# Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo (Afrikaans) > Grade 12 Music Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2025 (Afrikaans), 42 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-music-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1/d55332ad-567b-4b8e-8a16-9c92fe3398f2 - Updated: 2026-09-28 - Subject: Music - Grade: Grade 12 - Document type: Memorandum - Year: 2025 - Exam period: NSC November Exam - Paper: 1 - Curriculum: CAPS - Pages: 42 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Music](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/music) › [Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-music-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1/d55332ad-567b-4b8e-8a16-9c92fe3398f2) ## About this document Music · Grade 12 · NSC November Exam · 2025. Memorandum, 42 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT CERTIFICATE GRAAD 12 MUSIEK V1 NOVEMBER 2025 NASIENRIGLYNE PUNTE: 120 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 42 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 2 Musiek/V1 2 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: MUSIEKTEORIE (VERPLIGTEND) (90 minute) Beantwoord AFDELING A op die VRAESTEL. Beantwoord VRAAG 1 EN VRAAG 2.1 OF 2.2 EN VRAAG 3.1 OF 3.2 EN VRAAG 4.1 OF 4.2. VRAAG 1 (25 minute) 1.1 Toon die korrekte tydmaattekenverandering op die balk onder elke asterisk (*). Antwoord: 2x1 (2) 1.2 Herskryf die volgende maat deur die nootwaardes te verdubbel. Antwoord: 1 punt Geen ½ punte (1) 1.3 Skryf die mineur drieklank wat in die Eb majeur pentatoniese toonleer aangetref word. Skryf die drieklank in grondposisie. Antwoord: OF 1 punt Geen ½ punte Enige nootwaarde is aanvaarbaar (1) 1.4 Skryf die vergrote drieklank wat diatonies in G harmoniese mineur voorkom. Skryf die drieklank in eerste omkering. Antwoord: OF Minus ½ punt vir grondposisie Enige nootwaarde is aanvaarbaar (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Musiek/V1 3 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 1.5 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 1.5.1 Verander die boonste noot by (M) om 'n interval van 'n verminderde 6de te vorm. Noteer die interval hieronder. Antwoord: 1 punt Geen ½ punte Enige nootwaarde is aanvaarbaar (1) 1.5.2 Noteer die omkering van die interval by (N) sonder toonsoortteken. Antwoord: OF 1 punt Geen ½ punte Enige nootwaarde is aanvaarbaar (1) 1.5.3 Skryf die enharmoniese ekwivalent van die noot by (i). Antwoord: 1 punt Enige nootwaarde is aanvaarbaar (1) 1.5.4 Hoe moet hierdie melodie uitgevoer word? Maak 'n kruisie (X) in die toepaslike blokkie. Grasieus Presies Vrolik Kragtig 1 punt (1) 1.6 Identifiseer die toonlere/modusse wat in die volgende melodieë gebruik word. 1.6.1 Neem slegs die gegewe note in ag wanneer hierdie toonleer geïdentifiseer word. Antwoord: B (majeur) pentatonies 1 punt (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Musiek/V1 4 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 1.6.2 Identifiseer die modus gebou op F in hierdie melodie. Antwoord: (F) Doriese modus 1 punt (1) 1.7 Skryf die toonlere hieronder volgens die gegewe instruksies. 1.7.1 Die afgaande blues-toonleer wat op die gegewe noot begin Antwoord: OF Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte (2) 1.7.2 Die opgaande harmoniese mineur toonleer van die verwante mineur van Gb majeur Antwoord: OF Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte Kandidate hoef nie halftone aan te dui nie (2) [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Musiek/V1 5 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2 (25 minute) Beantwoord VRAAG 2.1 OF VRAAG 2.2. 2.1 Gebruik die opening hieronder om 'n twaalfmaat-melodie in drieledige vorm te skep. Skryf in balknotasie OF in solfanotasie. Konsep-antwoord: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Musiek/V1 6 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Die melodie sal volgens die kriteria hieronder nagesien word. BESKRYWING PUNTETOEKENNING Vorm en kadenspunte 1 punt per frase x 3 3 Notasie Balknotasie: polsslae per maat, nootstele, groepering en skuiftekens Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte 2 Solfanotasie: polsslae per maat, ritme- en toonhoogte-aanduidings Uitstekend Samehangend en musikaal; frases definieer vorm verbeeldingryk; aanvangsmotief innoverend voortgesit; 9–10 suksesvolle gebruik van toonsoort; melodiese kontoer meesterlik hanteer; kreatiewe benadering tot keuse van toonhoogtes en ritme Goed Korrek en musikaal; frases dui die vorm duidelik aan; Kwaliteit 7–8½ aanvangsmotief sinvol voortgesit; stabiele toonsoort; Musikaliteit (omvang, melodiese kontoer bevredigend; keuse van toonhoogtes en ritme akkuraat 10 kontoer, geïmpliseerde harmonie) Gemiddeld Musikaal nie oortuigend; nie alle frases duidelik; 4–6½ aanvangsmotief nie goed gebruik; toonsoort onstabiel; melodiese kontoer onoortuigend; keuse van toonhoogtes en ritme verbeeldingloos Onaanvaarbaar Maak geen musikale sin; frases maak nie sin nie; 0–3½ aanvangsmotief geïgnoreer; geen sin vir toonsoort; geen melodiese kontoer; toonhoogtes en ritme lukraak TOTAAL Nasieners mag ½ punte gebruik 15 [15] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Musiek/V1 7 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 2.2 Skryf 'n oorspronklike twaalf-maat melodie in drieledige vorm in balknotasie OF solfanotasie. Skryf vir enige enkellyn- melodiese instrument OF stemtipe van jou keuse. Noem die instrument OF stemtipe. Gebruik die volgende elemente: • Ritmiese motief: Balknotasie: • Toonsoort: D mineur – dui die toonsoortteken aan Solfanotasie: • La is D Konsep-antwoord: Instrument/Stemtipe: • Sopraansleutel: Saksofoon/Klarinet/Fluit/Trompet/Viool/Sopraan/Alt/Tenoor/, ens. • Bassleutel: Kontrabas/Tjello/Fagot/Tromboon/Eufonium/Bariton, ens. • Altsleutel: Altviool Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Musiek/V1 8 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Die melodie sal volgens die kriteria hieronder nagesien word. BESKRYWING PUNTETOEKENNING Vorm en kadenspunte 1 punt per frase x 3 3 Notasie Balknotasie: polsslae per maat, nootstele, groepering, skuiftekens, aanduiding van sleutel en Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte 2 toonsoortteken Solfanotasie: polsslae per maat, ritme- en toonhoogte-aanduidings Uitstekend Samehangend en musikaal; frases definieer vorm verbeeldingryk; aanvangsmotief innoverend voortgesit; 9–10 suksesvolle gebruik van toonsoort; melodiese kontoer meesterlik hanteer; kreatiewe benadering tot die keuse Kwaliteit van toonhoogtes en ritme Toepaslikheid vir Goed instrument of stem Korrek en musikaal; frases dui die vorm duidelik aan; (omvang), gebruik van 7–8½ aanvangsmotief sinvol voortgesit; stabiele toonsoort; melodiese kontoer bevredigend; keuse van toonhoogtes gegewe ritmiese motief, en ritme akkuraat 10 musikaliteit Gemiddeld (omvang, kontoer, Musikaal nie oortuigend; nie alle frases duidelik; geïmpliseerde 4–6½ aanvangsmotief nie goed gebruik; toonsoort onstabiel; harmonie) melodiese kontoer onoortuigend; keuse van toonhoogtes en ritme verbeeldingloos Onaanvaarbaar Maak geen musikale sin; frases maak nie sin nie; 0–3½ aanvangsmotief geïgnoreer; geen sin vir toonsoort; geen melodiese kontoer; toonhoogtes en ritme lukraak TOTAAL Nasieners mag ½ punte gebruik 15 [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Musiek/V1 9 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3 (10 minute) Beantwoord VRAAG 3.1 OF VRAAG 3.2. 3.1 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae. Antwoord: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Musiek/V1 10 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 3.1.1 Besyfer die akkoorde by (a) tot (g) met Romeinse syfers op die partituur, bv. iii6/iiib. Antwoord: Sien partituur 1 punt per akkoord = 7 punte Minus ½ punt indien omkering of 7de weggelaat of foutief is (7) 3.1.2 Besyfer die akkoorde by (X) en benoem die kadens op die partituur. Antwoord: Sien partituur Akkoorde = 2 punte Kadens = 1 punt (3) 3.1.3 Lewer kommentaar op die D# in the bassleutel in maat 11. Antwoord: • Dit skep 'n (harmoniese) sekwens van maat 9. • Dit is 'n chromatiese deurgangsnoot tussen die D in maat 102 en E in maat 121. • Dit skep 'n sekondêre (tussen-) dominant in eerste omkering. • Dit is die leitoon van E mineur in die twee-maat sekwens (maat 11- 12) op maat 9-10. • Dit skep ‘n majeur akkoord op die submediant (VI). 1 punt (1) 3.1.4 Noem die tipe nie-harmonienote by (i) en (ii). Antwoord: (i) Deurgangsnoot (ii) (Onder) Hulpnoot/Wisselnoot 2x1 (2) 3.1.5 Noteer die volgende nie-harmonienote by (iii) en (iv) op die partituur. Gebruik 'n agstenootwaarde vir die antwoord. Antwoord: Sien partituur (iii) Terughouding (iv) Vooruitneming 2x1 (2) [15] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 11 Musiek/V1 11 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 3.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae. Antwoord: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 12 Musiek/V1 12 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 3.2.1 Identifiseer die akkoorde by (a) tot (g). Skryf die akkoordsimbole in die spasies wat bokant die notebalke verskaf is, bv. G/B. Antwoord: Sien partituur 1 punt per akkoord = 7 punte Minus ½ punt indien omkering of akkoorduitbreiding weggelaat of foutief is (7) 3.2.2 Skryf die akkoordsimbole by (m) en (n) en benoem die kadens by (X) op die partituur. Antwoord: Sien partituur Akkoorde = 2 punte Kadens = 1 punt Minus ½ punt as 7de weggelaat is (3) 3.2.3 Lewer kommentaar op die Bb in die bassleutel in maat 11. Antwoord: • Dit is die grondnoot van Bb7 wat na A7 oplos. • Dit is die verlaagde submediant in D majeur. • Dit skep 'n chromatiese harmoniese progressie met sewende- akkoorde. 1 punt (1) 3.2.4 Noem die tipe nie-harmonienote by (i) en (ii). Antwoord: (i) Deurgangsnoot (ii) Vooruitneming 2x1 (2) 3.2.5 Noteer die volgende nie-harmonienote by (iii) en (iv) op die partituur. Gebruik 'n kwartnootwaarde vir jou antwoord. Antwoord: Sien partituur (iii) Terughouding (iv) Onderste hulpnoot/wisselnoot 2x1 (2) [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Musiek/V1 13 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4 (30 minute) Beantwoord VRAAG 4.1 OF VRAAG 4.2. 4.1 Voltooi die vierstemmige vokale harmonisasie hieronder deur die alt-, tenoor- en baspartye by te voeg. Sluit die volgende by jou harmonisasie in: • Deurgangsprogressie met die gegewe viio6 -akkoord • Onderbroke kadens met 'n dominantsewende-akkoord in maat 3–4 • Harmoniese realisering van die gegewe iii6 – I-akkoordprogressie. Konsep-antwoord: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Musiek/V1 14 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Die harmonisasie sal volgens die kriteria hieronder nagesien word. BESKRYWING PUNTETOEKENNING Akkoordkeuse Sluit aangeduide akkoorde in 14 Notasie en 8 – (aantal foute ÷ 4) 8 stemvoering Uitstekend Uitmuntende begrip vir koraalstyl; gevorderde akkoordkeuse; gebruik van omkerings bewerkstellig uitstekende progressie; 6½–8 kreatiewe melodiese baslyn; alt en tenoor meestal trapsgewys; verbeeldingryke gebruik van nie-harmoniese note; gladde, akkurate of verbeeldingryke stemvoering Goed Aanvaarbare begrip vir koraalstyl; akkoordkeuse sluit sekondêre akkoorde en omkerings in; baslyn toon goeie 5½–6 balans tussen trapsgewyse beweging en aanvaarbare spronge; alt en tenoor speel 'n bindende rol binne ʼn kompakte omvang; meestal gladde en korrekte stemvoering Kwaliteit 8 Gemiddeld 'n Beperkte begrip vir koraalstyl; akkoordkeuse meestal 3½–5 grondposisie van primêre akkoorde; baslyn onsamehangend, nie duidelik beplan nie; alt and tenoor toon lukrake beweging; stemvoering lukraak met tipiese foute Swak Geen begrip vir koraalstyl; onsamehangende akkoordkeuse; stemme is slegs 'ingevul'; geen onderskeibare stemvoering 0–3 tussen akkoorde nie; onsamehangende of geen baslyn; geen sin vir progressie; substansiële aantal foute; feitlik geen poging om die vraag te beantwoord nie; akkoorde losweg of slegs note neergeskryf (30 ÷ 2) TOTAAL 15 [15] Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in hierdie nasienriglyne vervat is nie. Geen punte word vir besyfering van akkoorde toegeken nie. OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Musiek/V1 15 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 4.2 Harmoniseer die gegewe melodie hieronder deur ten minste drie note in halfnootwaardes vir elke akkoord in te voeg, soos wat in maat 1 voorgestel word. Sluit die volgende in: • Harmoniese realisering van die gegewe akkoordsimbole • ii – V – I-progressie in G • Plagale kadens aan die einde Konsep-antwoord: Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Musiek/V1 16 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Die harmonisasie sal volgens die kriteria hieronder nagesien word. BESKRYWING PUNTETOEKENNING Akkoordkeuse Sluit aangeduide akkoorde in 14 Notasie en 8 – (aantal foute ÷ 4) 8 stemvoering Uitstekend Uitmuntende begrip vir die voorgestelde jazz-styl; gevorderde 6½–8 akkoordkeuse; gebruik van uitgebreide akkoorde en stemvoering ('voicing') bewerkstellig uitstekende vloei Goed Aanvaarbare begrip vir die voorgestelde jazz-styl; 5½–6 akkoordkeuse sluit uitgebreide akkoorde, sekondêre akkoorde en omkerings in; die gebruik van uitgebreide akkoorde en stemvoering bewerkstellig goeie vloei Kwaliteit Gemiddeld 8 'n Beperkte begrip vir die voorgestelde jazz-styl; akkoordkeuse 3½–5 meestal grondposisie van primêre drieklanke; gebruik van akkoorde en stemvoering bewerkstellig aanvaarbare vloei Swak Geen begrip vir die voorgestelde jazz-styl; onsamehangende akkoorde; geen ware progressie en stemvoering; lukrake 0–3 akkoorde; 'n substansiële aantal foute; feitlik geen poging om die vraag te beantwoord nie; akkoorde en note losweg neergeskryf (30 ÷ 2) TOTAAL 15 [15] Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in hierdie nasienriglyne vervat is nie. Geen punte word vir akkoordsimbole toegeken nie. TOTAAL AFDELING A: 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 17 Musiek/V1 17 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne AFDELING B, C, D, E: ALGEMENE MUSIEKKENNIS (90 minute) Beantwoord AFDELING B, C, D en E in die ANTWOORDEBOEK. AFDELING B: MUSIEKINDUSTRIE (VERPLIGTEND) Nota aan nasiener: Een punt word vir elke korrekte feit toegeken. Kandidate moet gekrediteer word vir enige korrekte antwoord wat nie in hierdie nasienriglyne gegee word nie. VRAAG 5 5.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (5.1.1 tot 5.1.4) neer, bv. 5.1.5 E. 5.1.1 Musiekskeppers is geregtig op tantième elke keer wanneer hulle musiek … Antwoord: D (Al die bogenoemde) 5.1.2 Vervaardigers van dokumentêre films wat van musiek gebruik maak, moet aansoek doen vir … Antwoord: D (Geeneen van die bogenoemde nie) 5.1.3 Watter EEN van die volgende groepe baat by sinchronisasieregte? Antwoord: C ('n Opnamekunstenaar, sessiemusikant en komponis) 5.1.4 Watter EEN van die volgende verduidelik die term openbare domein? Antwoord: D (Die ruimte waarbinne komposisies, onbeperk deur kopiereg, vrylik beskikbaar is) (4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 18 Musiek/V1 18 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 5.2 Voltooi die tabel hieronder deur elke kollekteeragentskap met die ooreenstemmende regte te verbind. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (5.2.1 tot 5.2.3) neer, bv. 5.2.4 F. KOLLEKTEERAGENTSKAP REGTE 5.2.1 SAMRO A meganiese regte namens voordraers en komponiste 5.2.2 SAMPRA B grafiese regte namens 5.2.3 CAPASSO opnamekunsenaars C naaldtydregte namens opnamekunstenaars D sinchronisasieregte namens klankingenieurs E voordragregte namens komponiste en uitgewers Antwoord: 5.2.1 E 5.2.2 C 5.2.3 A (3 x 1) (3) 5.3 Beantwoord die volgende vrae oor SAMRO musieklisensies: 5.3.1 Wie moet aansoek doen? Antwoord: Enige musiekgebruiker, bv. restourante, tronke, skole, inkopiesentrums, gimnasiums, ens. (1) 5.3.2 Wat word deur die lisensie toegelaat? Antwoord: • Die lisensie laat toe dat musiek in die openbaar uitgesaai (radio, televisie, internet) kan word. • Dit laat toe dat musiek lewendig in die openbaar gespeel kan word, bv. sogenaamde 'covers' van bekende komposisies. • Dit laat toe dat musiek in publieke venues as agtergrondmusiek gespeel kan word. (2 x 1) (2) TOTAAL AFDELING B: 10 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 19 Musiek/V1 19 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Beantwoord AFDELING C (IAM) OF AFDELING D (JAZZ) OF AFDELING E (WKM) in die ANTWOORDEBOEK. AFDELING C: INHEEMSE AFRIKA-MUSIEK (IAM) VRAAG 6 6.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (6.1.1 tot 6.1.4) neer, bv. 6.1.5 E. 6.1.1 Watter element verwys na die toonkwaliteit van 'n instrument? Antwoord: D (Timbre) 6.1.2 Watter van die volgende kan in tradisionele Afrika-musiek gevind word? Antwoord: D (Al die bogenoemde) 6.1.3 Watter ander naam word vir mbaqanga gebruik? Antwoord: C (Umgqashiyo) 6.1.4 Noem die tradisionele danstipe wat die dryfkrag vir mbaqanga is: Antwoord: D (Indlamu) (4 x 1) (4) 6.2 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommers (6.2.1 tot 6.2.4) neer, bv. 6.2.5 Onwaar. 6.2.1 Liedere en danse word spesifiek gebruik om tydens verskeie seremonies met die voorvaders te kommunikeer. Antwoord: Waar 6.2.2 In Afrika-godsdienste is dit moontlik dat alle liedere en danse 'n staat van vervoering teweeg kan bring. Antwoord: Onwaar 6.2.3 Tradisionele genesers mag persoonlike liedere hê wat hulle aan hulle voorvaders verbind. Antwoord: Waar 6.2.4 Die tempo van dans word deur die polsslag van die trom bepaal. Antwoord: Waar (4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 20 Musiek/V1 20 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 6.3 Definieer die volgende terme: Antwoord: 6.3.1 Oorvleueling Wanneer die antwoord op die roep begin voordat die roep klaarmaak 6.3.2 Krepitasie Spontane geluide wat gebruik word om opwinding of instemming te wys 6.3.3 Ukupika Kitaarspel in 'n plukstyl 6.3.4 Isicathamiya Tradisionele a cappella musiek vir TTBB in 'n roep en antwoord-styl wat ukucothoza (om stadig te loop) insluit (4 x 1) (4) 6.4 Definieer die woord roep in roep en antwoord. Antwoord: 'n Roep is 'n melodiese of ritmiese fragment wat deur 'n solis gesing/gespeel word, wat deur 'n musikale antwoord/antwoordfrase deur 'n koor/groep opgevolg word. 1 punt (1) 6.5 Beantwoord die volgende vrae oor malombo-musiek. 6.5.1 Noem die TWEE Suid-Afrikaanse kulture wat deur Philip Tabane in malombo-musiek saamgesmelt is. Antwoord: Bapedi en vhaVenda 6.5.2 Hoe het hierdie twee kulture malombo se gewildheid beïnvloed? Antwoord: • Hierdie kulture het malombo aan 'n groter verskeidenheid van bronne blootgestel: o die tromme en fluite van die Bapedi o die malombo- en murundzi-tromme van die vhaVenda • Die gebruik van twee aparte tale (Sepedi en Tshivenda) het beteken dat meer mense hierdie musiek kon verstaan. (2 x 2) (4) 6.6 Noem die instrument wat die penniefluitjie in mbaqanga-musiek vervang het. Antwoord: Saksofoon 1 punt (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 21 Musiek/V1 21 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 6.7 Beskryf die rol van izihlabo in maskanda. Antwoord: • Dit stel die individuele voordraer (kitaarspeler/konsertinaspeler) en sy speeltegniek voor. • Dit dien as inleiding vir die lied voordat die groep begin saamspeel. • Dit word gebruik om die klank en stemming van die solis se kitaar te kontroleer. (2 x 1) (2) [20] VRAAG 7 Beskryf hoe maskanda-musiek 'n gewilde genre geword het. Antwoord: • Die ryk Zulu-erfenis en die betekenis daarvan vir die Zulu-bevolking het maskanda hoofsaaklik in KwaZulu-Natal gewild gemaak. • Maskanda het na ander streke van die land versprei toe inwoners vanaf die platteland na groter stede getrek het om 'n beter lewenskwaliteit te vind. • Maskanda was 'n gewilde vorm van straatmusiek in Durban en het groot skares getrek. • Maskanda is gewild gemaak deur John Bhengu, wat bekend was vir sy straatoptredes in die laat 1940's. • Die akoestiese kitaar is in die 1970's vervang deur elektriese kitare, en dit het die klank van moderne maskanda geskep. • Die bekende en gewilde klank van maskanda soos ons dit ken, is geskep deur die kombinasie van tradisionele maskanda met die swaar baslyne van mbaqanga. • Gewildheid is ook aangehelp deur die kompeterende aard van maskanda-feeste wat by hostelle en stadiums dwarsoor die land en veral in KwaZulu-Natal en Johannesburg gehou is. • Gewildheid is verder aangehelp deur radio-uitsendings, wat hierdie genre aan 'n wyer gehoor bekendgestel het. (5 x 1) [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 22 Musiek/V1 22 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 8 Voltooi die tabel hieronder deur die ontbrekende inligting in te vul. Skryf slegs die antwoord langs die vraagnommers (8.1 tot 8.5) neer, bv. 8.6 Antwoord. ITEM KWÊLA MBAQANGA Invloede 8.1 Marabi en kwêla Vierakkoord sikliese harmonie Harmonie met primêre drieklanke: 8.2 I – IV – V – I OF I – IV – I 4 – V 6 Melodieë Kort herhalende melodieë 8.3 Instrumentasie 8.4 Kitaar-/Orrelgedrewe Vokaal of 8.5 Gebruik lirieke in Afrika-tale instrumentaal Antwoord: 8.1 Marabi en inheemse penniefluitjie musiek 8.2 Vierakkoord sikliese harmonie met primêre drieklanke: I – IV – V – V/I OF I – IV – I64 – V 8.3 Mbaqanga melodieë is herhalend van aard en bestaan uit verskillende lae. 8.4 Penniefluitjie-/Saksofoon-/Kitaargedrewe 8.5 Instrumentale musiek met lirieke bygevoeg in die meer moderne kwêla-styl. (5 x 1) [5] VRAAG 9 Verduidelik hoe musiek in inheemse Afrika-inisiasierituele gebruik word. Verwys na die volgende fases van inisiasie: • Voorbereiding van nuwelinge (1) • Besnydenis (2 x 1) • Terugkeer van nuwelinge (2 x 1) Antwoord: Voorbereiding van die nuwelinge • 'n Seremonie word gehou waartydens na die voorvaders geroep word om die nuwelinge tydens die proses van inisiasie te beskerm. o Lofsang word gebruik om die teenwoordigheid van die voorvaders te versoek met die gebruik van hulle stamname wanneer die nuwelinge na die inisiasiegebied vertrek. • In sommige kulture sing die nuwelinge liedere aan die gemeenskap om die inwoners te laat weet dat hulle na die inisiasieskool vertrek. 1 punt (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 23 Musiek/V1 23 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Inisiasie-area • Inisiasieliedere varieër in verskillende kulture, bv. domba (vhaVenda) en umtshilo (amaXhosa). o Liedere word gebruik om die voorvaders te ontbied voordat die nuwelinge die proses van inisiasie by die berg ondergaan. o Ander liedere word gedurende inisiasie onderrig sodat die nuwelinge verskillende menslike kwaliteite en kulturele waardes deur lirieke kan aanleer. • Musiekinstrumente word dikwels gedurende inisiasie gebruik om geeste te beliggaam en diere na te boots. • In sommige kulture skep die nuwelinge klein modelle van diere en komponeer liedere oor hierdie modelle, bv. 'n luislang in die vhaVenda-kultuur wat 'n simbool van vroulike fertiliteit is. Daarom demonstreer die uitvoer van die luislangdans gedurende domba die vrugbaarheid van die nuwelinge en dat hulle gereed is om met 'n gesin te begin. • Gedurende die inisiasieproses sing hulle liedere soos mokorotlo (Basotho) of somagwaza (amaXhosa) om hulle manlikheid te bevestig en pyn te verminder. 2x1 (2) Terugkeer van die nuwelinge • Wanneer hulle terugkeer, was die nuwelinge hulself in die rivier (waar geglo word dat die voorvaders bly) terwyl hulle liedere, bv. izidlalo (Amampondo), sing en dans. • 'n Seremonie word by die nuwelinge se tuistes gehou om die voorvaders vir veilige terugkeer te erken. o In sommige Xhosa-kulture sing die mans somagwaza en die kinders feestelike liedere gedurende die terugkeer van die nuwelinge. • In sommige kulture moet die nuwelinge sing of dans om te wys dat hulle teruggekeer het en dat die ritueel afgehandel is. • Tipes liedere, bv. mangae (baPedi), word gesing en gedans as deel van die afhandeling van hierdie ritueel. 2x1 (2) [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 24 Musiek/V1 24 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 10 Bestudeer die skets hieronder. [Bron: Eksaminators se eie skets] Hierdie skets hierbo beeld 'n inheemse gemeenskapsaktiwiteit uit. Skryf 'n opstel waarin jy bespreek hoe isicathamiya in 'n moderne styl ontwikkel het en hoe die komposisiemetodes verbind is aan die gemeenskapsaktiwiteit wat in die skets hierbo uitgebeeld word. Jy sal krediet ontvang vir die logiese aanbieding van feite en die struktuur van die opstel. Antwoord: Voorbeeld van 'n inleiding Isicathamiya is tradisioneel beïnvloed deur die kulturele Zulu-geloof in die samehorigheid van die gemeenskap. Die bou van 'n hut is 'n gemeenskapsaktiwiteit vanaf begin tot voltooiing. Dit is 'n kreatiewe proses wat ooreenkomste toon met die komponeer van 'n lied of die ontwikkeling van 'n musiekstyl. Ontwikkeling van die styl • Isicathamiya is gewortel in die gemeenskapdogma van die Zulu-kultuur, 'Umntu ngumntu ngabantu'. • Verstedeliking het migrasies na stede tot gevolg gehad omdat die mense werk probeer vind het. • Om die eensaamheid te verdryf, het die mans wat in hostelle gewoon het hulself vermaak deur tradisionele liedere en kerkliedere te sing. • In die hostelle is verskeie kulture vermeng en kultuurgroepe het mekaar se musiekmaak beïnvloed. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 25 Musiek/V1 25 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne • Vanuit hierdie integrasie het imbube-koormusiek en kompetisies ontwikkel. • Hostelle was digbevolk en knap gebou, dus het die harde mbube nagtelike kompetisies probleme veroorsaak. Daarom het groepe sagter begin sing en op tone begin dans (ukucothoza) in plaas daarvan om voete te stamp. o 'n Nuwe weergawe van imbube ontwikkel en word isicathamiya genoem, gebaseer op ukucothoza. • Een van die prominente groepe in hierdie kompetisies was 'Ezimnyama' (die swartes) wat later Ladysmith Black Mambazo geword het en in 1960 deur Joseph Shabalala gestig is. • Hulle het internasionaal saamgewerk, opnames gemaak en getoer met bekende kunstenaars soos Paul Simon op sy Graceland-album en -toer, en Michael Jackson. • Deur met ander kunstenaars saam te werk het hulle musiekinstrumente begin inkorporeer in 'n styl wat tradisioneel a cappella was. • Ladysmith Black Mambazo het met ander bekende Suid-Afrikaanse groepe saamgewerk, bv. die Soweto Strykkwartet. • Hulle het Engels in die lirieke ingesluit om die styl meer toeganklik te maak. • Meer moderne isicathamiya-groepe het uit die moderne isicathamiya wat deur Ladysmith Black Mambazo gevestig het ontwikkel, bv. Thee Legacy. 7x1 Komposisiemetodes • In isicathamiya word die skep van liedere beskou as 'ukwakha' (om 'n huis te bou), wat as 'n gemeenskapsprojek eerder as 'n individuele onderneming aangepak word. • Om 'n lied te komponeer is 'n gedeelde taak soos waar take gedeel word wanneer 'n hut gebou word. • Die meesterbouer lei die bouproses terwyl die res van die groep aan die verskillende dele van die hut werk. Dis dieselfde manier waarop 'n komposisie 'gebou' word: o Die komponis (gewoonlik die leier) onderrig slegs sy indlela (pad/gedeelte) van die komposisie. o Die leier as die ivulindlela (padvinder) laat sy izigqi (voetspore) op die pad, naamlik sy styl van komposisie. o Die res van die groep volg met hulle eie persoonlike voetspore terwyl hulle die inmekaarsluitende ritmes en harmoniese rigting wat deur die leier verskaf is, volg. • Daar word gesamentlik besluit oor harmonisering deur die loop van hierdie proses. • Deur die loop van die samewerking staan die ivulindlela (leier) in die middel en die groepslede staan rondom hom. • Samewerking vind ook plaas wanneer die toonsoort van die lied deur die groepslede bepaal word. 6x1 Voorbeeld van 'n slot Die ontwikkeling van isicathamiya is beïnvloed deur die geloof in die gemeenskap, of Umntu ngumntu ngabantu, ' 'n mens is 'n mens as gevolg van ander mense'. In die Zulu- kultuur is die sin vir die gemeenskap 'n waarde wat die identiteit van die volk aanspreek. Dit verduidelik hulle gemeenskaplike benadering tot komposisie. Ladysmith Black Mambazo het hierdie unieke genre toeganklik gemaak vir 'n wyer gehoor. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 26 Musiek/V1 26 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne Die opstel sal volgens die kriteria hieronder nagesien word. KRITERIA PUNTETOEKENNING Ontwikkeling van die styl 7 Komposisiemetodes 6 Uitstekend • 'n Inleiding, slot en substansiële argument in die middeldeel van die opstel = 1 punt • Geen opskrifte of puntsgewyse sinne • Verbeeldingryke gebruik van volsinne Gemiddeld Gedeeltelike nakoming van opstelformaat, bv. • Inleiding maar geen slot • Slot maar geen inleiding • Gebruik van opskrifte in 'n opstel wat = ½ punt Opstelformaat andersins voldoen aan opstelformaat 1 • Gebruik van puntsgewyse sinne wanneer items gelys word • 'n Konsekwente gebruik van volsinne Nie aanvaarbaar • Geen poging om 'n opstel te skryf nie, slegs 'n enkele paragraaf • Puntsgewyse skryfwyse en/of opskrifte = 0 punte deurgaans • Geen inleiding of slot • Gebruik van volsinne is beperk Uitstekend • Logiese argument wat deurgaans = 1 punt toepaslik tot die onderwerp bly Gemiddeld • Argument is meestal logies maar met Relevansie van sommige misplaaste en/of irrelevante stellings = ½ punt 1 argument • Slotparagraaf/inleiding is nie relevant tot die middeldeel van die argument Nie aanvaarbaar • Die opstel hou nie verband met die = 0 punte onderwerp nie TOTAAL 15 [15] TOTAAL AFDELING C: 50 OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 27 Musiek/V1 27 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne AFDELING D: JAZZ VRAAG 11 11.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (11.1.1 tot 11.1.5) neer, bv. 11.1.6 E. 11.1.1 Watter tipe vorm is ook bekend as AABA-vorm? Antwoord: B (32-maat vorm) 11.1.2 A saksofoon is 'n ... Antwoord: B (enkelriet-blaasinstrument) 11.1.3 'n Jazz-styl met 'n gesinkopeerde melodie en 'n stabiele nie- gesinkopeerde ritmiese begeleiding: Antwoord: C (Ragtime) 11.1.4 'n Gliss of glissando is … Antwoord: A ('n ononderbroke opwaartse of afwaartse gly tussen note) 11.1.5 Watter element verwys na die toonkwaliteit van 'n instrument? Antwoord: D (Timbre) (5 x 1) (5) 11.2 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommers (11.2.1 tot 11.2.4) neer, bv. 11.2.5 Onwaar. 11.2.1 Blues is 'n musiekstyl wat die gewildste tussen 1910 en 1940 was en dit beïnvloed steeds komposisies wat deesdae geskryf word. Antwoord: Waar 11.2.2 Roep en antwoord is 'n sangstyl waarin 'n groep gewoonlik 'n frase sing waarop ‘n solis met 'n beantwoordende frase reageer. Antwoord: Onwaar 11.2.3 Swing jazz is oorwegend as dansmusiek bedoel. Antwoord: Waar 11.2.4 'Comping' is akkoorde, ritme en teenmelodieë wat die ritmeseksie gebruik om 'n sololyn te ondersteun. Antwoord: Waar (4 x 1) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 28 Musiek/V1 28 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 11.3 Definieer die volgende terme: Antwoord: 11.3.1 Koor • 'n Gedeelte van 'n lied wat na elke vers herhaal word • 'n Volledige siklus deur die vorm van die liedjie/melodie • 'n Klankeffek wat op 'n pedaal/versterker/klawerbord beskikbaar is • 'n Werk wat deur 'n groot groep/ensemble op 'n verhoog gesing word 11.3.2 Vamp • 'n Aaneenlopende herhalende baslyn waaroor 'n solo gespeel word • 'n Kort aansteeklike motief wat soveel kere as wat nodig is herhaal word 11.3.3 Sinkopasie 'n Aksentuering van swak polsslae 11.3.4 Uitbreiding Die byvoeg van note om 'n akkoord uit te brei, bv. 'n negende, elfde of dertiende. (4 x 1) (4) 11.4 Beskryf hoe agstenote in 'n swing-ritme uitgevoer word. Antwoord: • Reëlmatige agstenote word met 'n triool-agtige gevoel gespeel. • Vinnige swing skep 'n geaksentueerde gevoel op die tweede agstenoot (sinkopasie). 1 punt (1) 11.5 Beskryf die 12-maat-blues-progressie. Antwoord: • Die 12-maat-blues-progressie is 'n herhalende/sikliese harmoniese progressie. • Daar is drie 4-maat frases wat soos volg gestruktureer is: o Maat 1 tot 4: I – I – I – I (jazz-blues gebruik I – IV – I – V of I – ii – I – V), o Maat 5 tot 8: IV – IV – I – I, o Maat 9 tot 12: V – IV – I – I/V (terugkeer-herhaling) (3 x 1) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 29 Musiek/V1 29 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne 11.6 Kies die instrument in KOLOM B wat by die kunstenaar in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–E) langs die vraagnommers (11.6.1 tot 11.6.3) neer, bv. 11.6.4 F. KOLOM A KOLOM B 11.6.1 Feya Faku A klavier 11.6.2 Zim Ngqawana B saksofoon 11.6.3 Chris McGregor C penniefluitjie D trompet E tromstel Antwoord: 11.6.1 D 11.6.2 B 11.6.3 A (3 x 1) (3) [20] VRAAG 12 Verduidelik hoekom die bydrae van die Jazz Epistles vir Suid-Afrikaanse jazz belangrik is. Antwoord: • Die Jazz Epistles was Suid-Afrika se eerste bekende bebop-groep in die 1950's. • Hulle invloed en nalatenskap lê daarin dat hulle hard bop met die ontwikkelende Afrika jazz-kultuur gekombineer het. • In 1959 word hulle album Jazz Epistle, Verse 1 die eerste album wat deur 'n swart Suid-Afrikaanse groep vrygestel word. • Al die lede van die Jazz Epistles het hulle eie oorspronklike material gekomponeer, en sodoende is 'n groot hoeveelheid werk geskep. • Die groep bestaan uit Dollar Brand (later Abdullah Ibrahim) op klavier, Kippie Moeketsi op altsaksofoon, Jonas Gwangwa op tromboon, Hugh Masekela op trompet, Johnny Gertze op bas, Early Mabuza of Makaya Ntshoko op tromstel (almal het later Suid-Afrikaanse jazz-ikone in eie reg geword). • Die Jazz Epistles het 'n spesifieke Suid-Afrikaanse klank begin skep en dit is verder deur latere kunstenaars oor die daaropvolgende dekades ontwikkel. • Hierdie komposisies het die kultuur en tradisies van hulle Afrika-erfenis bevestig. • Baie van hierdie musikante het verkies om in ballingskap te bly en het hulle styl verder ontwikkel deur blootstelling aan Europese musikante. Die groeplede was, onder andere, betrokke by die gewilde jazz-musiekblyspel, King Kong, wat oorsee getoer het. • Hulle het hulle nuutgevonde kennis en vaardighede teruggeploeg in die Suid- Afrikaanse konteks met hulle terugkeer. (5 x 1) [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 30 Musiek/V1 30 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 13 Beskryf die rol van die baskitaar in Ujomela. Verwys na die ritmiese en harmoniese ondersteuning en die interaksie met ander instrumente. Antwoord: Ritme • Die baskitaar voorsien 'n ritmiese basis saam met die tromstel om 'n soliede gevoel te skep. • Dit help om die tempo en voortstuwing van die liedjie te vestig. Harmoniese ondersteuning • Die baskitaar versterk/ondersteun die harmoniese struktuur (I – IV – V) deurdat die akkoordprogressies omlyn word, dikwels deur die grondnote van die akkoorde te speel en diepte aan die klank as 'n geheel te verleen. Interaksie met ander instrumente • Die baskitaar tree in noue wisselwerking met die tromme op en skep sodoende 'n soliede ritmeseksie. • Die baskitaarspeler werk ook nou saam met die kitaar en voorsien 'n brug tussen die harmoniese en ritmiese elemente om seker te maak dat alle instrumente naatloos saamvloei. • Die baskitaar antwoord ook op die roep van die leierkitaar. • Die baskitaar speel 'n belangrike rol om die 'gevoel' van die liedjie en die invloede op die oorkoepelende energie en 'vibe' van die voordrag vas te stel. Ten minste EEN ritme, EEN harmoniese ondersteuning en EEN interaksie met ander instrumente (5 x 1) [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 31 Musiek/V1 31 DBE/November 2025 NSS – Nasienriglyne VRAAG 14 Voltooi die tabel hieronder deur die ontbrekende inligting in te vul. Skryf slegs die antwoord langs die vraagnommers (14.1 tot 14.5) neer, bv. 14.6 Antwoord. ITEM KWÊLA MARABI Ontwikkel uit Amerikaanse jazz Oorsprong 14.1 en tradisionele Afrika-liedere Instrumentaal 14.2 Beide vokaal en instrumentaal of vokaal Liedere begin gewoonlik met 'n Inleiding 14.3 penniefluitjie-inleiding Ritmiese Ritmiese invloede van marabi 14.4 invloede Melodie 14.5 Klavier het 'n melodiese rol Antwoord: 14.1 Dit ontwikkel uit marabi. 14.2 Kwêla is instrumentaal. 14.3 Liedere begin dikwels met 'n kort inleiding wat die klavier/klawerbord voorop stel. 14.4 Ritmiese invloede van ragtime 14.5 Penniefluitjie of saksofoon het 'n melodiese rol. (5 x 1) [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [Music P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-music-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/2519ee7f-bf23-488d-9428-c0bb5ed1bf21) — Music · QP · 2025 · Afr - [Music P1 Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-eng/d690c522-e0fe-4fdf-b630-a36ff389966e) — Music · Memo · 2019 · Eng - [Music P1 Nov 2019 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-afr/6032f3b8-8f53-4474-b4fa-647f0029bbb9) — Music · Memo · 2019 · Afr - [Music P1 Nov 2018 FINAL Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2018-final-memo-afr/dc78da88-f718-4288-96ae-eff8f272b86b) — Music · Memo · 2018 · Afr - [Music P1 Nov 2017 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2017-memo-eng/fe43edfa-7033-4f1b-b8a9-474f7af96383) — Music · Memo · 2017 · Eng - [Music P1 Nov 2016 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2016-memo-eng/a6caab8b-dd62-4dec-96d5-8b526e1a28a1) — Music · Memo · 2016 · Eng ## More from Grade 12 Music - [Music P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2025-eng/a93b74de-03f7-4627-866d-40f73fc5580d) — QP · 2025 · Eng - [Music P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2024-eng/1ae05b36-0299-4ea5-94a5-02cc439843f0) — QP · 2024 · Eng - [Music P1 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2024-afr/89b0158e-2d68-4501-a28a-d92e7592e732) — QP · 2024 · Afr - [Music P2 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2024-eng/ae7cdad4-f72c-4e9d-a719-3acb9bb251f2) — QP · 2024 · Eng - [Music P2 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2024-afr/82de016a-5592-4674-bf9d-b63e9a93b27a) — QP · 2024 · Afr - [Music P2 May-June 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-music-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-english/320cff32-a6ad-424f-ba3b-75bdc6fb1ccb) — QP · 2024 · Eng ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.