uma ohlolwayo engabasebenzisi onokucaphuna lapho kuthiwe akacaphune
     khona, ungamjezisi ngalokho.
•   Emibuzweni evulekile, akunganikwa mamaki ngoYEBO/CHA noma NGIYAVUMA/
    ANGIVUMI. Kanjalo futhi akukho mamaki okumele anikezwe ngoYIQINISO/
    AKULONA IQINISO noma UMBONO/IQINISO. Kumele kugxilwe kulokhu
    okwesekelwa ngakho impendulo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            3           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU A: INOVELI

UMBUZO 1: ITHEMBA LAMI – LF Mathenjwa

ISIQESHANA A

1.1       KwaHlazakazi. √                                                                         (1)

1.2       OKUKODWA kwalokhu:
          • Wayejahe kakhulu ngesikhathi edlula ekhaya kubo.√/
          • Ingqondo yakhe yayisadidekile.√                                                       (1)

1.3       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Umama kaSandanezwe uthi indodana iyobe yenze iphutha uma
             kuwukuthi ayidlulanga kuNokulindela. √/
          • Umama kaSandanezwe uthi indodana yakhe kwakumele okungenani
             imane ithume uNomkhizo kubo kaNokulindela ayobazisa ngohambo
             lomfowabo lokuya enyangeni. √/
          • Ingqondo kaSandanezwe yayibukeka ididekile ngesikhathi edlula
             ekhaya.√/
          • Izesheli zikaNokulindela zazizosizakala uma ziyizwe kuqala le ndaba
             kaSandanezwe. √                                                                      (2)
          • UNomkhizo       wethembisa      ukuchazela  uNokulindela    ngesimo
             sikaSandanezwe uma kwenzeka behlangana nonina uthi akaliboni
             iphutha kulokho.

1.4       A √/Uzolulama. √                                                                        (1)

1.5       1.5.1       C√/UNokulindela√                                                            (1)

          1.5.2       D√/Umthandazi√                                                              (1)

          1.5.3       B√/Inyanga√                                                                 (1)

          1.5.4       A√/UMkhumane√                                                               (1)

1.6       UMbeje noMbuyisa             bobabili   bayizinyanga   ezazizama       ukwelapha
          uSandanezwe.√√                                                                          (2)

1.7       Ngiyavuma ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Uvela kancane kule noveli. √√/
          • Alilikhulu iqhaza alibambile, uvela ngenxa yesimo sokuthi uNonkamfela
              wayefuna isitho sangasese somuntu wesifazane. √√/
          • Azikho izigameko noma udweshu oluthinta yena. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            4           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

1.8       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • UJiyane wanikeza uZabalaza umuthi wentando ayezonqoba ngawo
             uNokulindela. √/
          • UNomgedla wavakashela kubo kaNokulindela ukuze athole kahle ithuba
             lokwenza lokho ayekucelwe ngukanina wakhe. √/
          • UNokulindela wagula kakhulu emuva kokuba uNomgedla emfakele
             umuthi ayewunikezwe uZabalaza. √/
          • Wagcina elikhulumile iqiniso uNomgedla mayelana nokuthinteka kwakhe
             ekuguleni kukaNokulindela. √                                                         (3)

1.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UNonkamfela wanikeza uSandanezwe ithemba lokuthi wayezohamba
              kwakhe esesindile esengumqemane kodwa lokho kwangenzeka.√/
          • Wathatha imali yenkokhelo kuSandanezwe ngaphandle kokumnikeza
              usizo eyeludinga.√/
          • Watshela uSandanezwe ukuthi umuthi ayezomelapha ngawo
              wawuzodinga ukuthakwa ngesitho sangasese somuntu wesifazane,
              lokhu kwenza ukuthi uSandanezwe akhathazeke ngoba kwakuzomele
              kufe omunye umuntu ukuze kusinde yena.√/
          • Wachithela uSandanezwe isikhathi ngokuthi angasheshi amazise ukuthi
              isifo siyamphica. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

1.10      Izimpendulo ziyokwehluka:
          Abanye bayothi:
          Kwaba isenzo esihle ngoba ...

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Ngesikhathi kusanda kufika ingculazi eNingizimu-Afrika uHulumeni
              wayengayikhiphi imithi yokuyidambisa, ngakho-ke kwakungeke kumsize
              ngalutho ukuhlala kwakhe esibhedlela uSandanezwe. √√/
          • Kwakungenzeka ukuthi odokotela bamkhiphe esibhedlela ngaphandle
              kokumelapha uma bengavumelekile ukunikeza iziguli imithi yokudambisa
              ingculazi. √√/
          • Isimo sasimphoqa uSandanezwe ukuthi ayozama usizo ezinyangeni
              ngoba kwakuyisifo esisha lesi esasibaphica odokotela.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)
                                             NOMA
          Abanye bayothi:
          Kwaba isenzo esibi ngoba...

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Odokotela babezomnika imithi yokuthiba izinhlungu. √√/
          • Odokotela babezomeluleka ngokudla okunomsoco okwakufanele
              akudle.√√/
          • Odokotela babezomeluleka ngokwengqondo. √√/
          • Babezomeluleka ukuthi azivocavoce.√√/
          • Wayengakwazi ukuthi aqhubeke aphile isikhathi eside uma elalela
              okushiwo ngodokotela. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            5           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

                                           KANYE

ISIQESHANA B
1.11      Ugobisamashinga. √                                                                      (1)
1.12      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Kwakukhona uFohloza owayebhekene nokwamukela iziguli ezifikayo
              emzini kaNonkamfela.√/
          • Kwakungathathi isikhathi eside ngaphambi kokuthi iziguli zithole usizo. √/
          • Abasuka kude babephiwa ukudla baphiwe nendawo yokuhlala. √/
          • Izivakashi ezazivakashela abagulayo zazinikezwa indawo yokulala. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (1)
1.13      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usilandisa indaba kusuka ekuqaleni kuze kuyofika ekugcineni.√√/
          • Usichazela ngobunjalo babalingiswa.√√/
          • Usichazela ngemizwa nemicabango yabalingiswa. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

1.14      1.14.1      Ukwehlelwa izinto ezimbi√/ukuba sesimweni lapho izinto zakho
                      zingahambi kahle.√                                                          (1)

          1.14.2      Ukuhlala komuntu wesifazane aze abe mdala engaganile. √                     (1)

1.15      OKUBILI kwalokhu okulandelayo:
          Umbhali ufuna ukusikhombisa ukuthi umuntu uyadinga ukwesekwa umuntu
          wangaphandle ongumngane uma ebhekene nobunzima√ ngoba...
          • USebenzile wabonisa uNokulindela ukuthi angayilaleli into eshiwo
              uZabalaza ngoba kwakungenzeka ukuthi uqamba amanga ukuze
              anyundele uSandanezwe. √/
          • Wamduduza ngokuthi izimo zabo zicishe zifane ngoba naye wayekade
              aligcina isoka lakhe. √/
          • Wameluleka ngokuthi abekezele alinde ngoba uSandanezwe
              wayenezizathu zakhe zokuthi angambhaleli. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)
1.16      Umlingiswa omkhulu uSandanezwe ubhekene nenkinga yokuthola umuntu
          ozomelapha esifweni esasesimgulise isikhathi eside. √√                                  (2)
1.17      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Ngangiyomeluleka ngokuthi ake athole kahle iqiniso lokuthi
              uSandanezwe uphethwe yini ngaphambi kokuthi athathe isinqumo
              sokumshiya/sokumala.√/
          • Ngangiyomeluleka ngokuthi angahlangani noSandanezwe ngokocansi
              ngoba kwakungenzeka ukuthi uphethwe ingculazi.√/
          • Ngangiyomeluleka ngokuthi akahambe aye enyangeni lapho
              okwakulashelwa khona uSandanezwe ayozizwela yena iqiniso.√/
          • Ngangiyomeluleka ngokuthi nakuba engenaso isiqiniseko sokuthi
              uphethwe yini uSandanezwe kepha akaqhubeke ameseke njengesoka
              lakhe.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            6           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

1.18      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usebenzise indlela yokuthi abalingiswa bethulwe ngengxoxo yabanye
              abalingiswa.√ Lokhu kwenze sathola izimpawu ezahlukene zabalingiswa
              ikakhulukazi labo abangaqavile, njengomthandazi uNdebele owethulwe
              ngokuchazwa ngumama kaSandanezwe engxoxweni yabo njengomuntu
              owusizo ekwelapheni abagulayo.√
          • Abanye abalingiswa ubethule ngezenzo nokuthi bazikhulumele bona.√
              Lokhu kwenze yanongeka indaba lapho ubunjalo bomlingiswa bugqama
              ngendlela esamdlalo, ezenzweni nasenkulumweni yakhe. Isibonelo:
              Ukuthi uNonkamfela ungumuntu ongethembekile sikuthola ngezenzo
              nenkulumo yakhe lapho engaphumeli obala kuSandanezwe ukuthi
              uyehluleka ukumelapha isifo sakhe. √
          • Umbhali uphinde wasebenzisa indlela yokubachaza yena ngokwakhe
              abalingiswa.√ Lokhu kwelekelele ngokuthi akwazi ukusinikeza umlando
              womlingiswa      ngaphambi     kokuqala    kwendaba,     njengempilo
              kaSandanezwe ngesikhathi esebenza ezitimeleni zamanzi. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)
                                                                                                  [35]

                                            NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            7           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 2: KUSINDA KWEHLELA ENDODEN – SJ Mchunu

ISIQESHANA C

2.1       BabeseGoli.√/Babesedolobheni√                                                           (1)

2.2       Ukuhamba yedwa edolobheni eGoli.√                                                       (1)

2.3       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Izinsizwa ezazihlala noManyoba ehostela zavuka ngakusasa zaya
             emsebenzini. √/
          • Ngesikhathi esesele yedwa uManyoba wayecabanga engakholwa ukuthi
             uye ngempela lo oseseGoli. √/
          • Wayecabanga nangabantu bangakubo ukuthi babengazi ukuthi
             useseGoli bona babezitshela ukuthi usesemapulazini.√/
          • Wayesaba ukuphumela ngaphandle ngoba wayengazi muntu kule
             ndawo. √                                                                             (2)

2.4       A √ Ukucabanga into okungeyona. √                                                       (1)

2.5       2.5.1       B √/Inkosi yaseMachunwini √                                                 (1)

          2.5.2       D √/Uhlala eBergville √                                                     (1)

          2.5.3       A √/Wayeganwe uMaNgubane √                                                  (1)

          2.5.4       C √/Umnini wepulazi √                                                       (1)

2.6       UNgobese noDoda babesebenza noManyoba efemini.√√                                        (2)

2.7       Ngiyavuma ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Ivela kancane kule noveli. √√/
          • Alilikhulu iqhaza alibambile, uvela ngenxa yesimo sokuthi wabona
              ukuhlupheka kukaManyoba wayesethatha isinqumo sokuthi amsize. √√/
          • Azikho izigameko noma udweshu oluthinta le ndoda.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

2.8       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • UManyoba wathatha umhlalaphansi emsebenzini. √/
          • Ngesikhathi        esesemsebenzini      wayengazibekelanga imali
              yomhlalaphansi.√/
          • Bagcina sebephelelwe yimali yokuzondla benoMaNdlovu. √/
          • UManyoba wenza umcinjana omncane wamema amadodana akhe
              ngoba enenhloso yokuthi abonisane nawo.√/
          • Amadodana akhe athatha isinqumo sokubahlalisa ngokwehlukana
              benoMaNdlovu.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            8           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

2.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UMaNene wayehlupha uMaNdlovu ngesikhathi ehlala nabo emzini wabo
              eGoli.√/
          • UMaNene wakhulisa izinkinga zikaMaNdlovu ngokuba angamvumeli
              ukuba athandaze uma esezolala.√/
          • UMaNene wayencisha umamezala wakhe ukudla.√/
          • UMaNene wayengafuni ukuthi uMaNdlovu abe nobudlelwane obuhle
              nomzukulu wakhe uThembalihle.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)
2.10      Izimpendulo ziyokwehluka:

          Abanye bayothi:
          Kwaba isenzo esihle ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Kwakuyimali yakhe, ngakho-ke wayenelungelo lokwenza akuthandayo
              ngayo. √√/
          • Amadodana akhe wayesewafundisile esekwazi ukuzimela, ngakho-ke
              sasingekho isidingo sokuthi awanikeze imali.√√/
          • Amadodana akhe awabaphathanga kahle ngesikhathi behlala nawo
              ngokwehlukana noMaNdlovu ngakho-ke sasingekho isidingo sokunikeza
              abantu abangenabo ubuntu ifa. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)

                                               NOMA

          Abanye bayothi:
          Kwaba isenzo esibi ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • UManyoba waphindisela okubi ngokubi okuyinto engamukelekile.√√/
          • UManyoba kwakumele abe yisibonelo esihle ezinganeni zakhe ukuze
              zifunde isifundo kuyena.√√/
          • Amadodana         kaManyoba   ayesekhombisa   ukuzisola,  ngakho-ke
              kwakumele alwamukele uxolo ukuze umndeni ubumbane.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

                                           KANYE

ISIQESHANA D
2.11      Wayenzela ubaba wakhe ukudla.√                                                          (1)
2.12      Akazange abe nobudlelwano nomunye umuntu ngesikhathi uManyoba
          esebenza kude eGoli.√/                                                                  (1)
2.13      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usilandisa indaba kusuka ekuqaleni kuze kuyofika ekugcineni.√√/
          • Usichazela ngobunjalo babalingiswa.√√/
          • Usichazela ngemizwa nemicabango yabalingiswa. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2            9           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

2.14      2.14.1      Ummbila ophekiwe, wagaywa ngetshe waba isicaba.√                            (1)

          2.14.2      Amanzi aqhuma/aphuma phansi.√                                               (1)

2.15      OKUBILI kwalokhu okulandelayo:

          Umbhali ufuna ukusikhombisa ukuthi umuntu ungumuntu ngabantu√ ngoba...
          • Izinsizwa zangakubo kaManyoba zazimeseka kukho konke
              ayekwenza. √/
          • Zamnikeza indawo yokuhlala ehositela, zamondla ngesikhathi
              engakawutholi umsebenzi. √/
          • Enye yezinsizwa zangakubo yamtholela umsebenzi emayini. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

2.16      Umlingiswa omkhulu onguManyoba ubhekene nenkinga yokufuna imali ukuze
          alobole uNtombi, akhe umuzi wakhe. √√                                                   (2)

2.17      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Ngangiyomphatha         kahle    ngoba    ngimkhombisa    inhlonipho
              eyayimfanele.√/
          • Ngangiyomphatha kahle ngoba ubabezala ufana nse nobaba
              ongizalayo.√/
          • Ngangiyomphatha kahle ngoba uManyoba wayedinga ukubongwa
              ngendlela ayekhulise kahle ngayo amadodana akhe. √/
          • Ngangiyokwenza isiqiniseko sokuthi ubaba unakho ukudla njengomuntu
              osemdala.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (3)

2.18      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usebenzise indlela yokuthi abalingiswa bethulwe ngengxoxo yabanye
              abalingiswa.√ Lokhu kwenze sathola izimpawu ezahlukene zabalingiswa
              ikakhulukazi labo abangaqavile, njengoNtombela ochazwe nguManyoba
              njengomuntu owayengathembekile kumkakhe.√
          • Abanye abalingiswa ubethule ngezenzo nokuthi bazikhulumele bona.√
              Lokhu kwenze yanongeka indaba lapho ubunjalo bomlingiswa bugqama
              ngendlela esamdlalo, ezenzweni nasenkulumweni yakhe. Isibonelo:
              Ukuthi uManyoba ungumlingiswa okhuthele emsebenzini kugqama
              ngezenzo zakhe lapho eze ekhushulelwa esikhundleni ngenxa yobuqotho
              ayebukhombisa kubaphathi befemu.√
          • Umbhali uphinde wasebenzisa indlela yokubachaza yena ngokwakhe
              abalingiswa.√ Lokhu kwelekelele ngokuthi akwazi ukusinikeza umlando
              womlingiswa ngaphambi kokuqala kwendaba njengempilo kaManyoba
              ekukhuleni kwakhe.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)
                                                                                                  [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           10           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 3: UMSHADO – N Zulu

ISIQESHANA E

3.1       Babesendlini kaTholakele.√/Babesemjondolo√/BabeseNyawushane√                            (1)

3.2       Isicelo sikaBhekani sothando/sokumshada.√                                               (1)

3.3       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • UBhekani utshela uTholakele ukuthi unguthisha. √/
          • UTholakele uyamangala ukuzwa ukuthi uBheki unguthisha. √/
          • UTholakele wathi naye wayefisa ukuba uthisha kodwa kwangahamba
             njengezifiso zakhe.√/
          • UBhekani noTholakele baqabulana ngesikhathi sebevalelisana.√/
          • UBhekani akabange esama wahamba inhliziyo yenelisekile. √
          • UBhekani akazanga ukuthi ngakusasa kwakuzokwenzekani phakathi
             kwakhe noTholakele kwezothando. √                                                    (2)

3.4       A √/Ukucabangisisa ngokuthile.√                                                         (1)

3.5       3.5.1       B √/Ufika ngephupho √                                                       (1)

          3.5.2       D √/Uthanda ukulwa √                                                        (1)

          3.5.3       A √/Uphenyo esibhedlela √                                                   (1)

          3.5.4       C √/Uzakhela izibhamu √                                                     (1)

3.6       Bobabili babengahambisani          nokuthi   uBhekani     ashade     nomfelokazi
          onguTholakele. √√                                                                       (2)

3.7       Ngiyavuma ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Uvela kancane kule noveli. √√/
          • Alilikhulu iqhaza alibambile, uvela ngenxa yesimo sokuthi uTholakele
              wayelaliswe esibhedlela. √√/
          • Azikho izigameko noma udweshu oluthinta yena. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

3.8       Izigameko ezaholela ekulweni kukaBhekani noBhatomu yilezi:
          • UBhekani wafika kwaTholakele endlini kukhona uBhatomu, wacela
               ukuxoxa noTholakele emnyango kodwa wamnqabela uBhatomu.√/
          • UTholakele wazama ukusukuma ngenkani kodwa uBhatomu wamhlalisa
               phansi.√/
          • UTholakele waphinde wazama ukusukuma kodwa uBhatomu wamthela
               ngempama.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 11

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           11           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

3.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          • Kuzikhulisa ngokuthi uPamella ungumngane kaTholakele ayedla naye
              izidakamizwa.√/
          • Kuzikhulisa ngokuthi uPamella nguyena owathunyelwa nguTholakele
              ukuyolanda    imali    esikoleni   kuBhekani,    le    mali    abagcina
              bengayibuyisanga.√/
          • UBhekani wababona bemuncana amabele okukhombisa ukuthi
              banobudlelwane bezocansi.√/
          • UBhekani kwamphatha kabi ukufica uPamella noTholakele bebala imali
              engaqondakali endlini kaTholakele, ebe engabazi ukuthi bayithathaphi. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

3.10      Izimpendulo ziyokwehluka:

          Abanye bayothi:
          Kwaba isenzo esihle ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wayelandela okwakufunwa inhliziyo yakhe. √√/
          • Wayenelungelo lokuzikhethela umuntu othandwa uyena nangakwazi
              ukwakha umuzi naye.√√/
          • Wayengakholelwa ezintweni zamasiko ngakho-ke wayengakushayi
              mkhuba ukuthi uTholakele wayengumfelokazi osazilile.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)
                                          NOMA
          Abanye bayothi:
          Kwaba isenzo esibi ngoba:

          Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Kwakuyihlazo emndenini wakhe ukuthi afise ukushadelwa umfelokazi.√√/
          • Kwakuyisenzo esibi ngoba uTholakele wayesazilile. √√/
          • Kwakuxabanisa uBhekani nobaba wakhe osewashona.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

                                           KANYE

ISIQESHANA F

3.11      Babiza imali enkulu yelobolo.√                                                          (1)

3.12      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Wazibuyela yena wazozehlisa waxolisa nangephutha lakhe. √/
          • Wambekezelela uBhekani noma esetshengisile ukuthi umthanda kakhulu
              uTholakele kunaye. √/
          • Wafika wazomeseka emshadweni. √/
          • Emva kokuboshwa kukaTholakele, nguLindiwe nomama kaBhekani
              kuphela abasondela kuye, uLindiwe wabe esethi akaye kongena
              emotweni. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (1)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 12

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           12           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

3.13      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usilandisa indaba kusuka ekuqaleni kuze kuyofika ekugcineni.√√/
          • Usichazela ngobunjalo babalingiswa.√√/
          • Usichazela ngemizwa nemicabango yabalingiswa. √√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)
3.14      3.14.1      Into ekubambayo ungaphunyuli.√                                              (1)
          3.14.2      Ukubaleka.√/Ukuyeka.√                                                       (1)
3.15      OKUBILI kwalokhu okulandelayo:

          Umbhali ufuna ukusikhombisa ukuthi basekhona abangani abaneqiniso futhi
          abangasabi ukukhuluma iqiniso ngisho kuthiwa libaba kangakanani√ ngoba...
          • USifiso wamtshela uBhekani ngobungozi bokuthandana nomfelokazi.√√/
          • USifiso watshela uBhekani ngobungozi bukaBhatomu owayefuna
              ukungena uTholakele. √/
          • USifiso wamtshela ngezinto ezingekho emthethweni nezazidayiswa
              oTholakele noPamella. √/
          • USifiso wameluleka ngokuthi ahambe ayolunguza endlini kaTholakele
              uma kuvakashe uPamela. √/
          • USifiso watshela uBhekani ukuthi uTholakele uyafunwa abasemzini. √/
          • Ngesikhathi uSifiso ebona ukuthi uBhekani uzimisele ngoTholakele
              wamethembisa ukuthi uzomeseka yize ayengahambisani nesinqumo
              sakhe. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)

3.16      Umlingiswa omkhulu onguBhekani ubhekene nenkinga yokufuna umuntu
          ozomgana njengokuyalelwa yiphupho likayise. √√                                          (2)
3.17      Izimpendulo ziyokwehluka:
          Abavumayo bayothi:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Ngangizoya emshadweni ngiyokweseka umshana kulolu suku lwakhe
              olubalulekile empilweni. √/
          • Amalungu omndeni anesibopho sokwesekana ngaso sonke isikhathi. √/
          • Ukungayi emshadweni kwakuyodala uqhekeko emndenini. √/
          • Ukungafiki kwami njengomuntu ongumalume kwakuzoba yihlazo. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)
                                           NOMA
          Abaphikayo bayothi:
          Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          • Ngangingeke ngiye ngoba ngangizobe ngingahambisani nokuthi
              umshana ashade umfelokazi. √/
          • Lo mshado wawungenazo izibusiso zamadlozi, ngakho-ke ngangingeke
              ngiye ngoba nami ngangizogcina senginamabhadi. √/
          • Ukuya kwami emshadweni kwakuzoba sengathi ngiyameseka umshana
              wami ekushadeni nomfelokazi.√/
          • Ngangingeke ngiye ngoba ngangingeyona ingxenye yabantu abahlela
              ukulotsholwa kukaTholakele.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 13

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           13           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

3.18      Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          • Usebenzise indlela yokuthi abalingiswa bethulwe ngengxoxo yabanye
              abalingiswa.√ Lokhu kwenze sathola izimpawu ezahlukene zabalingiswa,
              njengendlela yokuziphatha kukaTholakele enobugebengu, etholakala
              engxoxweni kaBhekani noSfiso besesikoleni. √
          • Abanye abalingiswa ubethule ngezenzo nokuthi bazikhulumele bona.√
              Lokhu kwenze yanongeka indaba lapho ubunjalo bomlingiswa bugqama
              ngendlela esamdlalo, ezenzweni nasenkulumweni yakhe. Isibonelo:
              Ukuthi uZenze ungumuntu oyisigebengu sikuthola ngezenzo nenkulumo
              yakhe lapho esetshenziswa khona nguTholakele. √
          • Umbhali uphinde wasebenzisa indlela yokubachaza yena ngokwakhe
              abalingiswa.√ Lokhu kwelekelele ngokuthi akwazi ukusinikeza umlando
              womlingiswa onguTholakele ukuthi wayeshadile, washonelwa umyeni
              wakhe. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (2)
                                                                                                  [35]

                                                                AMAMAKI ESIQEPHU A:               35

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 14

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           14           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: UMDLALO
UMBUZO 4: ABABULALI BENYATHI – RM Mngadi
ISIQESHANA G
4.1       Uyinduna yenkosi uShandu. √                                                             (1)
4.2       Ukuvumela ikhansela uDuma uma licela imvume ngohlelo afuna ukulwenza
          endaweni. √                                                                             (1)
4.3       Inkosi uShandu ithi osopolitiki bathi intando yeningi ilungelana nabaholi
          abavotelwayo. √√                                                                        (2)
4.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Ukungathobelani phakathi kwenkosi uShandu nekhansela uDuma. √/
          •   UDuma uzibona emkhulu kunenkosi ngoba ethi yena wakhethwa
              ngentando yeningi. √/
          •   Kukhona amashoshozela okuyinduna nonobhala wekhansela,
              abangazami ukudala ukuthula phakathi kwekhansela nenkosi. √/
          •   Unobhala uMbandlwa ukholelwa ukuthi sesiphelile isikhathi samakhosi
              sekumele kuphathe amakhansela. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)
4.5       B√/Ukwenza okuphambene.√                                                                (1)
4.6       4.6.1       C√/UMazongolo.√
          4.6.2       D√/Ezombusazwe.√
          4.6.3       A√/Indaba esicongweni.√
          4.6.4       B√/Unodlame.√                                                                (4)
4.7       OKUKODWA kulokhu okulandelayo:
          • Izigameko zomdlalo weshashalazi zihlelewe ukuba umbukeli azibonele
              yena ngokwakhe zenzeka eshashalazini kanti kulona wokufunda
              umfundi wakha isithombe nje emqondweni ngalokho akufunda
              encwadini.√√/
          • Umdlalo weshashalazi uqoqekile ngokwendawo lapho kwenzeka khona
              indaba, ngakho akulula ukuba ugcogcome kanti owokufundwa wona
              ukhululekile ngokwendawo, umdlali ungamthola eThekwini uphinde futhi
              umthole eGoli ngaphandle kwenkinga.√√/
          • Umdlalo weshashalazi uqoqekile ngokobude besikhathi osithathayo,
              ngeke wakhula nomdlali kusukela ekuzalweni kwakhe aze abe yikhehla
              noma isalukazi kanti owokufundwa wona ukhululekile ngoba asimboni
              umdlali kepha konke kutholakala ngokufunda kuphela bese kwakheka
              isithombe emqondweni womfundi ngezigaba ezahlukene zempilo
              yakhe.√√/
          • Kunezinto ezingeke zakwazi ukuletheka eshashalazini ziphila
              njengamabhubesi, isitimela, ibhanoyi nokunye kepha emdlalweni
              wokufundwa akunankinga lokhu ngoba konke okwenzekayo kutholakala
              ngokufunda nje kuphela bese kwakheka isithombe sakho emqondweni
              womfundi.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 15

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           15           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

4.8       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •   UMbandlwa wayengunobhala wekhansela uDuma. √/
          •   Nguye owayeshoshozela ukuthi uDuma angayilaleli inkosi okuyikho
              okwakukhulisa umdlalo. √/
          •   Wayehamba echoma izaziso uma ikhansela lizobamba umhlangano.√/
          •   Waba ngomunye owashona endaweni okwenza uDuma wakubona
              ukubaluleka kokuletha ukuthula endaweni.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)

4.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   UDuma washintsha ukucabanga wazisola sekubulewe uMbandlwa,
              ishoshozela lakhe. √/
          •   Wazibona esecela usizo lokuvikeleka emaphoyiseni.√/
          •   Wayesezisola ngokungalaleli izeluleko zikaSayitsheni.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

4.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   UMaShezi noMaNgema bakwazi ukushintsha indlela abayeni babo
              ababecabanga ngayo ngaphandle kokusebenzisa udlame.√/
          •   UMaShezi noMaNgema babamba iqhaza elikhulu ekugqugquzeleni
              ukuba kube noxolo endaweni.√/
          •   Bazama ngakho konke okusemandleni ukuthi kuphele ukuchitheka
              kwegazi endaweni. √/
          •   Bakhombisa ukukhula ngomqondo ngokuthi bacabangele isizwe
              kunokuzicabangela bona nezikhundla zabo.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

                                          KANYE

ISIQESHANA H

4.11      Yi-R1 000. √/inkulugwane yamarandi. √                                                   (1)

4.12      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •   Emhlanganweni owawubizwe yikhansela kwezwakala amadoda
              esehlabelela ebanga umsindo ephazamisa umhlangano. √/
          •   Uma uMbandlwa ethi uyawangenisa wabuya ngokushesha esopha
              ekhanda. √/
          •   Induna uDlamini yakhomba uDuma ngenduku yamhlohloloza
              esifubeni.√/
          •   Yashaya uDuma ngenduku emlenzeni.√/
          •   UDlamini wakhipha abantu ababeze emhlanganweni ngenduku. √/
          •   UDlamini wadabula incwadi yokubhalela eyayisetafuleni wayilahla
              phansi.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 16

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           16           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

4.13      Imiyalelo yokwenzeka enkundleni yiyona ecacisela kabanzi umfundi
          wencwadi ngesimo sabalingiswa, indlela abethula ngayo inkulumo,
          iminyakazo abayenzayo nokunye njengoba sibona kulesi siqeshana,
          umyalelo wokwenzeka enkundleni ocacisa okwenziwa nguDlamini
          ngesikhathi ekhuluma enikeza incazelo ngecala lakhe lokushaya uMbandlwa
          othi (asukume uDlamini). √√
          (Nokunye okuyoshiwo ngumfundi)                                                          (2)

4.14      Kwaholela ekuthini kwakheke uxolo phakathi kukaDuma neNkosi uShandu
          kanjalo nasemphakathini wonke. √√                                                       (2)

4.15      Uvuthondaba     lulapho kwakunomhlangano wokuthelelana                   amanzi
          owawuphethwe nguMfundisi uMazongolo, lapho esefunda                      incwadi
          eyayibhalwe yinkosi.√√                                                                  (2)

4.16      Imibono iyokwehluka.
          Abathi bayavumelana bayothi:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Ukufunda kuyawuvula umqondo womuntu akwazi ukucabanga kahle. √/
          •   Ukufunda kwenza umuntu akwazi ukucabangela isimo esingakenzeki,
              njengoba uMaShezi ayesefuna kube noxolo ukuze kungaphindi kubuye
              udlame. √/
          •   Ukufunda kuyamenza umuntu akwazi ukulalela njengoba uMaShezi
              ayesefuna uDuma aye lapho ebizwa yinkosi. √
                                             NOMA
          Abathi abavumelani bayothi:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Umuntu uzalwa nabo ubuholi, akabufundeli esikoleni. √/
          •   Naye uMaShezi wayecabanga njengabo abantu basendaweni kodwa
              ebe efundile. √/
          •   Wayejatshuliswa    ukuthi    usezokhothanyelwa         njengenkosikazi
              yekhansela. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

4.17      Izinto EZINTATHU engingazenza ngendlela eyehlukile:
          •    Ukulalela uma kukhona okukhulunywayo engingakwazi, hhayi ukuqinisa
               ikhanda njalo. √/
          •    Ukunikeza inkosi izeluleko ezakhayo hhayi ukugqugquzela impi. √/
          •    Ukuxazulula izinkinga ngokuxoxisana ngingalusebenzisi udlame.√/
          •    Ukuhlonipha bonke ubuholi obukhona endaweni.√/
          •    Ukuvimba ngazo zonke izindlela ukuchitheka kwegazi nokuphuma
               kwemiphefumulo.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)
                                                                                                  [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 17

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           17           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 5: ICALA KALIBOLI – VM Mbhele
ISIQESHANA I
5.1      USonto wayeyilungu lekomidi lezezimali kuleli bandla.√                                   (1)
5.2       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          •   Kuningi    ukonakala     aseke    wakwenza     empilweni              yakhe
              njengokuthandana noMbhele emazi ukuthi uganiwe.√/
          •   USonto wenza itulo lokubulala uMaNtuli. √/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo umfundi.)                                                (1)
5.3       UMfundisi wayezotshela amaphoyisa nebandla. √√                                          (2)
5.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   USonto akazange amvakashele uMthofi ngesikhathi eboshiwe.√/
          •   USonto akazange amkhokhele uMthofi imali yesethembiso.√/
          •   Kwathi uSonto esembizile uMthofi ukuthi azolanda imali yakhe, wathola
              ukuthi isintshontshiwe.√/
          •   UMthofi wayefika emzini kaMbhele asabise uSonto ngokumdubula.√/
          •   Wayesesikaza ukuthatha uZinhle uma uSonto engamkhokheli imali
              yakhe.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)
5.5       A√/Kuningi okubi esengakwenza.√                                                         (1)
5.6       5.6.1       C√/Umakhelwane kaMbhele.√

          5.6.2       D√/Ubugebengu.√

          5.6.3       A√/Indaba isesicongweni.√

          5.6.4       B√/Unodlame. √                                                               (4)
5.7       OKUKODWA kulokhu okulandelayo:
          • Izigameko zomdlalo weshashalazi zihlelewe ukuba umbukeli azibonele
              yena ngokwakhe okwenzekayo kanti kulona wokufunda umfundi wakha
              isithombe nje emqondweni ngalokho akufunda encwadini.√√/
          • Umdlalo weshashalazi uqoqekile ngokwendawo lapho kwenzeka khona
              indaba, ngakho akulula ukuba ugcogcome kanti owokufundwa wona
              ukhululekile ngokwendawo, umdlali ungamthola eThekwini uphinde futhi
              umthole eGoli ngaphandle kwenkinga.√√/
          • Umdlalo weshashalazi uqoqekile ngokobude besikhathi osithathayo,
              ngeke wakhula nomdlali kusukela ekuzalweni kwakhe aze abe yikhehla
              noma isalukazi kanti owokufundwa wona ukhululekile ngoba asimboni
              umdlali kepha konke kutholakala ngokufunda kuphela bese kwakheka
              isithombe emqondweni womfundi.√√/
          • Kunezinto        ezingeke    zakwazi     ukuletheka     eshashalazini
              njengamabhubesi, isitimela, ibhanoyi nokunye kepha emdlalweni
              wokufundwa akunankinga lokhu ngoba konke okwenzekayo kutholakala
              ngokufunda nje kuphela bese kwakheka isithombe sakho emqondweni
              womfundi.√√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 18

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           18           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

5.8       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •   UDlamini nguye owathatha imali eyayifihlwe nguSonto ngaphandle
              kwegceke likaMbhele, okuyikho okwakhulisa isixakaxaka. √/
          •   UDlamini wayebona konke okwakwenzeka kwaMbhele uma uMbhele
              esemsebenzini, wabe esetshela uMbhele ukuthi akaqaphele. √/
          •   Nguye owaxwayisa uMbhele ukuthi impilo yakhe isengcupheni ngoba
              ebona abafana abahlala bengena emzini wakhe uma engekho. √/
          •   UMbhele nommeli uNtshangase babecashe kwaDlamini belinde
              ukubona abafana ababeshiwo nguDlamini. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)

5.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Kwakungaba     nokuphazamiseka     ezifundweni zakhe     kwazise
              wayesezofunda endaweni angayijwayele. √/
          •   Kwakuzomphazamisa ngoba kwakungenzeka ukuthi isikole esisha
              sisemuva noma siphambili kakhulu ngezifundo kunalesi aphuma
              kuso. √/
          •   Wayezolahlekelwa abangani ayesebazi. √/
          •   Wayezoba nengcindezi/ukhwantalala ngoba engasahlali nabazali bese
              kumenza angenzi kahle esikoleni. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

5.10   Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
       • Incwadi yefa iyasiza ngoba yenza ukuthi izifiso zomnikazi wefa zenzeke
          njengokufisa kwakhe, njengoba uMbhele ayefisile ukuthi lingabiwa ifa
          lakhe kuze kutholakale ababulali bakhe uma efe ngokungaqondakali.√/
       • Incwadi yefa yenza ukuthi ifa lomnikazi lingaweli ezandleni
          ezingafanele, lalingawela kuSonto kanti nguye ongumbulali.√/
       • Ifa labiwa ngendlela efanele lenelise bonke okufanele bahlomule, kuleli
          likaMbhele uSonto wayengeke athole lutho.√                                              (2)
                                      KANYE
ISIQESHANA J

5.11      Wayengenayo imali./ Yalahleka/ Akayitholanga lapho ayeyifihle khona/
          yantshontshwa nguDlamini.√                                                              (1)

5.12      •   Bahilizisana ngoba uSonto wayefuna ukungena ngenkani kodwa
              umseshi wathi akathandaze emi ngaphandle.√/
          •   USonto wayelokhu ethetha ebuza ukuthi umthetho onjani lo ovimbela
              abantu ukuthi bathandaze. √/
          •   USonto wacasuka wasabisa uNhleko ngokuthi uzombika kubaphathi
              ngokumenqabela ukungena ewodini.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)

5.13      Imiyalelo yokwenzeka enkundleni yiyona ecacisela kabanzi umfundi
          wencwadi ngesimo sabalingiswa, indlela abethula ngayo inkulumo,
          iminyakazo abayenzayo nokunye njengoba sibona kulesi siqeshana,
          umyalelo wokwenzeka enkundleni ocacisa isimo sikaSonto lapho ekhuluma
          nonina uMaMkhize othi (Ngokucikeka).√√/
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi)                                               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 19

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           19           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

5.14      Kwaholela ekuthini uSonto angalitholi ifa ayethembe ukuthi uzolithola uma
          ebulala umyeni wakhe uMbhele. √√                                                        (2)

5.15      Uvuthondaba lutholakala lapho uNhleko ebamba uMthofi noToronto
          bezungeza umuzi kaMbhele, bawakhipha wonke amaqiniso ezimfihlo
          zikaSonto. √√                                                                           (2)

5.16      Imibono iyokwehluka.
          Abathi bayavumelana bayothi:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Kujwayelekile ukuthi umuntu ongenaso isitifiketi somsebenzi azame
              izindlela ezingalungile zokuziphilisa. √/
          •   Abanye bayashesha ukukhipha umphefumulo uma nje bethenjiswe
              imali, njengoba uMthofi ayebulala ephindelela. √/
          •   UMthofi akakaze ezwakale ekhuluma ngokuyofuna umsebenzi kodwa
              zonke izigameko atholakala kuzo emdlalweni zingezobugebengu. √/
          •   Kujwayeleke ukuthi umuntu onamathuba okuqasheka, azicabangele
              ngekusasa lakhe aphile impilo eqondile. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)
                                              NOMA
          Abathi abavumelani bayothi:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Baningi abantu abenza ubugebengu befundile. √/
          •   Ukungawutholi     umsebenzi   ufundile     kungamholela umuntu
              ebugebengwini. √/
          •   Ukukhulela endaweni enobugebengu kuyamenza umuntu ukuthi naye
              abenze ngisho efundile. √/
          •   Abanye abantu bazalwa benomthambo wobugebengu. √
                                                                                                  (2)
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)

5.17      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •   Ngangiyokwethembeka kumkami ngingabi naye umuntu engihlekisana
              naye. √/
          •   Ngangiyovula umqondo ngimbhekisise uSonto ngoba zazikhona
              izinkomba zokuthi akathembekile, njengesizathu asinikeza uMbhele
              ngesikhathi embuza ngabafana abaphuma kwakhe bebaleka. √/
          •   Emva kokuqwashiswa nguDlamini ngoSonto ngangingeke ngisamazisa
              ngezindlela zami zosuku. √/
          •   Ngangingeke ngimthinte uSonto uma ngibona imoto engilandelayo,
              kunalokho ngabe ngathinta amaphoyisa. √/
          •   Ngangingathola onogada/abaqaphi ababezongiqapha ubusuku nemini.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)
                                                                                                  [35]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 20

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           20           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 6: ISIKO NELUNGELO – N Zulu
ISIQESHANA K
6.1       Iphuzu ELILODWA kwalandelayo:
          •   UThenjiwe wayegane uSikhumbuzo insizwa yakwaZungu. √/
          •   UThenjiwe wangenwa uDumisani enye insizwa yakwaZungu. √                             (1)

6.2       Uthi angavumi ukwenza lokhu okushiwo abasemzini ukuthi angenwe
          uDumisani. √                                                                            (1)
6.3       Abantu bavele bacabange ukuthi wawuvele ubabhangqile abafokazi labo. √√                 (2)
6.4       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •  Emuva kokushona komyeni wakhe uSikhumbuzo, uThenjiwe wayefisa
             ukubuyela kubo. √/
          •  AbakwaZungu babengafuni ukumdedela. √/
          •  Babefisa ukuthi angenwe nguDumisani. √/
          •  Bathi uma ehluleka yilokho uThenjiwe bayocela imali yabo yelobolo. √                 (2)

6.5       C√/Ukuxakeka. √                                                                         (1)
          6.6.1       C√/OwakwaMondise. √

          6.6.2       D√/Isiko nelungelo. √

          6.6.3       A√/Indaba isesicongweni. √

          6.6.4       B√/Umngani kaThenjiwe. √                                                     (4)
6.7       OKUKODWA kulokhu okulandelayo:
          • Izigameko zomdlalo weshashalazi zihlelewe ukuba umbukeli azibonele
              yena ngokwakhe okwenzekayo kanti kulona wokufunda umfundi wakha
              isithombe nje emqondweni ngalokho akufunda encwadini.√/
          • Umdlalo weshashalazi uqoqekile ngokwendawo lapho kwenzeka khona
              indaba, ngakho akulula ukuba ugcogcome kanti owokufundwa wona
              ukhululekile ngokwendawo, umdlali ungamthola eThekwini uphinde futhi
              umthole eGoli ngaphandle kwenkinga.√/
          • Umdlalo weshashalazi uqoqekile ngokobude besikhathi osithathayo,
              ngeke wakhula nomdlali kusukela ekuzalweni kwakhe aze abe yikhehla
              noma isalukazi kanti owokufundwa wona ukhululekile ngoba asimboni
              umdlali kepha konke kutholakala ngokufunda kuphela bese kwakheka
              isithombe emqondweni womfundi.√/
          • Kunezinto        ezingeke    zakwazi     ukuletheka     eshashalazini
              njengamabhubesi, isitimela, ibhanoyi nokunye kepha emdlalweni
              wokufundwa akunankinga lokhu ngoba konke okwenzekayo kutholakala
              ngokufunda nje kuphela bese kwakheka isithombe sakho emqondweni
              womfundi.√
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 21

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           21           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

6.8       Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •  UMaNzuza wazama ukududuza uThenjiwe ngesikhathi ehlangana naye
             ebaleka emzini. √/
          •  Wambonisa ukuthi ukungenwa kuyisiko elaziwayo endaweni. √/
          •  Wabasola abakwaZungu ngendlela abayethula ngayo indaba yesiko
             lokungenwa kuThenjiwe. √/
          •  Wakhombisa ukuzwelana noThenjiwe ngesikhathi uMaMbatha ethetha
             ebiza uThenjiwe ngomdlwembe. √/
          •  Wakhulumela uThenjiwe ukuthi bamdedele avakashele ekhaya kubo
             uma ethanda. √/
          •  Wathi uzommema eze kwakhe bazoxoxa ngesiko lokungenwa
             ngesikhathi esifanele. √                                                             (3)

6.9       Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Kwaba kuhle ngoba ilobolo alizange lisaphindela emuva. √/
          •   UThenjiwe akazange aboshelwe ukufakela uDumisani ushevu. √/
          •   UThenjiwe noDumisani bagcina sebehlelisene kahle bagcina
              sebeshadile. √/
          •   Ubuhlobo phakathi komndeni wakwaZungu nowakwaMondise baba
              buhle. √/
          •   Ukuvuma kukaThenjiwe ukungenwa kwenza ukuba abakwaMondise
              bagweme ihlazo lokuthi indodakazi yabo ibuye emendweni. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

6.10      Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Uma insizwa nentombi bethandana befisa ukushadana babikela abazali,
              kuqale amalungiselelo okucela isihlobo esihle njengoba kwenzeka
              nasemndenini kaMondise nokaZungu. √/
          •   Uma kukhona okwenzekile emndenini owodwa, umndeni omunye
              uyabikelwa njengoba uMaMbatha wahamba wayobikela umndeni
              kaMondise ngokugwazwa kukaDumisani. √/
          •   Uma kuba khona inkinga kwabashadene abalingani bayangenelela
              bazame ukuxazulula inkinga njengoba baxazulula indaba kaThenjiwe
              owayesezame ukufakela uDumisani ushevu.√/
          •   Abalingani bayabuqinisa ubuhlobo, umshado kaDumisani noThenjiwe
              wajatshulelwa yizinhlangothi zombili. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (2)

                                          KANYE

ISIQESHANA L

6.11      Basejele lapho kuboshwe khona uSipho. √                                                 (1)

6.12      Amaphuzu AMATHATHU kwalandelayo:
          •  UDumisani wabamba uThenjiwe efuna ukukhuluma naye ngenkani.√/
          •  UThenjiwe washaya uDumisani ngetshe ekhanda. √/
          •  UDumisani wakhahlela uThenjiwe esiswini. √/
          •  USipho wakhipha ummese wagwaza uDumisani engalweni. √                                (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 22

IsiZulu Ulimi Lokuqala Lokwengeza (FAL)/P2           22           DBE/UNhlaba/UNhlangulana 2024
                                       SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka

6.13      Imiyalelo yokwenzeka enkundleni yiyona ecacisela kabanzi umfundi
          wencwadi ngesimo sabalingiswa, indlela abethula ngayo inkulumo,
          iminyakazo abayenzayo nokunye njengoba sibona kulesi siqeshana,
          umyalelo wokwenzeka enkundleni othi, (Limemeza) lapho kucaciswa khona
          indlela iphoyisa elatshela ngayo uSipho noThenjiwe ukuthi sesiphelile
          isikhathi sabo sokuxoxa.√√                                                              (2)

6.14      Kwaholela ekuthini uSipho agwetshwe kalula ngendlela engamgculisi ngoba
          wayengenaye umuntu ozomfakazela kulokho ayekusho. √√                                    (2)

6.15      Uvuthondaba lwalo mdlalo lulapho uThenjiwe eseshintshe umqondo esevuma
          ukugana uDumisani engasenayo enye indlela ngoba wayethenjiswe ijele
          ngokuzama ukubulala uDumisani. √√                                                       (2)

6.16      Abayavumelanayo bayothi:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Kwakungamele angene izindaba zakwaZungu, uma kunenkinga
              kwakumele ilungiswe uMondise noZungu.√/
          •   UNondumiso wayeseshadile ngakho-ke kwakumele angazingeni izindaba
              zasemzini kadadewabo.√/
          •   UNondumiso kwakufanele aluleke uThenjiwe ngasese angayi emzini
              wakwaZungu.√/
          •   UNondumiso wayeyikhohlwa indawo yakhe ngoba wayeqophisana
              noMaMbatha.√
                                            NOMA
          Abangavumelani bayothi:
          Amaphuzu AMABILI kwalandelayo:
          •   Wayesiza udadewabo owayesenkingeni yokuhlukunyezwa ngenxa yesiko
              lokungenwa.√/
          •   Wayezama ukuletha ukuzwana nesixazululo lokhu kwakumphoqa ukuthi
              aye emzini wakwaZungu.√/
          •   Uma uNondumiso efike kwaZungu, uMaMbatha wayengamamukeli
              kahle, lokhu kwakwenza ukuthi bagcine sebeqophisana ngamazwi.√/
          •   UMondise      wayengaluthatheli  phezulu   udaba    lokuhlukunyezwa
              kukaThenjiwe, ngakho-ke uNondumiso wayephoqwa isimo ukuthi angene
              agamanxe kulolu daba.√
                                                                                                  (2)
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)

6.17      Izinto EZINTATHU kwezilandelayo:
          •    Ngangingalungisa ulimi kuthi uma ngikhuluma ngingakhulumi amagama
               amabi komunye umuntu, ikakhulukazi kuThenjiwe umakoti wakwakhe
               njengoba ayembiza ngomdlwembe. √/
          •    Ngangingamlalela omunye umuntu uma ebeka uvo lwakhe njengoba
               uMaMbatha engakwazi ukuhlonipha isifiso sikaThenjiwe. √/
          •    Ngangingakugwema ukuxosha uNondumiso uma ezokhulumela
               udadewabo. √/
          •    Ngangingalalela uManzini njengenhloko yekhaya njengoba ayezama
               ukumtshela ukuthi leli siko lidinga ukuhlolisiswa. √
          (Nokunye okunembayo okuyoshiwo ngumfundi.)                                              (3)
                                                                                                  [35]

                                                                AMAMAKI ESIQEPHU B:               35
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Isizulu FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2018-memo/9337634d-a6a9-46ab-83f1-7c1720a0fcbc) — isiZulu FAL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2017-memo/c2b19a99-3833-4ded-bd4c-1dc53e040f6f) — isiZulu FAL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo/ef7c7ccf-3c84-4829-9bd8-bfdf06ec8ddb) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-may-june-2016-memo-1/b40ac2e9-ec5a-4e61-abd0-52edaa81f613) — isiZulu FAL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p2-june-july-2015-memo/698d3b75-5d43-4e2d-bb35-910d21f1db57) — isiZulu FAL · Memo · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isizulu/8dad2049-4460-469d-81f6-59c21796c4c0) — isiZulu FAL · QP · 2024 · isiZulu

## More from Grade 12 Isizulu Fal

- [Gr 12 IsiZulu FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-fal-atp-2023-24/2e221b22-767a-49bf-870c-b3cf4e8bcddd) — ATP
- [IsiZulu FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p1-may-june-2025/6598b8ea-2286-41e6-bda0-ba108f48a7c8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-fal-p3-may-june-2025/f453b3ee-13b1-4e17-b5f2-d9bbf9854dd7) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9810adca-cef4-427d-bbf6-c6f4b97785b8) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/d890b2cf-f80e-4a5f-aa33-e13bde37273e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/bf7f1756-138f-4531-a7c3-fad6f4b5b5d7) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
