# Xitsonga FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2025, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/06fdfb10-5ff1-4fe8-9991-c79f58198998
- Updated: 2026-09-28
- Subject: Xitsonga FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-fal) › [Xitsonga FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/06fdfb10-5ff1-4fe8-9991-c79f58198998)

## About this document

Xitsonga Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2025 · xitsonga. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                           GIREDI YA 12

            XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)

                                   PAPILA RA VUMBIRHI (P2)

                                            HUKURI 2025

TIMARAKA: 70

NKARHI: Tiawara ti2½

                              Papila leri ra swivutiso ri na tipheji ta 21.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                   Phendla

### Page 2

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         2                   DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 SWITSUNDZUXO NA VUXOKOXOKO

 1.        Hlaya swiletelo leswi vukheta u nga si sungula ku hlamula swivutiso.

 2.        U nga ringeti ku hlaya phepha ra swivutiso hinkwaro. Xiya tafula ra nongonoko
           wa vundzeni leri nga eka pheji leyi landzelaka kutani u fungha tinomboro ta
           swivutiso swa tibuku leti u dyondzeke tona lembe leri.

 3.        Phepha leri ri na swiyenge swa MUNE:

           XIYENGE XA A:         Novhele                              (35)
           XIYENGE XA B:         Ntlangu                              (35)
           XIYENGE XA C:         Swirungulwana/Swihungwana            (35)
           XIYENGE XA D:         Vutlhokovetseri                      (35)

 4.        Hlamula SWIVUTISO SWIMBIRHI, ku suka eka SWIYENGE swin'wana na
           swin'wana SWIMBIRHI hindlela leyi nga ta landzela.

           XIYENGE XA A: NOVHELE
           Hlamula xivutiso xa novhele leyi u yi dyondzeke.

           XIYENGE XA B: NTLANGU
           Hlamula xivutiso xa ntlangu lowu u wu dyondzeke.

           XIYENGE XA C: SWIRUNGULWANA/SWIHUNGWANA
           Hlamula swivutiso leswi humaka eka swirungulwana HINKWASWO.

           XIYENGE XA D: VUTLHOKOVETSERI
           Hlamula swivutiso leswi humaka eka switlhokovetselo HINKWASWO.

           Tirhisa tafula ra nongonoko wo tikamba ku vona loko u hlawurile swivutiso hi
           mfanelo.

 5.        Landzelela swiletelo leswi nga emasungulweni ya xiyenge xin'wana na
           xin'wana hi vukheta.

 6.        Nombora tinhlamulo ta wena ku ya hilaha swivutiso swi nomboriweke hakona
           eka phepha ra swivutiso.

 7.        Sungula xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji YINTSHWA.

 8.        Nkarhi lowu pimanyetiweke: Tirhisa timinete ta kwalomu ka 75 eka xiyenge
           xin'wana na xin'wana.

 9.        Tsala swi basa no vonaka.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                         Phendla

### Page 3

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         3                  DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 TAFULA RA NONGONOKO WA VUNDZENI                      2025

 XIYENGE XA A: NOVHELE

 Hlamula swivutiso swa novhele leyi u yi DYONDZEKE.
      NOMBORO YA XIVUTISO                  TIMARAKA                   NOMBORO YA PHEJI
 1. Ndzi ngo tinciki!                          35                           5

 XIYENGE XA B: NTLANGU

 Hlamula swivutiso swa ntlangu lowu u wu DYONDZEKE.
 2. Byokota Madlayisana                     35                               8

 3. Ku dyela nyama ematlukeni                                35              11

 XIYENGE XA C: SWIRUNGULWANA/SWIHUNGWANA

 Hlamula swivutiso leswi vutisiweke eka swirungulwana HINKWASWO.
 4.1 'Sarah na valungu vakwe'                 18               14

 4.2 'Ndlela i ya unʹwana na unʹwana'                        17              16

 XIYENGE XA D: VUTLHOKOVETSERI

 Hlamula swivutiso leswi vutisiweke eka switlhokovetselo HINKWASWO.
 5.1 'Vulolo'                                  18                18

 5.2 'Ndza swi tiva?'                                        17              20

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                        Phendla

### Page 4

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         4                DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 TAFULA RA NONGONOKO WO TIKAMBA LOKO U HLAWURILE SWIVUTISO HI
 MFANELO:

 Tatisa mavangwa lama pfulekeke hi ku tirhisa mfungho wa nghwaju ku kombisa leswaku
 u hlawurile nhlayo leyi lavekaka ya swivutiso.

                                    NONGONOKO WO TIKAMBA
          XIYENGE                  NOMBORO    NOMBORO YA SWIVUTISO           MFUNGHO WA
                                  YA XIVUTISO   LESWI FANELEKE KU            NGHWAJU ()
                                                   HLAMURIWA

 A: NOVHELE
    (Swivutiso swa                        1                           1
    ximbangu)

 B: NTLANGU
    (Swivutiso swa                       2/3                          1
    ximbangu)

 C: SWIRUNGULWANA/
    SWIHUNGWANA
    (Swivutiso swa                   4.1 + 4.2                        1
    ximbangu)

 D: VUTLHOKOVETSERI
     (Swivutiso swa          5.1 + 5.2                   1
     ximbangu)
 LEMUKA: Tiyisisa leswaku u hlamurile swivutiso eka swiyenge SWIMBIRHI ntsena.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                      Phendla

### Page 5

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         5                    DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 XIYENGE XA A: NOVHELE

 XIVUTISO XA 1: NDZI NGO TINCIKI! – FA Thuketana

 Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
 ka wona.

 XITSHURIWA XA A

 'Hawu! Ma yi vona mihlolo! Manayila wa Ntekele impela hi wena?' ku vula mufundhisi
 Chavani. 'Ndzi fanele ndzo lorha nyanisi!'
 'A mi lorhi mufundhisi, hi mina,' ku hlamula Manayila.
 'Swi lo yini boet, hikokwalaho ka yini mi hlamala hi ndlela leyi?' ku enghenelela
 John Chavani. 'Xitulu hi xexo, tshamani ehansi.'                                            5
 Mufundhisi Chavani a yima a ku ntseee, ivi ndzhaku ka ku hefemulela ehenhla, a tlhela
 a ku: 'Impela-mpela Manayila hi wena?'
 'Ina, hi mina mufundhisi,' ku hlamula Manayila hi rito ro tlhalamuka hi leswi kutani a a
 swi vona leswaku mufundhisi Chavani a a nga telanga yena.
 'Hakunene swa rivala a swi orhi ndzilo,' ku vula mufundhisi Chavani hi ku koka xitulu lexi 10
 a xi ri kwalaho, a va handle ka ku titwa a ticukumeta kunene ehenhla ka xona, a va a
 tikhomelela nhloko a ku ntsee! Miehleketo ya yena yi ri karhi yi tlhelela ekaya eRixongile,
 hi mahlo ya yena ya miehleketo, a vona ku xaniseka loku va nga xaniseka kona hi tlhelo
 ra Manayila. Ndzhaku ka nkarhi hi loko a humesa xidukwana a tisula nyuku lowo ka wu
 nga ri kona, a va a ku: 'Manayila n'wananga, u fike rini la?'                               15
 'Ndzi fike vhiki leri nga hela,' ku hlamula Manayila.
 'Phela u hi xanisile n'wana ndzina, u hi xanise ngopfu,' ku vula mufundhisi Chavani.

 1.1       Boxa vito ra ndhawu leyi swimunhuhatwa leswi swi vulavulaka swi ri eka yona?         (1)

 1.2       Hi byihi vuxaka bya John Chavani na mufundhisi Chavani?                              (1)

 1.3       Nyika vito ra murhandziwa wa Rice.                                                   (1)

 1.4       Hikokwalaho ka yini Mufundhisi Chavani a hlamarile ku vona Manayila eka
           ndhawu leyi?                                                                         (2)

 1.5       Boxa xivangelo xa ku va Manayila a kumeka a ri eka ndhawu leyi a nga eka
           yona eka ntshaho lowu nga laha henhla.                                               (2)

 1.6       Nyika nhlamuselo ya xivulavulelo lexi nge: 'Hakunene swa rivala a swi orhi
           ndzilo'.                                                                             (2)

 1.7       Hi wihi ntlimbo lowu nsati wa Ntekele a ri na wona eka tsalwa leri? Seketela
           nhlamulo ya wena.                                                                    (2)

 1.8       Hlamusela leswi ku tsakisaka hi endlelo ra Saartjie eka Jamboti.                     (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                          Phendla

### Page 6

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         6                        DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 1.9       Xana a wu ta n'wi tsundzuxa yini Manayila eka xiboho lexi a nga xi teka xo ya
           edorobeni ra Bonn laha a nga tivi munhu?                                                 (2)

 1.10      Hlawula nhlamulo leyi nga yona ku hetisa xivulwa lexi landzelaka: Kun'wana
           eka ntshaho lowu John u tikhomelela nhloko a ku ntsee, leswi kombaka
           leswaku a ...

           A      hlamarile.
           B      tsanile.
           C      tsakile.
           D      chavile.                                                                          (1)

 1.11      Xana u vona swi ri kahle ku va ndyangu wa ka Chavani wu amukerile na ku
           hlayisa Manayila loyi a va nga n'wi tivi ekaya ka vona? Seketela nhlamulo ya
           wena.                                                                                    (2)

 Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
 ka wona.

 XITSHURIWA XA B

 A wongeti kutani u lo hundza muti ri xile, o phe ro tindleve wari-wari, wari-wari, ingiti a
 ngo: 'He! Mi ri yini?' Ina, rifu ra Manayila a ri nga n'wi etlerisi ni switsongo, a ri n'wi dya,
 a a tivona nandzu hakunene.

 Ntirho wu sunguriwe hi nkarhi wa mbirhi ni ndzhenga. Swivulavuri leswi a swi komberiwe
 ku va ni rito, a swi ri leswa swifuva swo hlantsweka. Swi vulavula marito lama nga khoma 5
 timbilu ta lavotala, ya va ya va khongotela ni ku va chavelela. Ivi mufundhisi Chavani,
 loyi a a ri yena a a komberiwe ku khongotela ni ku tiyisa vanhu ha Rito, a kandzela leswi
 hinkwaswo hi marito yo huma ebukwini ya Jobo. A chumayela hi ndlela leyi a yi
 twisiseka, nkulukumba Ntekele, a va xikombiso lexinene xa Jobo nandza wa Xikwembu.

 Loko ntirho wa le ndyangu wu herile, ku rhwariwa bokisi, ntshungu lowu a wu ri kwalaho, 10
 wu rhelela wu ya eswilahlweni hi tinsimu to tsundzuka tatana wa le henhla-henhla ekaya
 etilweni. Ku na fika eswilahlweni, bokisi ro fika ri tlhandlekiwa ehenhla ka timhandze leti
 a ti hingakanye ehenhla ka nsele, kutani mufundhisi Chavani, a ku eka ntshungu lowu
 kutani a wu lo whiiii! 'A hi khongeleni. Xikwembu, tata wa Hosi ya hi ... '

 'Yooo! Manayilooooo! Yooo! Murhandziwoooo!' ku kalakala Jamboti hi ku enghena hi 15
 heke ya laha swilahlweni.

 1.12      Hi ku ya hi ntshaho lowu, i yini lexi hi kombisaka leswaku Jamboti a ri na
           rirhandzu eka Manayila?                                                                  (1)

 1.13      Xana a ku lo humelela yini eka ndhawu leyi ku kondza vanhu va hela matimba
           swinene?                                                                                 (1)

 1.14      Hlamusela leswi a swi endla leswaku Muzayiwe na Ntekele va tikuma va ri
           swin'we minkarhi yo tala?                                                                (1)

 1.15      Hi yihi ndlela leyi mana wa Jamboti a tihanyisa hi yona?                                 (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                               Phendla

### Page 7

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         7                     DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 1.16      Hi ku ya hi leswi endlekeke eka ntshaho lowu, ku nga va ku ri yini lexi a xi endla
           leswaku Muzayiwe a titwa nandzu hi rifu ra Manayila?                                  (2)

 1.17      Hi xihi xivangelo xo va Bobs a kumeka a ha ya emutini wa munghana wa yena
           hambileswi se Lefty a lovile?                                                         (1)

 1.18      Xana mutsari u vula yini loko a ku: 'Nkulukumba Ntekele, a va xikombiso
           lexinene xa Jobo nandza wa Xikwembu?'                                                 (2)

 1.19      Nyika dyondzo leyi nga kuma hi Muzayiwe eka tsalwa leri?                              (2)

 1.20      Xana swiendlo swa Ntekele swi hundzukile xikhovolelo hindlela yihi eka tsalwa
           leri?                                                                                 (2)

 1.21      Xana u nga vula yini hi ku tinyiketela ka mufundhisi Chavani ku seketela
           ndyangu wa Ntekele hambiloko Ntekele a nga ha landzeleli vukreste?                    (1)

 1.22      Aneka mavonelo ya wena mayelana na maendlelo ya Lefty yo hisa mabazi ya
           tatana wa murhandziwa wa yena.                                                        (2)

                                                               NTSENGO WA XIYENGE XA A:          35

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                            Phendla

### Page 8

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         8                     DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 XIYENGE XA B: NTLANGU

 XIVUTISO XA 2: BYOKOTA MADLAYISANA – MM Marhanele

 Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
 ka wona.

 XITSHURIWA XA C

 MATHEBULA:          Hola ku sungula hi kona ndzi nga ta ku byela leswi ndzi karhataka.
                     (MAKHANANA a tikomba wonge a nga ha hlundzukanga, kutani
                     MATHEBULA a sungula ku boxa swivilelo swa yena.)
                     Wa tiva ndzi twile vavanuna van'wana va ri karhi va vulavula hi wena.
 MAKHANANA:          Va ku ndzi lo yini?                                                         5
 MATHEBULA:          Ndzi te yini kasi? Ndzi te u nga ndzi hingakanyi loko ndzi vulavula. A hi
                     swona ndzi nga vula swona?
 MAKHANANA:          Hi swona.
 MATHEBULA:          (A tikhoma rihlaya.) Mavala ya yingwe i mavala yan'we. (A tlhela a
                     miyelanyana a tirhisa rhambu ra nhloko.) Vanhu va ri a wu yimanga           10
                     leswi u nga tani.
 MAKHANANA:          Kasi swi lo yini?
 MATHEBULA:          U ri kasi swi lo yini, u ri wena u swi tivaka?
 MAKHANANA:          Se leswi mi nga ndzi byeriki mi ri mina ndza swi tiva hinkwaswo leswi
                     ndzi swi endlaka ndzi nga titwi?                                            15
 MATHEBULA:          Wa hemba u titwa swinene. Va ri wena u ni maxaka yo tala ya xinuna
                     laha Ntlhaveni. Va …
 MAKHANANA:          I mani a nga vula sweswo ndzi ya n'wi ahlamela. Ndzi byele wa swi
                     twa? Vanhu va hlola, khiyaa! xigalana xa le nyongeni.
 MATHEBULA:          Ndza ha ku kombela leswaku u ndzi byela ntiyiso kumbe mbilu ya mina         20
                     a yi ta wa.
 MAKHANANA:          (A nantswa tilo.) Na wena ndzi byele leswaku i mani a nga ku byela na
                     mina ndzi ta wa mbilu.
 MATHEBULA:          Sungula u hlamula xivutiso xa mina, hi kona ndzi nga ta ku byela.
 MAKHANANA:          Mina hi vumina a ndzi tivi nchumu. A ndzi si twa nchumu hi leswi vanhu      25
                     va ndzi tekisaka xiswona …

 2.1       Boxa mbangu laha n'wangulano lowu wu humelelaka kona.                                     (1)

 2.2       Hi byihi vuxaka bya Mavundza na N'wa-Rimbelule?                                           (1)

 2.3       Xana nsati wa hosi Magamana wo sungula a a ri mani?                                       (1)

 2.4       Hlamusela leswi Mavundza a n'wi dlayiseke swona Gezani?                                   (2)

 2.5       Hi xihi xivangelo xo va Makhanana a kombela ku tlhela na nuna eJoni?                      (2)

 2.6       Hlamusela leswi marito ya Mathebula lama nge: 'Mavala ya yingwe i mavala
           yan'we' ma vulaka swona.                                                                  (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                            Phendla

### Page 9

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2         9                DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 2.7       Hi wihi ntlimbo lowu Mathebula a ri na wona? Seketela nhlamulo ya wena.              (2)

 2.8       Hlamusela ntiyiso wa xivangelo xa rifu ra ndhuna Maluleke.                           (1)

 2.9       Loko a wu ri xaka ra Mavundza, a wu ta n'wi tsundzuxa yini hi hanyelo ra yena
           ra vumbabva.                                                                         (2)

 2.10      Hlawula nhlamulo leyi nga yona eka leti nga laha hansi. Loko Mathebula a ku
           Makhanana u na maxaka yo tala ya xinuna laha Ntlhaveni u vula leswaku u ...

           A      na vamalume vo tala.
           B      tirha na vavanuna vo tala.
           C      rhandzana na vavanuna vo tala.
           D      na vanghana va xinuna vo tala.                                                (1)

 2.11      U vona swi fanerile ku va N'wa-Rimbelule a khensiwa hindlela leyi a
           khensiweke hi yona hi hosi Magamana? Seketela nhlamulo ya wena.                      (2)

 Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
 ka wona.

 XITSHURIWA XA D

 MAKHANANA: (Wa lorha.) Yoo! nuna wa mina u dlawa hi vavanuna va hosi. U dlawela
            xo ka a nga xi tivi. Yoo, hosi n'wi tshike a nga dyohanga nchumu!
            Ndhuna yi dlawe hi n'anga Mavundza hi xiganama. (Hi ku twa huwa
            leyi nga va kona ya nkarhinyana n'anga yo phaphuu!)
 MAVUNDZA:  Swi lo yini?                                                                    5
 MAKHANANA: A hi mina ndzo lorha. Leswi nga ta humelela vhiki leri taka swa ndzi
            chavisa.
 MAVUNDZA:  U nga chavi nchumu. Kasi a wu tshembi leswaku ximudyana lexi ndzi
            nga na xona xi ta tirha masingita?
 MAKHANANA: Ndza kholwa, yo va milorho yo chavisa.                                          10
 MAVUNDZA:  Hi nawu hi hina a hi fanele ku fuma tiko ku nga ri va-Magamana swi
            nga hava na tshevele ni yin'we. Ho swi tsetselela a hi ta swi dlaya hina
            vakhwiri-xa-tika-xo-pandza-khwiri ra mbhongolo hi xintihwana.
 MAKHANANA: Hambi mo pandza mbongolo khwiri hi xintihwana loko mi fika eka mina
            mi ta vuya ehansi.                                                              15
 MAVUNDZA:  Ku nga ri wena loko hosi yo ka yi n'wi fambisa ndzi enghenile la. Ndzi
            ta pfanga no hlongola xinsatana xa mina lexo fa tihlo ra ximatsi.
 MAKHANANA: Mi nga miyelanyana ndzi twa ku khohlonyana hala handle kumbe i nsati
            wa n'wina lowa rihuhu, phela a nga mi landza hikuva wa swi tiva
            leswaku ha rhandzana.                                                           20
 MAVUNDZA:  Xi nge ti xa wu tiva nawu wa mina.
 MAKHANANA: Se ku nga va ku khohlola mani?
 MAVUNDZA:  Va tele vafambi-va-vusiku, kumbe i Mkhawana xidakwa xa muganga.
 MAKHANANA: O byi nwisa ku yini byalwa kona? ...

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                       Phendla

### Page 10

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        10                 DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 2.12      Hi byihi vumbhoni byo tiya lebyi kumiweke hi Mavundza mayelana na nsati wa
           yena wa vunharhu?                                                                 (2)

 2.13      Xana i yini lexi a xi endla Makhanana a hahama loko a etlele?                     (1)

 2.14      Hlamusela mhaka leyi a yi hlanganisa hosi Magamana na Mazibuko.                   (1)

 2.15      Hi kwihi laha ndhuna ya le swikwengeni yi nga dlayeriwa kona?                     (1)

 2.16      Kombisa leswi marilelo ya vasati va Mavundza ya paluxaka swona ehenhla ka
           xigwevo xa nuna wa vona.                                                          (2)

 2.17      Hi xihi xivangelo xo va tindhuna ta hosi Magamana ti ye ti ya tumbelela
           navusiku emutini wa Mathebula?                                                    (2)

 2.18      Xana Mavundza u vula yini hi ntila lowu nga laha hansi.

           'Ho swi tsetselela a hi ta swi dlaya hina vakhwiri-xa-tika-xo-pandza-khwiri ra
           mbhongolo hi xintihwana.'                                                         (2)

 2.19      Nyika dyondzo leyi u yi kumeke eka tsalwa leri?                                   (2)

 2.20      Kombisa xikhovolelo lexi humelerisiwaka hi maendlelo ya Mathebula ya ku va
           a hetelele a rivalela Makhanana leswaku a nga ha dlayiwi?                         (2)

 2.21      Xana u nga vula yini hi ku tinyiketela ka hosi Magamana ku endla ndzavisiso hi
           timhaka ta rifu ra Maluleke?                                                      (1)

 2.22      Aneka miehleketo ya wena ehenhla ka marito ya Mavundza lama nge: 'Mina a
           ndzi dyohanga nchumu ...' hikuva Maluleke u dlawe hi Mathebula endzhaku ka
           loko vumbhoni byo khomeka byi nyikiwile.                                          (2)
                                                                                             [35]

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                        Phendla

### Page 11

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        11                DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 XIVUTISO XA 3: KU DYELA NYAMA EMATLUKENI – DJ Risenga

 Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
 ka wona.

 XITSHURIWA XA E

 MARIE:   Muhariva mi vitaniwile hi mina. Lo'wa hlantswa ya n'wina, Piet, u vulavula hi
          timhaka ta xigangu xa yena leswaku masiku ya le kusuhi, swingaleswi yena
          Piet u lava leswaku ndzi va kwale kusuhi.
 VHAKISA: Kambe leswi hi ngo twa swa man'inin'ini ke? U hi tela na xihenhla xa timba.
          Kumbe mhaka ya kona yi tiviwa hi va ka va nhwana, xo xigangu xa kona?             5
 MARIE:   A mi to n'wi byela ye' Piet leswi mi swi ehleketaka, muhariva.
 VHAKISA: A mi fanelangi ku ya n'wina muhariva. Mhaka a yi ta va ya n'wina, ndzi vula
          magoza lawa mi faneleka ku ma teka loko ingi se swi herile hinkwaswo.
          Sweswi tshamani kwala kaya, mi nga yi helo, mina ndzi ta ya vona ku
          tshunxeka ka lo'wa nhwana, kambe a ndzi nga tshameli ku vona ku kula ka           10
          n'wana.
 PIET:    Se swi lulamisiwile khale leswaku mana wakwe u ta va kwale. U ta heta
          masiku yo hlaya a ri na hina kwale Kremetart.
 VHAKISA: Ma swi twa, muhariva? I khale va swi tiva leswaku Piet u na milandzu eka
          vanhwana loyi. U miyerile na swona ku kondza ku fika namuntlha a ta hi            15
          nyika xihenhla xa timba. A hi wu tivi nandzu wa kona leswaku wu ta vikiwa
          rini. Ho ta vikeriwa loko nhwana wa kona a ri kusuhi no ntshunxeka. Hi, a
          swi twali. Hi xo xilungu kumbe xiyini?
 MARIE:   Aredzi! I ndzhwalo wa n'wina va ka Munene. Ndzi tshikeni mina n'wana
          sirha!                                                                            20

 3.1       Xana swimunhuhatwa leswi swi nga eka ntshaho lowu nga laha henhla swi
           vulavula swi ri kwihi?                                                               (1)

 3.2       Hi byihi vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka Marie na Piet?                            (1)

 3.3       Boxa vito ra n'wana wa Piet.                                                         (1)

 3.4       Hikokwalaho ka yini Marie a komberile Vhakisa ku ya seketela Vukosi
           ematshan'wini ya yena n'wini?                                                        (2)

 3.5       I yini a xi endla leswaku swimunhuhatwa leswi swi kumeka swi ri eka ndhawu
           leyi?                                                                                (2)

 3.6       Marito ya Vhakisa lama nge: 'U hi tela na xihenhla xa timba,' ma hlamusela
           yini?                                                                                (2)

 3.7       Boxa ntlimbo lowu Mzamani a ri na wona eka tsalwa leri, u tlhela u seketela
           nhlamulo ya wena.                                                                    (2)

 3.8       Hlamusela leswi ku tsakisaka hi mahanyelo ya Marie eka tsalwa leri.                  (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                      Phendla

### Page 12

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        12                       DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 3.9       U nga vula yini hi swiendlo swa Ma'am Joyce swo hlongola Vhakisa loko va
           hlanganile le ka Piet?                                                                      (2)

 3.10      Hlawula nhlamulo yin'we leyi nga yona eka leti nga ta landzela. Marie na
           Vhakisa a va ri maxaka hikuva Marie a tekiwile hi … wa Vhakisa.

           A      kokwana
           B      maseve
           C      malume
           D      buti                                                                                 (1)

 3.11      Piet u tikhomile a nga kombisi ku khunguvanyeka hi matikhomelo ya Ma'am
           Joyce ya ku dakwa a tlhela a vanga hansahansa. Xana u nga vula yini hi
           endlelo leri?                                                                               (2)

 Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
 ka wona.

 XITSHURIWA XA F

 XILAVI:               Pfuka, va vuyile! Pfuka-ka! Pfuka u ambala man!
 MA'AM JOYCE:          Ndzi tshike ndzi ta pfuka, man! (U tlhela a kokotela nkumba.)
 XILAVI:               (U hudula nkumba.) Pfuka, man! Pfuka! (Wa hlevetela.) Pfuka hi ta
                       ya hlantswa nkumba va nga si swi vona! Pfuka phela!
 MA'AM JOYCE:          Va byele va ku nyika tiDisprin. Famba ndzi ta sala ndzi tshamiseka,         5
                       famba phela! (Xilavi u dedeleka a ya laha ku nga na Vukosi, u famba
                       hi ku ngambanyeka. Vhinya yi siye switandzhaku.)
 XILAVI:               Mi hava tiDisprin? Mhani wa wena va ri ti ta antswisa nhloko.
 VUKOSI:               A mi fanele mi xave na tona tolo. Hi na tiPanado ntsena, ti lunghile?
 XILAVI:               Ti ta va tilunghile, hinkwato i ta nhloko musi. (U famba na tona a ya       10
                       laha ku nga na ma'am Joyce, u n'wi kuma a etlele.) U tlhelele
                       eminkumbeni, teka hi leti tiphilisi ta nhloko, kambe i tiPanado, ku hava
                       tiDisprin, nwana!
 MA'AM JOYCE:          TiPanado ta hlwela ku tirha, tiDisprin ta hatlisa. U ri yini Vukosi? U ri
                       u fambile hahani wa Piet, Piet yena u le kwihi hikuva ndzi twile rito ra    15
                       yena? Ndzi ta pfuka sweswi loko tiphilisi ti tile, ndzi lava na leswa
                       Eno, ndzi twa ndzi hlambuka timbilu. Va vutise loko va ri na yona.
 XILAVI:               Mina a ndzi nge tirhi wena! Ndzi nga vupfisi ndlela yo ya eka Vukosi!
                       A wu lava tiphilisi! Sweswi u lava Eno! Ndzi to n'wi vitana kunene a ta
                       ku vona! U ta n'wi byela leswi u swi lavaka!                                20
 MA'AM JOYCE:          Hayi! U nga n'wi vitani! A nga ta vona ku thyaka ka nkumba na
                       malakani.

 3.12      Hi ku landza ntshaho lowu nga laha henhla hi swihi leswi hi kombaka leswaku
           Ma'am Joyce na Xilavi a va pfa va hambana hi miehleketo?                                    (1)

 3.13      Hlamusela xivangelo xo va Ma'am Joyce a tsandzeka ku pfuka eka siku leri.                   (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                              Phendla

### Page 13

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        13                    DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 3.14      Marito ya Ma'am Joyce loko a vulavula na Vhakisa lama ma nge: ... 'hina se hi
           dyile khale. Na ... na swibye se hi hlantswile,' ya paluxa maendlelo ya njhani ya
           maamukelelo ya vuyeni?                                                               (1)

 3.15      Boxa ntirho lowu Xilavi a tirha wona?                                                (1)

 3.16      Boxa matitwelo ya Vhakisa loko Vukosi a ta va a kumile n'wana?                       (2)

 3.17      Hi xihi xivangelo xa ku va Ma'am Joyce exikarhi ka vanhu hinkwavo a rhambile
           Xilavi loko a ya laha ku tshamaka n'wana wa yena?                                    (2)

 3.18      Kun'wana eka tsalwa, Mzamani u ri: 'Piet ndzi vona a ri jaha ra nhloko,' xana u
           vula yini hi marito lawa?                                                            (1)

 3.19      Nyika dyondzo leyi u yi kumeke eka tsalwa leri.                                      (2)

 3.20      Xana marito ya Mzamani loko a ku: 'Vukosi na jaha ra yena i swa vona ku va
           va tshama lomu va ku lavaka. Loko va swi rhandza va nga ha rhurha laha va
           nga tluntlama kona va ya tshama eka vona' ya hundzukile xikhovolelo hindlela
           yihi evuton'wini bya Ma'am Joyce?                                                    (2)

 3.21      U nga vula yini hi maendlelo ya Vhakisa yo pfumela ku ya hlayisa Vukosi
           hambiloko Piet na Vukosi va nga tekanangi ximfumo.                                   (1)

 3.22      Aneka miehleketo ya wena ehenhla ka matikhomelo ya Ma'am Joyce na Xilavi
           emahlweni ka Vhakisa na Piet.                                                        (2)
                                                                                                [35]

                                                               NTSENGO WA XIYENGE XA B:         35

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                           Phendla

### Page 14

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        14                  DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 XIYENGE XA C: SWIRUNGULWANA/SWIHUNGWANA

 Eka xiyenge lexi, swivutiso swi huma eka swirungulwana leswi landzelaka:

 •     'SARAH NA VALUNGU VAKWEʹ – KA Khosa
 •     'NDLELA I YA UN'WANA NA UN'WANA' – KA Khosa

 XIVUTISO XA 4: XAMUGANGA – SJ Malungani na KA Khosa

 Hlaya mintshaho leyi landzelaka yo huma eka swirungulwana SWIMBIRHI kutani u
 hlamula swivutiso swo huma eka xin'wana na xin'wana xa swona. Timaraka leti aviweke
 eka xivutiso xin'wana na xin'wana i xiletelo xa vulehi bya nhlamulo ya wena.

 LEMUKA: Hlamula swivutiso swo huma eka mintshaho HAMIMBIRHI ku nga
         XIVUTISO XA 4.1 NA XIVUTISO XA 4.2.

 4.1       'SARAH NA VALUNGU VAKWE' – KA Khosa

           Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga
           ehansi ka wona.

           XITSHURIWA XA G

           Leswi swo bambatela vuxisi a hi ntirho wa nyuziphepha leyi ndzi nga ta
           tiyimisela ku tirha eka yona wolowo. A tsundzuka ehofisini yakwe le
           Xamavunga Business Centre.
           Ndzi lo na heta ku vula leswi ko twala huwa ya vavanuna na vavasati lava a va
           ri karhi va endla vuketle-ketle bya ku khula tiya. Sarah na yena-vu u lo 5
           kakatsuku, a hlometela.

           'Harari, wo ndzi yimelanyana ndza vuya,' a vula a karhi a pfula rivanti a huma.
           Ndzi tisalela kwalaho ndzi tihlayela xibukwana xa sirha BKM Mthombeni lexi a
           xi thyeke Ndzhaka ya Vusiwana.
           'Se a wu sungula ku hela mbilu, a hi swona?' Sarah a vutisa a karhi a hlekelela, 10
           endzhaku a vulavula.

           'Vona laha, Harari, laha hi le Gaza. Mhalamhala i nyuziphepha ya mfumo wa
           Gaza, hikwalaho ka sweswo vatirhi va phepha i vatirhela mfumo hambiloko swi
           nga tsariwanga helo. Loko mina na wena hi tirha swin'we a hi to hlota tindlela
           to dodombisana na xiphiqo lexi. Loko ndzi languta ntokoto lowu wena u nga na 15
           wona a ndzi tshembi hi nga tsandzeka ku hundzuluxa Mhalamhala yi va
           nyuziphepha ya tiko hinkwaro, Sarah u lo na gimeta ndzo n'wi languta
           exikandzeni.

           'U khomisa ka marito walawo Sarah munghana. Loko wo rivala sweswo mina
           va ta ndzi hlongola ku nga si hela na n'hweti,' ku vula mina ndzi seketela Sarah. 20
           'Nyuziphepha phela ya swi kota ku phuva hi mhaka ya vaviki na vahleri va
           mahungu lava pfumalaka ntokoto lowu ringaneleke.'

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                         Phendla

### Page 15

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        15                     DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

           4.1.1        Boxa vito ra ndhawu leyi swimunhuhatwa leswi swi bulaka swi ri eka
                        yona?                                                                    (1)

           4.1.2        Hi byihi vuxaka lebyi a byi ri kona exikarhi ka Sarah na Harari?         (1)

           4.1.3        Nyika vito ra nhloko ya xikolo loyi a yeriweke hi vaholobye va mune.     (1)

           4.1.4        Hikokwalaho ka yini Harari a ala ku ya tirha eka nyuziphepha ya
                        Mhalamhala?                                                              (2)

           4.1.5        Hlamusela xivangelo lexi nga endla leswaku Harari a kumeka a ri
                        eka ndhawu leyi a ri eka yona?                                           (2)

           4.1.6        Kun'wana eka tsalwa Harari u ri: 'Mabulu ya mina na Sarah a ma ya
                        ma khwaxela.' Nyika nhlamuselo ya marito lawa.                           (2)

           4.1.7        Hi wihi ntlimbo lowu Harari a ri na wona eka xirungulwana lexi?
                        Seketela nhlamulo ya wena.                                               (2)

           4.1.8        Hlamusela vumunhu bya Sarah eka xirungulwana lexi.                       (2)

           4.1.9        Xana u vona maendlelo ya vatirhi va hosi Mavutana ya ku pfalela
                        Harari va nga lavisisangi nandzu wa yena ma ri kahle ke? Seketela
                        nhlamulo ya wena.                                                        (2)

           4.1.10       Hlawula nhlamulo yinʹwe leyi nga yona eka leti nga ta landzela.

                        Hi ku ya hi xirungulwana lexi Harari a tsakela ku vika timhaka ta
                        swa …

                        A     tipolitiki.
                        B     vukhongeri.
                        C     mintlangu.
                        D     vuyimbeleri.                                                       (1)

           4.1.11       Xana a swi ri kahle ku va varhangeri va ka Gaza va tshikelela vateki
                        va mahungu? Seketela nhlamulo ya wena.                                   (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                            Phendla

### Page 16

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        16                     DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 4.2       'NDLELA I YA UN'WANA NA UN'WANA' – KA Khosa

           Hlaya ntshaho lowu landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga
           ehansi ka wona.

           XITSHURIWA XA H

           Ntirho lowu a a wu tirha hi mhaka ya leswi mabazi ma yena lama a ma rhwala
           vanhu eka gondzo leri a ma tele ku tlula ma lavan'wana. Mapheto a a nga tirheli
           ku khola. Yena hi yexe a a ri xitsutsu. Mimovha ya BMW leyi a a yi cinca-cinca
           laha gondzweni a yi hlayile swinene.

           Hi siku leri hi hlanganaka na yena a karhi a chicha vakhandziyisiwa endleleni 5
           u bavile a khalakhasa. Khombo ra kona u kumane na xikankaka, maganda-hi-
           nchiki. Loyi i mufana wa nkanu. Namuntlha u huma enkosini etikweni ra ka
           Nkavele. U rhwele vanhu lava humaka eDube. Vanhu lava a va lahla wanuna
           loyi va nge i Makhonya. Wanuna loyi a ri n'wamabindzu wa ndhuma swinene.
           Hambi a ri yena Mapheto wa n'wi tiva. Sweswi va chichiwile hi nkanu ya 10
           marahani, kambe mufana a xi tlheli hambi xi vona xibalesa, musi na xona xi
           hlomile ku hloma.

           'Tatana Mapheto a hi buleni hi ri hala tlhelo!'
           'E-e, u bula na mani khamba ndziwena!'
           'Ndzo mi kombela. Matlhari hansi!' Mufana a khongotela.                        15
           'Hi swona. Vulavula phela!' Tatana Mapheto a vula a ha karihile ngopfu. Milomo
           yi ri karhi yi rhurhumela hi ku nyangatseka. Xibalesa se a a xi tlheriserile
           enkotlotweni wa xona. A a badlha nyuku, misiha ya xikandza xa yena a yi
           languteka yi vambekile.

           4.2.1        Hi xihi lexi hi kombaka leswaku Mapheto a ri wanuna wa                   (1)
                        makwanga?

           4.2.2        Xana a ku humelele yini ku kondza Mapheto a bava a khalakhasa?           (1)

           4.2.3        I yini lexi a xi hlanganisa Mapheto na Bafana Zondo?                     (1)

           4.2.4        Hi yihi ndlela leyi Makhonya a tihanyisa hi yona a nga si lova?          (2)

           4.2.5        Ku ya hi leswi humeleleke eka ntshaho lowu, ku nga va ku ri yini lexi
                        nga endla leswaku Mapheto a hlamala hi rifu ra Makhonya.                 (2)

           4.2.6        Hlamusela xivangelo lexi endleke leswaku ntshungu wa vanhu wu
                        kumeka wu rhendzerile ndhawu ya mathekisi eBosman.                       (2)

           4.2.7        Kun'wana eka tsalwa ku vuriwa marito lama: ... 'a va hetile madulu
                        mo tala.' Nyika nhlamuselo ya wona.                                      (1)

           4.2.8        Nyika dyondzo leyi u yi kumeke eka xirungulwana lexi?                    (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                            Phendla

### Page 17

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        17                   DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

           4.2.9        Kombisa hilaha swiendlo swa Mapheto swa madzolonga swi
                        hundzukeke xikhovolelo hakona eka xirungulwana lexi.                   (2)

           4.2.10       Hi ku ya hi leswi nga humelela eka xirungulwana, i yini lexi mfumo
                        wu nga xi endlaka ku herisa madzolonga eka van'wamathekisi?            (1)

           4.2.11       Aneka vonelo ra wena mayelana na maendlelo ya Bafana Zondo yo
                        lulamisa xihoxo hi ku tirhisa xibalesa.                                (2)

                                                               NTSENGO WA XIYENGE XA C:        35

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                         Phendla

### Page 18

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        18                       DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 XIYENGE XA D: VUTLHOKOVETSERI

 Eka xiyenge lexi, swivutiso swi huma eka switlhokovetselo leswi landzelaka:

 •     'VULOLO' – KG Baloyi
 •     'NDZA SWI TIVA' – KG Baloyi

 LEMUKA: Hlamula swivutiso swo huma eka switlhokovetselo HASWIMBIRHI ku nga
         XIVUTISO XA 5.1 NA XIVUTISO XA 5.2.

 XIVUTISO XA 5

 5.1       Hlaya xitlhokovetselo lexi landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso
           leswi nga ta xi landzela. Timaraka leti aviweke eka xivutiso xin'wana na
           xin'wana i xiletelo xa vulehi bya nhlamulo ya wena.

           Hlaya xitlhokovetselo lexi nga laha hansi kutani u hlamula swivutiso leswi nga
           ehansi ka xona.

           VULOLO – KG Baloyi

           1       Mi tlanga hi vana ke!
           2       Vana i nyiko ya Xikwembu.
           3       Vana vo tshama va lo dlhurhu, tha!
           4       Va fambisa timbambu hi mpfhuka ri tlhava.
           5       Loko mi hi xisa mi ri i xilungu.
           6       Mulungu i mulungu, u hanya xilungu.
           7       Xilungu a mi xi heti kahle.
           8       Lebyi i vulolo, mi nga hembeli xilungu.
           9       Vulani hi rito ro hlantsweka mi ku: 'Hi chava ku hlantswa.'
           10      Xilungu a hi ku siya timbambu erivaleni.
           11      Mi vevukisa tinhlayo ni biology.
           12      Mi phyamisa tinhlayo to hlanganisa no susa.
           13      Mi xixa dyondzo ya biology na ya swirho xiyimo.
           14      Xilungu i xilungu, a hi vulolo byo siya timbambu erivaleni.

           5.1.1        Hi mintila leyi nga tluliki mune humelerisa hungunkulu ra
                        xitlhokovetselo lexi.                                                      (2)

           5.1.2        Tshaha ntila lowu kombaka ku va vana va tshama va nga ambalangi.           (2)

           5.1.3        Mutlhokovetseri u hlamusela yini hi ntila wa 7 lowu nge: 'Xilungu a
                        mi xi heti kahleʹ?                                                         (2)

           5.1.4        Nyika dyondzo leyi u yi kumeke eka xitlhokovetselo lexi?                   (2)

           5.1.5        Hi wihi nkoka wa ku vuyelerisa rito 'Mi' eka mintila ya 11,12 na 13
                        eka xitlhokovetselo lexi?                                                  (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                             Phendla

### Page 19

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        19                   DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

           5.1.6        Hlawula nhlamulo leyi nga yona eka leti nga ta landzela laha hansi.
                        Xitlhokovetselo lexi xa 'Vulolo' xi wela eka muxaka wa ... wa
                        switlhokovetselo.

                        A     epiki
                        B     sonete
                        C     eliji
                        D     liriki                                                           (1)

           5.1.7        Hikokwalaho ka yini mutlhokovetseri a tirhisile tidyondzo ta le
                        xikolweni eka xitlhokovetselo lexi?                                    (2)

           5.1.8        Hi wihi moya wa mutlhokovetseri eka xitlhokovetselo lexi? Seketela
                        nhlamulo ya wena.                                                      (3)

           5.1.9        Hi swihi switandzhaku leswi nga vaka kona eka vatswari na vana
                        lava ku tlhokovetseriwaka hi vona eka xitlhokovetselo lexi?            (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                          Phendla

### Page 20

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        20                   DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

 5.2       Hlaya xitlhokovetselo lexi nga laha hansi kutani u hlamula swivutiso leswi nga
           ehansi ka xona.

           NDZA SWI TIVA – KG Baloyi

           1       U nga kali u ndzi holovela,
           2       U nga kali u ndzi hlundzukela u ndzi chovola,
           3       Ndzi swi tiva swinene,
           4       Leswaku wena hi wena,
           5       A wu ndzi kohli ndza ku tiva.

           6       Vona, ndza ku xixima,
           7       Ndza ku chava,
           8       A wu voni a ndzi na nomo eka wena,
           9       Ndza ku tiva wena,
           10      U nga ndzi hamuti ndzi tweli vusiwana.

           11      Maxangu ni mavonavona ya misava ndza swi vona,
           12      A ya nandzihi ndzi ma twile,
           13      Ntshiva wa nkarhi ndza wu tiva,
           14      Kunene wona a wu tiyeleki,
           15      Kambe u nga si ndzi londzovota.
           16      U nga ndzi jahi ndzi ta eka wena,
           17      A ndzi nga teki hi munhu u nga chavi,
           18      Hi wena ntsena u nga ta ndzi londzovota,

           19      Ndzi tshikenyana,
           20      Ndzi nyike nkarhinyana ndzi hlanganisa,
           21      Ndzima leyi Mumbi a nga ndzi nyika yona,
           22      U nga ndzi holoveli ndzi wa wena.

           23      Khwiri ra misava i rikulu,
           24      Kasi hikwalaho ka yini ku fa ku nga fi?
           25      Fana wena rifu hi ta wisa.

           5.2.1        Boxa mongo wa xitlhokovetselo lexi.                                    (2)

           5.2.2        Tshaha rito eka ntila wa 25 leri vulaka ku humula.                     (1)

           5.2.3        Kombisa nkoka wa ku va mutlhokovetseri a tirhisile letere lerikulu
                        eka rito 'Mumbi' eka ntila wa 21.                                      (2)

           5.2.4        Tshaha xivulavulelo eka xitlhokovetselo lexi vulaka leswaku munhu
                        loyi a ku na leswi a nga ta swi vula eka rifu.                         (2)

           5.2.5        Hlamusela ku navela ka mutlhokovetseri u kongomisa eka ntila wa
                        25 lowu nge: 'Fana wena rifu hi ta wisa'?                              (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                         Phendla

### Page 21

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        21                    DBE/Hukuri 2025
                                                   NSC Confidential

           5.2.6        Rito chovola eka ntila wa 2 lowu nge: 'U nga kali u ndzi hlundzukela
                        u ndzi chovola,' ri vula leswaku u nga ndzi …

                        A     hlahluveli.
                        B     hlohloteli.
                        C     holoveli.
                        D     hlamuseli.                                                        (1)

           5.2.7        Hikokwalaho ka yini munhu loyi ku tlhokovetseriwaka hi yena a
                        kombela nkarhinyana?                                                    (2)

           5.2.8        Aneka matitwelo ya wena endzhaku ko hlaya xitlhokovetselo lexi?         (2)

           5.2.9        Xana u vona mhaka leyi mutlhokovetseri a vulavulaka hi yona eka
                        xitlhokovetselo lexi yi amukeleka eka vutomi bya masiku hinkwawo?
                        Seketela nhlamulo ya wena.                                              (3)

                                                               NTSENGO WA XIYENGE XA D:         35
                                                                  NTSENGO WA TIMARAKA:          70

Mfanelo yo kopa yi pimiwile

## Related documents

- [Xitsonga FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2023/2597dfa6-3e3b-4c6b-aa70-b2b6c99d6e1c) — Xitsonga FAL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-nov-2023-2/4d61453a-6bae-437a-96a5-0f951e28573e) — Xitsonga FAL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-nov-2023/7e2ef505-ea01-46d2-b914-899aa4e69d64) — Xitsonga FAL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/9a411270-a0e6-40c8-ae27-389ae9b8036f) — Xitsonga FAL · QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2023/0beab161-1941-4a75-b450-74a17aa69dfd) — Xitsonga FAL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC FAL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-fal-p2-qp-nov-2022/bdab747b-680f-4805-9b2b-3e19e2a6a005) — Xitsonga FAL · QP · 2022 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga FAL

- [Gr 12 Xitsonga FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-xitsonga-fal-atp-2023-24/5be9f504-976c-44dc-89b0-03ecf6a24a65) — ATP
- [Xitsonga FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-xitsonga/f7f20b8d-0892-4cb5-8609-f82091278e66) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2023/41380a30-b546-46e2-85b6-c62115fa88a7) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2023/cc940f09-41d3-455c-aac6-844315d33ad7) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC FAL P1 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-fal-p1-memo-nov-2022/14695ef6-da68-459f-ba32-ac44ddadaaa8) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC FAL P2 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-fal-p2-memo-nov-2022/31fd22df-7938-4480-bd2b-877168f29f9b) — Memo · 2022 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
