# Sesotho HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo

> Grade 12 Sesotho HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2025, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/62863fe1-7187-4c8f-b726-32b6d3dce5af
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sesotho HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sesotho HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sesotho-hl) › [Sesotho HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/62863fe1-7187-4c8f-b726-32b6d3dce5af)

## About this document

Sesotho Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · sesotho. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sesotho HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sesotho/44a31934-9c44-479d-812c-e5d13917eed7) — QP · 2025 · Sesotho

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                         KEREITI YA 12

                             SESOTHO PUO YA LAPENG (HL)

                                        PAMPIRI YA 3 (P3)

                                      PUDUNGWANA 2025

                                 TATAISO YA HO TSHWAYA

MATSHWAO: 100

                     Tataiso ena ya ho tshwaya e na le maqephe a 12.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello            Phetla

### Page 2

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                      2                DBE/Pudungwana 2025
                                      NSC – Tataiso ya ho tshwaya

 KAROLO YA A: MOQOQO

 Dintlha tsa tataiso tsa meqoqo

 1.1       Molemo o a bolaya.
           Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho re qoqela ka molemo oo a ileng a o
           etsetsa motho kapa batho mme kamora moo a qetella e se e le lehlatsipa.

           Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
           • Mohlahlobuwa a qolle ketsahalo e le nngwe kapa tse fetang tse bontshang
              melemo eo a ileng a e etsetsa motho kapa batho.
           • A ka qoqa ka mokgwa oo molemo (melemo) eo a ileng a e etsetsa motho
              kapa batho e ileng ya mo etsa lehlatsipa kateng.                              [50]

 1.2       Sehloho se bakwang ke ho utsuwa ha dithapo tsa motlakase.
           Moqoqong ona mohlahlobuwa o lokela ho re hlalosetsa kamoo ho utsuwa ha
           dithapo tsa motlakase ho ka bang le ditlamorao tse bosula bophelong ba batho
           kateng.

           Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
           • Mohlahlobuwa a qoqe ka mathata a ka tliswang ke ho utsuwa ha dithapo
              tsa motlakase setjhabeng.
           • Qetellong a fane ka tharollo ya bothata bona.                                  [50]

 1.3       Leha mashodu ao a bolaile ntja ya ka, feela e ne e lwane ntwa e kgolo.
           Mofuteng ona wa moqoqo, mongodi o nahanisisa se ileng sa etsahala ha ntja
           ya hae e ne e bolawa mme a nehelane ka maikutlo a hae.

           Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
           • Mohlahlobuwa a qoqe mme a bontshe diketsahalo tse neng di etsahala ha
              ntja ya hae e tla be e bolawe.
           • A boele a hlakise hore ntja ya hae e itwanetse ka tsela efe.                   [50]

 1.4       Ho nka kgefu kamora ho fumana lengolo la sehlopha sa materiki ho
           molemo hape ha ho molemo.
           Moqoqong ona mohlahlobuwa o hlahisa mahlakore a mabedi a taba mme o a
           tshehetsa ka dintlha tse batlang di lekana.

           Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
           • Mohlahlobuwa a qoqe ka molemo wa ho phomola kamora ho feta sehlopha
              sa materiki.
           • A boele a hlahise kamoo ho seng molemo kateng ho phomola kamora ho
              fumana lengolo la materiki.
           • Qetellong a hlahise ntlhakemo ya hae.                                          [50]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 3

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                      3                  DBE/Pudungwana 2025
                                      NSC – Tataiso ya ho tshwaya

 1.5       Na sekolo se lokela ho kena matsatsi a mahlano bekeng?
           Moqoqong ona mohlahlobuwa o kgetha lehlakore la hae mme a le tshehetse
           ka dintlha tse utlwahalang.

           Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
           • Mohlahlobuwa a ka qoqa ka molemo wa ho kena sekolo matsatsi a mahlano
              a beke.
           • Ya hananang le sehlooho sena a ka bontsha mathata a tliswang ke ha
              sekolo se ka kena matsatsi a ka tlase ho a mahlano kapa a fetang a
              mahlano.                                                                      [50]

 1.6–      Setshwantsho sa 1.6, 1.7 le 1.8
 1.8       Moqoqong ona mohlahlobuwa o boha setshwantsho mme o iqapela sehlooho
           ka seo se se qholotsang maikutlong a hae.

           Dikahare tse ka lebellwang e ka ba tsena tse latelang:
           Moqoqo ona o ka ngolwa ho tswa lehlakoreng lefe kapa lefe, ho latela moelelo
           oo mohlahlobuwa a o fumanang ka setshwantsho.                                    [50]

                                                        MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:        50

 Ho tshwaya tema ya boiqapelo

 Moqoqo o lokela hore o bonahale hore o tshwauwe, wa ba wa abelwa matshwao ka
 tshwanelo. Matshwao a abilweng bakeng sa moqoqo, a lokela a be le bopaki ba hore o
 tshwauwe ka nepo.

 Ho fapana le kgutsufatsong, moo ho nang le dipehelo tsa mantswe tse notlehileng,
 moqoqo wona ke mosebetsi wa boiqapelo. Haeba moqoqo o phalla malebana le
 boiqapelo ebile o hapa mmadi, ha se toka ho tsepamisa maikutlo ho bolelele feela ho
 sa tsotellwe dikahare.

 Molao o ka sehloohong ke wa hore:
 Ha ho na dikotlo tse ding tse ka eketswang kaha ruburiki ka boyona e na le dikotlo tsa
 yona.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 4

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                                4                                      DBE/Pudungwana 2025
                                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

                                                     MEFUTA YA MEQOQO
Mefuta ya     Ditema tsa Phetelo/o               Ditema tsa Dinnete          Ngangisano/o sa nkeng lehlakore
Ditema        hlalosang                                                      (Ditema tse susumetsang)
Sebopeho sa   •    Sehlooho                      •     Sehlooho              •    Sehlooho
ka ntle       •    Selelekela                    •     Dihloohwana           •    Selelekela
              •    Mmele                         •     Selelekela            •    Mmele
              •    Phethelo                      •     Mmele                 •    Phethelo
                                                 •     Phethelo
Sebopeho sa   Mohato/Setepe                      Ketane                      Mokolokotwane
seratswana    Moralo wa mantlha o hatellang      Dipolelo tse hlahang di     Mathathama a dingangisano/dinnete tse phaelletsweng ho
              hodima ditsela tse itseng tsa ho   latelana di hokahantswe     tshehetsa ntlha e itseng.
              etsa dintho le tsa phetelo tse     ke polelo e tlang pele.
              itshetlehileng hodima              •     Polelo ya mohopolo    Botsitso
              tlhahlamano ya diketsahalo ho            wa sehlooho           Ho tshehetsa mahlakore ka bobedi ka dingangisano tse
              latela nako.                       •     Dipolelo tsa          lekalekanang mabapi/kgahlanong le ntlhakgolo, e le ho fana
                • Polelo ya mohopolo wa                tlatsetso             ka tekatekano lehlakoreng ka leng.
                    sehlooho
                • Dipolelo tsa tlatsetso ho                                  Ngangisano:
                    bontsha tlhahlamano ya                                   Selelekela –
                    diketsahalo.                                             se lokela ho ba le;
                                                                             • polelo /potso ya kgohedi;
                                                                             • se be tlhahisoleseding ya boitshetleho
                                                                             • ntlhakemo e hlake.

                                                                             Mmele:
                                                                             Seratswana ka seng se be le:
                                                                             • Polelo ya mohopolo wa sehlooho;
                                                                             • Mehlala;
                                                                             • Ditlhaloso;
                                                                             • Polelo ya lehokela.

                                                                             Phethelo:
                                                                             • Ntlhakemo e hlahelle;
                                                                             • Kgutsufatso ya mehopolo ya sehlooho;
                                                                             • Dikgothaletso/ dikakanyo/ tharollo.

                                                                             O sa nkeng lehlakore:
                                                                             Selelekela
                                                                             Se lokela ho ba le
                                                                             • Polelo/potso ya kgohedi;
                                                                             • Se be le tlhahisoleseding ya boitshetleho
                                                                             • Ntlhakemo e hlake

                                                                             Mmele:
                                                                             Seratswana ka seng se be le:
                                                                              • Polelo ya mohopolo wa sehlooho e
                                                                                 dumellanang/hananang
                                                                              • Mehlala - Dipolelo tse tshehetsang
                                                                              • Ditlhaloso.
                                                                              • Polelo ya lehokela

                                                                             Phethelo:
                                                                              • Ntlhakemo e hlahelle
                                                                              • Kgutsufatso/phethelo
                                                                              • Dikgothalletso
Makgetha      •    Di re qoqela ka pale e        •     Fana ka tsebo          • Di ikemiseditse ho hohela/ho okaoketsa maikutlo kapa
(Matshwao)         mabapi le motho/batho,              kapa                      diketso tsa mmadi.
                   sebaka le nako ya                   tlhahisoleseding ya
                   diketsahalo.                        nnete.
              •    Di na le mopheti kapa
                   mongodi wa pale.

     Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                                              Phetla

### Page 5

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                           5                                    DBE/Pudungwana 2025
                                                NSC – Tataiso ya ho tshwaya

Makgetha a   •   Puo ya semmuso kapa eo     •     Puo ya semmuso        •   Puo e tobang taba e a sebediswa.
puo              e seng ya semmuso          •     Lekgathe lejwale le   •   Puo ya bonono, e kang ya mekgabisopuo.
             •   Lekgathe lefetile le             a sebediswa.          •   E hlaha eka e tseba matswalo le ditabatabelo tsa rona kahoo
                 sebediswa haholo.          •     Puo e sa                  di sebedisa monyetla oo ho okaoketsa maikutlo a babadi.
             •   Mahokedi a kang kamora,          bontsheng maikutlo    •   E hlahisa dikgopolotaba eka ke taba.
                 yaba, pele ho moo, pele,         a mongodi             •   ditshwantsho & tshebediso ya mmala.
                 kahoo, jj.                 •     Jakone (puo e         •   Dingangisano tse sekametseng lehlakoreng le le leng.
                                                  sebediswang
                                                  lekaleng le
                                                  ikgethileng la tsa
                                                  mosebetsi.)
                                            •     Sehalo sa
                                                  semmuso

ELA TLHOKO:

• Sebedisa ruburiki ena e latelang ka nako tsohle ha o lekanyetsa meqoqo.
• Matshwao a 0–50 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso tsa phihlello.
• Lekgetheng la Dikahare, Puo le Setaele, tlhaloso e nngwe le e nngwe ya phihlello e
  arotswe habedi ho hlahisa boemo bo hodimo le boemo bo tlase; boemo bo bong le bo
  bong bo na le tlhaloso ya bona.
• Lekgetha la Sebopeho lona ha le a arolwa ka bokgoni bo nang le boemo bo hodimo le bo
  tlase.

     Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                                       Phetla

### Page 6

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                                                                                             6                                                                                              DBE/Pudungwana 2025
                                                                                                              NSC – Tataiso ya ho tshwaya
 KAROLO YA A: RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO – (MATSHWAO A 50) SESOTHO PUO YA LAPENG (HL) – SLKT
  Makgetha a ho
                                                  Phihlello e babatsehang                        Phihlello e supang bokgoni                           Phihlello e mahareng                      Phihlello ya motheo feela                Phihlello e haellang
    lekanyetsa
DIKAHARE LE                                                  28–30                                            22–24                                            16–18                                      10–12                                 4–6
MORALO                                  -nehelano e bontshang kutlwisiso e              -nehelano e ralehileng hantle haholo              - nehelano ke e kgotsofatsang ditlhokeho;        -nehelano e momahane mona le            -nehelano e tswile lekoteng
Nehelano ya                             babatsehang ya sehlooho e supang bokgoni        -mehopolo e tsamaellana le sehlooho ka            - mehopolo e momahane ka tsela e                 mane;                                   hohang;

                      Boemo bo hodimo
sehlooho:                               bo ikgethang                                    botlalo, e a kgahlisa, mme e na le bopaki ba      kgotsofatsang le e kgodisang;                    -mehopolo ke e seng ya boiqapelo,       -mehopolo ke e sa tsepamang
tlhophiso ya                            -mehopolo e bontsha boqhetseke, e               mehopolo e sutsitseng                             - o hlophisitswe ka tsela e utlwisisehang mme    mme e sa hlakang;                       e dubakaneng;
mehopolo le                             phephetsa monahano, mme ke e sutsitseng         -o hlophisitswe hantle haholo, mme o              o momahane ka tshwanelo ho kenyeditswe           -ho na le bopaki bo seng bokae ba       -ha e utlwahale, mme dintlha
dintlha, kelohloko                      -e hlophisitswe ka tsela e                      momahane ka tshwanelo ho kenyelleditswe           selelekela, mmele le qetello.                    tlhophiso le momahano ya nehelano       di a phetakakwa;
ya baamohedi ba                         ikgethang/babatsehang, mme e momahane           selelekela, mmele le qetello.                                                                                                              -ha e a hlophiswa ka
ditaba,                                 ka tshwanelo ho kenyelleditswe selelekela,                                                                                                                                                 tshwanelo le momahano ha e
maikemisetso le                         mmele le qetello.                                                                                                                                                                          yo.
maemo                                                        25–27                                           19–21                                             13–15                                        7–9                                 0–3
                                        - mosebetsi o tswileng matsoho leha o           - Nehelano e radilweng hantle;                    -nehelano e a kgotsofatsa leha e sa hlaka        -nehelano boholo e tswile lekoteng      -boiteko ha bo yo ba ho
                                        haellwa ke dintlha tse ikgethang tsa moqoqo o   - mehopolo ke e loketseng mme ke e                mona le mane                                     -mehopolo ha e a momahana ka            arabela sehlooho

                      Boemo bo tlase
                                        babatsehang;                                    thahasellisang                                    -mehopolo e momahane le ho kgodisa ka            tshwanelo, mme e a lahlehisa            -mehopolo e tswile lekoteng
                                        - mehopolo ke e sutsitseng mme e bontsha        - o hlophisitswe hantle ka tsela e bontshang      tsela e mahareng                                 -nehelano e na le bopaki bo fokolang    ka ho phethahala, ha e a
                                        boqhetseke;                                     bokgoni, mme o momahane ka tshwanelo ho           -ho na le tlhopiso le momahano e itseng ho       haholo ba tlhophiso le momahano         nepahala
                                        - o hlophisitswe hantle haholo ka tsela e       kenyeditswe selelekela, mmele le qetello.         kenyelleditswe selelekela, mmele le qetello.5                                            -nehelano ha e a tsepama
                                        ikgethang, mme o momahane ka tshwanelo                                                                                                                                                     sehloohong, mme e dubakane
MATSHWAO A:
                                        ho kenyeditswe selelekela, mmele le qetello.
30
PUO, SETAELE                                                  14–15                                            11–12                                             8–9                                         5–6                                 0–3
LE TOKISO YA                            - sehalo, rejisetara, setaele tlotlontswe di    - sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di   -sehalo, rejisetara, setaele le tlotlontswe di   -sehalo, rejisetara, setaele le         -puo e sebedisitsweng ha se
DIPHOSO                                 loketse sepheo ka tsela e babatsehang,          loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho         loketse sepheo, baamohedi ba ditaba mmoho        tlotlontswe ha di a lokela sepheo,      e utlwisisehang
Sehalo, rejisetara,                     baamohedi ba ditaba mmoho le maemo;             le maemo haholo;                                  le maemo                                         baamohedii ba ditaba mmoho le           -sehalo, rejisetara, setaele le

                      Boemo bo hodimo
setaele,                                - tshebediso ya hae ya puo e a ikgetha, mme     - tshebediso ya puo e matla mme ho                -tshebediso ya puo ke e loketseng, mme e         maemo                                   tlotlontswe ha di a lokela
tlotlontswe ke tse                      e bontsha boitshepo ka tsela e tsotehang        sebedisitswe sehalo se loketseng ka nako          fetisa moelelo ka tshwanelo                      -puo e sebedisitswe feela ka tsela ya   baamohedi ba ditaba, sepheo
lokelang                                - o sebedisitse sehalo se sefutho mme se        tsohle;                                           -puo ya bonono ke e loketseng, mme e             motheo                                  le maemo
sepheo/tshusumet                        susumetsang ka tsela e ikgethang                - boholo ba mosebetsi ha o na diphoso tsa         sebedisitswe ka tshwanelo                        -sehalo mmoho le moelelo o              -tshebediso ya tlotlontswe e
so le maemo                             - o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa        tshebediso ya puo le mopeleto;                    -sehalo se sebedisitswe ka tshwanelo:            hlahiswang ke tema ke tse sa            haellang haholo hoo nehelano
Kgetho ya                               mopeleto;                                       - o radilwe hantle haholo.                        -o radilwe ka tsela e mahareng feela             lokelang                                e sa utlwisiseheng
mantswe                                 - o radilwe ka bokgoni bo tsotehang haholo.                                                                                                        -ho sebedisitswe tlotlontswe ya
Tshebediso ya                                                                                                                                                                              motheo feela
puo le tlwaelo,                                                13                                               10                                             7                                              4
matshwao a ho                           - tshebediso ya puo ke e matla mme e            - tshebediso ya puo ke e nepahetseng, mme e       -tshebediso ya puo ke e kgotsofatsang leha       -puo ke ya motheo feela, mme e

                      Boemo bo tlase
bala le mopeleto                        loketseng maemo                                 susumetsang sehalo sa tema                        ho na le ho se tsamaellane mona le mane          sebedisitswe ka tsela e haellang
                                        - o batla o hloka diphoso tsa puo le tsa        - sehalo ke se matla mme se loketseng;            -Ka kakaretso sehalo ke se loketseng leha        -popeho ya dipolelo ke e tshwanang
MATSHWAO A:                             mopeleto;                                       - ho na le diphoso tse seng kae tsa puo le tsa    puo ya bonono e le e haellang                    e se nang motswako
15                                      - o radilwe ka bokgoni bo tsotehang.            mopeleto;                                                                                          -tlotlontswe e haella haholo feela
                                                                                        - o radilwe hantle.
SEBOPEHO                                                       5                                                 4                                               3                                             2                                  0–1
Makgetha a tema:                        -kgodiso ya sehlooho ke e babatsehang           - mehopolo ke e hodisang sehlooho ka              - mehopolo ke e loketseng e                      -e meng ya mehopolo ke e                - mehopolo ya bohlokwa e a
popeho ya                               -katoloso ya mehopolo ya sehlooho ke e          tshwanelo                                         hodisangsehlooho ka tsela e mahareng             utlwahalang                             haella
dipolelo le                             ikgethang                                       - momahano e bopilweng ke e supang bokgoni;       - dipolelo le diratswana di bopilwe hantle;      -dipolelo le diratswana di na le        -dipolelo le diratswana tse
kgodiso ya                              -dipolelo le diratswana di bopilwe ka tsela e   - dipolelo le diratswana di bopilwe hantle        - moqoqo o ntse o hlahisa moelelo.               diphoso                                 hlahisitsweng ke tse
diratswana.                             ikgethang                                       haholo                                                                                             -moqoqo o a utlwisiseha leha o le       fosahetseng
MATSHWAO A: 5                                                                                                                                                                              diphoso tse itseng                      -moqoqo ha o na moelelo o
                                                                                                                                                                                                                                   lebeletsweng

 Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                                                                                                       Phetla

### Page 7

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                     7                        DBE/Pudungwana 2025
                                     NSC – Tataiso ya ho tshwaya

SENOTLOLO SA HO TSHWAYA:
 Makgetha a tekanyetso                              Matshwao       Senotlolo
 Dikahare le Moralo (60%)                                     30   DM =
 Puo le Setaele le Tokiso ya diphoso (30%)                    15   PST =
 Sebopeho (10%)                                               05   Seb =
 Matshwao ohle                                                50

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                               Phetla

### Page 8

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                      8                DBE/Pudungwana 2025
                                      NSC – Tataiso ya ho tshwaya

KAROLO YA B: DITEMA TSA KGOKAHANO

 Ho tshwaya tema ya boiqapelo

 Tema ya kgokahano e lokela hore e bonahale hore e badilwe le ho tshwauwa ya ba ya
 abelwa matshwao ka tshwanelo.

 Ho fapana le kgutsufatsong, moo ho nang le dipehelo tsa mantswe tse notlehileng, tema
 ya kgokahano yona ke mosebetsi wa boiqapelo. Haeba tema e phalla malebana le
 boiqapelo ebile e hapa mmadi, ha se toka ho tsepamisa maikutlo ho bolelele feela ho
 sa tsotellwe dikahare. Molao o ka sehloohong ke wa hore:
 Ha ho na dikotlo tse ding tse ka eketswang kaha ruburiki ka boyona e na le dikotlo tsa
 yona.

 POTSO YA 2

 2.1       LENGOLO LA SETSWALLE

           Sebopeho
           • Aterese e nngwe, ya mongodi, mme e ngolwa e qala hodimo bohareng ba
              leqephe ho tloha letsohong le letshehadi ho ya ho le letona;
           • Aterese e ngolwa ka mokgwa wa boloko; ha ho ngolwe matshwao a puo,
              ntle le ha ho sebedisitswe aterese ya lebokoso la poso;
           • Aterese ya moamohedi (ya ngollwang) ha e hlahiswe mofuteng ona wa
              lengolo;
           • Kamora mohla ho tlolwa mola, ebe ho tla tumediso;
           • Seratswana sa selelekela se lokela ho ba sekgutshwanyane;
           • Mmele wa lengolo o ahwe ka diratswana tse seng kae;
           • Qetello ya lengolo ke e kgutshwane ka tlwaelo, mme e phethela ditaba;
           • Lengolong la setlwaedi ha ho hlokehe hore o ngole fane ya hao.

           Dikahare tse ka lebellwang:
           Mohlahlobuwa o ngola lengolo ho leboha moahisane wa hae ka ho ba salla le
           ntlo.                                                                            [25]

 2.2       PUO EO E SENG YA SEMMUSO

           Sebopeho
           • Puo e ka ba polelo kapa polediso ya bohlale, e tla hohela le ho qahamisa
             ditsebe tsa bamamedi.
           • Dintlha di hlophiswe ka boqhetseke hore puo e phalle.
           • Dipolelo e be tse kgutshwane, tse kenyelleditseng bonono ho natefisa.
           • Puo e be le phallo: ho be le selelekela, mmele wa dintlha tse momahaneng
             le qetello e monate.
           • Dintlha e be tsa nnete.

           Dikahare tse ka lebellwang:
           Mohlahlobuwa a bontshe bokgoni ba hae ka ho tshetlehela baithuti ba
           ipabotseng dithutong tsa bona tsa makgaolakgang puo.                             [25]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 9

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                      9                DBE/Pudungwana 2025
                                      NSC – Tataiso ya ho tshwaya

 2.3       LENGOLO LE YANG KORANTENG

           Sebopeho
           • Diaterese di pedi;
           • Ka hodima aterese ya mongodi ho ngolwa lebitso la mongodi. Le ntano
              latelwa ke aterese ya mongodi. Ho nto latela letsatsi, kgwedi le selemo,
              feela jwalo ka ho lengolo la setlwaedi;
           • Aterese ya ya ngollwang (moamohedi) e ngolwa ka letsohong le
              letshehadi. Aterese ya moamohedi e etellwe pele ke maemo a tshebetso a
              ya ngollwang, ebe ho latela aterese ya hae ka botlalo.
           • Tlasa aterese ho ngolwe tumediso.
           • Tlasa tumediso ho ngolwa mola wa sehlooho – o totobatsang sepheo sa
              lengolo leo.
           • Kamora mola wa sehlooho ho ngolwa seratswana sa selelekela seo e leng
              ntshetsopele ya ditaba.
           • Ho feta mona seratswana se seng le se seng ke se matlafatsang
              mahlakore a fapaneng a taba eo ho buuwang ka yona. Ho siuwe mola
              pakeng tsa diratswana.
           • Qetellong mongodi a ka nna a sebedisa lebitso la boikgakanyo mohl. ya
              kgathatsehileng.
           • Ya ngolang lengolo o lokela ho saena pele, a nto ngola lebitso la hae ka
              botlalo ka tlase.

           Dikahare tse ka lebellwang:
           •   Mohlahlobuwa a totobatse maikutlo a hae ka ditsotsi tse tlatlapang batho
               matlong e le ha di iphethotse basebeletsi ba setjhaba.
           •   A ka boela a fana ka tharollo mabapi le qaka ena.                            [25]

 2.4       ATIKELE YA KORANTENG

           Ena ke tokomane ya dikgokahano ya koranteng.

           Sebopeho
           • Atikele e ba le sehlooho se matla se bileng se hohela mahlo a mmadi;
           • Lebitso la moqolotsi wa ditaba le ngolwa ka hodima seratswana sa pele;
           • E arolwa ka dikholomo tse bopilweng ka diratswana tse kgutshwane;
           • Ditaba di hlahiswa ka sebopeho sa phiramiti/fanele.

           Dikahare tse ka lebellwang:
           Mohlahlobuwa a totobatse maikutlo a hae jwalo ka mokudi ya fumantshwang
           ditshebeletso tliliniking.                                                       [25]

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 10

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                     10                  DBE/Pudungwana 2025
                                      NSC – Tataiso ya ho tshwaya

 2.5       INTHAVIU E NGOLWANG

           Ke tsela e nngwe ya puisano. Ke puisano e ikgethang dipakeng tsa batho ba
           babedi kapa ho feta. E mong o tla botsa dipotso mme e mong a mo arabe ka
           ho fana ka tlhahisoleseding e itseng.

           Sebopeho
           • Lebitso la sebui le ngolwa ka letsohong le letshehadi la leqephe mme le
             latelwe ke letshwao la kgutlopedi.
           • Mmotsi o nehelana ka tlhahisoleseding e amanang le sepheo sa puisano.
           • Mmeleng mmotsi o botsa mmotsuwa dipotso tse itshetlehileng ka ho hlola
             ha mmotsuwa papading ya tjhese.

           Dikahare tse ka lebellwang:
           • Mohlahlobuwa a fane ka sepheo sa inthaviu e pakeng tsa hae le mohlophisi
              wa dipapadi moo ba buisanang ka tlholo ya hae ho papadi ya tjhese e neng
              e tshwaretswe sekolong sa habo.
           • A boele a hlahise maikutlo a hae ka ketsahalo ena.                             [25]

 2.6       OBITJHUARI (NALANE YA TSA BOPHELO BA MOFU)

           Ena ke tema eo ho yona ho ngolwang ditaba tse amanang le mofu.

           Sebopeho
           • Mabitso a mofu: Mofu ke mang le batswadi ba hae.
           • Tlhaho ya hae: Letsatsi, kgwedi, selemo le sebaka sa tswalo.
           • Tsa kgolo: Dithuto, mosebetsi, lenyalo le bana.
           • Tsa Lefu: Sesosa, letsatsi, kgwedi le selemo sa ho hlokahala.
           • Maballo: Bao a ba siyang.
           • Seboko sa habo.

           Dikahare tse ka lebellwang:
           Mohlahlobuwa a ngole obitjhuari ya rangwane wa hae ya kutseng nako e
           kgutshwane a ba a tlohela lefatshe le ka kwano.                                  [25]

                                                        MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:        50

 ELA TLHOKO:

 • Sebedisa ruburiki ena e latelang ka nako tsohle ha o lekanyetsa ditema tsa
   kgokahano.
 • Matshwao a 0–25 a arotswe ho ya ka dikgato tse 5 tsa ditlhaloso tsa phihlello.

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                        Phetla

### Page 11

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                                                11                                                                DBE/Pudungwana 2025
                                                                   NSC – Tataiso ya ho tshwaya

RUBURIKI YA HO LEKANYETSA TEMA YA KGOKAHANO – SESOTHO PUO YA LAPENG [MATSHWAO A 25]

   Makgetha a ho         Phihlello e babatsehang           Phihlello e supang       Phihlello e mahareng         Phihlello ya motheo feela        Phihlello e haellang
    lekanyetsa                                                   bokgoni
 DIKAHARE,                          13–15                         10–12                        7–9                            4–6                           0–3
 MORALO LE              -Nehelano e babatsehang          -Nehelano e ntle         -Nehelano e lekaneng e         -Nehelano ya motheo e          -Nehelano e totobatsa
 SEBOPEHO               ya sehlooho e supang             haholo e bontshang       bontshang tsebo ya             bontshang tsebo ya             kgaello ya tsebo ya
                        bokgoni bo ikgethang             tsebo e ntle ya          makgetha a mofuta ona          makgetha a itseng feela a      makgetha a mofuta ona
 (Nehelano le           -Mehopolo e matla e              makgetha a mofuta        wa tema                        mofuta ona wa tema             wa tema
 mehopolo)              sutsitseng                       ona wa tema              -Nehelano e na le              -Nehelano ha e a tsepama       -Moelelo o nyotobetswa
                        -Tsebo e batsi ya makgetha       -Nehelano ha e kgere     tsepamo e itseng feela         sehloohong ka ho               ke ho kgera ho hoholo
 Ho rala, ho hlophisa   a mofuta ona wa tema             e tsepame sehloohong     sehloohong mme ho na le        phethahala mme e a kgera       -Mehopolo le dikahare ha
 mehopolo               -Nehelano ha e kgere e           -Mehopolo le dikahare    ho kgera ho itseng             -Mehopolo le dikahare ha       di na momahano
                        tsepame sehloohong               ke tse momahaneng,       -Mehopolo le dikahare di       se ka mehla di                 -Ke dintlha tse mmalwa
 Kelotlhoko ya          -Mehopolo le dikahare ke         tse hlalositsweng ka     na le momahano e               momahaneng                     haholo tse tshehetsang
 maikemisetso,          tse momahaneng                   botebo, mme dintlha di   amohelehang                    -Sehlooho se tshehetswa        sehlooho
 baamohedi ba           -Dintlha tsohle di tshehetsa     tshehetsa sehlooho       -Ke dintlha tse itseng feela   ke dintlha tse itseng feela    -Ha ho na boiteko bo
 ditaba le              sehlooho, mme di                 -Sebopeho ke se          tse tshehetsang sehlooho       -Sebopeho se foofo feela,      entsweng ho sebedisa
 matshwao/makgetha      hlalositswe ka botebo            loketseng se nang le     -Ka kakaretso sebopeho         mme se na le bohlotsa bo       sebopeho se
 a tema le maemo        -Sebopeho ke se                  diphoso tse itseng       ke se loketseng empa se        boholo                         nepahetseng
                        nepahetseng                                               nang le diphoso tse
 MATSHWAO A: 15                                                                   mmalwa
 PUO, SETAELE LE                     9–10                           7–8                        5–6                            3–4                            0–2
 TOKISO YA              -Sehalo, rejistara, setaele le   -Sehalo, rejistara,      -Sehalo, rejistara, setaele    -Sehalo, rejistara, setaele    -Sehalo, rejistara, setaele
 DIPHOSO                tlotlontswe di loketse           setaele le tlotlontswe   le tlotlontswe di loketse      le tlotlontswe di loketse      le tlotlontswe ha di
                        maikemisetso, baamohedi          di loketse               maikemisetso, baamohedi        maikemisetso, baamohedi        dumellane le
 Sehalo, rejistara,     ba ditaba le maemo ka tsela      maikemisetso,            ba ditaba le maemo             ba ditaba le maemo             maikemisetso,
 setaele,               e babatsehang                    baamohedi ba ditaba      -Nehelano e na le diphoso      hanyane                        baamohedi ba ditaba le
 maikemisetso,          -Tshebediso ya puo e             le maemo hantle          tse itseng tsa tshebediso      -Tshebediso ya puo e           maemo
 baamohedi ba           nepahetse ebile e bopehile       -Ka kakaretso            ya puo                         fosahetse ebile e tletse       -Nehelano e tletse
 ditaba le maemo.       hantle haholo                    tshebediso ya puo ke     -Tshebediso ya tlotlontswe     diphoso tse ngata              diphoso e dubakane
                        -Nehelano ha e na diphoso        e nepahetseng e          ke e lekaneng                  -Tshebediso e seng kae ya      -Tlotlontswe ha e
 Tshebediso ya puo,                                      bileng e bopehile        -Diphoso ha se tse             tlotlontswe                    dumellane le maemo
 tlwaelo ya                                              hantle                   nyotobetsang moelelo           -Moelelo o nyotobeditswe       -Moelelo o nyotobeditswe
 tshebediso ya puo,                                      -Tshebediso ya                                                                         haholo
 kgetho ya mantswe,                                      tlotlontswe e ntle
 matshwao a puo le                                       haholo
 mopeleto.                                               -Nehelano boholo ha e
 MATSHWAO A: 10                                          na diphoso

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello                                                                                                    Phetla

### Page 12

Sesotho Puo ya Lapeng (HL)/P3                     12                     DBE/Pudungwana 2025
                                      NSC – Tataiso ya ho tshwaya

 SENOTLOLO SA HO TSHWAYA:

                Makgetha a Tekanyetso                         Matshwao     Senotlolo
               Dikahare, Moralo le Sebopeho (60%)                   15   DMS =
               Puo, Setaele le Tokiso ya diphoso                    10   PST =
               (40%)
                                MATSHWAO OHLE                       25

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

## Related documents

- [Sesotho HL P3 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-2018-final-memo/3d741bb7-9547-4ac0-b430-3b31d01fb217) — Sesotho HL · Memo · 2018 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2014-memo/c8618d0e-0722-4de3-b848-1ed734c21e82) — Sesotho HL · Memo · 2014 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2023/f393b846-7e4e-4cde-a978-f56cc918126a) — Sesotho HL · QP · 2023 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2022/b24d1ca7-7eed-4366-8930-0d208132a5ce) — Sesotho HL · QP · 2022 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2021/230288bb-1f09-42d9-817f-5a7c97eb3616) — Sesotho HL · QP · 2021 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2019/fe8243b9-ad59-4b7b-9631-e7365a4bbd83) — Sesotho HL · QP · 2019 · Sesotho

## More from Grade 12 Sesotho HL

- [Sesotho P1(HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-p1-hl-june-2025-question-paper/ecc59bd2-a93c-4e3c-b7f1-96d1f0b6c43c) — QP · 2025 · Sesotho
- [SESOTHO HL P1 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-gr12-qp-sept2024/959f31af-7884-4335-9863-010e8abbbf72) — QP · 2024 · Sesotho
- [SESOTHO HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/d2b93201-81bd-49ab-8264-505fead4132d) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p1-nov-2024/7ce368a4-d941-4b42-b669-3fdc5ce85779) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sesotho-hl-p3-nov-2024/9fd7ee63-7427-41f8-b7e1-7e23853d8504) — QP · 2024 · Sesotho
- [Sesotho HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sesotho-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sesotho/373f0429-3833-44e2-9ecc-decdf530b9f4) — QP · 2024 · Sesotho

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
