# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2019, 28 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/681eb436-4b09-4d69-9235-9ca4942b9fa7
- Updated: 2026-09-28
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 28

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/681eb436-4b09-4d69-9235-9ca4942b9fa7)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2019 · isizulu. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/cd3827f5-57e3-4ed0-94f0-544b2ba575e8) — Memo · 2019 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
         NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                           2019

                                                                       AMAMAKI: 80

                                                          ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                             Leli phepha linamakhasi angama-28.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              2                               DBE/2019
                                           SC/NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.

2.        Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
          olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
          funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A:       Izinkondlo                (30)
          ISIQEPHU B:       Inoveli/Ubuciko bomlomo   (25)
          ISIQEPHU C:       Umdlalo                   (25)

4.        Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
          ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
          njengoba kukhonjisiwe ngezansi.

          ISIQEPHU A: IZINKONDLO
          IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo
          EMIBILI.
          INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.

          ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
          Phendula umbuzo OWODWA.

          ISIQEPHU C: UMDLALO
          Phendula umbuzo OWODWA.

5.        INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
          BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO)

              Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli kanye neyomdlalo owufundile.
              Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
               OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
               B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
               ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
               umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
               lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.

6.        UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO

              Umbuzo omude ezinkondlweni mawuphendulwe ngamagama ayi-190
               kuya kwangama-240.
              Imibuzo emide enovelini kanye nasemdlalweni mayiphendulwe
               ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
              Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
               anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
               kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi abathemelezi, kodwa
               baphendula okubuziwe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             3                                DBE/2019
                                          SC/NSC

7.        Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
          siqephu.

8.        Qaphela    ukuthi  izinombolo    ozisebenzise    ezimpendulweni     zakho
          ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.

9.        Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

10.       Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-40
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-55
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-55

11.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             4                                 DBE/2019
                                          SC/NSC

OKUQUKETHWE
Leli khasi liyokwelekelela ohlolwayo ukuba          akhethe   imibuzo   azoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
      INOMBOLO YOMBUZO                 UMBUZO             AMAMAKI             INOMBOLO
                                                                               YEKHASI
1.   'Izibongo ZikaKufakwezwe'            Umbuzo omude             10             6
2.   'Akasekho'                         Umbuzo omfushane           10              8
3.   'Imfihlo'                          Umbuzo omfushane           10              9
4.   'Ngibonga Ngiyanconcoza'       Umbuzo omfushane               10              10
                                       KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Nhliziyo Ungisaphi?'            Umbuzo omfushane               10              11
QAPHELA:         Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma
                 ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo
                 omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye
                 NOWODWA ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli/kulobu buciko bomlomo.
6. Bengithi Lizokuna              Umbuzo omude             25                      12
7.   Bengithi Lizokuna                  Umbuzo omfushane           25              12
8.   Usumenyezelwe-ke Umcebo              Umbuzo omude             25              14
9.   Usumenyezelwe-ke Umcebo            Umbuzo omfushane           25              14
10. Kunjalo-ke                            Umbuzo omude             25              16
11. Kunjalo-ke                          Umbuzo omfushane           25              16
12. Impi Yabomdabu Isethunjini            Umbuzo omude             25              18
13. Impi Yabomdabu Isethunjini          Umbuzo omfushane           25              18
                                           NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo obumiselwe.
14. Uju Lwezizukulwana           Umbuzo omude           25           20
15. Uju Lwezizukulwana                  Umbuzo omfushane           25              20
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
16. Kudela Owaziyo                 Umbuzo omude                    25              23
17. Kudela Owaziyo                      Umbuzo omfushane           25              23
18. Awuwelwa UMngeni                      Umbuzo omude             25              25
19. Awuwelwa UMngeni                    Umbuzo omfushane           25              25
20. Ubhuku Lwamanqe                       Umbuzo omude             25              27
21. Ubhuku Lwamanqe                     Umbuzo omfushane           25              27
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
         ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
         EMIBILI emide noma EMIBILI emfushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           5                           DBE/2019
                                        SC/NSC

Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.

Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha, sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo olulandelayo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe
ngokufanele imibuzo okulindeleke uyiphendule.

               ISIQEPHU                INOMBOLO       INANI        THIKA
                                       YEMIBUZO     LEMIBUZO        ()
                                                  EPHENDULIWE
 A:     IZINKONDLO
        (Ezimiselwe)                     1–4            2
 A:     INKONDLO
        (Engamiselwe)                      5            1
 B:     INOVELI
        (Umbuzo omude NOMA               6–13           1
        omfushane)
 B:     UBUCIKO BOMLOMO
        (Umbuzo omude NOMA              14–15           1
        omfushane)
 C:     UMDLALO
        (Umbuzo omude NOMA              16–21           1
        omfushane)

 QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
          OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
          ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
          emifushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                 Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            6                              DBE/2019
                                         SC/NSC

ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE
Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.
UMBUZO 1: UMBUZO OMUDE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
IZIBONGO ZIKAKUFAKWEZWE – MSS Gcumisa
(Umnewethu inkosi yakwaGcumisa engasekho)
1       Ingqungqulu eyabhul' amaphiko
2       Phezu komuzi esangwen' eTsheni
3       Zonk' izinyoni zakhothamis' amakhanda.
4       Ngimthande ebagax' izinsimbi nanxa
5       Sebecel' intethelelo.
6       Ingulule egijime yeqa izintaba
7       Abesifazane nezingane bapheza
8       Ukulal' ezintabeni,
9       Kwanqamuka nengelezane
10      Yokugeleza kwegazi ezweni.
11      Ithole, elikaLubanjane, elikaSigobhe,
12      ElikaManyosi , elikaSalimani,
13      ElikaMahlomehlathini njengohlanya,
14      Elikhale phezu komfula uMqeku,
15      Kwakhuphuk' indlezane yakoMapholoba
16      Emalangeni yalilabalabela.
17      Kanti izoliphahlaza ngelinomantshu
18      Izolibhakela ngenselw' enodaka.
19      Indaba eyenziwe abafokazana nezinduna,
20      Inkosi abaze bayikhombisa inxeba,
21      Yathi iyalihlaba kanti isiyaphimpiliza.
22      Isibeka luphawu lwesibazi,
23      Esingaseyuphela sishabalale,
24      Kazi nxa amaliba angaqhibuka namuhla
25      Baphume oMbabal' egweb' igijima,
26      NoNomadlikidlikana bangathini?
27      Nxa sebeqhamuk' elab' izwe
28      Seliziduliduli okungath' ezemihlwa
29      Okuthunqa kuzo intuthu,
30      Lapho kwashabalala khona
31      Awabo amahlathi ayengashunqi ntuthu.
32      Ukufakwezwe abamethe igama kanti uzolilandela,
33      Bath' ukufakwezwe izwe life ngaye kungabi ndaba zalutho.
34      Umvuli wezicabh' esengaphakathi
35      Wakhab' onobhadul' esengaphakathi
36      Zivalwe amadod' amabili phesheya kweNgoje
37      Enye eyakwaMgwaz' eMthini emide,
38      Enye eyakwaLuthuli eMathulini.
39      UMadondolozela: ngentong' encane
40      Kwezakwabo ekhohlwa
41      Ngob' udondolozela ngomfowabo UMlindeli.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          7                              DBE/2019
                                       SC/NSC

Xoxa ngempumelelo yembongi ekusebenziseni ubuciko bokubumba inkondlo
ngokwesakhiwo sangaphandle ukuthi kuhambisana kanjani nesigqi sayo. Impendulo
yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama ayi-190 kuya kwangama-240.
Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
   Makuchazwe      ukuthi   kuyini ukubumbeka     kwenkondlo    ngokwesakhiwo
    sangaphandle kanye nesigqi senkondlo.
   Makuphendulwe       kunikezwe    ukubumbeka       ngokucaphuna    izibonelo
    ngokwamabinza nokuthi kuhambisana kanjani nesigqi senkondlo.
   Ukuveza uvo lwakho esiphethweni sempendulo.Impendulo mayihlelwe njenge-
    eseyi hhayi ngokwamaphuzu.                                                        [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             8                               DBE/2019
                                          SC/NSC

UMBUZO 2: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
AKASEKHO – LTL Mabuya
1       Besinaye MANJE-
2       Ngokuphazima kwehl' akasekho;
3       Unyamalele!
4       Kuthiw' akagoduke,
5       UGODUKILE!
6       Akasekho …
7       Besinaye MANJE;
8       Uhambile.
9       Kazi ngizomtholaphi?
10      Kazi ngizomthungathaphi?
11      AKASEKH' UKUB' ENGEKHO!
12      Besinaye MANJE;
13      Ngokunyazima kweso
14      AKASEKHO:
15      UHAMBILE,
16      Kodwa besinaye MANJE!
17      HAMBA, Mbalenhle:
18      Ungakhohlwa YIMI!
19      Hamba Ntombenhle;
20      Ungikhumbul' emsingeni,
21      Emsingeni wamagagas' ezinhliziyo;
22      Nasemgugweni wothando lwezinhliziyo,
23      Laph' umkhumbi wothando ngiwugwedla;
24      Siphothana sipilingana sishwilingana
25      Kuyimin' umgwedli sipilingana!
26      AKASEKHO?
27      Goduka Gugw' elihle:
28      Nami ngilapha nje
29      KANGISEKHO! Angikho nhlobo;
30      Ngithathekile; Ngithathekile
31      SENGIYALANDELA
32      Angisekho ngempela:
33      Lutho! KANGISEKHO!
2.1       Nikeza izimo zokukhuluma EZIMBILI ezitholakala ebinzeni lokuqala kule
          nkondlo.                                                                        (2)
2.2       Fingqa umqondo okuqukethwe ibinza lesi-2.                                       (2)
2.3       Yini inhloso       yembongi   ekusebenziseni   ukuphindaphinda   kwegama
          'AKASEKHO'?                                                                     (2)
2.4       Ngabe imigqa yama-27 kuya kowama-31 inamthelela muni ekuqondeni
          kwakho indikimba yale nkondlo?                                                  (2)
2.5       Phawula ngokusetshenziswa kwamagama agqamile kule nkondlo.                      (2)
                                                                                          [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               9                                DBE/2019
                                            SC/NSC

UMBUZO 3: UMBUZO OMFUSHANE

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

IMFIHLO – MH Mazibuko

1       Mfihloni len' engaka,
2       Zinyanya zakithi nonkana sitsheleni,
3       Izinyanga nezanusi ziwachitha ziwaqoqe,
4       Kanti kufihlweni?

5       Nonesifuba ugcina esemchathazela umngani,
6       Le mfihlo ayinamngani nasihlobo,
7       Othuke wakwelamela okufihliwe uyihlab' inhlali
8       Nabantabakhe uthi bayozibonela kuhle kwabenyoka.

9       Abalele bayabuya ngamaphupho,
10      Balethe izinhlanhla nemikhokha,
11      Noma kunjalo sebeze baqumbelana,
12      Bengayithi vu ngenhlalo yabo,

13      Kukhulu esafihlelwa khona,
14      Yonke imithetho iyeqiwa, ujeze,
15      Munye vo ongasoze weqiwa
16      Lowo uthi, 'Ngamunye ngamunye wozibonela azizwele'
17      Nesichwensi asichwenseli ngakuwo.

18      Liba izindaba zakho ziyaxaka azixoxeki,
19      Akukho namunye onyonyobayo,
20      Azosihlebela ngenhlalo yangale,
21      Kukhulu okufihlelwe ngale kwempilo yomhlaba,
22      Abanye bawuthumela igundane kepha kuwe lingelokothwe.

3.1       Nikeza isifengqo esitholakala emgqeni wesi-3 uphinde unikeze incazelo yaso
          ngokwenkondlo.                                                                     (2)

3.2       Chaza kafushane umqondo oqukethwe ibinza lesi-2.                                   (2)

3.3       Chaza umoya otholakala ebinzeni lesi-3.                                            (2)

3.4       Yini inhloso yembongi yokusebenzisa amagama abhalwe ngokugqamile kule
          nkondlo?                                                                           (2)

3.5       Xoxa ngempumelelo            yembongi   yokusebenzisa   isimo   sokukhuluma
          esisemgqeni wama-22.                                                               (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              10                        DBE/2019
                                            SC/NSC

UMBUZO 4: UMBUZO OMFUSHANE

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

NGIBONGA NGIYANCONCOZA – Imbongi ayaziwa

1       Okweguqa lithath' ubunkunzi,
2       Lisacij' izimpond' okweklwa
3       Licijwa ngomlalazi.
4       Okwenzulu yeziziba ngisajula,
5       Nakhu sebengibek' umgqiki
6       Ebandla lezingengelezi,
7       Bengithwesa isicoco
8       Ngokudla umhlanganiso ngezinduku zomsimbithi.
9       Ngincoma ngiyanconcoza kubaciji bezimpondo.
10      Bezicija ngenjulo yenzulu yosikisiki.
11      Ngiphikelele kwelezinyandezulu,
12      Ningadinwa ukulokhu nicija izimpondo;
13      Umkhondo wokhondolo lwamaklume,
14      Uyohluma ngengqakazo yemikhondo yanamuhla,
15      Ngob' Inkunz' isematholeni.

4.1       Nikeza imvumelwano siqalo etholakala kule nkondlo.                         (1)

4.2       Chaza kafushane ngokusetshenziswa kwe-enjambamenti emgqeni wesi-7
          kuya kowesi-8.                                                             (3)

4.3       Chaza umoya okhonjiswa umugqa we-13 kuya kowe-15.                          (2)

4.4       Ucabanga ukuthi ithoni esetshenziswe emgqeni wesi-9 inamthelela muni
          kokushiwo imbongi?                                                         (2)

4.5       Hlaziya indikimba yale nkondlo.                                            (2)
                                                                                     [10]
                                            KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 11

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             11                                DBE/2019
                                           SC/NSC

INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.)

UMBUZO 5: UMBUZO OMFUSHANE

NHLIZIYO UNGISAPHI? – JJ Thwala

1       Angiqondi noma amawongowongo omhlaba
2       Angiqondi noma ngiyisisulu sezivunguvungu
3       Ingqondo ivunguziswa yishisandlu lenhliziyo
4       Inhliziyo engikhomba phambili ngokushabasheka
5       Ishabashekela impokophelo nenhloso engaziwayo

6       Izimvalo ziludabule zigida ziphindelela
7       Isigcino isibindi saqholosha sanqoba
8       Sinqoba ngesibindi seqholo sokuthanda
9       Uthando oluzike enhliziyweni ejulile
10      Eluthando lwayo luzikile ngokujula.

11      Imibuzo enqala ubusuku nemini iluzamazamisile
12      Lwawa lavuka lwamela iqiniso
13      Inhliziyo lwayiqalanga luphindelela
14      Ukuzibamba nokubekezela kwangeqa kwangehlula
15      Isigcino amathambo okwenina ngazidela

16      Umncamo wempokophelo uzala impumelelo
17      Impumelelo ezalwa ukuqina kothando lweqiniso
18      Olungaqalangwe lwanginqoba ngancama ukuzidela
19      Ngizidela ngizidelela uthando lwendalo
20      Njengesipho soMdali ngehluleka ukubekezela

21      Kodwa ngizothi nhliziyo ungisaphi?
22      Ngizothi luthando yini oyibonile
23      Mpokophela nentshisekelo ningiholelaphi?
24      Ngabe yiso lesi yini isilulu sentokomalo?
25      Ngabe intabo nemfudumalo yami ilapho yini?

5.1       Tomula ukuxhumana okutshekile okusetshenziswe imbongi ebinzeni loku-1.            (1)

5.2       Chaza kafushane ngokusetshenziswa kokuxhumana okusemgqeni wesi-9
          kuya kowe-10.                                                                     (3)

5.3       Chaza inhloso        yokusetshenziswa   kwesimo   sokukhuluma   esitholakala
          emgqeni we-15.                                                                    (2)

5.4       Iyini inhloso yembongi yokukhetha igama uMdali kule nkondlo?                      (2)

5.5       Phawula ngekhono lembongi ekusebenziseni kophawu eliwumbuzi ebinzeni
          lesi-5.                                                                           (2)
                                                                                            [10]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:            30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           12                                   DBE/2019
                                         SC/NSC

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo engezansi.
INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 6: UMBUZO OMUDE
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Xoxa ngempumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba yothando/yethemba kule noveli
ethi, Bengithi Lizokuna.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
 Ukuchaza ukuthi iyini indikimba.
 Ukuchaza, usekele ngezibonelo ezimayelana nendikimba kule noveli.
 Impumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba kule noveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                    [25]

UMBUZO 7: UMBUZO OMFUSHANE
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A

'S'bu!' ememeza evula umnyango okwase kuvundle kuwo isidudla kubonakala nje
ukuthi kasifuni nakancane ukuba bangene. Emva komzuzwana waqhamuka uS'bu,
ephephuka naye. Badamuka ngomzuzwana utshwala esebona uNdumiso noZakithi.
'Zakithi, konje bengithe fika noNdu …?' ebuza eyenda ebanjwa ithwabi elixutshwe
nokushaywa uvalo.                                                               5
Akaligwinyanga lelo, kwase kuwubusantusantu emnyango, isidudla sesisho ukumqeda
uZakithi. Akazithambisanga uZakithi, watibila bandla, wazama ukusishaya isidudla,
kwaqathaka ithawulana elalibhinciwe, kasaba nandaba isidudla sansondo,
sabhushuzela, saphephuka phezu kwakhe, samdonsa ngamasingili ayeweluke
ekhanda, samndondonya, samndondonya.                                                      10
'Uyifunani indoda yami? Uyifunani indoda yami?' sibuza simnikinikiza.
'Kahle phela Nomthi, musa ukushaya ingane yabantu ingenze lu …' kuncenga uS'bu
ephephuka naye ezama ukulamula. Wabona uNdumiso ukuthi kayingangaye,
wakhumbula izinsizi zakhe, wacabanga amaphoyisa qede wahlaba ngejubane
eseqonde emotweni yakhe.                                                                  15
Wabashiya kanjalo belwa, esalokhu esincenge njalo uS'bu isidudla ukuba sixolele
uZakithi, esaba nokho ukusondela asibambe ngenxa yokulwazi ulaka nesibhaxu saso.
Sagcina simyekile nokho uZakithi, wavuka eseluthuqasana, amasingili esezilengela nje,
izibuko zelanga sezifahlazekile, endlebeni sekusele icici elilodwa, izinzipho zokufakelwa
seziqathakile zagcwala igceke, sekuklebhuke nokuyisiketshana, isithende sexhumela 20
elilodwa sesiphukile, eseziphethe ngesandla izicathulo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 13

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              13                                DBE/2019
                                            SC/NSC

Wazama ukuthintitha izintuli ezase zimenze wamhloshana, wadiyazela, washona
ezansi emgwaqeni. Wafika wama esitobhini, wakhomba phezulu ngomunwe ngenkathi
kuqhamuka itekisi. Yama, wangena bandla emayoywana enjalo, engasenandaba
nabantu ababembuka lapha etekisini banikine amakhanda, abanye bansinsitheke. 25
Wanele wahlala phansi nje, wo wayidedela impophoma yezinyembezi.
'Nx, ukuqoma izinja madoda!' esho enxapha ezithuntutha futhi ekhipha ithishu, efinya,
esula negazi emlonyeni.

Wayesanxapha nangenkathi kungena izindaba emsakazweni owawuvulwe lapha
etekisini. Udaba olwaluhamba phambili kwakungelokubanjwa inkunzi usomabhizinisi 30
waseMargate nokubulawa kwensizwa kulokho kubanjwa kwenkunzi. Yachazwa imoto
ebingenazinombolo ebihamba isigebengu, wachazwa nomlisa lowo osolwayo,
kwanikezwa nenamba okungashayelwa kuyo uma kukhona ongaba nosizo
ngomkhondo wesigebengu esichazwa njengesiyingozi kakhulu.

7.1       Ludalwa yini udweshu phakathi kukaNomthi noZakithi?                                (2)

7.2       Siyini isizathu esenza umlingiswa onguNdumiso angabalamuli oNomthi
          noZakithi? Bhekisa impendulo yakho kulesi siqeshana.                               (2)

7.3       Chaza kafushane ngokwenzeka esiphethweni salesi siqeshana.                         (3)

7.4       Fingqa ngamaphuzu            AMATHATHU     ukuvezwa   komlingiswa   onguS'bu
          ngokwalesi qeshana.                                                                (3)

7.5       Chaza isigameko esaholela ekutheni uNgidi aguqule umqondo mayelana
          nokuduba indodana yakhe uMhlengi.                                                  (2)

7.6       Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaXolani ukube
          wathembeka kuLungile? Sekela impendulo yakho.                                      (2)

7.7       Qhathanisa izenzo zothando lukaNontobeko kanye noNomalanga ngomndeni
          kaNgidi ukuthuthukisa indikimba yethemba kule noveli.                              (3)

7.8       Yini inhloso yombhali yokusebenzisa isizinda saseThekwini naseGcilima?             (3)

7.9       Uyavumelana nokuthi uMahlengi uyisisusa sodweshu empilweni kaNdumiso?
          Sekela impendulo yakho uyibhekise kumlingiswa onguNdumiso.                         (2)

7.10      Uyazwelana nomlingiswa onguNontobeko ngesikhathi ethola ukuthi uMhlengi
          usephila njengomuntu wesifazane? Sekela impendulo yakho. Yikuphi
          owawungakwenza uma kwakunguwe ubhekene nalesi simo?                                (3)
                                                                                             [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 14

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          14                                  DBE/2019
                                        SC/NSC

UMBUZO 8: UMBUZO OMUDE
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Xoxa ngempumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba yomcebo kule noveli ethi,
Usumenyezelwe-ke Umcebo.

Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
    Ukuchaza ukuthi iyini indikimba.
    Ukuchaza, usekele ngezibonelo ezimayelana nendikimba kule noveli.
    Impumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba kule noveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                   [25]

UMBUZO 9: UMBUZO OMFUSHANE

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA B

'Musa ukumbulala Ntshangase!' ekhala uMirriam.
UGenyeza wamvuba ngayo imvubu elokhu ethe, 'Ilumbo alidle umninilo' Waye
wamkhipha ngesango. Wabaleka phose wazithela emotweni emnyama eyiBenz
eyabopha kwaklewula amathayi. Yathi xinti, yedlula. Isikhwama uGenyeza wasiphonsa
emgwaqweni, wagqolozela umthwebuli wathi, 'Niyabona, angiyithandi le nto                5
eniyenzayo.'
'Senzeni manje mfo kaNtshangase ngoba phela asisangeni nalapho?'
'Ngiqondisa izigwegwe, nina ningikhipha emaphepheni.' Emnyonkoloza evala isango.
'Angizwani nezintatheli mina. Zangizuma ngesithombe ehhotela ngizidlele.' Ebuyela
kuMirriam.                                                                              10
Ntambama umqashi kaGenyeza uDonald Campbell wathola ucingo olalushaywa
wuDicey, ecela ukuba akhulule uGenyeza azoziphendulela ecaleni lokudindela
iNkanyamba kwakhe. Ehleka kancane uCampbell wavuma ukuthi wayezomletha yena
mathupha. Nempela akuphelanga sikhathi esingakanani yatheleka imoto
yakwaCampbell emagcekeni akwaDicey, kunguyena uDon nomkakhe phambili,                   15
noGenyeza ngemuva owayehlezi emise umshiza nemvubu phakathi kwemilenze.
Wagobozela uCampbell esafarini oyizikhindi eziyizihlabathi zolwandle, bangena endlini
okwakukhona kuyo oDicey nomkakhe, uJohan Wessels nomkakhe uMaLanga, UCarla
awayewumphathisikole ayeyinduna kuso uDakiyose. Bathi voshosho nabo kosofa.
Kwabingelelwana ngaleyo ndlela yesilungu.                                               20
'Wethu!' uGenyeza ephakamisa isandla ebingelela uWessels.
'Fezela omkhulu, ongenasibiba nabuthi!' ehlala kusofa eceleni kukaMirriam.
'Dadewethu kababa, namuhla amageja alingene abalimi, umkhumiso ulingene
izintondolo. Impungushe ecathamela amatshwele abantu izobonakala ngombala,'
ebabuka bonke belinganisene nezithandwa zabo.                                           25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 15

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          15                                 DBE/2019
                                        SC/NSC

Wanikina ikhanda kancane wacimeza uWessels. Wayengathandi ukuthoshwa phambi
komkakhe owayehlala emkhuza ukuba ayeke ukuzehlisa ngokushaya indlamu
nabantu abamnyama. Ayengakakwazi umkakhe uCarla ukuthi lesi sifundiswa
sensizwa sasizifikela nasemqombothini. Washeshe wafunda kwezakhe uGenyeza
ukuthi wayephaphalazile ngokukhombisa ubungani nomhlophe phambi kwabakubo.  30
UDicey ithuba lokweneka udaba walinika umkaWessels owalugana kakhulu unwabu
esebona uGenyeza, kwanyakama nobuso ekwitiza.
'Angisazi mama wakwaFezela isiNgisi,' UGenyeza emephula ulimi.

9.1       Ludalwa yini udweshu phakathi kukaGenyeza nentatheli?                           (2)

9.2       Yisiphi isizathu esenza ukuba umlingiswa onguDicey ashayele uDonald
          Campbell ucingo?                                                                (2)

9.3       Chaza kafushane ngokwenzeka esiphethweni salesi siqeshana.                      (3)

9.4       Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ngokuvezwa komlingiswa onguGenyeza
          ngokwalesi siqeshana.                                                           (3)

9.5       Chaza isigameko esaholela ekuboshweni kukaDaffo okwesibili.                     (2)

9.6       Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaChule ukube
          akafunanga ukubulala uNomvula? Sekela impendulo yakho.                          (2)

9.7       Qhathanisa izenzo zikaDaffo kanye noMaHadebe eziveza uthando lwemali.           (3)

9.8       Yini inhloso yombhali yokusebenzisa isizinda saseThusini naseMangweni?          (3)

9.9       Uyavumelana nokuthi ukuwina kukaNomvula umjaho wamahhashi yikhona
          okube yisisusa sodweshu empilweni kaNomvula? Sekela impendulo yakho.            (2)

9.10      Uyazwelana nomlingiswa onguMaHadebe ngokushonelwa yindodana yakhe
          enguMahuzu? Sekela impendulo yakho. Yikuphi owawungakwenza uma
          kwakunguwe obhekene nalesi simo?                                                (3)
                                                                                          [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 16

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          16                                DBE/2019
                                        SC/NSC

UMBUZO 10: UMBUZO OMUDE

KUNJALO-KE – MJ Wanda

Xoxa ngempumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba yesimilo esixegayo kule noveli
ethi, Kunjalo-ke.

Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
    Ukuchaza ukuthi iyini indikimba.
    Ukuchaza, usekele ngezibonelo ezimayelana nendikimba kule noveli.
    Impumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba kule noveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                 [25]

UMBUZO 11: UMBUZO OMFUSHANE

KUNJALO-KE – MJ Wanda

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA C

'Umama benosisi sebefikile ekhaya.' Kwabonakala uyise ethuka kodwa
wangaphendula. Wayenqena ukuphawula ngoba wayecabanga ukuthi ingane
iyamkhohlisa. Bahamba ngokushesha, uBahlekile elokhu egxumagxuma ngaphambi
kukayise sengathi udlala umdlalo umagalopha. UKheswa wayehamba ecabanga:
'Ngoba kungase kwenzeke ngempela nje madoda ukuthi uMaNdovela ukhona ekhaya.         5
Ngizovele ngingabe ngisasho lutho. Ehhe, okwakobani nje ukuba yimpohlo?'
Bahamba njalo oBahlekile noyise baze bafika ekhaya.
UKheswa wangena ekhishini, wadonsa isigqiki sakhe, wahlala phansi.
'Awu, senibuyile MaNdovela?'
'Yebo!' esholo phansi.                                                               10
'Khona bese ngizwile ngendodakazi ukuthi senifikile. HHayi-ke siyabonga.' UKheswa
wabe esecela umkakhe ukuba baye koxoxela endlini yabo yokulala. Lwamuthi heqe
uvalo uMaNdovela, wacabanga:
'Mhlawumbe le ndoda seyifuna ukuyongiqoba amaphisisi nje, kwazi bani?'
Wayengaqondi kahle ukuthi umyeni wakhe wayekusho ngomoya okhululekile yini           15
lokho. Nokho wama isibindi, wamlandela baze bayongena endlini. Kwathi bangahlala
phansi, uKheswa wathatha wathi:
'Nathi lapha MaNdovela besihlangene izolo. Sibonisene siwuzalo ukuthi kufanele
ngikulande eMbumbulu. Wukuthi nje kwasuke kweqa amazwi nkosikazi ngenxa
yentukuthelo.' Athule kancane uMaNdovela ebheke phansi. Kuthi ngesikade bese ethi:   20
'Ngiyezwa yise kaDumazile. Ngiyabonga uma usuwahoxisile amazwi akho.
Ngiyabonga NoZulu.'
UMaNdovela wamlandisa-ke umyeni wakhe ngohambo lwaseMbumbulu. Nakuba
kwakubuhlungu nokho, kodwa indoda yayisibhodlile.
'Ngubani igama lomntwana?'                                                           25
'Batheni konje onesi? O, bathe ngutasika nguLilatho.'
'Uliqanjwe ngubani umntwana leli igama?'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 17

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          17                                 DBE/2019
                                        SC/NSC

'Uliqanjwe nguDumazile. Ugange kabi yena, usekwazi ukuqamba ingane naye ebe
eyingane!'
'Lolu hlobo lwegama alwandile lapha ezansi. Ungumhlobo muni yena uthisha?'   30
'Sengathi ungumSuthu. Ehhe.'
'O, kusho ukuthi yilaba bakaMshweshwe! Cisho impela. Hhayi-ke akulutho phela
ngoba nabo ngabantu. Umzukulu sengiyomkhunga kusasa.'

11.1      Ludalwa yini udweshu lwangaphakathi kuKheswa kulesi siqeshana?                  (2)

11.2      Siyini isizathu esenza ukuba uMandovela abe manqikanqika ngokulandela
          uKheswa uma embiza ukuya endlini yabo yokulala?                                 (2)

11.3      Chaza kafushane ngokwenzeka esiphethweni salesi siqeshana.                      (3)

11.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU ngokuvezwa komlingiswa onguKheswa
          ngokwalesi siqeshana?                                                           (3)

11.5      Chaza isigameko esaholela ekutheni uMaNzimande agcine esesebenza
          emakhishini.                                                                    (2)

11.6      Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaMtalaselwa ukube
          walalela unina uma emtshela ukuthi ahlukane noDumazile? Sekela impendulo
          yakho.                                                                          (2)

11.7      Qhathanisa izenzo ezifanayo zikathisha uMoloi kanye noDumazile eziveza
          ukuxegelwa yisimilo kule noveli.                                                (3)

11.8      Yini inhloso yombhali yokusebenzise isizinda saseMzimkhulu nesaseMlazi?         (3)

11.9      Uyavumelana nokuthi uMoloi ube yisisusa sodweshu empilweni kaDumazile?
          Sekela impendulo yakho ubhekise kumlingiswa onguMoloi.                          (2)

11.10     Uyazwelana nomlingiswa onguSithole ngokuthengiswa kweveni lakhe
          nguDumazile? Sekela impendulo yakho. Yikuphi owawungakwenza uma
          kwakunguwe ubhekene nalesi simo?                                                (3)
                                                                                          [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 18

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          18                                  DBE/2019
                                        SC/NSC

UMBUZO 12: UMBUZO OMUDE
IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Xoxa ngempumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba yobuntu/ukungabi nobuntu kule
noveli ethi, Impi yabomdabu isethunjini.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
    Ukuchaza ukuthi iyini indikimba.
    Ukuchaza, usekele ngezibonelo ezimayelana nendikimba kule noveli.
    Impumelelo yombhali ekugqamiseni indikimba kule noveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                   [25]

UMBUZO 13: UMBUZO OMFUSHANE
IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA D

'Ugogo yisisebenzi lapha ekhaya, hhayi uphilinsiphali noma ungqongqoshe
wezemfundo njengoba yena ecabanga.'
'Yena uMa-X ulungile. Yizo izintwana zakhe ezincane ezithanda ukuba sinengiso.
Futhi thina naye siyezwana. Ngibona ukuthi nina nixatshaniswa nangokungaqoqi
kwakho.'                                                                                5
'Ngiqoqeni manje Melly?' kubuza u-Euthenasia elokhu esika imibengo kashizi
eyiphonsa emlonyeni. 'Uqoqe nje ekamelweni lakho. Futhi uma kade udla, usibeke
isitsha obudla ngaso esinkini esikhundleni sokuba usishiye lapho ubudlela khona.
Kwenye inkathi, nami ngiye ngesabe ukungena ekamelweni lakho mfowethu. Kuye
kungathi kuzophuma inyoka.'                                                             10
'Angizwa ukuthi yini ekuphatha kabi ekwenzeni kwami lokho Melly. Uma mina ngiqoqa
isitsha ebengidlela kuso, sizosebenzani isisebenzi salapha ekhaya? Mina ngiyingane
yalapha ekhaya, hhayi isisebenzi. Mina ngiyinkosana yakwaNgubane, wena
uyinkosazana. Lokhu asizikhethelanga, kodwa kwabekwa ngaphezulu. Wena Melly
uke akubize ngenkosazana ugogo. Kuhle lokho. Mina ''akacingi'' ukuba angibize           15
ngonkosana.'
'Awu kahle Euthy ukungihlekisa. Nawe usufuna ukubizwa ngenkosana? Ungunkosana
usuyiNdiya yini? Mina ngazi amaNdiya abizwa ngonkosana lapha emakethe, ngingazi
ukuthi lo bunkosana abuthathaphi amaNdiya. Mina ngingamkhuza ugogo uma ekubiza
ngonkosana. Futhi nomama angiboni ukuthi angakuthanda lokho.'                           20
'Cha Melly, bengingasho ukuthi sengifuna ukubizwa ngonkosana. Nami iyangidina into
yokubizwa amaNdiya ngonkosana. Mhla ngakhula, ngozinika umsebenzi wokuba
ngiphume umkhankaso wokushumayeza abantu bakithi ukuba bayeke lo buncelebane
babo benkosanisa amaNdiya, bekhosiza bebasabisa nabeLungu. Kodwa phela ukuba
ugogo usebenzela abelungu noma amaNdiya ngabe ugogo ungibiza ngonkosana.'               25
'Ngoba nawe kuloyo mkhankaso Euthy. Okwamanje zama ukuqoqa ekamelweni lakho,
bese uthatha njalo isitsha obudla ngaso usifake esinkini. Uma wenze njalo nohlalisana
kahle nogogo Ma-X.'
'Khona ngizozama noma lo kuthunywa kokwehla nokwenyuka kade ngakwehla.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            19                                   DBE/2019
                                          SC/NSC

13.1      Ludalwa yini       udweshu   phakathi   kuka-Melody   no-Euthenasia    kulesi
          siqeshana?                                                                          (2)

13.2      Yimuphi umkhankaso owawuzokwenziwa u-Euthenasia uma esekhulile?                     (2)

13.3      Chaza kafushane ngokwenzeka esiphethweni salesi siqeshana.                          (3)

13.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU              ngokuvezwa    komlingiswa     ongu-
          Euthenasia ngokwalesi siqeshana.                                                    (3)

13.5      Chaza isigameko esaholela ekutheni uBafana ahambe kwaMaMthunzi.                     (2)

13.6      Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaNgubane ukube
          akabuyelanga eMpaphala? Sekela impendulo yakho.                                     (2)

13.7      Qhathanisa izenzo ezifanayo zikaHlanganisani           kanye   no-Uzithelile
          ekuthuthukiseni indikimba yobuntu yale noveli.                                      (3)

13.8      Yini inhloso yombhali yokusebenzisa isizinda saseMlazi naseMpaphala?                (3)

13.9      Uyavumelana nokuthi ukungabi nobuntu kukaBafana kumalume wakhe
          yikhona okwaba yisisusa sodweshu? Sekela impendulo yakho.                           (2)

13.10     Uyazwelana nomlingiswa onguNgubane ngakutshelwa nguThathezakhe
          Mdlalose? Sekela impendulo yakho. Yikuphi owawungakwenza uma
          kwakunguwe ubhekene nalesi simo?                                                    (3)
                                                                                              [25]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:               25

                                          NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 20

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             20                                  DBE/2019
                                           SC/NSC

UBUCIKO BOMLOMO

UMBUZO 14: UMBUZO OMUDE

UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba

Phendula umbuzo OWODWA.

Izinganekwane namahubo kuveza izindikimba ezithize'. Hlaziya ubuye usekele
isitatimende esingenhla ubhekise kulezi zinhlobo zobuciko bomlomo.

ISIQESHANA E

INGANEKWANE: Unwabu Nentulo – Indikimba yokudabuka kokufa.
IHUBO:                Thina Senze Nje - Indikimba yesibindi.
                      THINA SENZE NJE
                      Igosa: Thina senze nje,
                      Abasebenzi: Thina senze nje uma sifun' imali. Thina senze nje.

Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
     Ukwethula nokuchaza indikimba.
     Ukuphendula umbuzo ngokwesekela ngokwenganekwane kanye nehubo.
     Ukuveza uvo lwakho ngezindikimba zobuciko bomlomo ozinikeziwe.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                     [25]

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUSHANE
IZINGANEKWANE: 'IMPISI EYISIMINZI'
Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA F

Umxoxi: Kwesukasukela …
Abalaleli: Cosu!

Kwakukhona impisi eyayihlala ehlathini laseNtshonalanga. Le mpisi yabe iyisiminzi
futhi inomona nokudla. Kwase kukaningi uHlakanyane ebona ukuthi impisi iyisiminzi.
UHlakanyane wayebona indlela impisi edla ngayo uma kunenyama evelile endaweni 5
ukuthi ngempela inomona nokudla. Kwakunzima-ke ukuthi uHlakanyane ayibonise
impisi ngoba yayingazithathi izeluleko ezivela komunye umuntu. Angiyiphathike
ekaHlakanyane ngoba wayenesidumbu esincane futhi edelelekile. Langa limbe
uHlakanyane wahlangana nempisi ehlathini. Impisi yayizingele yaze yakhathala,
imanzi te ngumjuluko kodwa lutho inhlanhla ukubonwa.                               10
'Kukhona ihhashi engilibulele ngasemfuleni,' washo uHlakanyane edlula ehamba
eceleni kwempisi ngokushesha. Yamsukela impisi, 'Ungakhuluma indaba ebaluleke
kangaka udlula.Uthi kwenze njani?' Yabuza impisi ikhotha izindebe. Inyama
yayithandeka lapha kwelikampisi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 21

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          21                                 DBE/2019
                                        SC/NSC

Wama isikhashana uHlakanyane ephendula, 'Ngiyobiza abangani bami amanqe ukuze 15
bazokudla inyama. Alicebile ihhashi, ngilibone kahle namuhla. Uma ngilibala lizoze
litholwe ngabanye,' wahlaba ngejubane uHlakanyane engavalelisanga. Impisi yasuka
ngelikhulu ijubane ibheke ngasemfuleni ukuyobheka leli hhashi okukhulunywa ngalo.
Kwase kuvuke nesifo sayo esidala sokuba nomona. Iwazi kahle amanqe ukuthi uma
engafika, angashiya amathambo emhlophe qwa ngokuphazima kweso. Igijima nje 20
impisi ayiyekile ukuqalaza phezulu. Icabanga ngamanqe ahlala ezula ethungatha
isilwane esifile. Asebizwa ngokuthi ayizinhloli. Impisi yagijima igudla umfula ilule
umqala futhi iqalaza lapho isidumbu sehhashi sidindilize khona. Impisi yalibona ihhashi
lilele phansi yacabanga ngokushesha ukuthi amanqe azoyibangisa uma engatheleka
kusenjena.Yacabanga futhi ukuhlaba ngejubane iphikelele ekhaya iyobiza inkosikazi 25
kanye nezingane bazozitika ngenyama ethambile yehhashi. Impisi yacabanga isu
lokuhudula ihhashi iyolimboza ngotshani kude ngaphambi kokubiza izingane kanye
nenkosikazi. Uma ingakwazi ukulihudula ilisuse kule ndawo, kuzobe sekungelayo.

15.1      Shono isizinda ngokwendawo esitholakala kule nganekwane.                        (1)

15.2      Chaza kafushane izinto EZIMBILI ezenziwa yimpisi ezibonisa ukuthi inomona
          nokudla. Bhekisa impendulo yakho kulesi siqephu.                                (2)

15.3      Nika isaga ngokusebenzisa igama elidwetshelwe bese uchaza ukuthi
          ukuqanjwa kwalesi saga kuxhumana kanjani nokwenzakala kule
          nganekwane.                                                                     (2)

15.4      Hlanganisa ndawonye okufanayo phakathi kwenkulumo kaHlakanyane kanye
          nesisho esithi, 'ukusenga ezimithiyo'.                                          (3)

15.5      Chaza udweshu lwangaphakathi olukhungethe umlingiswa oyimpisi kulesi
          siqeshana.                                                                      (2)

15.6      Xoxa ngomyalezo otholakala kule nganekwane ubhekise kumlingiswa
          oyimpisi.                                                                       (2)

15.7      Phawula ngekhono lomlandi ekwethuleni isakhiwo senganekwane ubhekise
          esingenisweni sale nganekwane ethi, 'Impisi Eyisiminzi'.                        (3)

                                       KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 22

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           22                                  DBE/2019
                                         SC/NSC

ISIQESHANA G: SIHLANGANISA IZIBONGO NEHUBO
Fundisisa lobu buciko bomlomo obulandelayo bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi:
IZIBONGO: 'ISIQHINGI SASE-ROBBEN ISLAND'

1       Kwelingafelwa nkonyane idlelo,
2       Idlelo lemihlambihlambi.
3       Eminye yahamba amasolokohlo,
4       Bahlal' inhlal' ehlasimulis' umzimba,
5       He! Kwehla ngamphimbo munye.
6       Izilomo zaphenduka izaliwakazi,
7       Bevez' elomhlath' omaluma bephephetha,
8       Ababekhaphel' imihlambi kuwe.
9       Babengazi babawelise ngelibanzi,
10      Esiqhingini sensinde nobabe
11      Lapho zizofika zinamathele khona.
12      Phakathi kokubi okwenziwa abenzi
13      Omenziwa abakubambele gqubu wena.
14      Siqhingikazi esakhulis' imiqondo yamabutho.
15      Siqhingikazi esondla izingqalabutho.
16      Mbelekazi abawugwansisa ngenzondo.
17      Bashaye phansi kwashunqa osiyazi.
18      Wena wawudalelwe ubunsengwakazi
19      Ube ngunondlini wakwethu.
20      Namuhla uklezisa izizukulwane,
21      Namuhl' azipheli kuwe zivakash' int' engapheli,
22      Sengathi kusemakhabonina
23      Lapho beyofike bavutshelwe amasi.
24      Bengasekho ababeboshwe ngamaketang' obandlululo,
25      Bengasekho abayobanjwa ngamatomu engcindezelo,
26      Kungasekho bungasekho qha ubugqila.
27      Kulesi siqhingi sekusezweni lesethembiso.
28      Umhlaba jikelele ungofakazi.

IHUBO: SENZENI?
Igosa: Senzeni na?
Abavumayo: Senzeni na? Senzeni na?

15.8      Nikeza ukuxhumana okutholakala ebinzeni loku-1 bese usho nohlobo lwakho.          (2)
15.9      Chaza kafushane ukuthi ihubo elithi, 'Senzeni' lixhumana kanjani nezibongo
          zesiqhingi sase-Robben Island.                                                    (2)
15.10     Chaza isizathu sokungathekisa isiqhingi saseRobben Island ngonondlini.            (3)
15.11     Phawula ngokusetshenziswa kwesisho esibhalwe ngamagama agqamile
          kulezi zibongo.                                                                   (3)
                                                                                            [25]
                                                           AMAMAKI ESIQEPHU B:              25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 23

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              23                                DBE/2019
                                            SC/NSC

ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 16: UMBUZO OMUDE
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Xoxa ngempumelelo yombhali ekubhebhethekiseni               udweshu   kuze   kuyofika
kuvuthondaba kulo mdlalo othi, Kudela Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
 Ukwethula nokuchaza izinhlobo zodweshu.
 Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali ekubhebhethekiseni
   udweshu kanye nokucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
 Ukuveza uvo lwakho.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                   [25]

UMBUZO 17: UMBUZO OMFUSHANE
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA H
(Emini, kuvulandi wendlu           kaMdaluli, umkakhe   uMaMlanduli nezingane    zabo
bahlanganise amakhanda.)
MDALULI:            (Uhleka sengathi akathandi) Ngiyathokoza ukuphinde ngibonane
                    nani mndeni wami emveni kwezinsukwana sihlukane ngenxa
                    yesizathu leso nani enisaziyo.                               5
MAMLANDULI/         (Kanye kanye bekhombisa ukuthakasa)
LONDIWE/            Nathi futhi siyathokoza baba.
KHOMBEPHI/
NENELEZI:
MDALULI:            (Uhleka inhlinini) Kodwa-ke phela kukhona iqiniso okumele nihlale
                    nilazi kumbe-ke nginikhumbuze lona uma kuya ngoba senilikhohliwe.
MAMLANDULI/         (Kanye kanye, bemangele)                                          10
LONDIWE/            Qiniso lini lona lelo baba?
KHOMBEPHI/
NENELEZI:
MDALULI             Izinkunzi ezimbili zingehlale esibayeni sinye.
MAMLANDULI:         (Enqekuzisa ikhanda) Yiqiniso lelo baba.
KHOMBEPHI/          (Ngokushiyana kwamazwi) Washeshe wavuma nje mame
NENELEZI:           ungakezwa nokuthi ubaba uwagudliselaphi la mazwi akhe. Uyazi 15
                    ukuthini? (Kanye kanye) Thina sisadidekile.
MDALULI:            (Ngezwi eliphakeme) Musani ukudidwa yinto esobala zibe zikhona
                    izinto ezixakile okufanele ngabe zinilethela ukudideka. Mina
                    nendodakazi yami uLondiwe sibanga ubukhulu kulo muzi, kusobala-
                    ke ukuthi sonke sesingomakhonya izinkunzi ezimalundalunda. 20
                    Sekumele kucace-ke manje!

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 24

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           24                                 DBE/2019
                                         SC/NSC

LONDIWE:            (Umqwebulela amehlo, umangele) Ukuthini?
MDALULI:            (Ngezwi lokubhavumula) Impendulo yalowo mbuzo wakho ilula
                    kakhulu ndodakazi: Osekumele kucace manje wukuthi iyiphi
                    ngempela inkunzi ekhonyayo futhi enomhlwenga lapha ekhaya 25
                    phakathi kwami nawe.Ngaleso sizathu-ke ngithi qoqa konke
                    okungokwakho okukulo muzi Londiwe uphume uphele kuleli gceke
                    ugcwale amathafa …
KHOMBEPHI/          (Kanye kanye sebeqwebule amehlo)
NENELEZI:           Hawu!                                                            30
LONDIWE:            (Usebuyise izinhlonze, usegqolozele uyise) Ini? Angizwanga
                    wumoya!
MDALULI:            (Ngobudlova.) Ingani ngikhuluma nawe nje? Ufuna ukubonani kanti?
                    Ngithi angisakufuni kulo muzi ngakho-ke qoqa onke amasakana
                    akho ubone ukuthi ulibhekisaphi nezwe.                           35
LONDIWE:            Ayikho leyo nto!
MDALULI:            (Ngokufutheka) Hheyi wena! Yini engekho manje? Ngithi kukhona
                    okude kusina kukujeqeza njalo wena. Ngibeka uzuka wena ubeka
                    utiki? Yimihlola kaGambu yini lena?

17.1      Sizathu sini esenza umlingiswa onguMdaluli ajabule?                              (2)

17.2      Yimuphi umoya otholakala kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo
          yakho.                                                                           (2)

17.3      Chaza kafushane ukuthi ubudlelwano phakathi kukaMdaluli noMbhebhezeli
          buyithuthukise kanjani indikimba yalo mdlalo.                                    (3)

17.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwaholela ekutheni uMdaluli agcine
          esexoshe uLondiwe emzini wakhe.                                                  (3)

17.5      Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile amveza njengomlingiswa onjani
          uMdaluli? Nikeza isizathu sempendulo yakho.                                      (3)

17.6      Iyini inhloso yombhali ukusebenzisa indikimba yodlame lwasekhaya kulo
          mdlalo?                                                                          (2)

17.7      Chaza isizathu sombhali sokusebenzisa isizinda sesikhathi samanje
          esitholakala kulo mdlalo ubhekise kumlingiswa onguHeshane.                       (3)

17.8      Ucabanga ukuthi isigameko esifihlelwe umlingiswa onguHlengiwe mayelana
          nenhloso yokuthandana kwakhe noChivenga sasingaba namuphi umphumela
          empilweni yakhe ukuba wagcina azi?                                               (2)

17.9      Ngabe uyavumelana nokuthi lo mdlalo uphela ngopholavuthondaba? Sekela
          impendulo yakho.                                                                 (2)

17.10     Xoxa ngokuphumelela kombhali ekuvezeni isixakaxaka kulo mdlalo.                  (3)
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 25

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2         25                                 DBE/2019
                                       SC/NSC

UMBUZO 18: UMBUZO OMUDE

AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Xoxa ngempumelelo yombhali ekubhebhethekiseni           udweshu    kuze   kuyofika
kuvuthondaba kulo mdlalo othi, Awuwelwa UMngeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama–340 kuya
kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
 Ukwethula nokuchaza izinhlobo zodweshu.
 Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali ubhebhethekiseni
    udweshu kanye nokucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
 Ukuveza uvo lwakho.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                [25]

UMBUZO 19: UMBUZO OMFUSHANE
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA I
(Kusenkantolo emshwathi. Kungena uSalimani. Uphahlwe oMbongolo noNodwengu.
Bona balandelwa oMcondo, noGundane, noMcanjana. Bona balandelwa uSikhova
ohola uPhehlitshe neZinyathi neBhambe. UMakhwelantaba uvive phandle.Onongqayi
bayaphithiza. Bayaphuma bayangena. Bayaphambana.)
SALIMANI:  (Ungena nabafowabo uqonda ebhentshini eliphambili.)              5
AMABUTHO:  (Ahlala kwamanye amabhentshi) UPhehlitshe uma ngezinyawo
           aqaqele ngezindonga. Kuthule kuthi cwaka.)
ONONGQAYI: (Kungena iviyo labo lengama iminyango yonke abanye baqaqela
           phezulu lapho kuhlala khona imantshi uma ithetha amacala.)
NONGEJENI: (Ungena uqonda kuSalimani. Uyakhuleka. Uyakhothama.) Imantshi 10
           ithi angikucela uwakhiphela phandle amabutho akho. (Ukhulumela
           phansi.)
SALIMANI:  (Enikina ikhanda.) Ngeke ngiwakhiphe. Aphelezela mina onongqayi
           bakhe abathe uthe abongingenisa lapha nengihamba nabo.
NONGEJENI: (Ethithiza uyahamba uyaphuma. Ukhuluma nonongqayi ukhulumela 15
           phansi. Uyaphuma.)
SALIMANI:  (Uhlanganisa amakhanda kuqala noMbongolo. Kamuva noMcondo.
           Bakhulumela phansi.)
ZITHULELE: (Ungena uholwa onongqayi abangosayitsheni ababili ulandelwa
           uNongejeni.)                                                     20
ONONGQAYI: Sukumani!
ZITHULELE: (Uqonda esihlalweni sakhe. Osayitsheni bema ngapha nangapha kuka
           Zithulele. Ngenhlana kwamabhokisi elofakazi nelombekwacala.)
NONGEJENI: (Uyohlala esihlalweni sofakazi.)
ZITHULELE: (Uyasukuma esihlalweni wehlela lapho kuhleli ngakhona uSalimani. 25
           Ubambelela epulangweni ngezandla zombili uqhweba uSalimani.)
SALIMANI:  (Uyasukuma uqonda kuZithulele.)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 26

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          26                                  DBE/2019
                                        SC/NSC

ZITHULELE:      (Ekhulumela phansi.) Khipha amabutho akho aphumele
                phandle. (Ukhomba phandle.)
SALIMANI:       (Enikina ikhanda.) Ngeke ngikwenze lokho.               30
ZITHULELE:      Uma ungakwenzi lokho ngizojuba amabutho ami abakhiphe
                ngenkani.Uma kungenjalo ngizobabopha.
SALIMANI:       Uma ufuna kufe gula linamasi ungakwenza lokho.
ZITHULELE:      Phungula laba bantu bakho! (Ekhomba ngakwesokudla sakhe
                lapho kunebhokisi lababekwacala khona.) Ukuze kuvuleke 35
                indawo kungene laba ababoshiwe.
SALIMANI:       (Abuyele endaweni yakhe useyabitoza. Uqhweba uSikhova.)
SIKHOVA:        (Usondela kuSalimani.)
SALIMANI:       (Bakhulumela phansi.)
SIKHOVA:        (USikhova uya lapho kuhleli khona iZinyathi.)           40
SIKHOVA:        (Uzikhomba phandle iZinyathi.
ZINYATHI:       (Ziphumela phandle zihlangana noPhehlitshe phandle.)
DAKWA/NDICOSHO: (Angene eholwa nguNomehlo. Akakwe onongqayi.)

19.1      Sizathu sini esenza uSalimani enqabe ukukhipha amabutho akhe ngaphandle
          kwenkantolo?                                                                     (2)

19.2      Yimuphi umoya otholakala kulesi siqeshana? Nikeza isizathu sempendulo
          yakho.                                                                           (2)

19.3      Chaza kafushane ukuthi ubudlelwano phakathi kukaSalimani noZithulele
          buyithuthukise kanjani indikimba yalo mdlalo.                                    (3)

19.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwaholela ukuthi kube necala elithethwa
          enkantolo yaseMshwathi.                                                          (3)

19.5      Ngabe amazwi abhalwe ngokugqamile amveza njengomlingiswa onjani
          uSalimani? Nikeza isizathu sempendulo yakho.                                     (3)

19.6      Iyini inhloso yombhali yokusebenzisa indikimba yezombangazwe kulo mdalo?         (2)

19.7      Chaza isizathu sombhali sokusebenzisa isizinda senkathi yengcindezelo
          esitholakala kulo mdlalo.                                                        (3)

19.8      Ucabanga ukuthi isigameko sokukhetha kusetshenziswa isu likabhontshisi
          sasingaba    namuphi   umphumela    empilweni    kaSalamani    ukube
          asiphumelelanga?                                                                 (2)

19.9      Ngabe uyavumelana nokuthi lo mdlalo uphela ngovuthondaba? Sekela
          impendulo yakho.                                                                 (2)

19.10     Xoxa ngokuphumelela kombhali ekuvezeni isixakaxaka kulo mdlalo.                  (3)
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isizulu/7e8910cf-072b-48b4-878d-a7ae3846c5ba) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isizulu/5f56a4fb-e806-4757-bbb5-5f4aae37c213) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2019/f20418de-81bb-4905-a290-b43cd6a66b2d) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9f73b216-3921-4cf5-a7cf-1426c0a915ae) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2022/c12abdd2-3957-43ac-b9d5-8a4040c4d392) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2018/28e1d557-735f-4783-b4aa-520fe1c6f1b5) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
