# siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

> Grade 12 siSwati HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2025, 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/5504d3f6-d445-4b7c-890b-d33e9001ccbe
- Updated: 2026-09-28
- Subject: siSwati HL
- Grade: Grade 12
- Language: Siswati
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [siSwati HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/siswati-hl) › [siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/5504d3f6-d445-4b7c-890b-d33e9001ccbe)

## About this document

Siswati Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · siswati. Question paper, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Siswati HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-siswati/a8f3db83-0091-43e7-9d76-1fbea05201f3) — Memo · 2025 · siSwati

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                 NATIONAL
                            SENIOR CERTIFICATE

                                 LIBANGA 12

                      SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)

                          LIPHEPHA LEKUCALA (P1)

                                    LWETI 2025

EMAMAKI: 70

SIKHATSI: Ema-awa la-2

                          Leliphepha linemakhasi la-15.

Emalungelo agodliwe                                       Phenya

### Page 2

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           2                                DBE/Lweti 2025
                                       NSC Confidential

 TICONDZISO KULABAHLOLWAKO

 1.        Leliphepha lehlukaniswe TIGABA LETINTSATFU:

           SIGABA A:       Sivisiso                                    (30)
           SIGABA B:       Sifinyeto                                   (10)
           SIGABA C:       Takhi netimiso tekusetjentiswa kwelulwimi   (30)

 2.        Fundza TONKHE ticondziso ngekunakisisa.

 3.        Phendvula YONKHE imibuto ngeSiswati.

 4.        Cala LESO NALESO SIGABA ekhasini LELISHA.

 5.        Dvweba umugca emva kwaleso naleso sigaba.

 6.        Tinombolo tetimphendvulo atihambisane naleto letisephepheni lemibuto
           njengobe tinjalo.

 7.        Shiya umugca emkhatsini wetimphendvulo takho.

 8.        Caphelisisa sipelingi/lupelomagama nendlela lewakha ngayo imisho.

 9.        Siphakamiso sekulawulwa kwesikhatsi:

           SIGABA A:       Lokungenani emaminithi la-50
           SIGABA B:       Lokungenani emaminithi la-30
           SIGABA C:       Lokungenani emaminithi la-40

 10.       Bhala ngebunono nangesandla lesifundzekako.

Emalungelo agodliwe                                                                  Phenya

### Page 3

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           3                              DBE/Lweti 2025
                                       NSC Confidential

 SIGABA A: SIVISISO      2025

 UMBUTO 1

 1.1       Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

           ITHEKSTHI A

                                     KUFUNDZA NGE-INTHANETHI

           1    Imfundvo isikhali sakusasa sawonkhe umuntfu. Umuntfu nemuntfu
                ulangatelela kuba sifundziswa. Bosolwati abalali babuka indlela lelula
                lengenta kutsi bonkhe bantfu babe nelitfuba lekufundza. Livekati
                le-Afrika lenta imitamo yekuyitfutfukisa. I-inthanethi iyindlela lebukiwe
                kutsi inganika bantfu labanyenti ematfuba ekufundza. Kungako lamanye 5
                emave ase-Afrika sekanetikolo letisebentisa i-inthanethi. Phambilini
                bekwatiwa kutsi i-inthanethi isetjentiselwa kutfola lwati lolutsite kuphela
                kepha nyalo sekunabothishela labayisebentisela kufundzisa bafundzi
                bemabanga laphasi nalabasemanyuvesi.

           2    Kufinyelela etikhungweni temfundvo lephakeme kulelive kube yinsayeya 10
                sikhatsi lesidze kubafundzi labanyenti labafuna kuchubekisa imfundvo
                yabo. Bafundzi labadla imbuya ngelutsi kuba ngibo labahlangabetana
                netingcinamba tekubhadala tindleko tekufundza, indzawo yekuhlala
                kanye nekudla. I-inthanethi iyabasita bafundzi kutsi bafake ticelo
                enyuvesi. Kudzala bebaba nenkinga yekufaka ticelo ngesikhatsi, loku 15
                bekwenta kutsi uma baya kuletikhungo ubatfole sebafole imigca lemidze
                bagcine bangakafinyeleli lapho kubhaliswa khona. Lomunye ute
                acabange kutsi uhlangene netimbila titfutsa. Lenye yaletinkinga yindzawo
                lebasuke bahlala kuyo labafundzi, lokuyindzawo yasemakhaya lapho
                emanyuvesi nemakolishi kungekho. Labo bafundzi labahlala khashane 20
                netikhungo, batfolakala sebakhokha imali lenyenti yekuya nekubuya
                kuletikhungo. Ngiko lokwenta bantfu labanyenti bakujabulele kutsi
                emaphupho abo atawufezeka ngalokufundza nge-inthanethi.

           3    INingizimu Afrika ngulelinye lemave lasakutfutfukise kakhulu kufundza
                nge-inthanethi kuleminyaka lelishumi leyengcile. Loku kubangwa 25
                kusetjentiswa kwemathekhnoloji edijithali. Lokunye lokwengetiwe,
                kufinyelela kwe-inthanethi etindzaweni letinyenti, kusetjentiswa kabanti
                kwamakhalekhikhini kanye nekutfutfukiswa kwetigaba tekufundza
                ngengucuko yedijithali. Lethekhnoloji yedijithali igucule indlela bafundzi
                labatfola ngayo imfundvo kanye nendlela bothishela labafundzisa ngayo. 30
                Loluntjiintjo lwekufundza nge-inthanethi luvule ematfuba lamanyenti
                kulabo      labafuna   imfundvo    lephakeme,        kakhulukati    kulabo
                labahlangabetana netinkinga tekungena etikhungweni temfundvo
                lephakeme. Uma lelive leNingizimu Afrika lichubeka nekutfutfuka kanye
                nekwenta ncono ithekhnoloji, kufundza nge-inthanethi kutawuba likusasa 35
                lelichakatile lemfundvo lephakeme. Phela i-inthanethi ngumatfunywa
                avume njengemphaka yemtsakatsi ngobe yenta lokuhle nalokubi
                eluntfwini futsi linyenti lebantfu libona lentfutfuko ikuvuka kwelive
                leNingizimu Afrika.
Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 4

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              4                                   DBE/Lweti 2025
                                          NSC Confidential

           4    Loluhlobo lwekufundza nge-inthanethi alunandzaba nekutsi umfundzi 40
                uhlala edvute nobe khashane nenyuvesi, kuphela nje uma anemadivayizi
                edijithali. Lamadivayizi afaka ekhatsi makhalekhikhini, emathebulethi,
                ngcondvomshini, matsangeni namabonakudze wesimanje. Ngekusho
                kwalombiko weVodafone, Vodacom kanye neSafaricom: kufinyelela
                kwemathekhnoloji edijithali ne-inthanethi kubantfu sekube yintfo 45
                lebaluleke kakhulu yekuncoma imphumelelo kutemfundvo kulesikhatsi
                lesingemakhulu eminyaka langemashumi lamabili nakunye. Hulumende
                unike bafundzi nabothishela belibanga lelishumi nakubili emathebulethi
                kanye nabongcondvomshini, kwentela kutsi kube lula kutfola tinsita
                tekufundza naleminye imitfombolwati labangayidzinga. Lamadivayizi 50
                abuye abasite uma benta lucwaningo ku-inthanethi kanye nemihlangano
                lebanjwa kuletigaba.

           5    Lamanye emave e-Afrika anebumatima bekusebentisa idijithali ngetizatfu
                tekungaletfwa kahle kwagezi bese kuba nebumatima bekusebentisa leyo
                thekhnoloji etifundvweni tabo. Kuleminye imimango kuba nacimicimi 55
                wagezi kuphatamiseke i-inthanethi, bafundzi bangawatfoli emaklasi abo
                ngaleso sikhatsi kepha lokuhle ngukutsi aphindze abe khona ematfuba
                ekwenta lowo msebenti. Utsi uma abuyile gezi bachumane nabothishela
                nge-imeyili, badlulise ticelo tabo bese bayasitakala.

           6    Hulumende naye uyahlomula ngaloluhlobo lwemfundvo yedijithali ngobe 60
                itfutfukisa umnotfo welive laseNingizimu Afrika ngekwehlisa tindleko
                tetinsita. Kwengeta, lendlela yakha ematfuba emisebenti lamanyenti
                ku-inthanethi. Lamadivayizi edijithali atfutfukisa indlela yekufundza
                nekufundzisa lesetjentiswa bothishela etikolweni. Yona igcile
                ekufundzeni nge-inthanethi. Bafundzi bayakhululeka ekufundzeni 65
                ngalendlela ngobe basuke bahlangana nabothishela emoyeni hhayi
                eklasini.    Akukhatsalekile    kutsi ukuyiphi    indzawo.   Umfundzi
                lonebumatima etifundvweni takhe uyakhululeka. Lendlela ibe neligalelo
                lelikhulu ngesikhatsi sekhovidi-19 lapho bafundzi bebangayi etikolweni
                kepha bebachumana nabothishela ngendlela ye-inthanethi. Leminye 70
                imisebenti     beyifakwa     etinkhundleni   tekuchumana,     umfundzi
                bekatifundzela ngesikhatsi sakhe ngobe leyo misebenti beyihlala ikhona.

           7    Emanyuvesi ase-Afrika atfutfukisa indlela yekufundza nekufundzisa
                ngendlela yemihlangano yedijithali lokufaka ekhatsi i-Microsoft
                teams nekutfumelelana lwati lolutsite ngema-imeyili. Bafundzi 75
                bayakutfokotela kufundza ngalendlela ngobe bahlangana
                nalabanye bemave ase-Afrika. Batfola nemitfombolwati leyenta kutsi
                kube malula kufundza leto tifundvo lebatikhetsile. Bafundzi
                balamanyuvesi batfola ticu letehlukahlukene. Lamanye emanyuvesi
                aseNingizimu Afrika asebentisana nalamanye emanyuvesi asemaveni 80
                angaphandle kute bafundzi batfole lwati lolusezingeni leliphakeme.
                Lesento sekuhlanganyela sisita bafundzi kutsi bakhone kusebenta
                emaveni angaphandle, kungabukwa kuphela live lebahlala kulo. Bafundzi
                abakhutsale kufundza. Phambili ngekufundza nge-inthanethi!

                               [Itsetfwe ku-The journey issue SA.25 yahunyushwa yahlelwa kabusha.]

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 5

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           5                             DBE/Lweti 2025
                                       NSC Confidential

           1.1.1      Phambilini beyisetjentiselwani i-inthanethi?                          (1)

           1.1.2      Khetsa YINYE imphendvulo.

                      Kuhlangana netimbila titfutsa kusho:

                      A    Kuhlangana nenkinga
                      B    Kuhlangana netihlobo
                      C    Kuhlangana kahle
                      D    Kuhlangana netilwane                                             (1)

           1.1.3      Kungani livekati le-Afrika lente imitamo yekutsi kufundvwe nge-
                      inthanethi?                                                           (1)

           1.1.4      Kubasita ngani bafundzi kufaka ticelo nge-inthanethi njengobe
                      kubhaliwe kuletheksthi?                                               (1)

           1.1.5      Ngukuphi LOKUBILI lokusendzimeni ye-2 lokujabulisa bafundzi
                      labadla imbuya ngelutsi ngale-inthanethi?                             (2)

           1.1.6      Nguwaphi lamadivayizi ethekhnoloji labalwe           kuletheksthi
                      lasentjentiswa kakhulu etikolweni? Nika MABILI.                       (2)

           1.1.7      Ucabanga kutsi bonkhe bafundzi bawasebentisa ngendlela lefanele
                      yini lamadivayizi edijithali? Sekela imphendvulo yakho.               (2)

           1.1.8      Locimicimi  wagezi     unamiphi     imiphumela     ekufundziseni
                      nasekufundzeni nge-inthanethi? Bhala KUBILI.                          (2)

           1.1.9      Ngekwakho kubona, live laseNingizimu Afrika liwutfutfukisa njani
                      umnotfo uma bafundzi bafundza nge-inthanethi? Chaza.                  (2)

           1.1.10     Ucabanga kutsi lamadivayizi edijithali ayintjintje njani indlela
                      yekufundza etikolweni? Bhala KUBILI.                                  (2)

           1.1.11     Uyavumelana yini nekutsi i-inthanethi inebuhle lobubabatekako?
                      Sekela imphendvulo yakho.                                             (2)

           1.1.12     Phawula ngemaphuzu LAMABILI kutsi hulumende angakuvimbela
                      njani kungena etinhlelweni tekuchumana lokungahambisani
                      nekufundza kulamadivayizi edijithali lanikwa bafundzi etikolweni.     (2)

Emalungelo agodliwe                                                               Phenya

### Page 6

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           6                                 DBE/Lweti 2025
                                       NSC Confidential

 1.2       Fundza lesibonwa bese uphendvula imibuto lelandzelako.

           ITHEKSTHI B

                       IFREYIMU YE-1                          IFREYIMU YE-2

                       IFREYIMU YE-3                          IFREYIMU YE-4

                                                                             [Itsetfwe ku-Meta AI]

           1.2.1      Yini   umsebenti     waloku         lokusetindlebeni        talabantfu
                      labaseFREYIMINI ye-1?                                                          (1)

           1.2.2      Bhala lokuseFREYIMINI ye-2 lokungasita bafundzi kutsi babhale
                      umsebenti wabo wesikolo.                                                       (1)

Emalungelo agodliwe                                                                     Phenya

### Page 7

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           7                               DBE/Lweti 2025
                                       NSC Confidential

           1.2.3      Nika BUNYE bubi balendlela yekufundzisa leseFREYIMINI ye-3.             (2)

           1.2.4      Ucabanga kutsi yini longakujabulela kulendlela yekufundza
                      leseFREYIMINI ye-1 naleseFREYIMINI ye-3? Nika sizatfu
                      semphendvulo yakho.                                                     (2)

           1.2.5      Lomuntfu lokuloku lokuselubondzeni kulesibonwa eFREYIMINI
                      ye-4, usebentise yiphi indlela kute abe yincenye yaleliklasi? Chaza.    (2)

           1.2.6      Phawula     ngalokufanako     endzimeni  yekugcina    emigceni
                      lecindzetelwe kutheksthi A kanye neFREYIMU ye-4 kutheksthi B.           (2)

                                                                  SAMBA SESIGABA A:           30

Emalungelo agodliwe                                                                 Phenya

### Page 8

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1             8                            DBE/Lweti 2025
                                         NSC Confidential

 SIGABA B: SIFINYETO

 UMBUTO 2

 Fundza letheksthi bese uyayifinyeta ngewakho emagama la-80. Sifinyeto sakho asibe
 ngendlela yetindzima (emapharagrafu). Bhala emaphuzu lasikhombisa etindlela
 letisetjentiswa bakhwabanisitimali kutsatsela bantfu timali tabo.

 CAPHELA

 1.      Isifinyeto sakho asibe ngendlela yetindzima (emapharagrafu).
 2.      Akukadzingeki kutsi ubhale sihloko.
 3.      Khombisa linani lemagama lowasebentisile ekugcineni kwesifinyeto sakho.
         (Linani lemagama alibe setibiyelweni.)

 ITHEKSTHI C

                                     BAKHWABANISITIMALI

 Kutsandza imali kwente bantfu basungula tindlela tekuyitfola ngaphandle
 kwekuyisebentela. Imikhuba lesetjentiswako ngulelandzelako: itheknoloji, kutsenga
 nge-inthanethi, imincintiswano, imisebentimbumbulu, tikolombumbulu naleminye
 leyentiwako. Kulukhuni kulitje kuphila ngaphasi kwalesimo kuletinsuku ngobe imali
 yimphandze yesono. Bakhwabanisitimali benta bucili lobehlukahlukene kute bayitfole.
 Kunendlela lesetjentiswako lapho umuntfu atsenjiswa kutsi uma afake imali yakhe
 itawutala ngesikhashana lesincane kantsi kungemanga. Lokubuhlungu kutsi leyo mali
 ugcina angayitfoli. Kulamalanga bantfu batsandza kutsenga timphahla nge-inthanethi
 ngobe bakutfola kuyintfo lenhle futsi lenciphisa tindleko. Labakhwabanisi batsengisa ku-
 inthanethi bakhangise imikhicito yabo bese uma bantfu batsenga batsatselwa lemali
 kungabuyi lutfo.

 Indlala iyamenta umuntfu akholwe nentfo langayati futsi langakayenti kepha avumele
 etulu ngobe lendzaba isuke itsintsa imali. Bantfu labanyenti balahlekelwa yimali yabo
 yekugcina ngekuphendvula umbikoselula loveta umklomelo lozuzwe ngumuntfu bese
 kutsiwa akafake imali yentsela ngembikwekutfola lesizumbulu semali. Loko kuyacaka
 ngobe lomuntfu usuke angakawungeneli nalowo mncintiswano. Labangasebenti bona
 kuvamile kutsi batfole tikhangisi temsebenti etimayini bese batfumela imilandvomphilo
 yabo. Batsi bantfu abatfumele imali yekuhlolwa bodokotela kute batfole umsebenti kantsi
 kudlalwa ngabo. Badliwe njalo-ke bantfu beNkhosi. Uma kulandzelelwa leyo ndzaba,
 kutfolakala kutsi lenkampani nalendzawo lebekukhangiswa ngayo ayisabonwa.

 Kuvamisile kutsi bantfu labasebentisa makhalekhikhini batfole tinombolo tabo
 tingasasebenti. Ngaleso sikhatsi, labakhwabanisi basuke sebangene nge-inthanethi
 bantjintja inombolo yemuntfu bangena ebhange batsatsa yonkhe imali.
 Emvakwesikhatsi umnikati walomakhalekhikhini utawutfola umbiko lobuya ebhange
 kutsi akasenamali ku-akhawunti yakhe.

 Labanye batali batfumela bantfwababo etikolweni letitimele, leto letingasito tahulumende
 ngetizatfu letehlukahlukene njengekutsi lowo mntfwana akaphumeleli kahle esikolweni
 sahulumende. Labakhwabanisitimali bavula tikolo letingakabhaliswa ngekwemtsetfo
 kutsatfwe imali yebantfu. Bantfwana bagcine batizulela.

Emalungelo agodliwe                                                                Phenya

### Page 9

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              9                                   DBE/Lweti 2025
                                          NSC Confidential

 Letinkinga titsintsa wonkhe umuntfu. Bantfu labadzala bayatsandza kutiyela ebhange
 uma baholile. Batsi uma bafaka emakhadi emshinini, babe sebakhona labakhwabanisi
 bente ngatsi bayabasita, bese batsatsa lamakhadi badle phasi. Basale babambe
 wangentasi.

 Bantfu abavule emehlo balwe nalobugebengu balabakhwabanisitimali lesebubange
 buphuya emindenini.
                           [Itsetfwe ku-https:www scammers.iol.co.za yahunyushwa yahlelwa kabusha]

                                                                       SAMBA SESIGABA B:             10

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 10

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           10                                     DBE/Lweti 2025
                                        NSC Confidential

 SIGABA C: TAKHI NETIMISO TEKUSETJENTISWA KWELULWIMI

 UMBUTO 3: SIKHANGISI

 Fundza lesikhangisi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

 ITHEKSTHI D

                            NATSA, CWEBETELA TSANDZEKA!

 Tinkhomo tetfu tidla kudla lokuhloliwe!
 Letinkhomati letikhicita lolubisi tihamba tidla kudla lokuhloliwe!
 Kunatsa inkomishi yinye nje ngeke ungenwe tifo.
 Tonkhe tindzawo letikhicita lubisi tigcwala timphungane kepha hhayi leyetfu!
 Tsenga emalitha la-20 elubisi nge-R120, sikunike emalitha la-5 ngaphandle
 kwekuwakhokhela!

        015 273 0694         068 700 8004       Tindzaleni Village          KaMalindzisa farm

        kamagezangelubisi.25@gmail.com
                                                                      [Itsetfwe ku-www.youtube.com]

 3.1       Khokha inkhulumo lenelibitombici kulesikhangisi uyibhale phasi.                            (1)

 3.2       Sicubulo salesikhangisi sibahhunga njani batsengi?                                         (1)

Emalungelo agodliwe                                                                         Phenya

### Page 11

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1           11                                       DBE/Lweti 2025
                                        NSC Confidential

 3.3       Khetsa YINYE imphendvulo.

           Bhala lenkhulumo, 'Tinkhomo          tetfu   tidla   kudla    lokuhloliwe',      ucale
           ngalamagama lacindzetelwe:

           A   Kudla lokuhloliwe tidliwa tinkhomo tetfu.
           B   Kudla lokuhloliwe kudla tinkhomo tetfu.
           C   Kudla lokuhloliwe kudlwa tinkhomo tetfu.
           D   Kudla lokuhloliwe kudliwa tinkhomo tetfu.                                               (1)

 3.4       Kungani lenkhulumo lelandzelako kutsiwe iyimfundzisolite?

           Kunatsa inkomishi yinye nje ngeke ungenwe tifo.                                             (1)

 3.5       Bakwenteleni labatsengisi kutsi batsi batsengi banikwa emalitha la-5 elubisi
           ngaphandle kwekuwakhokhela? Chaza.                                                          (2)

 3.6       Lungisa lenkhulumo        lelandzelako   uyente      ingatsintsi   imiva    yalabanye
           batsengisi.

           Tonkhe tindzawo letikhicita lubisi tigcwala timphungane.                                    (2)

 3.7       Lesikhangisi siyabandlulula ngekwebulili. Nika KUBILI lokubufakazi baloko.                  (2)
                                                                                                       [10]

Emalungelo agodliwe                                                                          Phenya

### Page 12

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1              12                                  DBE/Lweti 2025
                                           NSC Confidential

 UMBUTO 4: IKHATHUNI

 Fundza lekhathuni bese uphendvula imibuto lelandzelako.

 ITHESKTHI E

       IFREYIMU YE-1                                    IFREYIMU YE-2
                                       Ubita mine
                                       ngedvwa,
                                                                   Kugcwele ligama lakho lapha
         Nkst. Matsenjwa yini          labanye
                                                                   kulongcondvomshini.
         ungeti onkhe emalanga
         emsebentini?

       IFREYIMU YE-3                                    IFREYIMU YE-4
                                                                                Yekela kuba
                                     Angidzelelwa
                                                                                libhubesi.
                                     mine, yemfati
         Ngive ngekulunywa           ndzini!
         tindlebe kutsi
         ukhuluma ngami.

                                                              [Itsetfwe ku-images,cartoons searches.com]

 4.1        Yini lekhombisa kutsi labantfu labaseFREYIMINI ye-1 abakhulumi ngendzaba
            lejabulisako?                                                                              (1)

 4.2        Caphuna inkhulumo lekhombisa kutsatsa luhlangotsi leseFREYIMINI ye-1
            uyibhale phasi.                                                                            (1)

Emalungelo agodliwe                                                                           Phenya

### Page 13

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1          13                           DBE/Lweti 2025
                                       NSC Confidential

 4.3       Nika KUNYE lokuseFREYIMINI ye-2 lokukhombisa kutsi iminyaka seyihambile
           kulolomdvuna.                                                                  (1)

 4.4       Khetsa YINYE imphendvulo kuletilandzelako?

           Lenkhulumo letsi, '… yemfati ndzini!':

           A   Inkhulumo leyimfundzisolite
           B   Inkhulumo letsatsa luhlangotsi
           C   Inkhulumo letsintsa imiva
           D   Inkhulumo lehhungako                                                       (1)

 4.5       Kushiwo ngani kutsi lenkhulumo yaNkst. Matsenjwa leseFREYIMINI ye-3
           iyinkhulumonkholelo? Chaza.                                                    (2)

 4.6       Lesifanisongco lesiseFREYIMINI ye-4 sivetani ngalomnumzane?                    (2)

 4.7       Bhala inkhulumo lekhombisa emandla ekuphatsa lehambisana nalesandla
           saloMnumzane leseFREYIMINI ye-4.                                               (2)
                                                                                          [10]

Emalungelo agodliwe                                                             Phenya

### Page 14

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            14                                 DBE/Lweti 2025
                                         NSC Confidential

 UMBUTO 5: IPHROZI

 Fundza letheksthi bese uphendvula imibuto lelandzelako.

 ITHEKSTHI F

                                         KUPHEPHA

 Bantfu baseNingizimu Afrika bayatsandza kutikhipha uma sekuphela luhlolo lwekugcina
 lwemnyaka. Labasha bagibela timoto baye emaholideyini. Imvamisa basuke babagibeli
 nobe babashayeli baleso sitfutsi. Kulesikhatsi lesiphila kuso bantfu labasha bativa
 bakhululekile bagcwele emalungelo ekwenta nobe yini labayifunako. Ubeva sebatsi,
 'Ungabona emehlo esibungu, ngeke sihlale singavakashi tsine.' Umnyaka ngemnyaka 5
 ngalesikhatsi sekucedvwe luhlolo kwandza tingoti letiphatselene nabo. Nkhosikati
 Mhayise lophetse temgwaco asimjabulisi lesento.

 Kuphepha kwebantfu labasha emgwacweni akusiwo umtfwalo webashayeli nebantfu
 labahamba ngetinyawo. Akusibo labasebentisa lomgwaco kuphela. Ngulowo nalowo
 mshayeli kumele asebentise imoto lesesimeni lesikahle hhayi umgalafawu. Loku 10
 kudzinga kutsi imindeni nahulumende batibandzakanye kulomkhankaso wekuphepha
 emgwacweni. Nanobe kunjalo, imikhankaso yetemfundvo inendzima lebalulekile
 lekufanele iyidlale kute kuncishiswe letingoti. Basebentisi bemgwaco kumele bacaphele
 indzaba yetingucuko tesimo selitulu. Kushayela ukhatsele, udzakiwe nekuhamba
 libanga lelidze ungaphumuli kuyatibanga tingoti.                                      15

 Umgwaco usetjentiswa kakhulu bothishela nebantfwana besikolo labahamba
 ngemabhayisikili nangetinyawo lokumele bavikelwe nabo. Basebentisi bemigwaco
 abanikane ematfuba ngekulandzela timphawu temgwaco.
 'Bantfu labasha, banini nelwati lwekutsi tigitjelwa tiyingoti, tihlonipheni!' kusho Nkhosikati
 Mhayise.                                                                                       20
                   [Itsetfwe ku-By the way SANRAL, December 2024, yahunyushwa yahlelwa kabusha]

 5.1       Phindza ubhale lomusho lolandzelako bese ufaka sabito selucobo esikhundleni
           selibito.

           Bantfu baseNingizimu Afrika bayatsandza kutikhipha.                                    (1)

 5.2       Khokha umusho lonesiga senkhulumo endzimeni yekucala uwubhale phasi.                   (1)

 5.3       Bhala lomusho        lolandzelako   bese     ufaka   mcondvophika      waleligama
           lelicindzetelwe.

           Uma sekuphela luhlolo lwekugcina lwemnyaka.                                            (1)

 5.4       Yakha umusho ngeligama lelicindzetelwe endzimeni yesibili livete inshokutsi
           leyehlukile.                                                                           (1)

 5.5       Sebentisa ligama, lelisendzimeni yesibili, 'bothishela', emshweni libe
           ngumentiwansombo.                                                                      (2)

Emalungelo agodliwe                                                                      Phenya

### Page 15

Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P1            15                                 DBE/Lweti 2025
                                         NSC Confidential

 5.6       Tsatsa ligama lelisha lelisendzimeni yesibili ubhale ngalo umusho.                     (2)

 5.7       Cala lomusho lolandzelako ngekutsi: Nkhosikati Mhayise utsi …

           'Bantfu labasha, banini nelwati lwekutsi tigitjelwa tiyingoti, tihlonipheni!' kusho
           Nkhosikati Mhayise.                                                                    (2)
                                                                                                  [10]

                                                                    SAMBA SESIGABA C:             30
                                                                  SAMBA SAKO KONKHE:              70

Emalungelo agodliwe

## Related documents

- [Siswati HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2023/82c8aa84-b4ee-42a5-b2f4-fdfd3f6f97c4) — siSwati HL · QP · 2023 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2022/d830ee3d-9cc3-4740-84ce-bd1e662c0ae8) — siSwati HL · QP · 2022 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2021/9571be71-c4ea-4d14-866a-ebe45dc4c833) — siSwati HL · QP · 2021 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2020/c7906649-67ca-4930-be64-80dba323eb76) — siSwati HL · QP · 2020 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2019/f55c6cb2-2d07-4b69-ae64-781d942a4e20) — siSwati HL · QP · 2019 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2018/fd8794e5-bc99-4b5c-8243-9ef2d52cf909) — siSwati HL · QP · 2018 · siSwati

## More from Grade 12 siSwati HL

- [Gr 12 Siswati HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-siswati-hl-atp-2023-24/75f62113-da4b-45a7-9f01-44907b6280d9) — ATP
- [Siswati HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-siswati/4d2feb8b-be1e-444e-8d9f-f059409b8ea3) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-siswati-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-siswati/70bf3464-a022-4409-9815-e059f34ed08d) — Memo · 2025 · siSwati
- [Siswati HL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p1-nov-2024-mg/913832a6-b6c2-43aa-b5bd-0daa1c55b8e6) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p2-nov-2024-mg/1408f010-4005-42fd-bd3e-d6fc067a1f86) — Memo · 2024 · siSwati
- [Siswati HL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/siswati-hl-p3-nov-2024-mg/07010ec1-3793-42af-b838-2dcc2eb0421f) — Memo · 2024 · siSwati

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
