# Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo > Grade 12 Sesotho FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2025, 16 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/70b20cb8-1297-4295-928a-149a9d8a15c4 - Updated: 2026-10-29 - Subject: Sesotho FAL - Grade: Grade 12 - Language: Sesotho - Document type: Memorandum - Year: 2025 - Exam period: NSC November Exam - Paper: 3 - Curriculum: CAPS - Pages: 16 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-fal) › [Sesotho FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/70b20cb8-1297-4295-928a-149a9d8a15c4) ## About this document Sesotho Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Matching paper and memo - [Sesotho FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/05b1b86e-3ee3-464a-838a-1a315a5539f4) — QP · 2025 · Sesotho ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KEREITE YA 12 SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) PAMPIRI YA BORARO (P3) PUDUNGWANA 2025 TATAISO YA HO TSHWAYA TATAISO YA HO TSHWAYA MATSHWAO: 100 Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 16. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 2 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 2 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO DITAELO HO BATSHWAI TATAISO YA HO TSHWAYA DITEMA TSA BOIQAPELO Moqoqo kapa ditema tsa kgokahano di ke ke tsa hloka sesupo leha e le sefe sa hore di badilwe tsa ba tsa abelwa matshwao ka tshwanelo. Sephetho sa matshwao a abetsweng ditema tsa boiqapelo e be se loketseng. Ho se tshwane le kgutsufatsong moo ho nang le pehelo ya moedi o tlamang wa palo ya mantswe, moqoqo ke tema ya kgokahano ya boiqapelo. Ha moqoqo o phalla ho ya ka boiqapelo mme o hohela mmadi, e tla be e le leeme ha ho tsepamiswa maikutlo hodima bolelele feela ho na le hore ho shejwe dikahare. Molao ke hore: • Ho se eketswe dikotlo kaha ruburiki ka boyona e na le dikotlo. Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 3 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 3 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE (FAL) – SLKT ELA TLHOKO: • Sebedisa ruburiki ena ka dinako tsohle ha o lekanyetsa meqoqo (Pampiri ya 3, Karolo ya A). • Matshwao a 0-50 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso. • Lekgetheng la Dikahare, Puo le Setaele, tlhaloso e nngwe le e nngwe ya bokgoni e arotswe habedi ho hlahisa boemo bo hodimo le boemo bo tlase; boemo bo bong le bo bong bo na le tlhaloso ya bona. • Lekgetha la sebopeho lona ha le a arolwa ka bokgoni bo nang le boemo bo hodimo le bo tlase. RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 50] Makgetha a ho Phihlello e supang Phihlello e babatsehang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang lekanyetsa bokgoni DIKAHARE LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MORALO -Nehelano e babatsehang -Nehelano e ntle haholo -Nehelano e kgotsofatsang -Nehelano e momahane -Nehelano e tswile Boemo bo hodimo ho feta tebello e -Mehopolo ke e loketseng -Mehopolo e momahane le mona le mane lekoteng hohang (Nehelano ya tlwaelehileng ebile e kgahlisa ka botlalo ho kgodisa ka tsela e -Mehopolo ke e sa hlakang -Mehopolo ke e sa sehlooho) tlhophiso -Mehopolo e bontshang le bopaki ba nehelano e amohelehang ebile e se ya boiqapelo tsepamang, e dubakaneng ya mehopolo le bohlale, e phephetsang butswitseng -O hlophisitswe le ho -Ho na le bopaki bo -Ha e utlwahale mme dintlha, kelohloko ya monahano, ebile e sutsitse -O hlophisitswe le ho momahana ka tsela e fokolang ba tlhophiso le mehopolo e a phetakakwa baamohedi ba -O hlophisitswe le ho hokelwa hantle haholo ho amohelehang ho momahano ya mosebetsi -Ha e a hlophiswa le hona ditaba, maikemisetso hokelwa ka boqhetseke, ho kenyeditswe selelekela, kenyeleditswe selelekela, ho hokeleha. le maemo kenyeleditswe selelekela, mmele le qetelo. mmele le qetelo. mmele le qetelo. MATSHWAO A: 30 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Nehelano e tswileng -Nehelano e radilwe hantle -Nehelano e a kgotsofatsa -Nehelanno boholo e tswile -Ha ho boiteko bo matsoho leha e haellwa ke -Mehopolo ke e loketseng, leha e sa hlaka mona le lekoteng entsweng ba ho arabela matshwao a boqhetseke mme e thahasellisang mane -Mehopolo e na le ho hloka sehlooho Boemo bo tlase ba moqoqo o babatsehang -O hlophisitswe le ho -Mehopolo e momahane le kgokelo mme e dubakane -Mehopolo e tswile -Mehopolo e sutsitseng hokelwa hantle ho ho kgodisa ka tsela e -Bopaki ba tlhophiso le lekoteng ka hohle-hohle, ebile e bontsha boiphihlelo kenyeleditswe selelekela, mahareng momahano bo a thekesela ha e a nepahala bo hodimo mmele le qetelo -Karolo ya mosebetsi e -Mosebetsi ha o a tsepama -O hlophisitswe le ho itseng e hlophisitswe; sehloohong mme o hokelwa ka bonono ho -Ho na le boiteko bo itseng dubakane kenyeleditswe selelekela, ba tlhophiso le momahano mmele le qetelo ho kenyeleditswe selelekela, mmele le qetelo Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 4 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 4 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a ho Phihlello e supang Phihlello ya motheo Phihlello e babatsehang Phihlello e mahareng Phihlello e haellang lekanyetsa bokgoni feela PUO, SETAELE LE HO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 HLAOLA DIPHOSO -Sehalo, rejisetara, setaele -Sehalo, rejisetara, setaele -Sehalo, rejisetara, setaele -Sehalo, rejisetara, setaele -Tshebediso ya puo ha e le tlotlontswe di loketse le tlotlontswe di loketse le tlotlontswe di loketse le tlotlontswe ha di a lokela utlwisisehe Sehalo, rejisetara, sepheo, baamohedi ba sepheo, baamohedi ba sepheo, baamohedi ba sepheo, baamohedi ba -Sehalo, rejisetara, setaele setaele, tlotlontswe ke Boemo bo hodimo ditaba mmoho le maemo ditaba mmoho le maemo ditaba mmoho le maemo ditaba hammoho le le tlotlontswe ha di a lokela tse lokelang ka tsela e babatsehang ka botlalo -Tshebediso ya puo ke e maemo baamohedi ba ditaba, sepheo/tshusumetso le -Tshebediso ya puo e -Tshebediso ya puo e lokileng bakeng sa ho -Tshebediso ya puo ke ya sepheo le maemo maemo bontsha boitshepo mme e matla mme ho fetisa moelelo motheo feela -Tlotlontswe e haellang ho Kgetho ya mantswe tswile matsoho sebedisitswe sehalo se - Puo ya bonono e -Sehalo le kgetho ya feta tekanyo hoo nehelano Tshebediso ya puo le - Sehalo se kgahlisang loketseng boholo ba nako sebedisitswe ho mantswe ke tse sa e sa utlwisiseheng tlwaelo, matshwao a ho ebile se le matla -Boholo ba mosebetsi ha o matlafatsa dikahare lokelang bala le mopeleto -O batla o hloka diphoso na diphoso tsa melao ya -Tlotlontswe e haellang tsa melao ya puo le tsa puo le mopeleto haholo MATSHWAO A: 15 mopeleto -O radilwe hantle haholo -O radilwe ka boqhetseke bo hlollang 13 10 7 4 -Tshebediso ya puo ke e -Tshebediso ya puo ke e -Tshebediso ya puo e -Tshebediso ya puo ke e Boemo bo tlase tswileng matsoho, e utlwahalang, mme e lekane leha ho na le ho se hlotsang susumetsang sehalo se loketseng ka kakaretso tsepame mona le mane -Ha ho phapano kapa ke e nepahetseng -Sehalo ke se matla, mme -Ka kakaretso sehalo ke fokolang motswakong wa -O batla o hloka diphoso se loketseng se loketseng leha puo ya dipolelo tsa melao ya puo le tsa -Ho na le diphoso tse bonono e haella -Tlotlontswe e haella ka mopeleto mmalwa tsa melao ya puo tsela e ikgethang -O radilwe ka bokgoni bo le tsa mopeleto babatsehang -O radilwe hantle SEBOPEHO 5 4 3 2 0–1 -Kgodiso ya sehlooho ke e -Kgodiso ya dintlha ke e -Dintlha tse loketseng di a -Dintlha tse itseng di a -Dintlha tse hlokehang di a Makgetha a tema: babatsehang utlwisisehang, mme e hodiswa utlwahala haella popeho ya dipolelo le -Dintlha tse phethahetseng hodisang sehlooho -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di kgodiso ya diratswana ka botlalo -O momahane bopilwe hantle na le diphoso fosahetse le bolelele bo -Dipolelo le diratswana di -Dipolelo le diratswana di -Moqoqo o na le moelelo -Moqoqo o ntse o na le -Moqoqo ha o na moelelo hlokehang bopilwe a utlwisiseha ebile di moelelo o itseng ka tsela e babatsehang tswakilwe MATSHWAO A: 5 MATSHWAO 43–50 33–40 23–30 13-20 0–10 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 5 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 5 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Matshwao a ka sebediswang bakeng sa ho tshwaya: Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo (60%) 30 DM = Puo/Setaele/Tokiso ya diphoso (30%) 15 PST = Sebopeho (10%) 05 Seb = Matshwao ohle 50 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 6 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 6 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO TATAISO YA SEBOPEHO SA DITEMA TSA MOQOQO Mefuta ya Moqoqo wa Phetelo/ Moqoqo wa Ditema tsa Kgohelo/ngangisano/o sa Ditema o hlalosang Boimamelo/ditema tsa nkeng lehlakore Dinnete Sebopeho sa • Sehlooho • Sehlooho • Sehlooho ka ntle • Selelekela • Dihloohwana • Selelekela • Mmele • Selelekela • Mmele • Phethelo • Mmele • Phethelo • Phethelo Sebopeho sa Mohato/Setepe Ketane Mokolokotwane seratswana Moralo wa mantlha o Dipolelo tse hlahang di Mathathama a dingangisano/dinnete tse hatellang hodima ditsela latelana di hokahantswe ke phaelletsweng ho tshehetsa ntlha e itseng. tse itseng tsa ho etsa polelo e tlang pele. Botsitso dintho le tsa phetelo tse • Polelo ya mohopolo wa Ho tshehetsa mahlakore ka bobedi ka itshetlehileng hodima sehlooho. dingangisano tse lekalekanang tlhahlamano ya diketsahalo • Dipolelo tsa tlatsetso. mabapi/kgahlanong le ntlhakgolo, e le ho fana ho latela nako. ka teka-tekano lehlakoreng ka leng. • Polelo ya mohopolo wa Ngangisano: sehlooho. Selelekela – ntlhakemo e hlake • Dipolelo tsa tlatsetso ho Mmele: bontsha tlhahlamano ya • Polelo ya mohopolo wa sehlooho diketsahalo. • Dingangisano tse latelwang ke ditlhaloso Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 7 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 7 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Phethelo: • Dikgothaletso • Kgutsufatso/phethelo • Ntlhakemo e hlahelle O sa nkeng lehlakore: Selelekela – ntlhakemo e hlake Mmele: • Polelo ya mohopolo wa sehlooho • Dipolelo tse tshehetsang. • Dintlha tse kgahlanong le sehlooho le mabaka. Phethelo: • Dikgothaletso • Kgutsufatso/phethelo • Ntlhakemo e hlahelle Makgetha • Di re qoqela ka pale e • Fana ka tsebo kapa • Di ikemiseditse ho hohela/ho okaoketsa maikutlo mabapi le motho/batho, tlhahisoleseding ya kapa diketso tsa mmadi. sebaka le nako ya nnete. diketsahalo. • Di na le mopheti kapa mongodi wa pale. Makgetha a • Puo ya semmuso kapa • Puo ya semmuso • Puo e tobang taba e a sebediswa. puo eo e seng ya semmuso • Lekgathe lejwale le a • Puo ya bonono, e kang ya mekgabisopuo. • Lekgathe lefetile le sebediswa. • E hlaha eka e tseba matswalo le ditabatabelo tsa sebediswa haholo. • Puo e sa bontsheng rona kahoo di sebedisa monyetla oo ho okaoketsa • Mahokedi a kang maikutlo a mongodi maikutlo a babadi. kamora, yaba, pele ho • (Jakone) puo e • E hlahisa dikgopolotaba eka ke taba. moo, pele, kahoo, jj. sebediswang lekaleng • Dingangisano tse sekametseng lehlakoreng le le le ikgethileng la tsa leng. mosebetsi. • Sehalo sa semmuso Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 8 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 8 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA A: MOQOQO POTSO YA 1 1.1 Letsatsi le fetotseng tsohle bophelong ba ka. Dikahare: Di hlakise kamoo letsatsi le itseng le ileng la tlisa phetoho bophelong ba hae kateng. [50] 1.2 Tlhompho e bula mamati a kwetsweng bophelong. Dikahare: Di hlakise ditsela tseo tlhompho e ka fang motho menyetla ya katleho kateng. [50] 1.3 Ha nka fuwa monyetla, nka ... Dikahare: Di hlakise kamoo monyetla oo mongodi a ka o fuwang o ka tlisang phetoho/o ka fetolang maemo kateng. [50] 1.4 Na dibuka di ntse di le bohlokwa nakong ee ya disebediswa tsa dijithale? Dikahare: Di totobatse kamoo dibuka di sa ntseng di le bohlokwa kateng nakong ena ya tshebediso ya disebediswa tsa dijithale. KAPA Di totobatse kamoo dibuka di seng di se bohlokwa kateng nakong ena ya tshebediso ya disebediswa tsa dijithale. [50] 1.5 Botle le bobe ba ho kena sekolo ka marangrang/inthanete. Dikahare: Ditaba tsa moqoqo di tshehetse mahlakore a mabedi, lehlakore la botle le la bobe ba ho ithuta ka tshebediso ya marangrang. [50] 1.6–1.8 Ditshwantsho Dikahare tse lebelletsweng: • Moqoqong ona mohlahlobuwa o sheba setshwantsho mme a qoqe ka seo se se qholotsang maikutlong a hae. • Moqoqo wa hae o tshwanetse ho dumella mmadi ho itemohela sehlooho seo ho qoqwang ka sona ka tsela e hlakileng. • Moqoqo o ka ngolwa ho tswa lehlakoreng lefe kapa lefe. [50] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A: 50 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 9 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 9 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E TELELE – SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 30] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang leknyetsa DIKAHARE, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 MORALO LE -Nehelano e babatsehang -Nehelano e ntle haholo, e -Nehelano e lekaneng, e -Nehelano ya motheo e -Nehelano e totobatsa SEBOPEHO haholo ho feta ditebello tse bontshang tsebo e ntle ya bontshang tsebo ya bontshang tsebo e itseng ya kgaello ya tsebo ya tlwaelehileng makgetha a mofuta wa tema makgetha a mofuta wa tema makgetha a mofuta wa tema makgetha a mofuta wa tema -Nehelano le - Mehopolo e matla, e -Nehelano e tsepame - ha e -Nehelano ha e a tsepama -Mosebetsi o na le tsepamo -Moelelo o nyotobetse ke ho mehopolo; butswitseng kgere ka ho phethahala – ho na le e itseng empa o a kgera kgera ho hoholo -Tlhophiso ya -Tsebo e batsi ya makgetha -Mehopolo le dikahare di ho kgera ho itseng -Ha se ka dinako tsohle -Mehopolo le dikahare ha di mehopolo; a mofuta wa tema momahane, mme di -Mehopolo le dikahare di na mehopolo le dikahare di na momahano -Sepheo, -Mosebetsi o tsepame manollotswe hantle haholo le momahano e lekaneng momahaneng -Ke dintlha tse mmalwa baamohedi ba -Mehopolo le dikahare di ka dintlha tse tshehetsang feela - Sehlooho se tshehetswa ke haholo tse tshehetsang ditaba, makgetha a momahane sehlooho -Ke dintlha tse itseng feela dintlha tse mmalwa sehlooho tema le maemo. -Nehelano e manollotswe ka -Sebopeho ke se loketseng, tse tshehetsang sehlooho -Melao ya sebopeho e -Ha ho boiteko ba ho boqhetseke mme dintlha se nang le diphoso tse -Ka kakaretso, sebopeho se sebedisitswe ka bohlotsa bo sebedisa melao ya sebopeho tsohle di tshehetsa sehlooho mmalwa haholo nepahetse leha se na le boholo -Sebopeho ke se diphoso tse itseng -Kgaello e itseng ya dintlha MATSHWAO A: 18 nepahetseng ka botlalo tsa bohlokwa PUO, SETAELE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 LE HO HLAOLA -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le -Sehalo, rejistara, setaele le DIPHOSO tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe ha di a lokela tlotlontswe ha di dumellane -Sehalo, rejistara, maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba le maikemisetso, baamohedi setaele, ditaba le maemo ka ho ditaba le maemo ka botlalo ditaba le maemo ditaba le maemo ka botlalo ba ditaba le maemo maikemisetso, fetisisa -Ka kakaretso, melao ya puo -Mosebetsi o na le diphoso -Tshebediso ya puo e -Mosebetsi o tletse diphoso baamohedi ba -Melao ya puo e nepahetse e nepahetse ebile e bopehile tse itseng tsa melao ya puo; fosahetse ebile e tletse mme o dubakane ditaba le maemo; ka botlalo ebile nehelano e hantle -Tlotlontswe e lekaneng diphoso tse ngata -Tlotlontswe ha e a lokela -Tshebediso ya bopehile hantle -Tlotlontswe e ntle haholo -Diphoso ha di nyotobetse -Tlotlontswe e haellang sepheo puo, tlwaelo ya -E batla e se na diphoso -Mosebetsi boholo ha o na moelelo. -Moelelo o nyotobetse -Moelelo o nyotobetse tshebediso ya puo, diphoso. haholo kgetho ya mantswe, matshwao a ho bala le mopeleto. MATSHWAO A: 12 MATSHWAO 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 10 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 10 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo/Sebopeho (60%) 18 DMS = Puo/Setaele/Tokiso ya diphoso (40%) 12 PST = Matshwao ohle 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 11 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 11 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE TELELE POTSO YA 2 2.1 LENGOLO LA SEMMUSO (KOPO) Sebopeho: • Diaterese di pedi. Aterese ya mongodi wa lengolo o e ngola ho tloha bohareng ba leqephe ho leba ka letsohong le letona, e nto latelwa ke letsatsi, kgwedi le selemo, feela jwalo ka lengolong la setlwaedi. • Kamora aterese o tlola mola o ngole mohla. • Aterese ya ya ngollwang (moamohedi) o e ngola ka letsohong le letshehadi. • Aterese ya moamohedi o e qala ka maemo a tshebetso a eo o mo ngollang, ebe ho latela aterese ya hae ka botlalo. • Tlasa aterese o ngola tumediso (monghadi, mofumahadi kapa mofumahatsana/ mohlomphehi). • Tlasa tumediso o tlola mola, ebe o ngola sehlooho, e leng ho akaretsa dikahare tsa lengolo, o sehe mola ebang o o ngotse ka ditlhaku tse nyenyane. Ha o ngotse sehlooho ka ditlhaku tse kgolo, ha o sehe mola. • Kamora mola wa sehlooho, ngola seratswana sa selelekela seo e leng ntshetsopele ya ditaba. • Ho feta mona, seratswana se seng le se seng ke se matlafatsang taba eo o buang ka yona. Tlola mola dipakeng tsa diratswana. • Qetelo le yona ke ya puo ya semmuso, mme o ka e ngola e le 'Ka botshepehi', 'Ka boikokobetso', jj. • O lokela ho saena o nto ngola mabitso ka botlalo. Dikahare: • Mohlahlobuwa a hlakise sepheo sa lengolo sehloohong sa lona. • Ho totobale hore mosuwehlooho o koptjwa ho nehelana ka holo baithuting ba Kereiti ya 12 nakong eo ba itlhophisetsang ditlhahlobo tsa makgaolakgang ka yona. • A nehelane ka dintlha tse tla nnetefalletsa mosuwehlooho hore ho fela ho le molemong wa bona ho sebedisa holo ya sekolo. [30] Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 12 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 12 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya 2.2 ATIKELE E YANG MAKASINENG Sebopeho: • E ngolwe ka bokgabane le bokgeleke; ho be le sehlooho se sekgutshwane, se be matla, se kgahle mahlo le ho tsosa tjantjello; • Tema ya atikele e arolwa ka dikholomo ho etsa hore e balehe habobebe. • Ditaba di hlahiswa ka sebopeho sa diratswana, tseo hangata di nang le selelekela, kgolo (mmele) le qetelo; • Diratswana e be tse kgutshwane, ka puo e balehang habonolo; • E tobe taba, e bua le mmadi ka ho otloloha, e ama maikutlo a mmadi; • Hlahisa mabitso a batho, dibaka, dinako kapa tlhahisoleseding efe feela e amang atikele; • Mongodi o lokela ho hlahiswa kamehla; • Sehlooho, sehalo le setaele di itshetleha mofuteng wa atikele, bothong ba ya ngolang mmoho le boamohedi ba ditaba. Dikahare: • E totobatse lebitso la sethethefatsi seo ho buuwang ka sona. • E hlalose tshebediso e mpe le ditlamorao tse bosula tsa sethethefatsi seo dibapading [30] 2.3 TSA BOPHELO BA MOFU Dikahare: • Dikahare di hlahise mabitso a mofu. • Tlhaho ya mofu e hlahiswe (sebaka, letsatsi le selemo sa tswalo). • Tsa kgolo ya hae, thuto, mosebetsi le tsa lenyalo (ha di le teng). • Tsa lefu la hae (letsatsi le tsela eo a hlokahetseng ka yona). • Di hlahise maballo a mofu: bao a ba siyang. • Theneketso ya seboko sa mofu e hlahiswe. • Qetelo e be e dumellanang le mofuta ona wa tema. Sehalo le puo e sebediswang di dumellane le mofuta ona wa tema. [30] Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 13 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 13 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya 2.4 IMEILI Sebopeho: • Mongodi le moamohedi ba lokela ho ba le diaterese tsa imeili. • Aterese ya imeili ya mongodi e ngolwa ka hodimo sebakeng sa yona, mme o qala ka yona molaetseng oo wa imeili. • Aterese ya imeili ya moamohedi e ba ka tlase ho ya mongodi, ka mantswe a mang e tla latela ya mongodi. • Diaterese tsa batho ba bang ba ka romellwang molaetsa oo, di ba le sebaka sa tsona ka tlasa ya ya romellwang molaetsa. Sebaka seo se hlahiswa ka Cc, mme diaterese tsa imeili tsa batho bao di a hlahella. • Ho ka boela ha ba le batho ba bang hape ba ka romellwang molaetsa oo empa diaterese tsa diimeili tsa bona di sa hlahelle moo molaetseng, mme sebaka seo se hlahiswa ka Bcc. • Kamora sebaka sa diaterese ho ba le sebaka sa ho ngola sehlooho sa molaetsa. Sehlooho sa molaetsa wa imeili se lokela ho ngolwa hantle, se hlake, se utlwisisehe. • Ka tlasa sehlooho ho latela sebaka sa ho ngola molaetsa. • Ditumediso di tla fapana ho ya ka mofuta wa molaetsa o ngolwang. • Ditumediso e be tse kgutshwane kaha ho bolokwa nako. Dikahare: • Dikahare tsa molaetsa wa imeili le tsona di tla fapana ho ya ka mofuta wa dikamano tsa mongodi le moamohedi/baamohedi le mofuta wa molaetsa, wa semmuso. • Ditaba e be tse utlwahalang tse tobileng, o ntse o hopola palo ya mantswe ya ditema tsa kgokahano tse telele. Ha ho a lebellwa hore o hokele eng kapa eng imeiling ya hao. • Qetello e tla ba ya semmuso, mme e tla ngolwa e le 'Ka botshepehi', ' ka boikokobetso', jj [30] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 30 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 14 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 14 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO E KGUTSHWANE - SESOTHO PUO YA TLATSETSO YA PELE [MATSHWAO A 20] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang bokgoni Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo feela Phihlello e haellang lekanyetsa DIKAHARE, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 MORALO LE - Nehelano e babatsehang e - Nehelano e ntle haholo, e - Nehelano e lekaneng e - Nehelano ya motheo e - Nehelano e totobatsa SEBOPEHO supang bokgoni bo bontshang tsebo e ntle ya bontshang tsebo ya bontshang tsebo ya kgaello ya tsebo ya ikgethang; makgetha a mofuta ona wa makgetha a mofuta ona wa makgetha a itseng feela a makgetha a mofuta ona wa -Nehelano le - Mehopolo e matla, e tema; tema; mofuta ona wa tema; tema; mehopolo; butswitseng; - Mosebetsi ha o kgere, o - Mosebetsi ha o a tsepama - Mosebetsi o na le tsepamo -Moelelo o nyotobetswa ke -Tlhophiso ya - Tsebo e batsi ya makgetha tsepame; ka ho phethahala – ho na le e itseng empa o a kgera; ho kgera ho hoholo; mehopolo; a mofuta ona wa tema; - Mehopolo le dikahare ke ho kgera ho itseng; - Ha se ka dinako tsohle - Mehopolo le dikahare ha di -Sepheo, - Mosebetsi ha o kgere, o tse momahaneng, tse - Mehopolo le dikahare di na mehopolo le dikahare di na momahano; baamohedi ba tsepame; hlalositsweng ka tsela e le momahano e mahareng; momahaneng. sehlooho se - Ke dintlha tse mmalwa ditaba, makgetha a - Mehopolo le dikahare ke supang bokgoni mme di - Ke dintlha tse itseng feela tshehetswa ke dintlha tse haholo tse tshehetsang tema le maemo. tse momahaneng; tshehetsa sehlooho; tse tshehetsang sehlooho; mmalwa; sehlooho; - Dintlha tsohle di tshehetsa - Sebopeho ke se loketseng - Sebopeho ke se loketseng - Sebopeho se foofo feela, - Ha ho boiteko ba ho sehlooho mme di hlalositswe se nang le diphoso tse ka kakaretso empa se nang mme se na le bohlotsa bo sebedisa melao ya ka tsela e babatsehang; mmalwa. le diphoso. boholo; sebopeho. - Sebopeho ke se -Kgaello e matla ya tse MATSHWAO A: 12 nepahetseng. itseng tsa bohlokwa. PUO, SETAELE 7–8 5–6 4 3 0–2 LE HO HLAOLA - Sehalo, rejistara, setaele le - Sehalo, rejistara, setaele, le - Sehalo, rejistara, setaele le - Sehalo, rejistara, setaele le - Sehalo, rejistara, setaele le DIPHOSO tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di loketse tlotlontswe di lokela tlotlontswe ha di dumellane -Sehalo, rejistara, maikemisetso, baamohedi maikemisetso, baamohedi maikemisetso, baamohedi ba maikemisetso, baamohedi ba le maikemisetso, baamohedi setaele, ba ditaba le maemo; ka ho ba ditaba le maemo; ka tsela ditaba le maemo; ka tsela e ditaba le maemo hanyane; ba ditaba le maemo; maikemisetso, fetisisa ka tsela e e bontshang bokgoni bo mahareng; - Tshebediso ya puo e - Mosebetsi o tletse diphoso baamohedi ba babatsehang; boholo; - Mosebetsi o na le diphoso fosahetse ebile e tletse mme o dubakane; ditaba le maemo; - Tshebediso ya puo e - Tshebediso ya puo e tse itseng tsa tshebediso ya diphoso tse ngata; - Tlotlontswe ha e dumellane -Tshebediso ya nepahetse ebile e bopehile nepahetse ka kakaretso puo; - Tlotlontswe e haellang; le sepheo; puo, tlwaelo ya hantle; ebile e bopehile hantle; - Tshebediso ya tlotlontswe - Moelelo o nyotobetse. - Moelelo o nyotobetse tshebediso ya puo, - Mosebetsi ha o na diphoso. - Tshebediso ya tlotlontswe e ke e lekaneng; haholo. kgetho ya mantswe, ntle haholo; - Diphoso ha se tse matshwao a ho bala - Mosebetsi boholo ha o na nyotobetsang moelelo. le mopeleto. diphoso. MATSHWAO A: 8 MATSHWAO 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 15 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 15 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya Makgetha a Tekanyetso Matshwao Senotlolo Dikahare/Moralo/Sebopeho (60%) 12 DMS = Puo/Setaele/Tokiso ya diphoso (40%) 8 PST = Matshwao ohle 20 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla ### Page 16 Sesotho Puo ya Tlatsetso ya Pele (FAL)/P3 16 DBE/Pudungwana 2025 NSC – Tataiso ya ho tshwaya KAROLO YA C: DITEMA TSA KGOKAHANO TSE KGUTSHWANE POTSO YA 3 3.1 PAPATSO Dikahare: • Ho bapatswa kgwebo ya lebenkele la dijo tsa setso. • Puo e lokela ho susumetsa mmadi/moreki. • Mmapatsi o lokela ho kgodisa mmadi/moreki hore ke yena feela motseng ya ipabolang ka ho pheha dijo tse monate tsa setso. • Sebaka sa kgwebo, dinako tsa tshebetso le ditefello di hlahiswe. • Nomoro ya mohala moo ba ka letsetswang teng. [20] 3.2 MOLAETSA WA SMS Sebopeho: • Lebitso kapa nomoro ya moamohedi wa molaetsa, le hlaha hodimodimo molaetseng oo. • Letsatsi leo molaetsa o rometsweng ka lona. • Lebokosana la ho ngola molaetsa. Dikahare: • Puo ha se ya semmuso ho ya ka dikamano tsa mongodi le moamohedi. • Lekgathe le laolwa ke maemo a ditaba, mme mona ho tla sebediswa lekgathe lejwale kapa lekgathe letlang. • Molaetsa o lokela ho hlaka le ho ba mokgutshwane. • Tshebediso ya ditlhaku, dinomoro, dikgutsufatso tsa mantswe di sebediswe feela ha molaetsa e se wa semmuso. [20] 3.3 DITAELO Sebopeho: • Ditaelo di lokela ho ngolwa di le ho sekaotaelo temekisong ya tumelo. • Tatellano e nepahetseng e bohlokwa. • A lotomanye dintlha tsohle tseo moithuti a tlamehang ho di etsa nakong ya boitokisetso ba hae ba ditlhahlobo. • A hlakise ka ho phethahala hore mohato ka mong oo moithuti a lokelang ho o latela o bohlokwa hakae boitlhophisetsong ba ditlhahlobo tsa hae. • A sebedise puo e hlakileng e bile e otlolohile le sehalo se tsamaellanang le mofuta ona wa tema. Dikahare: • Qala boitokisetso ba hao o sa na le nako pele ho ditlhahlobo. • Iphe nako e lekaneng ya boitokisetso thutong ka nngwe. • Iphe nako e lekaneng ya ho phomola/robala. • Sebedisa dipampiri tsa ditlhahlobo tsa dilemo tse fetileng. • Botsa baithutimmoho le wena kapa titjhere ka tse ding tsa dipotso tse ka o thatafallang dipampiring tsa ditlhahlobo tsa dilemo tse fetileng. • Ikemisetse ho ba karolo ya dihlopha ho mo thusa ho arolelana tsebo le ba bang. • Ja dijo tse ahang/matlafatsang mmele, o nwe le metsi kgafetsa ho thibela mokgathala. Dikarabo tse ding tsa bahlahlobuwa di ananelwe. [20] MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C: 20 MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA: 100 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello ## Related documents - [Sesotho FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2023-mg/824befba-bcab-49ba-8f1a-cbaf269853fb) — Sesotho FAL · Memo · 2023 · Sesotho - [Sesotho FAL P3 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2022-mg/c23d4e0b-d71f-4f78-a0e3-22e5be132432) — Sesotho FAL · Memo · 2022 · Sesotho - [Sesotho FAL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2021-mg/250cceee-01da-409e-ac76-ef152639a381) — Sesotho FAL · Memo · 2021 · Sesotho - [SESOTHO FAL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2018-final-memo/3d871ae8-dd70-4641-9a20-6f3173e6c169) — Sesotho FAL · Memo · 2018 · Sesotho - [Sesotho FAL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2017-memo/21c6ddc8-09e6-4e6a-aba0-e68024b332e4) — Sesotho FAL · Memo · 2017 · Sesotho - [Sesotho FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sesotho/93eec60d-a98f-4bfd-bf9d-37d2d154b93c) — Sesotho FAL · QP · 2025 · Sesotho ## More from Grade 12 Sesotho FAL - [Gr 12 Sesotho FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sesotho-fal-atp-2023-24/4a5a6b42-02a8-4c54-8c2b-ae1be2aa474d) — ATP - [Sesotho FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sesotho/9234194a-3198-4d44-838f-0e7192fba573) — QP · 2025 · Sesotho - [Sesotho FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p1-nov-2024/cde87c37-0744-4fbe-be5f-84751860ae2e) — QP · 2024 · Sesotho - [Sesotho FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p2-nov-2024/bbfb7e1f-e76b-4463-984d-6ada07ed9fff) — QP · 2024 · Sesotho - [Sesotho FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-fal-p3-nov-2024/34f208fd-0aba-44e2-b663-c1d28b7f4471) — QP · 2024 · Sesotho - [Sesotho FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-sesotho/89474c26-78ba-4d11-9266-7c7254f9e0f9) — Memo · 2024 · Sesotho ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.