# Mechanical Technology Grade 12 NSC November 2025 Memo (Afr)

> Grade 12 Mechanical Technology memorandum from the NSC November Exam 2025 (Afrikaans), 27 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-mechanical-technology-2025-nsc-november-exam-memorandum/30e5fc60-a820-4b09-ad86-f386fd5e7363
- Updated: 2026-09-28
- Subject: Mechanical Technology
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 27

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Mechanical Technology](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/mechanical-technology) › [Mechanical Technology Grade 12 NSC November 2025 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-mechanical-technology-2025-nsc-november-exam-memorandum/30e5fc60-a820-4b09-ad86-f386fd5e7363)

## About this document

Mechanical Technology · Grade 12 · NSC November Exam · 2025. Memorandum, 27 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NASIONALE
                           SENIOR SERTIFIKAAT

                                  GRAAD 12

         MEGANIESE TEGNOLOGIE: PASWERK EN MASJINERING

                                  NOVEMBER 2025

                                  NASIENRIGLYNE

PUNTE: 200

                     Hierdie nasienriglyne bestaan uit 27 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 2

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    2                       DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

Instruksies aan nasiener: Meganiese Tegnologie – Paswerk en Masjinering

1.       Algemene nasieninstruksies:

         1.1         Tydens die nasien van meervoudigekeuse-vrae kan slegs EEN
                     moontlike antwoord aanvaar word. Indien die kandidaat twee of
                     meer antwoorde aangedui het, sal SLEGS die eerste antwoord
                     erken en volgens die nasienriglyne nagesien word.

         1.2         Waar die aantal antwoorde van die kandidaat die vereiste getal
                     in die vraag oorskry, sal slegs die eerste vereiste aantal
                     antwoorde aanvaar word. Bv. as die vraag sê: 'Noem DRIE ...'
                     en die kandidaat het vier verskillende antwoorde gegee, SLEGS
                     die eerste drie sal aanvaar en erken word en die res van die
                     antwoorde sal verkeerd gemerk word.

         1.3         Wanneer die vraag noem dat daar van die kandidaat vereis
                     word om (a) stap vir stap te beskryf en (b) te verduidelik:

                     (a) Indien daar van 'n kandidaat vereis word om stap vir stap te
                         beskryf, bv. 'n proses in 4 stappe, sal slegs die eerste 4
                         antwoorde oorweeg word.
                     (b) Maar, byvoorbeeld, as daar van die kandidaat verlang word
                         om 'n proses te verduidelik, dan moet ons dit in ag neem
                         dat die kandidaat 'n lang beskrywing kan skryf, nie
                         noodwendig goed georganiseerd nie. In hierdie geval moet
                         die nasiener die hele stelling oordeel om te bepaal of die
                         kandidaat die verlangde uitkoms bevredigend verduidelik
                         het en punte op meriete toeken.

         1.4         As vraagnommering van subvrae nie korrek is volgens die
                     volgorde van vraestel nie, kan die antwoorde aanvaar word as 'n
                     volgordepatroon geïdentifiseer kan word.

         1.5         Aandag moet gegee word aan puntetoekenning by vrae waar
                     twee (2) punte aan een antwoord toegeken word, bv.
                     (Enige 1 x 2).

         1.6         EEN regmerkie moet vir elke punt toegeken word en geen
                     globale nasien word toegelaat nie.

         1.7         Onbeantwoorde en verkeerde antwoorde moet met 'n kruisie (X)
                     aangedui word.

         1.8         Alle leë bladsye in die ANTWOORDEBOEK moet deurgehaal
                     word om aan te dui dat die nasiener die bladsye gesien het.

         1.9         Gee aandag aan vrae waar die kandidaat nie die antwoord
                     voltooi het nie, maar die antwoord op daaropvolgende/verdere
                     bladsye in die antwoordeboek beantwoord het. Gaan voort om
                     hierdie antwoorde na te sien en ken punte toe, waar van
                     toepassing. Indien 'n vraag twee keer beantwoord is, sien die
                     eerste antwoord na.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    3                       DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

         1.10        Met die nasien van berekeninge, moet aandag gegee word aan
                     die posisie van die regmerkie(s).

         1.11        Indien 'n kandidaat 'n stap oorgeslaan het waar 'n regmerkie in
                     die nasienriglyn toegeken word, maar die finale antwoord korrek
                     is, moet die totale getal regmerkies deur die nasiener aangedui
                     word om te toon dat volpunte vir korrekte antwoorde toegeken
                     word sodat eksamenassistente dan die punte wat toegeken is,
                     kan verifieer.

         1.12        As die eenheid wat benodig word vir berekeninge in die vraag
                     gespesifiseer word, kan die finale antwoord as korrek beskou
                     word sonder om die eenheid eksplisiet aan te dui, mits die
                     numeriese waarde ooreenstem met die eenheid wat in die vraag
                     gespesifiseer of gebruik word.

         1.13        As 'n verkeerde eenheid tydens berekeninge in die kandidaat se
                     antwoord gemeld word, sal die antwoord verkeerd wees, selfs al
                     is die waarde korrek.

         1.14        Tydens nasien van berekeninge, gee aandag verskillende
                     metodes wat kandidate gebruik om die korrekte antwoord te
                     verkry. Antwoorde waar kandidate afgerond het in subvrae en dit
                     die finale antwoord affekteer, moet oorweeg word.

         1.15        Gee aandag aan spesiale nasieninstruksies vir die nasiener wat
                     vir spesifieke vrae voorgeskryf is, soos in die nasienriglyne
                     gemeld.

         1.16        Die nasiener moet 'n rooi streep trek om die einde van elke
                     vraag aan te dui.

         1.17        Punte vir subvrae moet in die buitenste kantlyne van die
                     ANTWOORDEBOEK aangedui word en NIE in die binneste
                     kantlyne NIE.

         1.18        Wanneer subvraagpunte in die buitenste kantlyne toegeken
                     word moet dit in lyn wees met die subvraag en nie omkring NIE.

         1.19        Totale punte van 'n antwoord moet aangedui word op die rooi
                     lyn wat deur die nasiener getrek is en omkring word om punte vir
                     spesifieke vrae aan te dui.

         1.20        Nasiener moet punte na die voorblad oordra en sorg dat dit
                     korrek oorgedra is.

         1.21        Nasieners moet hulle met die vraag en antwoord vereenselwig
                     voordat antwoorde van kandidate geëvalueer word.

         1.22        Interpreteer altyd die antwoorde van die kandidate binne die
                     konteks van die vraag.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 4

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    4                        DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

         1.23        Merk wat die kandidaat geskryf het en moenie aannames maak
                     of die bedoelde antwoorde voorspel nie.

         1.24        Aanvaar verkeerde spelling in antwoorde behalwe waar die
                     spelling die betekenis van die antwoord verander.

         1.25        Potloodwerk word normaalweg as rofwerk beskou en moet nie
                     oorweeg/nagesien word nie.

         1.26        In die reël word punte nie toegeken vir formules wat in die
                     formuleblad gevind word nie. Slegs indien 'n formule korrek
                     gemanipuleer is, kan 'n punt toegeken word. Punte sal ook
                     toegeken word vir korrekte formules deur kandidate gegee as dit
                     nie in die formuleblad is nie. Punte word toegeken vir korrekte
                     vervanging.

         1.27        Verkeerde waardes van vorige berekeninge wat op die regte
                     plek in die formule vervang is, moet punte kry.

         1.28        Merkers moet aandag gee aan berekeninge waar 'n verkeerde
                     antwoord van 'n vorige stap korrek in die volgende berekening
                     vervang is. In sulke gevalle moet hulle "sub" langs die regmerkie
                     op die antwoordblad skryf om aan te dui dat die punt slegs vir
                     korrekte vervanging toegeken is..

         1.29        Indien die formule wat op die formulebladsy verskyn tydens die
                     berekeninge van 'n kandidaat nie korrek aangedui is nie, maar
                     die berekeninge en stappe korrek gedoen is, kan volpunte
                     toegeken word.

         1.30        Indien die formule van die formuleblad tydens 'n kandidaat se
                     berekeninge verkeerd oorgedra is, moet geen punte toegeken
                     word vir die waardes wat in daardie berekening vervang is nie,
                     aangesien dit die oplossing wiskundig verkeerd maak.

2.       Spesifieke nasieninstruksies:

         2.1         In vrae 9.3 en 9.4 moet die antwoorde in die konteks van die
                     onderwerp wees.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 5

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    5            DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (GENERIES)

1.1       D✓                                                                         (1)

1.2       D✓                                                                         (1)

1.3       A✓                                                                         (1)

1.4       C✓                                                                         (1)

1.5       A✓                                                                         (1)

1.6       B✓                                                                         (1)
                                                                                     [6]

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 6

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    6                       DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 2: VEILIGHEID (GENERIES)

2.1      Ondersoekprosedures:
         • Asemhalingsonreëlmatighede. ✓
         • Abnormale posisie van die ledemate wat op breuke kan aandui. ✓
         • Enige sigbare tekens van bloeding. ✓
         • Vlak van bewussyn. ✓
                                                                  (Enige 2 x 1)             (2)

2.2      Boogsweiswerkveiligheid:
         • Die operateur moet voldoende opgelei wees. ✓
         • Die werksplek moet effektief afgeskort wees. ✓
         • Die operateur moet beskermde toerusting gebruik. ✓
         • Verseker dat alle toerusting in veilige werkende kondisie is. ✓
         • Handhaaf behoorlike huishouding om brandgevare en elektriese skokke
           te vermy . ✓
                                                                       (Enige 2 x 1)        (2)

2.3      Draagbare hoekslyper (PBT ‘PPE’ uitgesluit):
         • Veiligheidskerm moet in plek wees. ✓
         • Beskermende skutte/skerms moet in plek wees rondom die area waar
            die slypwerk plaasvind. ✓
         • Gebruik die regte skyf. ✓
         • Maak seker dat daar nie krake op die skyf is nie. ✓
         • Maak seker dat die sluitbare skakelaar in die af-posisie is. ✓
         • Gaan elektriese kabels na vir enige defekte. ✓
         • Maak seker die omliggende area is droog. ✓
         • Maak seker dat die slypmasjien in 'n goeie en veilige werkende
            toestand is. ✓
         • Maak seker dat die skyf stewig vas is. ✓
         • Klem die werkstuk stewig vas. ✓
                                                                        (Enige 2 x 1)       (2)

2.4     Hantering van gassilinders:
        • Moet nooit silinders bo-op mekaar pak nie. ✓
        • Silinders moet nie in direkte sonlig gestoor word nie. ✓
        • Kettingsilinders in regop posisie vas. ✓
        • Klepskerms moet op silinders wees. ✓
        • Moenie op silinders slaan of werk nie. ✓
        • Moenie toelaat dat silinders val nie. ✓
        • Moenie toelaat dat olie of ghries in kontak kom met suurstofpasstukke
           nie. ✓
        • Moenie met die struktuur (geen modifikasie) van die gassilinders
           inmeng nie. ✓
        • Stoor vol en leë silinders apart. ✓
        • Stoor asetileen- en suurstofsilinders apart. ✓
        • Hou silinders weg van vlambare stowwe. ✓
        • Moenie silinders sleep/rol nie. ✓
        • Silinders se kleppe moet behoorlik toegemaak wees. ✓
                                                                   (Enige 2 x 1)            (2)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 7

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    7                    DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

2.5      Nadeel van produkuitleg:
         • Gebrek aan buigsaamheid. ✓
         • Optimale gebruik van toerusting is nie moontlik nie. ✓
                                                                     (Enige 1 x 1)       (1)

2.6      Werknemerverantwoordelikhede:
         • Sorg dra vir die gesondheid en veiligheid van homself en ander. ✓
         • Om met werkgewer saam te werk om enige pligte en
           verantwoordelikhede na te kom. ✓
         • Om enige wettige opdrag aan hom/haar rakende die gesondheids- en
           veiligheidsreëls te gehoorsaam. ✓
         • Rapporteer enige onveilige kondisies. ✓
         • Rapporteer enige ongesonde kondisies. ✓
         • Rapporteer enige insident dadelik. ✓
         • Rapporteer indien moontlik, enige besering dadelik. ✓
                                                                     (Enige 1 x 1)       (1)
                                                                                          [10]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 8

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    8                     DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 3: MATERIALE (GENERIES)

3.1      Buigtoets:

         3.1.1       Buig maklik ✓                                                      (1)

         3.1.2       • Moeilik om te buig ✓
                     • Dit sal maklik afbreek/breek ✓
                     • Geneig om maklik ‘n kraak/breukvorming te toon ✓
                                                                     (Enige 1 x 1)      (1)

3.2      Hittebehandeling:

         Om die eienskappe ✓ van metale te verander.                                    (1)

3.3      Blusmediums:

         •   Water ✓
         •   Pekelwater (sout en water) ✓
         •   Olie ✓
         •   Gesmelte metaalsoute ✓
         •   Stikstof ✓
         •   Lug ✓
         •   Sand ✓
         •   Gesmelte lood ✓
         •   As ✓
                                                                     (Enige 3 x 1)      (3)

3.4      Klanktoets:

         •   Tik met 'n hamer ✓
         •   Laat op die vloer val ✓                                                    (2)

3.5      Doel van dopverharding:
         Om 'n harde dop ✓ oor 'n taai kern ✓ te vorm.                                  (2)

3.6      Dopverharding metodes:
         • Karburering ✓
         • Nitridering ✓
         • Sianidisering ✓
                                                                     (Enige 2 x 1)      (2)

3.7      Normalisering:

         Dit is om interne spanning ✓ wat deur masjinering/smeewerk/sweiswerk ✓
         veroorsaak is, te verlig.                                                      (2)
                                                                                        [14]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 9

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering    9            DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 4: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (SPESIFIEK)

4.1      B✓                                                                    (1)

4.2      D✓                                                                    (1)

4.3      B✓                                                                    (1)

4.4      C✓                                                                    (1)

4.5      A✓                                                                    (1)

4.6      B✓                                                                    (1)

4.7      C✓                                                                    (1)

4.8      A✓                                                                    (1)

4.9      C✓                                                                    (1)

4.10     D✓                                                                    (1)

4.11     B✓                                                                    (1)

4.12     D✓                                                                    (1)

4.13     A✓                                                                    (1)

4.14     C✓                                                                    (1)
                                                                               [14]

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 10

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   10                              DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 5: TERMINOLOGIE (DRAAIBANK EN FREESMASJIEN) (SPESIFIEK)

5.1      Nadele: van oorstelling van die loskop
         • Aangesien die senters nie in lyn is nie, kan voorsiening nie vir die
            korrekte dravlak op die gesentreerde werkstuk gemaak word nie. ✓
         • Groot snitte kan nie geneem word nie. ✓
         • Slegs tapse met klein hoeke kan gedraai word. ✓
         • Hierdie metode kan net vir eksterne tapshede gevolg word. ✓
         • Kan net 'n kopplaat/vlakplaat en senter gebruik; nie 'n kloukop nie. ✓
         • Die werk moet aangedryf word deur 'n klouklamp/meenemer te
            gebruik. ✓
         • Net prakties wanneer massaproduksie gedoen word. ✓
         • Oorstelling moet vir verskillende lengtes maar dieselfde ingeslotehoek
            oor bereken word. ✓
                                                                       (Enige 2 x 1)                (2)

5.2      Tapsberekeninge:

         5.2.1       Klein diameter:
                                                                         x
                                                               tan 3  =
                                     θ D−d                              510
                               tan     =
                                     2   2l                        x = 510 tan 3✓
                                   6 102 − d ✓                     x = 26,72796743 mm 
                            tan      =
                                   2   2  510 ✓
                                                          OF        d = D − 2x
                      1020  tan 3 = 102 − d ✓                     d = 102 − 2 ( 26,73 ) ✓
                     53,4559348 7 = 102 − d                         d = 48,54 mm ✓
                                     d = 102 − 53,4559348 7
                                     d = 48,54 mm ✓                                                  (4)

         5.2.2       Oorstelling van die loskop:
                                         L (D − d)
                     Loskopoorstelling =
                                            2l
                                         670 (102 − 48,54) ✓
                                       =
                                              2  510 ✓
                                       = 35,12 mm ✓

                                       OF
                                      X
                         Tan       =
                               2       L
                             6     X
                         Tan     =          ✓
                             2 670
                     670 Tan 3  = X ✓                   LET WEL: X = Oorstelling
                                   = 35,12 mm ✓                                                     (3)

Kopiereg voorbehou                                                                   Blaai om asseblief

### Page 11

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   11                   DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

5.3      Parallelspye:

         5.3.1       Wydte:
                                   D
                     W ydte =
                                   4

                                   210 ✓
                               =
                                    4

                               = 52,50 mm ✓                                            (2)

         5.3.2       Dikte:
                               D
                     Dikte =
                               6

                               210
                           =       ✓
                                6

                           = 35 mm ✓                                                   (2)

         5.3.3       Lengte:
                     Lengte = 1,5  diameter van as
                            = 1,5  210 ✓
                            = 315 mm ✓                                                 (2)

5.4      Balansering:
         • Onnodige laste op laers. ✓
         • Oormatige vibrasie. ✓
         • Werk wat nie perfek rond is nie
         • Swak afwerking/Swak oppervlak afwerking. ✓
         • Skade aan werkstuk. ✓
         • Gekletter op rattande. ✓
         • 'n Geneigdheid om die spil te buig. ✓
         • Skade aan die snybeitel. ✓
         • Gevaar aan operateur. ✓
                                                                    (Enige 2 x 1)       (2)

5.5      Nadele van opfreeswerk:
         • Geneigdheid vir die snyer om die werkstuk op te lig. ✓
         • Swak afwerking. ✓
         • Meer vibrasies kom op die masjien voor. ✓
                                                                    (Enige 1 x 1)       (1)
                                                                                        [18]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 12

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   12                               DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 6: TERMINOLOGIE (INDEKSERING) (SPESIFIEK)

6.1      Ratterminologie:

         6.1.1       Steeksirkel:
                     SS = m  
                        = 3 ✓
                        = 9,42 mm ✓                                                               (2)

         6.1.2       Aantal tande:
                         SSD                                       SS  T
                     m=                                  SSD =
                           T                                          π
                         SSD                                       9,42  T
                     T=        ✓                             240 =          ✓
                          m                   OF                       π
                         240                                       240  π
                     T=        ✓                               T=           ✓
                          3                                         9,42
                     T = 80 tande ✓                              = 80 tande ✓                     (3)

         6.1.3       Dedendum:

                     Dedendum = 1,157  m                       Dedendum = 1,25  m
                                                    OF
                                  = 1,157  3 ✓                            = 1,25  3 ✓
                                  = 3,47 mm ✓                              = 3,75 mm ✓
                                                                                                  (2)

6.2      Swaelsterte:

         6.2.1       Maksimum wydte afstand van swaelstert: (W)

                     Bereken DE of y:

                                                                       AD
                                                               tan  =
                             DE                                        DE
                     tan  =
                             AD                                        35
                                                             tan60  =     ✓
                     DE = tan   AD ✓                                 DE
                                               OF
                     = tan30   35 ✓                                    35
                                                                DE =           ✓
                     = 2 0,21 mm ✓                                     tan60 
                                                                     = 20,21 mm ✓

                     W = 250 + 2(DE ) ✓
                        = 250 + 2(20,21 ) ✓
                        = 250 + 40,42
                        = 290,42 mm ✓                                                             (6)

Kopiereg voorbehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 13

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   13                             DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

         6.2.2       Afstand oor rollers: (M)

                     Bereken AC of x:

                                 BC
                     Tan CAˆ B =
                                 AC                                      AC
                                                             Tan CBˆ A =
                                   BC                                    BC
                          AC =             ✓
                                 Tan CAˆ B          OF            AC = Tan CBˆ A  BC ✓
                                    8                                 = Tan 60   8 ✓
                               =          ✓
                                 Tan 30                              = 13,86 mm ✓
                               = 13,86 mm ✓

                     M = w + [2(AC) + 2(R)] ✓
                       = 250 + [2(13,86) + 2(8)] ✓
                       = 250 + (27,72 + 16)
                       = 293,72 mm ✓
                               OF
                     M = w + 2(AC + R) ✓
                       = 250 + 2(13,86 + 8) ✓
                       = 250 + 27,72 + 16
                       = 293,72 mm ✓
                              OF
                     M= w + 2(AC) + 2(R) ✓
                       = 250 + 2(13,86) + 2(8) ✓
                       = 250 + 27,72 + 16
                       = 293,72 mm ✓                                                             (6)

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 14

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   14                         DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

6.3      Frees van reguittandrat:

         6.3.1       Indeksering:
                                   40
                     Indeksering =
                                    n
                                   40
                                 =
                                   97
                                   40
                     Indeksering =
                                    A
                                    40
                                 =     ✓
                                   100
                                   2 5
                                 = 
                                   5 5
                                   10
                                 =     ✓
                                   25
                     Benaderde indeksering:
                              Geen volle draaie nie en 10 gate op 'n 25 gat-sirkel ✓
                                            OF
                              Geen volle draaie nie en 12 gate op 'n 30 gat-sirkel ✓         (3)

         6.3.2       Wisselratte:
                      Dr              40
                         = (A − n ) 
                      Dn              A
                      Dr                  40
                         = (100 − 97 )      ✓
                      Dn                 100
                               40
                         =3 
                              100 ✓
                           120
                         =
                           100         ✓
                            12 4
                         =     
                            10 4
                      Dr 48 ✓
                         =
                      Dn 40 ✓                                                                 (5)

6.4      RNB-kodes:
         G-kodes ✓                                                                           (1)
                                                                                             [28]

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 15

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   15            DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 7: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (SPESIFIEK)

7.1      Bepaal hardheid:
         • Weerstand teen indringing ✓
         • Elastiese hardheid ✓
         • Weerstand ten slyting ✓
                                                             (Enige 1 x 1)      (1)

7.2      Benoem indentasie:
         A Materiaal/werkstuk/toetsstuk ✓
         B Induiker/bal ✓
         C Toegepaste las/Las ✓
         D Indentasiediameter ✓                                                 (4)

7.3      Diepte van skroefdraad:
         Diepte van skroefdraad = 0,613  Steek (P)
                                = 0,613  2,5 ✓
                                    = 1,53mm ✓                                  (2)

7.4      Benoem skroefdraadmikrometer:
         A. Raam ✓
         B. Slot ✓
         C. Skroefdop/huls ✓
         D. Sperrat/Gevoelskroef ✓                                              (4)

7.5      Dieptemikrometerlesing:
                                  ✓ ✓
         Lesing = 7,00 + 0,46 = 7,46 mm                                         (2)
                                                                                [13]

Kopiereg voorbehou                                               Blaai om asseblief

### Page 16

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   16                           DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 8: KRAGTE (SPESIFIEK)

         8.1.1       ∑ Horisontale komponent:

                      HK = 75cos0 + 120cos30  − 150cos60  − 45cos90 
                             ✓      ✓      ✓
                      HK = 75 + 103,92 − 75 − 0

                      HK = 103,92 N ✓

                     ∑ Vertikale komponent:

                      VK = 75sin0 + 120sin30 + 150sin60 − 45sin90

                                 ✓      ✓       ✓
                      VK = 0 + 60 + 129,90 − 45

                      VK = 144,90N ✓

                                                      OF
      Krag   θ         ∑ HK/x = Fcosθ                          ∑ VK/y = Fsinθ
     75 N    0º HK = 75cos0°      75 N     ✓             VK = 75sin0°     0N
    120 N   30º HK = 120cos30°    103,92 N ✓             VK = 120sin30°   60 N ✓
    150 N 120º HK = 150cos120° -75 N       ✓             VK = 150sin120° 129,90 N ✓
     45 N  270º HK = 45cos270°    0N                     VK = 45sin270°   -45 N ✓
                          Totaal 103,92 N ✓                               144,90 N ✓          (8)

         8.1.2       Resultant:

                       R 2 = VK 2 + HK 2
                       R 2 = (144,9)2 + (103,92)2 ✓
                        R = 178,31 N ✓                                                        (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 17

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   17            DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

         8.1.3       Hoek van resultant:
                     Hoek:

                                       VK
                             tan  =
                                       HK
                                             144,90 
                                  = tan-1          ✓
                                             103,92 

                                        ✓        ✓
                                  = 54,35° OF 54° 21'

                                            OF

                                       HK
                             tan  =
                                       VK
                                              103,92 
                              tan  = tan -1         ✓
                                              144,90 
                                        ✓        ✓
                                  = 35,65° OF 35°39'

                     Hoek en rigting:

                     Rigting:               ✓
                     R = 178,31 N 54,35 N van O
                     OF
                                             ✓
                     R = 178,31 N 35,65 O van N                               (3)

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 18

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   18                          DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

8.2      Berekeninge, EVL en steunpunte A en B:

         8.2.1       EVL:

                     EVL = 14 N/m  12 m ✓
                     EVL = 168 N ✓                                                           (2)

         8.2.2       Reaksie in stut A:
                     Neem momente om B:
                                                   Σ LHM = Σ RHM

                            ✓          ✓              ✓
                      (155  12 ) + (168  6 ) + (90 1,5 ) = (A  12 )
                                      1860 + 1008 + 135 = 12A
                                                              3003
                                                          A=
                                                               12
                                                          A = 250,25 N ✓

                     Reaksie in stut B:
                     Neem momente om A:
                      Σ LHM = Σ RHM
                                      ✓              ✓
                     (B  12 ) = (90  10,5 ) + (168  6 ) + (155  0 )
                         12B = 945 + 1008 + 0
                                1953
                            B=
                                 12
                            B = 162,75 N ✓                                                   (7)

8.3      Benoem A–C:
         A. Eweredigheidsgrens ✓
         B. Elastisiteitsgrens ✓
         C. Maksimum spanning ✓                                                              (3)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 19

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   19                    DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

8.4      Spanningberekeninge:

         8.4.1       Diameter:

                           π d2
                     A=
                            4
                           π ( 0,045 )
                                         2

                     A=            ✓
                             4
                     A = 1,590431281  10 −3 m 2 ✓ OF 0,001590431281 m 2 ✓

                        F
                     σ =
                        A
                     F= A σ ✓
                           (                    ) (
                     F = 1,59043128 1  10 −3  28,56  10 6   ) ✓
                     F = 45422,72 N ✓                                                  (5)

         8.4.2       Die oorspronklike lengte:

                        ΔL
                     ε=
                        oL
                     ΔL = oL  ε ✓
                     ΔL = 350  0,0003 ✓
                     ΔL = 0,11 mm ✓                                                    (3)
                                                                                       [33]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 20

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   20                      DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 9: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK)

9.1      Termoplastiekdefinisie:

         9.1.1       Herverhit/verhit/gesmelte ✓                                          (1)

         9.1.2       Gevorm/gemaak/hervorm✓                                               (1)

         9.1.3       herwin ✓                                                             (1)

         9.1.4       verhit ✓                                                             (1)

9.2      Rede vir verstellings:

         •   Om te voorkom dat foute ✓ plaasvind.
         •   Verseker dat die werksverigtinge op optimale vlak is. ✓
                                                                       (Enige 1 x 1)      (1)

9.3      Termoverhardende samestellingsmateriale:

         •   Koolstofvesel ✓
         •   Glasvesel/Veselglas ✓
         •   Bakeliet ✓
         •   Epoksie ✓
         •   Silikoon ✓
         •   Gevulkaniseerde rubber ✓
                                                                       (Enige 3 x 1)      (3)

9.4      Termoplastiese samestellingsmateriale:

         •   Nylon ✓
         •   Teflon ✓
         •   PVC ✓
         •   Vesconite ✓                                                                  (4)

9.5      Voorkomende instandhoudingprosedures:

         •   Die skoonmaak van onbedekte kettingaandrywings. ✓
         •   Kontrolering van kettingrattande vir slytasie. ✓
         •   Kontrolering van skakelplaatslytasie. ✓
         •   Verseker voldoende smering van kettings. ✓
         •   Kontrolering van die werking van spanningtoestelle. ✓
         •   Gereelde inspeksie van kettings vir verlenging. ✓
         •   Kontrolering van belyning. ✓
                                                                       (Enige 3 x 1)      (3)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 21

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   21            DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

9.6      Tipe samestellingsmateriaal:

         9.6.1       •   Nylon/Poliuretaan ✓
                     •   Vesconite ✓
                     •   Teflon ✓
                                                             (Enige 1 x 1)      (1)

         9.6.2       Teflon ✓                                                   (1)

         9.6.3       Bakeliet ✓                                                 (1)
                                                                                [18]

Kopiereg voorbehou                                               Blaai om asseblief

### Page 22

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   22                       DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 10: HEGTINGMETODES (SPESIFIEK)

10.1     Skroefdraadterminologie:

         10.1.1      Metrieke ✓                                                            (1)

         10.1.2      Groot-/Kruin-/Basiese-/Nominale-/Buitediameter ✓                      (1)

         10.1.3      Steek ✓                                                               (1)

10.2     Vierkantskroefdraad:

         10.2.1      Steekdiameter:

                     Styging = Steek  Aantal beginne
                                      Styging
                      Steek =                     
                                   Aantal beginne
                                 36 
                               =
                                  2
                               = 18 mm 

                                      P
                         SD = BD −
                                       2
                                      18 
                               = 70 −
                                       2
                               = 61 mm                                                   (5)

         10.2.2      Helikshoek van die skroefdraad:

                               Styging
                     Tan θ =
                                π SD
                                 36
                     Tan θ =          
                               π  61
                         θ = tan −1 ( 0,1878550148 ) 
                                           
                            = 10,64  OF 10  38'                                         (3)

         10.2.3      Ingryphoek:

                     Ingryphoek = 90° ̶ (helikshoek + vryloophoek)
                                    = 90° – (10,64° + 3°) ✓
                                    = 76,36° ✓ OF 76° 22ꞌ ✓                               (2)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 23

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   23                   DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

         10.2.4      Sleephoek:

                     Sleephoek = 90° + (Helikshoek – Vryloophoek)
                                 = 90° + (10,64° – 3°) ✓
                                 = 97,64° ✓ OF 97° 38ꞌ ✓                              (2)

10.3     Vierkantskroefdraadterminologie:
         A - Wortel ✓
         B - Steek ✓
         C - Kleindiamteter/Worteldiameter/Kerndiameter ✓                             (3)
                                                                                      [18]

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 24

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   24                          DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

VRAAG 11: STELSELS EN BEHEER (AANDRYFSTELSELS) (SPESIFIEK)

11.1     Hidrouliese stelsels:

         11.1.1      Area ram:
                          d2
                     A =
                           4
                                ( 0,1)
                                          2

                     A =         ✓
                            4
                     A = 7,85  10 -3 m 2 ✓                                                   (2)

         11.1.2      Massa gelig:

                        F
                     P=
                        A
                     F =P A ✓
                           (                  ) (   )
                     F = 6,36  10 6  7,85  10 -3 ✓
                     F = 49926 N ✓
                                      F                                F
                     Massa =                                 Massa =
                                      g                                g
                             49926                  OF           49926
                                  = ✓                             =     ✓
                               10                                 9,81
                     Massa = 4992,60 kg ✓                Massa = 5089,30 kg ✓                 (5)

11.2     Komponente in hidrouliese stelsel:
         • Motor ✓
         • Pomp ✓
         • Filter ✓
         • Drukmeters ✓
         • Beheerklep/Eenrigting beheerklep/Rigtingbeheerklep/✓
         • Reservoir ✓
         • Pype ✓
         • Bloeiklep✓
         • Hefbome ✓
         • Aktuator ✓
         • Akkumulator ✓
         • Vloeibeheerklep ✓
         • Drukontlastklep ✓
         • Smeermiddel ✓
                                                                           (Enige 2 x 1)      (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 25

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   25                        DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

11.3     Hidrouliese pompontwerpe:
         • Radiale pomp ✓
         • Rotasiepomp ✓
         • Aksiale pomp ✓
                                                                         (Enige 1 x 1)      (1)

11.4     Bandaandrywing:

         11.4.1      Rotasiefrekwensie van gedrewe katrol in r/s:

                     NGD  DGD = NDR  DDR
                             NDR  DDR
                     NGD =             ✓
                                D GD
                           22  85
                     NGD =
                             375 ✓
                     NGD = 4,99 r / s ✓                                                      (3)

         11.4. 2     Drywing oorgedra:

                                      T1
                     Verhouding =
                                      T2
                                      450
                              2,5 =
                                       T2 ✓
                                     450
                               T2 =
                                      2,5
                                T2 = 180 N ✓

                                P =   ( T1 − T2 ) π  D  N
                                          ✓
                                P = ( 450 − 180 )  π  0,085  22 ✓
                                P = 1586,19 W
                                P = 1,59 kW      ✓

                                OF

                                P =   ( T1 − T2 )  π  D  N
                                          ✓
                                P = ( 450 − 180 )  π  0,375  4,99 ✓
                                P = 1587,25 W
                                P = 1,59 kW ✓                                               (5)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 26

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   26                          DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

11.5     Rataandrywings:

         11.5.1      Rotasiefrekwensie van die uitset-as NF in r/min:

                     Ninset    Produk van tande op gedrewe ratte
                             =
                     Nuitset     Produk van tande op dryfratte
                       NA TB  TD  TF
                         =
                       NF TA  TC  TE
                        95 50  70  85 ✓
                          =
                        NF 30  25  60 ✓
                               30  25  60  95
                        NF =                     ✓
                                 50  70  85
                               4 275 000
                        NF =
                                297 500
                        NF = 14,37 r/min ✓                                                    (4)

          11.5.2     Spoedverhouding:

                                              Ninset
                     Spoedverhouding =
                                              Nuitset

                                              95 ✓
                     Spoedverhouding =
                                             14,37 ✓

                     Spoedverhouding = 6,61 : 1 ✓

                                    OF
                                           Produk van tande op gedrewe ratte
                     Ratverhouding =
                                             Produk van tande op dryfratte

                                           50  70  85 ✓
                     Ratverhouding =
                                           30  25  60 ✓

                     Ratverhouding = 6,61 : 1 ✓                                                (3)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 27

Meganiese Tegnologie: Paswerk en Masjinering   27            DBE/November 2025
                                       NSS − Nasienriglyne

11.6     Wringkrag:

         Wringkrag = Krag  Radius
                        Wringkrag
             Radius =             ✓
                          K ra g
                      712,5
             Radius =       ✓
                       750
             Radius = 0,95 m ✓                                               (3)
                                                                             [28]

                                                               TOTAAL:       200

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Mechanical Technology Nov 2021 (Fitting Machining) MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2021-fitting-machining-mg-afr/545abfde-8923-4811-aed9-fe51d7f86ad6) — Mechanical Technology · Memo · 2021 · Afr
- [MT Nov 2020 (Automotive) Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2020-automotive-memo-eng/62bbe2de-9d39-485e-a55f-c51567c03422) — Mechanical Technology · Memo · 2020 · Eng
- [MT Nov 2020 (Fitting Machining) Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2020-fitting-machining-memo-afr/c4d9ece6-0cba-42c1-a1e6-01ad8f18a69c) — Mechanical Technology · Memo · 2020 · Afr
- [MT Nov 2020 (Automotive) Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2020-automotive-memo-afr/3f9a8d78-97b6-4d96-a459-e2cd2e0f4240) — Mechanical Technology · Memo · 2020 · Afr
- [MT Nov 2020 (Welding Metalwork) Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2020-welding-metalwork-memo-eng/1c2f46e0-7366-454c-93bb-25a7a72400b1) — Mechanical Technology · Memo · 2020 · Eng
- [MT Nov 2019 (Welding) Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-welding-memo-eng/5d6b5e2a-2e34-47b1-b41f-207fe9bd9f6f) — Mechanical Technology · Memo · 2019 · Eng

## More from Grade 12 Mechanical Technology

- [Gr 12 Weld Met ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-weld-met-atp-2023-24/8ecc8de5-c625-4611-9b94-1f3fd325e05d) — ATP
- [Mechanical Technology Nov 2024 (Automotive) Eng](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2024-automotive-eng/5d2e2bd0-b02f-4218-849f-e7933bc6c4d1) — QP · 2024 · Eng
- [Mechanical Technology Nov 2024 (Fitting and Machining) Afr](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2024-fitting-and-machining-afr/1e7205e4-aef1-4cc4-afdf-aac93562ae67) — QP · 2024 · Afr
- [Mechanical Technology May-June 2024 (Automotive) Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-mechanical-technology-2024-nsc-june-exam-question-paper-english/10859467-be3e-41fb-aee0-b797c385437d) — QP · 2024 · Eng
- [MECH TECH GR12 MEMO SEPT2023 Welding Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/mech-tech-gr12-memo-sept2023-welding-afrikaans/f45c553c-63a1-4e1c-b9c6-d426a3dfef26) — Memo · 2023 · Afr
- [MECH TECH GR12 MEMO SEPT2023 Welding English](https://www.hlayiso.com/library/mech-tech-gr12-memo-sept2023-welding-english/b7ba3c6c-9153-4d83-8be0-0df7c4a69ab1) — Memo · 2023 · Eng

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
