# SCIENCECLINIC SMARTPREP GR12 DBE AFR 2023 V4.1 > Grade 12 question paper from the Physical Sciences, 68 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available. - Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-physical-sciences-question-paper/151cde76-829d-4898-8ad5-8b4ea4329b38 - Updated: 2026-09-27 - Subject: Grade 12 - Grade: Multiple grades - Document type: Question paper - Exam period: Physical Sciences - Curriculum: CAPS - Pages: 68 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [SCIENCECLINIC SMARTPREP GR12 DBE AFR 2023 V4.1](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-physical-sciences-question-paper/151cde76-829d-4898-8ad5-8b4ea4329b38) ## About this document Grade 12 · Physical Sciences. Question paper, 68 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 sa] SmartPrep boek deur Science Clinic KABV GRAADH2% \ N , > ‘ . © Videolesse vir elke afdeling van hierdie SmartPrep opsommings beskikbaar,op www.scienceclinic.co.za ? ### Page 2 VIDEOLESSE! Ons het gratis videolesse vir elke onderwerp in hierdie boek! Volg hierdie stappe vir toegang tot hierdie kragtige hulpbron! LAAI ‘N BOEKIE AF Besoek ons webtuiste om ‘n SmartPrep boekie af te laai. Jy sal ‘n e-pos met aflaai-skakels ontvang. VIDEOS WEBBLAD Gaan dan na ons “Videos” webblad. Vir toegang, gebruik dieselfde e-pos wat jy vir die boekie se aflaai gebruik het. KIES ‘N HOOFSTUK Kliek op jou voorkeur- taal, graad en onderwerp. 'n Snitlys met videolesse sal op YouTube oopmaak. OOR ONS SMARTPREP BOEKIES Ons SmartPrep boekies skep ‘n holistiese geheelbeeld van die belangrikste kernkonsepte in Graad 8-12 Wiskunde en Graad 10-12 Fisiese Wetenskap. Die boekies is in Engels en Afrikaans beskikbaar. KOPIEREG KENNISGEWING Die inhoud van hierdie SmartPrep Boekie is die oorspronklike werk van Science Clinic (Pty) Ltd. Die materiaal mag versprei word, mits die volgende vereistes nagekom word: ¢ As die boekie elektronies of in gedrukte vorm gekopieer of versprei word, moet hierdie kopieregkennisgewing behoue bly. * As die opsommings en/of vrae in die boek gebruik word, moet die bron erken word. *« Hierdie Smart Prep Boekie is geskep ter voordeel van die gemeenskap en mag nie deur enige ander persoon of entiteit gebruik of versprei word vir kommersiéle doeleindes nie. * Die teorie-opsommings in hierdie boekie mag nie aangepas word en onder ‘n nuwe lisensie versprei word nie. ¢ Volg hierdie skakel vir volledige gebruiksterme vir die materiaal: DIE SKRYWERS EN DIE SPAN Duisend dankies aan die ongelooflike span wie betrokke was by die produksie, moderasie en vertaling van hierdie boek: R Bartholomew, L Couperthwaite, N Cullinan, W Cloete, C de Beer, S Dippenaar, T Fairless, | Govender, C Hare, L Kroukamp, R Lodge, K Munnik, C Orchison, M Peyper, S Pienaar, Y Patterson, R Ramsugit, S Roberts, C Steyn, K Storm, S Sapsford, X Sithenjwa, A Theron, C Visser, B Ward QD ww sciencectinie.coza © exciencectinic EB ew acodook.comisciencectiniesa ### Page 3 INHOUDSOPGAWE OPSOMMINGS VAN KERNKONSEPTE Fisika Fisika Data 1 Fisika Definisies 4 2D Vektore 5 Newton se Bewegingswette 7 Newton se Wet van Universele Gravitasie 11 Momentum en Impuls 12 Arbeid, Energie en Drywing 16 Beweging in 1D 19 Vertikale Projektielbeweging 20 Elektrisiteit 23 Elektrostatika 25 Elektromagnetisme en Elektrodinamika 27 Foto-elektriese Effek 30 Doppler Effek 32 Chemie Chemie Data 33 Chemie Definisies 37 Organiese Chemie 39 Kwantitatiewe Aspekte van Chemiese verandering 48 Energie- en Chemiese verandering 51 Tempo van Reaksies 52 Chemiese Ewewig 53 Sure en Basisse 56 Elektrochemie 59 Kunsmis 63 www ### Page 4 Fisika (fw). scienceclinic.co.za © 2022@.: ### Page 5 DATA FOR PHYSICAL SCIENCES GRADE 12 PAPER 1 (PHYSICS) GEGEWENS VIR FISIESE WETENSKAPPE GRAAD 12 VRAESTEL 1 (FISIKA) TABLE 1: PHYSICAL CONSTANTS/TABEL 1: FISIESE KONSTANTES NAME/NAAM SYMBOL/SIMBOOL VALUE/WAARDE Acceleration due to gravity g 9,8 m·s-2 Swaartekragversnelling Universal gravitational constant G 6,67 x 10-11 N·m2·kg-2 Universele gravitasiekonstant Speed of light in a vacuum c 3,0 x 108 m·s-1 Spoed van lig in 'n vakuum Planck's constant h 6,63 x 10-34 J·s Planck se konstante Coulomb's constant k 9,0 x 109 N·m2·C-2 Coulomb se konstante Charge on electron -e -1,6 x 10-19 C Lading op elektron Electron mass me 9,11 x 10-31 kg Elektronmassa Mass of Earth M 5,98 x 1024 kg Massa van Aarde Radius of Earth RE 6,38 x 106 m Radius van Aarde ### Page 6 TABLE 2: FORMULAE/TABEL 2: FORMULES MOTION/BEWEGING vf vi  a 't Δx v i Δt  21 a't 2 or/of Δy v i Δt  21 a't 2 § vi  v f · § vi  v f · vf 2 2 v i  2a'x or/of v f 2 2 v i  2a'y Δx ¨ ¸ Δt or/of Δy ¨ ¸ Δt © 2 ¹ © 2 ¹ FORCE/KRAG Fnet ma p mv fs max = μsN fk = μk N Fnet Δt = Δp w mg Δp = mv f - mvi m1m 2 m1m 2 M M F =G or/of F =G g =G or/of g =G 2 d2 r2 d2 r WORK, ENERGY AND POWER/ARBEID, ENERGIE EN DRYWING W F'x cos T U mgh or/of EP mgh Wnet 'K or/of Wnet 'Ek 1 1 K mv2 or/of Ek mv2 2 2 'K K f  Ki or/of 'Ek Ekf  Eki W Wnc 'K  'U or/of Wnc 'Ek  'Ep P 't Pav = Fvav / Pgemid = Fvgemid WAVES, SOUND AND LIGHT/GOLWE, KLANK EN LIG 1 v fO T f v r vL v r vL c fL fs fL fb E hf or /of E h v r vs v r vb O E = Wo + Ek(max) or/of E = Wo + K max where/waar 1 2 1 2 E hf and/en W0 hf0 and/en E k (max) = mvmax or/of K max = mvmax 2 2 ### Page 7 ELECTROSTATICS/ELEKTROSTATIKA kQ1Q 2 kQ F E r2 r2 W F V E q q Q Q n= or/of n= e qe ELECTRIC CIRCUITS/ELEKTRIESE STROOMBANE emf ( ε )= I(R + r) V R I emk ( ε )= I(R + r) Rs R1  R 2  ... 1 1 1 q I 't   ... Rp R1 R 2 W = Vq W P Δt W = VI ' t P = VI W = I2R ' t 2 P = I 2R V Δt W= V2 R P R ALTERNATING CURRENT/WISSELSTROOM Pave Vrms Irms / Pgemiddeld Vwgk I wgk I max Imaks I rms / I wgk 2 2 2 Pave Irms R / Pgemiddeld I 2wgkR Vmax Vmaks Vrms / Vwgk 2 Vrms 2 Vwgk 2 2 Pave / Pgemiddeld R R ### Page 8 Graad 12 Wetenskap Kernkonsepte SCIENCE CLINIC 2022 © Graad 12 Fisika Definisies Normale krag (FN): die krag of komponent van 'n krag wat 'n oppervlak op 'n voorwerp waarmee dit in kontak is, uitoefen en wat loodreg op die oppervlak is Wrywingskrag (Ff): die krag wat die beweging van 'n voorwerp teenwerk en wat parallel met die oppervlak inwerk Statiese wrywingskrag (fs): die krag wat die neiging van beweging van 'n stilstaande voorwerp relatief tot 'n oppervlak teenwerk Kinetiese wrywingskrag (fk): die krag wat die beweging van 'n bewegende voorwerp relatief tot 'n oppervlak teenwerk Newton se Eerste Bewegingswet: 'n liggaam sal in sy toestand van rus of beweging teen konstante snelheid volhard, tensy Newton se Wette 'n nie-nul resulterende/netto krag daarop inwerk Hersiening Newton se Tweede Bewegingswet: wanneer 'n resulterende/netto krag op 'n voorwerp inwerk, versnel die voorwerp in die rigting van die krag teen 'n versnelling direk eweredig aan die krag en omgekeerd eweredig aan die massa van die voorwerp Newton se Derde Bewegingswet: wanneer voorwerp A 'n krag op voorwerp B uitoefen, sal voorwerp B GELYKTYDIG 'n krag van gelyke grootte en in die teenoorgestelde rigting op voorwerp A uitoefen Newton se Wet van Universele Gravitasie: Elke liggaam in die heelal trek elke ander liggaam aan met 'n krag direk eweredig aan die produk van hul massas en omgekeerd eweredig aan die kwadraat van die afstand tussen hul middelpunte Gewig: die gravitasiekrag wat die Aarde uitoefen op enige voorwerp op of naby sy oppervlak Momentum: die produk van 'n voorwerp se massa en sy snelheid Lineêre momentum: 'n vektorgrootheid met dieselfde rigting as die snelheid van die voorwerp. Newton se Tweede Wet in terme van Momentum: die netto (of resulterende) krag wat op 'n voorwerp inwerk, is gelyk Momentum en aan die tempo van verandering van momentum van die voorwerp in die rigting van die netto krag Impuls Impuls: die produk van die netto krag wat op 'n voorwerp inwerk en die tyd wat die netto krag op die voorwerp inwerk Geïsoleerde sisteem (in Fisika): 'n geïsoleerde sisteem is een waarop die netto eksterne krag wat op die sisteem inwerk, nul is Wet van behoud van lineêre momentum: die totale lineêre momentum in 'n geïsoleerde sisteem bly konstant (behoue) Vertikale Projektiel: 'n voorwerp waaraan 'n beginsnelheid gegee is en wat dan slegs onder die invloed van die gravitasiekrag beweeg Projektielbeweging Vryval: beweging waartydens die enigste krag wat op 'n voorwerp inwerk, die gravitasiekrag is Arbeid verrig op ‘n voorwerp deur ‘n konstante krag F: FΔxcosθ, waar F die grootte van die krag, Δx die grootte van die verplasing en θ die hoek tussen die krag en die verplasing is Arbeid-energie stelling: die netto arbeid verrig op 'n voorwerp is gelyk aan die verandering in kinetiese energie van die voorwerp OF die arbeid verrig op die voorwerp deur 'n netto krag is gelyk aan die verandering in kinetiese energie van die voorwerp (Wnet = ΔK = Kf - Ki) Arbeid, Energie en Konserwatiewe krag: 'n krag waarvoor die arbeid verrig om 'n voorwerp tussen twee punte te beweeg, onafhanklik is van die Drywing roete wat gevolg word Nie-konserwatiewe krag: 'n krag waarvoor die arbeid verrig om 'n voorwerp tussen twee punte te beweeg, afhanklik is van die roete wat gevolg word Beginsel van Behoud van Meganiese Energie: die totale meganiese energie (som van gravitasie- potensiële energie en kinetiese energie) in 'n geslote sisteem bly konstant Drywing: die tempo waarteen arbeid verrig of energie verbruik word Doppler Effek: die verandering in frekwensie (of toonhoogte) van die klank waargeneem deur 'n luisteraar omdat die Doppler Effek klankbron en die luisteraar verskillende snelhede relatief tot die medium waarin die klank voortgeplant word, het Coulomb se wet: die grootte van die elektrostatiese krag wat een puntlading (Q1) op 'n ander puntlading (Q2) uitoefen, is direk eweredig aan die produk van die groottes van die ladings en omgekeerd eweredig aan die kwadraat van die afstand (r) tussen hulle Elektrostatika Elektriese veld: 'n gebied in die ruimte waarin 'n elektriese lading 'n krag ondervind. Die rigting van die elektriese veld by 'n punt is die rigting waarin 'n positiewe toetslading wat by die punt geplaas is, sal beweeg Elektriese veld by ‘n punt: die elektriese veld by 'n punt is die elektrostatiese krag wat per eenheidspositiewe-lading wat by daardie punt geplaas is, ondervind word Ohm se Wet: die potensiaalverskil oor 'n geleier is direk eweredig aan die stroom in die geleier by konstante temperatuur Elektriese Drywing: die tempo waarteen arbeid verrig word Stroombane Emk: die maksimum energie wat 'n battery lewer per eenheidslading wat daardeur vloei wgk-waarde: Die wgk-waarde van WS is die GS-potensiaalverskil/stroom wat dieselfde hoeveelheid energie verbruik as die WS wgk-potensiaalverskil: die WS-potensiaalverskil wat dieselfde hoeveelheid energie verbruik/oordra as 'n ekwivalente GS- Elektrodinamika potensiaalverskil wgk-stroom: die wisselstroom wat dieselfde hoeveelheid energie verbruik/oordra as 'n ekwivalente gelykstroom (GS). Photoelektriese effek: die proses waardeur elektrone uit 'n metaaloppervlak vrygestel word wanneer lig van geskikte frekwensie invallend op die oppervlak is Optiese Drumpelfrekwensie (f0): die minimum frekwensie lig benodig om elektrone uit 'n sekere metaaloppervlak vry te stel Verskynsels Werksfunksie (W0): die werkfunksie van 'n metaal is die minimum energie benodig om 'n elektron uit die oppervlak van 'n metaal vry te stel Besoek www.scienceclinic.co.za om gratis SmartPrep opsommings af te laai, of om by interaktiewe aanlyn Wiskunde en Wetenskap klasse aan te sluit.. Bl. 4 ### Page 9 Graad 12 Wetenskap Kernkonsepte Vektore in 2D SCIENCE CLINIC 2022 © OPDELING VAN KOMPONENTE x Fx KOMPONENTE VAN ‘N HELLING Diagonale vektore kan opgedeel word in Fx = F cos θ θ Wanneer kragte toegepas word op ‘n Fg // = Fg sin θ komponente. Wanneer vektore in x- en y- voorwerp teen ‘n helling is dit nuttig om komponente opgedeel word bepaal ons Fy = F sin θ die kragte op te deel in parallelle (//) en Fg ⊥ = Fg cos θ F g// die horisontale (x-as) en vertikale (y-as) F Fy loodregte (⟂) vektorkomponente. Gravita- effekte van die vektor. Ons kan sin of cos siekrag (Fg) is die mees algemene krag wat gebruik, mits die hoek tussen die krag F in hierdie komponente teen ‘n helling opge- Fg θ F g⟂ en die horisontale is. deel kan word. θ y OPSTELLING VAN KRAGTEDRIEHOEKE Kragtedriehoeke kan gebruik word om die resulterende krag of ewewigskrag te bereken wanneer kragte nie lineêr is nie. Basiese meetkundige reëls kan gebruik word om vektore en resultante te bereken wanneer kragtedriehoeke gevorm word. Stert-aan-kop Parallelogram Manipulasie Gebruik vir opeenvolgende vektore (vektore wat mekaar Word gebruik vir vektore wat gelyktydig op dieselfde Vektorpyltjies kan gemanipuleer word om ‘n kragtedriehoek te vorm wat gebruik opvolg) voorwerp inwerk. Die resultant is ‘n hoeklyk van ‘n parallelo- kan word om die resultante krag of ewewigskrag te bereken. Die vektore / pyle gram en begin by die vektore se sterte (algemene oorsprong). mag slegs geskuif word as die grootte en rigting albei konstant gehou word. Bv. ‘n Boot vaar 90 m oos en beweeg daarna 50 m noord. y y Die volgende moet dieselfde bly wanneer die vektorpyltjies gemanipuleer word: • Lengte van die pyltjie (grootte) • Hoek van die pyltjie (rigting) • Die rigting van die kop van die pyltjie. t Bv. ‘n Voorwerp word gehang vanaf ‘n plafon deur twee kabels. Die vryliggaam- Vektor 2 tan su l Vektor 2 nt diagram asook die kragtedriehoek word onderaan getoon en kan gebruik word om Re l ta Re die waardes van T1 en T2 te bereken. su Vryliggaamdiagram Kragtedriehoek x Vektor 1 x Hierdie prinsiep kan ook op meer as twee vektore (in vol- Vektor 1 gorde) toegepas word. Die resultant begin by die eerste vek- Bv. Twee sleepbote pas ‘n krag van 6 000 N en 5 000 N teen tor se stert en eindig by die laaste vektor se kop. ‘n koers van 60° en 120° onderskeidelik op ‘n vragskip, toe. y y Vekt or 4 nt N 00 Resulta 60 or 3 Resultant Vekt x x 50 00 N Vektor 1 o r2 kt Ve Volg ons op Instagram: @science.clinic Besoek www.scienceclinic.co.za om gratis SmartPrep opsommings af te laai, of om by interaktiewe aanlyn Wiskunde en Wetenskap klasse aan te sluit. Bl. 5 ### Page 10 Graad 12 Wetenskap Kernkonsepte 2D Vektore-Resultante en Ewewigskragte SCIENCE CLINIC 2022 © RESULTANT: die enkele vektor wat dieselfde effek as al die EWEWIGSKRAG: Die krag wat die sisteem in ewewig hou. oorspronklike vektore wat gelyktydig op 'n voorwerp optree. Die ewewigskrag is gelyk aan die grootte en teenoorgesteld aan die rigting van die resultante krag. PYTHAGORAS (SLEGS 90°) OPTEL VAN KOMPONENTE Pythagoras kan slegs toegepas word op vektordriehoeke wat reghoekige driehoek is. Die resultant van die diagonaal (hoeklyn-) kragte kan bereken word deur gebruik te maak van Pythagoras waar die x-resultant en y-resultant eerste bepaal word. Dit is veral nuttig vir die berekening van meer as 2 VIR SYLENGTES: VIR HOEKE: kragte wat toegepas word op ‘n voorwerp waar ‘n kragtedriehoek nie gebruik kan word nie. t a t Stappe om die resultant te bereken: R2 = x2 + y2 sin θ = cos θ = tan θ = s s a 1. Bereken die x- en y-komponente van elke krag 2. Bereken die x- en y-resultante van die komponente 3. Bereken die resultant deur gebruik te maak van Pythagoras VOORBEELD: 4. Bereken die hoek deur gebruik te maak van trigonometriese funksies ‘n Boot vaar 90 m oos waarna dit 50 m noord vaar. Bereken die verplasing van die boot. VOORBEELD: y Drie kragte word toegepas op ‘n voorwerp soos aangetoon in die diagram onderaan. Bereken die resul- tante krag wat verrig word op die voorwerp. 1. 11 N krag: Fx = F cos θ Fy = F sin θ = 11 cos 70 = 11 sin 70 11 N tant = 3,76 N regs (90o ) = 10,34 N op (0o ) 70° su l 40° 35° Re 50 m 30 N krag: Fx = F cos θ Fy = F sin θ 30 N 20 N = 30 cos 40 = 30 sin 40 = 22,98 N links (270o ) = 19,28 N af (180o ) x 20 N krag: 90 m Fx = F cos θ Fy = F sin θ = 20 cos 35 = 20 sin 35 R2 = x2 + y2 = 16,38 N regs (90o ) = 11,47 N af (180o ) R = 90 2 + 50 2 2. x- en y-resultant 2,84 N R = 102,96 m Kies links as postief (270 ) o Kies af as positief (180 ) o  Fx = −3,76 + 22,98 − 16,38 Fy = −10,34 + 19,28 + 11,47 t tan θ = = 2,84 N links (270o ) = 20,41 N af (180o ) a tan−1( 90 ) 50 20,41 N θ = 3. Resultant 4. Hoek θ = 29,05∘ R 2 = 2 x + y 2 tan θ = t a R 20,41 R = 2,842 + 20,412 θ = tan−1 2,84 Onthou dat θ bereken relatief tot die x-as, ∴ rigting = 90∘ − 29,05∘ = 60, 95∘ R = 20,61 N θ = 82,08∘ ∘ ∴ Verplasing = 102,96 m teen 'n rigting van 60,95 ∴ Resultant = 20,61 N teen ‘n rigting van 187,92° Volg ons op Instagram: @science.clinic Besoek www.scienceclinic.co.za om gratis SmartPrep opsommings af te laai, of om by interaktiewe aanlyn Wiskunde en Wetenskap klasse aan te sluit. Bl. 6 ### Page 11 Graad 12 Wetenskap Kernkonsepte Newton se Bewegingswette SCIENCE CLINIC 2022 © KRAGTE Nie-kontakkrag: ‘n Krag wat oor ‘n afstand Kontakkrag: ‘n Krag wat uitgeoefen word uitgeoefen word sonder fisiese kontak. tussen twee voorwerpe wat in kontak is. ‘n Krag is ‘n stoot- of trek aksie wat toegepas word op ‘n voorwerp. Hierdie aksie kan toegepas word op voorwerpe wat in kontak tree met mekaar of oor ‘n afstand (geen kontak). Elektrostatiese krag (FE) Toegepaste krag (FA) Gravitasiekrag (w/Fg) Spanning (T of FT) Kragte is vektore omdat dit grootte en rigting besit. Krag word gemeet in newton (N). 1 N is die krag benodig om ‘n 1 kg voorwerp teen 1 m·s-2 in die rigting van die krag te laat versnel. Dus kan ons sê dat Magnetiese krag Wrywing (Ff of fs/fk) 1 N = 1 kg·m·s-2 Normaalkrag (N/FN) Normaalkrag (FN) Wrywing (Ff of fs/fk) Die loodregte komponent van die kontak krag wat toegepas word deur die oppervlak Wrywing is die krag wat die beweging of voornemende beweging van ‘n voorwerp waarop dit rus. teenwerk, parallel aan die oppervlak. Wrywing is die parallelle komponent van die kontak krag op ‘n voorwerp deur die oppervlak waarop dit FN rus. Die wrywing tussen die kontakoppervlaktes word bepaal deur die eienskappe van beide die kontakop- Die normaalkrag is gelyk aan die loodregte komponent van pervlakte van die voorwerp en oppervlak. Die wrywingskoëffisiënt (µs/µk) dien as ‘n beskrywing van die gravitasie indien daar geen ander kragte op die voorwerp grofheid van die oppervlakte. Hoe growwer die oppervlakte, hoe hoër die wrywingskoëffisiënt. toegepas word nie. FN = Fg Statiese wrywing (fs) Kinetiese wrywing (fk) Fg Statiese wrywing is die wrywingskrag wat die Kinetiese wrywing is die wrywingskrag wat die Indien alternatiewe kragte op die voorwerp toegepas word, sal die normaalkrag verander afhangende beweging van ‘n stilstaande voorwerp teen- beweging van ‘n nie-stilstaande voorwerp van die rigting en grootte van die toegepaste krag. Alle vertikale kragte moet gebalanseer word as daar staan. Die grootte van die statiese wrywingskrag teenwerk. Die grootte van die kinetiese wrywing geen versnelling in die vertikale vlak is nie. sal toeneem soos wat die parallelle komponent van is konstant vir die spesifieke sisteem tydens alle FA FA die toegepaste krag toeneem totdat maksimum snelhede groter as nul ongeag van die toegepaste FN FN statiese wrywing bereik word. fsmaks is die grootte krag. θ θ van die wrywingskrag wanneer die voorwerp begin beweeg. fs(maks) = μs FN fk = μk FN Fg Fg fs(maks) = maksimum statiese wrywing (N) fk = kinetiese wrywing (N) μs = wrywingskoëffisiënt (geen eenheid) μk = wrywingskoëffisiënt (geen eenheid) FN + FAy − Fg = 0 FN − Fg − FAy = 0 FN = normaalkrag (N) FN = normaalkrag (N) FN + FA sin θ = Fg FN = Fg + FA sin θ Die voorwerp sal begin beweeg indien die toegepaste krag groter as die maksimum statiese wrywing is. Voorwerpe wat van ‘n tou/koord/kabel gehang word besit geen normaalkrag nie, omdat daar geen oppervlak bestaan waarop FT fsmaks dit kan rus nie. Die spanning is gelyk aan die loodregte Wrywing (N) swaartekrag as daar geen ander kragte op die voorwerp f s) optree nie OF is gelyk aan die volle grootte van Fg vir vertikale g( in w opgeskorte voorwerpe wat stilstaan/beweeg teen konstante ry w Kine5ese wrywing (fk) snelheid. e se a$ St FT + (−Fg ) = 0 Fg Toegepaste krag (N) Volg ons op Instagram: @science.clinic Besoek www.scienceclinic.co.za om gratis SmartPrep opsommings af te laai, of om by interaktiewe aanlyn Wiskunde en Wetenskap klasse aan te sluit. Bl. 7 ### Page 12 Graad 12 Wetenskap Kernkonsepte Newton se Bewegingswette SCIENCE CLINIC 2022 © Newton se Eerste Bewegingswet Newton se Tweede Bewegingswet Newton se Derde Bewegingswet ‘n Liggaam sal altyd in rus bly of teen ‘n konstante snelheid Wanneer ‘n resulterende krag op ‘n voorwerp inwerk, sal die Indien voorwerp A ‘n krag op voorwerp B verrig, sal beweeg tensy ‘n resulterende krag (nie-nul) daarop inwerk. voorwerp versnel in die rigting van die resulterende krag voorwerp B ‘n krag op voorwerp A verrig wat gelyk in teen ‘n versnelling wat direk eweredig is aan daardie krag en grootte en teenoorgesteld in rigting is. Newton se Eerste wet word toegeskryf aan traagheid – die weerstand omgekeerd eweredig is aan die massa van die voorwerp. wat ‘n voorwerp bied om sy eie konstante beweging of rus-posisie te Newton se Tweede wet is afhanklik van die resultante krag – Die verander. Newton se Derde Wet beskryf aksie-reaksie kragpare. Hierdie is vektor som van alle kragte wat op dieselfde voorwerp toegepas word. kragte wat van toepassing is op verskillende voorwerpe en kan daarom nie opgetel of van mekaar afgetrek word nie. Fnet = 0 N a = 0 m ⋅ s −2 Fnet = m a a ≠ 0 m ⋅ s −2 ‘n 3 kg Voorwerp beweeg met ‘n konstante snelheid teen ‘n helling, FA op B = − FB op A met ‘n hoek van 15º, op. Die wrywingskoëffisiënt is 0,35. Bereken die grootte van die toegepaste krag. F A ‘n 20 N Krag word toegepas op ‘n 5 kg voorwerp. Die voorwerp FN Kragpare eienskappe: versnel teen ‘n opwaartste, wrywinglose oppervlak met ‘n 15º helling. Bereken die versnelling van die voorwerp. • Gelyk in grootte • Teenoorgesteld in rigting Fg// FA • Toegepas op verskillende voorwerpe (kan daarom NIE FN MEKAAR KANSELLEER NIE) fk 15° Fg T Neem opwaarts as positief LET WEL: Fg// Die kragpaar hier verwys Fnet⊥ = 0 na die gravitasiekragte. FN + (−Fg ⊥ ) = 0 Gravitasie en normaal FN = Fg ⊥ 15° Fg T kragte is NIE kragpare FN = m g cos θ nie. FN = (3)(9,8)cos 15∘ FN = 28,40 N Neem opwaarts as positief ∴ FN = 28,40 N ⊥ op vanaf die helling Fnet// = ma FA + (−Fg // ) = ma Fman op muur Fnet// = 0 20 − (5)(9,8)sin 15∘ = 5a FA + (−Fg // ) + (−fk ) = 0 20 − 12,68 = 5a 7,32 FA = Fg // + fk a = 5 FA = m g sin θ + μk FN ∴a = 1,46 m ⋅ s−2 // op teen die helling FA = (3)(9,8)sin 15∘ + (0,35)(28,40) ∴ FA = 17,55 N Effek van Newton se Tweede Wet op ‘n oorlaaide voertuig: Belangrik om veiligheidsgordels te dra: Volgens Newton se Tweede Wet is die versnelling van ‘n voorwerp ‘n Voorwerp sal volgens Newton se Eerste Wet altyd in rus bly of teen ‘n konstante snelheid beweeg tensy ‘n resulterende krag (nie-nul) direk eweredig aan die toegepaste krag en omgekeerd eweredig aan die massa van die voorwerp. Indien ‘n voertuig oorlaai is sal die Fmuur op man daarop inwerk. Wanneer ‘n motor skielik moet stop, sal ‘n persoon stopafstand toeneem wat kan lei tot ernstige ongelukke. Sodra die binne die voertuig steeds teen ‘n konstante snelheid vorentoe Newton se Derde Wet gedurende ‘n botsing: remme toegepas word sal die krag (wrywing) dieselfde bly, maar die beweeg. Die persoon sal kontak maak met die voorruit van die motor Volgens Newton se Derde Wet is die krag wat op twee voorwerpe toename in massa veroorsaak ‘n afname in die negatiewe versnelling sonder ‘n veiligheidsgordel, wat ernstige kopwonde kan veroorsaak. uitgeoefen word gelyk in grootte maar teenoorgesteld in rigting. wat op sy beurt die tyd (en afstand) wat dit neem vir die voertuig om Die veiligheidsgordel tree op as ‘n toegepaste krag wat die voor- Indien twee voertuie betrokke is in ‘n ongeluk sal beide dieselfde te stop, vergroot. waartse beweging van die persoon teenwerk. krag op mekaar uitoefen, ongeag van hul massas. Volg ons op Instagram: @science.clinic Besoek www.scienceclinic.co.za om gratis SmartPrep opsommings af te laai, of om by interaktiewe aanlyn Wiskunde en Wetenskap klasse aan te sluit. Bl. 8 Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Collection - [Past papers & memos](https://www.hlayiso.com/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.