# History Grade 11 P1 Eastern Cape November 2019 Memo (Afr)

> Grade 11 History Paper 1 memorandum from the Eastern Cape November 2019 (Afrikaans), 22 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-memo-nov2019-afrikaans/f207eb91-1755-4f92-a1be-ae41241c8da2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 11
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: Eastern Cape November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/history) › [History Grade 11 P1 Eastern Cape November 2019 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-memo-nov2019-afrikaans/f207eb91-1755-4f92-a1be-ae41241c8da2)

## About this document

History · Grade 11 · Eastern Cape November · 2019 · Afrikaans. Memorandum, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                        NASIONALE
                    SENIOR SERTIFIKAAT

                          GRAAD 11

                      NOVEMBER 2019

                      GESKIEDENIS V1
                       NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

                   Hierdie nasienriglyn bestaan uit 22 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                    GESKIEDENIS V1                        (EC/NOVEMBER 2019)

 1. BRONGEBASEERDE VRAE

     1.1    Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
            ontwikkel:

                                                                        GEWIGS-
     KOGNITIEWE
                              HISTORIESE VAARDIGHEDE                  TOEKENNING
       VLAKKE
                                                                       VAN VRAE
                          Onttrek inligting uit bronne.
                          Selektering en organisasie van                 30%
           VLAK 1
                           relevante inligting uit bronne.             (15 punte)
                          Definieer historiese begrippe/terme.
                          Interpretasie van bewyse uit bronne.
                                                                          40%
           VLAK 2         Verduidelik inligting verkry uit bronne.
                                                                       (20 punte)
                          Analiseer bewyse uit bronne.
                          Interpreteer en evalueer bewyse uit
                           bronne.
                          Skakel met bronne om bruikbaarheid,
                           betroubaarheid, eensydigheid en                30%
           VLAK 3
                           beperkings vas te stel.                     (15 punte)
                          Vergelyk en kontrasteer interpretasies
                           en perspektiewe in die bronne en kom
                           tot onafhanklike gevolgtrekkings.

     1.2    Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer
            word:

             By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
              enige ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of
              voorbeelde.
             Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar
              aan die vereistes van die vraag voldoen is.
             In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede
              waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
              kursiefgedrukte skrif aangedui.
             By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
              krediet kry vir enige relevante antwoord.
             Daar word van leerlinge verwag om ‘n standpunt in te neem in die
              beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien.

     1.3    Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae

               Gebruik ŉ regmerk () vir elke korrekte antwoord
               Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee
                redes en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat neerkom
                op een rede en twee punte toegeken word ()
               Indien ŉ vraag 4 punte tel word 4 regmerke () aangedui

Kopiereg voorgehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                       GESKIEDENIS V1                                       3

             Paragraafvraag
             Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die
             inhoud en die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word
             wanneer punte toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word
             wanneer ŉ antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:
               Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die teks
                waar die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te
                beantwoord.
               Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat
                in staat was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te
                beantwoord.
               Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die
                paragraaf aan die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3)
                soos aangedui in die holistiese rubriek en gee ŉ kort kommentaar bv.

             ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
             _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
             √√√√
             Vlak 2

             Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
              Tel al die regmerke vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die
               punt aan die regterkantse onderste kantlyn, bv.
                                                                     32
                                                                     50

              Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
               antwoordeboek oorgedra word.

   2. OPSTELVRAE

        2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate:
             In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samehangende wyse
               te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
               bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om ŉ redelike reeks
               feite of ŉ effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde
               vraag te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding, ŉ
               samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ slot het.

        2.2 Nasien van opstelvrae
             Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal
              word deur die handboeke wat by ŉ spesifieke sentrum gebruik is.
             Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê
              as dit wat ingesluit is by ŉ riglyn vir nasien van ŉ spesifieke opstel.
             By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
              krediet kry vir enige ander relevante antwoord.

Kopiereg voorgehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                    GESKIEDENIS V1                             (EC/NOVEMBER 2019)

      2.3 Globale assessering van die opstel
          Die opstel skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie
          benadering vereis dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal bepunt
          sonder om die samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering
          moedig die leerder aan om ŉ individuele mening aan te bied deur gebruik te
          maak van geselekteerde feitelike bewyse om ŉ argument te ondersteun. Daar
          sal nie van die leerder verwag word om slegs ‘feite’ neer te skryf om ŉ beter
          punt te behaal nie. Hierdie benadering sal leerders ook ontmoedig om ‘model-
          antwoorde’ voor te berei en te reproduseer sonder om die spesifieke vereistes
          van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van opstelle gee krediet aan
          leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders as by
          inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
          ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die
          volgende val:
           Die konstruksie/daarstelling van ŉ argument.
           Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te
             ondersteun.
           Die leerder se interpretasie van die vraag.

      2.4 Assesseringsprosedures vir die opstel

            2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien word.

            2.4.2 Tydens die deurlees van die skryfwerk moet regmerkies toegeken
                  word vir ŉ relevante inleiding (aangedui met ŉ kolpunt (‘bullet’) in die
                  nasienriglyn), vir elke hoofmoment/aspek wat volledig
                  gekontekstualiseer is en ŉ relevante slotopmerking (aangedui met ŉ
                  kolpunt in die nasienriglyn) bv. ŉ antwoord waar daar 5 hoofpunte is,
                  sal daar dus 7 regmerkies wees.

            2.4.3 Hou die PEEL-struktuur in gedagte by die assessering van ŉ opstel.

                         Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/ŉ
                         duidelike hoofpunt.
                     P
                         Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt (argument)
                         wat in die inleiding gemaak is, ondersteun.
                         Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
                     E   waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou
                         met die vraag wat gevra is.
                         Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur
                     E   inhoud te selekteer wat relevant is tot die argument. Relevant
                         voorbeelde moet gegee word om die argument vol te hou.
                         Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument
                     L   deurgaans in die opstel onderhou word en samehangend
                         geskryf is.

Kopiereg voorgehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                         GESKIEDENIS V1                                      5

         2.4.4   Die volgende simbole MOET in die assessering van opstel gebruik
                 word:

                 • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik
                   gekontekstualiseer nie
                                                                     ^
                 • Verkeerde stelling             _________________

                 • Irrelevante stelling              |
                                                     |
                                                     |

                 • Herhaling                         R

                 • Analise                           A√

                 • Interpretasie                     I√
                     • Argument                      LOA

 2.5     Die matriks

         2.5.1   Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle.

                 By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die
                 matriks voorsien word. Tydens die assessering van ŉ opstel moet
                 beide die inhoud en die aanbieding in ag geneem word. ŉ Punt word
                 toegeken by die snypunt van die inhoud en aanbieding, gebaseer op
                 die sewe vaardigheidsvlakke.

                 a)      Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot
                         watter mate die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak
                         (op die matriks) vas te stel.

                                                           I        VLAK 4

                 b)      Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks)
                         van die aanbieding bepaal.
                                                           I        VLAK 4
                                                           A        VLAK 3

                 c)      Ken ŉ algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                           I       VLAK 4
                                                           A       VLAK 3       }26–27

Kopiereg voorgehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
     6                                                                     GESKIEDENIS V1                                                               (EC/NOVEMBER 2019)

     NASIENMATRIKS VIR OPSTEL: TOTAAL: 50

                              VLAK 7                    VLAK 6                  VLAK 5                  VLAK 4                 VLAK 3                VLAK 2                VLAK 1

                        Baie goed beplande en
                        gestruktureerde opstel.   Baie goed              Goed beplande en          Argument beplan en     Toon soms bewys van   Poging aangewend om Weinig of geen poging
AANBIEDING
                        Goeie sintese van         beplande en            gestruktureerde opstel.   gestruktureer. Bewyse ŉ gestruktureerde en   antwoord te struktureer. om die opstel te
                        inligting. Het ŉ goed     gestruktureerde        Poog om ŉ duidelike       tot ŉ sekere mate      beplande argument.    Grootliks beskrywend struktureer nie.
                                                  opstel. ŉ Relevante    argument te ontwikkel.    gebruik om argument te Poog om ŉ argument
                        gebalanseerde,                                                                                                          of poog om argument
                                                  argument is gevolg.                              ondersteun. Slotsom    vol te hou.
                        oorspronklike argument                           Gevolgtrekking gemaak                                                  te ontwikkel. Geen
                                                  Bewyse gebruik om die                            bereik op grond van    Gevolgtrekking nie
                        ontwikkel met bewyse.
                        Argument deurgaans        argument te verdedig. uit bewyse om die          bewyse.                duidelik ondersteun   poging om ŉ
                                                  Poog om ŉ              argument te                                                            gevolgtrekking te maak
                        volgehou en verdedig.                                                                             deur bewyse nie.
                        Onafhanklike              onafhanklike           ondersteun.                                                            nie.
                        gevolgtrekking gemaak     gevolgtrekking uit die
                        uit bewyse om die         bewyse te maak om die
                        argument te               argument te
                                                  ondersteun.
                        ondersteun.
INHOUD

VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten              47–50                     43–46
volle relevant tot
argument wat gevolg
is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie                43–46                     40–42                  38–39
relevant tot argument
wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud            38–39                     36–37                  34–35                    30–33                  28–29
toereikend en
relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige
weglatings of
                                                                                30–33                   28–29                  26–27
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit                                                                                     26–27                  24–25                 20–23
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend                                                                                                             20–23                 18–19                 14–17
beantwoord. Inhoud
skraal.
VLAK 1
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad                                                                                                                                   14–17                  0–13
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

*Riglyne vir die toekenning van ŉ punt in Vlak 1:

        Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
        Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie = 1–6
        Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; effense poging om die opstel te struktureer                 = 7–13

     Kopiereg voorgehou                                                                                                                                   Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                           GESKIEDENIS V1                                       7

   AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

   VRAAG 1: KOMMUNISME IN RUSLAND, 1900–1940

   SLEUTELVRAAG: WAT WAS DIE OORSAKE VAN DIE RUSSIESE REVOLUSIE
                 IN 1917?

   1.1 1.1.1         [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                      ‘om geregtigheid en beskerming te soek’                          (1 x 2)     (2)

         1.1.2       [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                      Werkgewers weier om ons behoeftes met ons te bespreek.
                      Hulle het geweier om die werksdag tot agt uur te verminder
                      Hulle het geweier om met ons, ons salaris vas te stel            (3 x 1)     (3)

         1.1.3       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
                      Hul verslawing was deur die tsaar en sy beamptes goedgekeur
                      Die tsaar en sy beamptes het die uitbuiting van die werkersklas
                         ondersteun
                      Die uitbuiting van die werkersklas was deur die tsaar en sy
                         amptenare volgehou
                      Die tsaar en sy amptenare het nie die werkersklas teen die
                         uitbuiting beskerm nie
                      Enige ander relevante antwoord                          (Enige 2 x 2)        (4)

         1.1.4       [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                     (a) Kapitaliste

                     (b)   Burokrate                                                    (2 x 1)     (2)

         1.1.5       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
                      Tsaar het geweier om na sy onderdane te luister
                      Hy het sy soldate opdrag gegee om die optog te beëindig
                      Soldate het op die betogers geskiet – baie dood geskiet
                      Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)

         1.1.6       [Bepaling van betroubaarheid van Bron 1A – V3]
                     Betroubaar
                      Dit is ŉ uittreksel uit ŉ petisie – eerstehandse inligting
                      Vader Gapon was ŉ aktiewe lid en leier van die betogers
                      Die datum van die petisie stem ooreen met die werklike datum van
                        die gebeurtenis
                      Enige ander relevante antwoord                             (Enige 1 x 2)     (2)

   1.2 1.2.1         [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
                      Generaal Polivanov is vervang deur ŉ swak, kleurlose man wat niks
                       gedoen het om die stygende ontevredenheid in die leër te stuit nie.
                      Sergey Sazanov was vervang met Sturmer, die man met die Duitse
                       naam                                                        (2 x 1)          (2)

Kopiereg voorgehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                       GESKIEDENIS V1                           (EC/NOVEMBER 2019)

         1.2.2       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                      Rasputin het ŉ groot invloed oor die Tsaar gehad.
                      Rasputin het die Tsaar en Tsarina beïnvloed om sekere besluite te
                         neem
                      Rasputin het die land indirek bestuur terwyl die Tsaar op die
                         oorlogsfront was
                      Enige ander relevante antwoord                     (Enige 2 x 2)      (4)

         1.2.3       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                      Rusland het Sazanov met die Duitsgesinde Sturmer vervang
                      Rusland kon nie die oorlog teen Duitsland volhou nie.
                      Russiese nederlae teen die Duitsers het die Britse oorlogspoging
                         bemoeilik
                      Met Rusland verslaan, kon Duitsland nou al sy troepe teen
                         Engeland mobiliseer.
                      Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)     (2)

         1.2.4       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                      Rusland was onvoorbereid vir die oorlog maar die Tsaar volhard
                      Russiese leer het ŉ tekort aan wapens gehad – wat tot nederlae
                         gelei het
                      Russiese leer is verslaan maar die Tsaar weier om aan die oorlog
                         te onttrek
                      Mislukte oorlogspoging lei tot ontevredenheid en opstand teen die
                         Tsaar
                      Oorlog lei tot groot voedseltekorte – gevolglike protes-opstande.
                      Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)   (4)

    1.3 1.3.1        [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
                       Om te wys dat die Russiese troepe tydens die oorlog verslaan was
                       Om te wys dat Rusland nie in staat was om hul oorlogspoging voort
                         te sit nie
                       Om die lae moraal van die Russiese soldate uit te wys
                       Enige ander relevante antwoord                       (Enige 1 x 2)   (2)

         1.3.2       [Vergelyking van bronne om ooreenkomste vas te stel – V3]
                       Bron 1B noem dat die mense moeg was van die oorlog en dit word
                        ondersteun in Bron 1C wat die moegheid van die soldate uitbeeld
                       Bron B praat van die nederlae van die Russiese leer wat duidelik
                        in Bron 1C uitgebeeld word
                       Bron 1B noem dat die soldate geen wapens gehad het nie en dit
                        word ondersteun in Bron 1C wat duidelik uitwys dat die soldate
                        geen wapens gehad het nie.
                       Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 1 x 2)      (2)

Kopiereg voorgehou                                                                Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                         GESKIEDENIS V1                                      9

   1.4 1.4.1         [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
                       Petrograd-Bolsjewiste                                    (1 x 2)   (2)

         1.4.2       [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
                       Betoog teen honger
                       Oorlog
                       Tsaristiese bewind                                       (3 x 1)   (3)

         1.4.3       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                      Tsaar het die ondersteuning van sy soldate verloor.
                      Tsaar kon nie meer sy mense onderdruk nie
                      Tsaar was geforseer om te abdikeer
                      Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)   (2)

         1.4.4       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
   \                  Tsaristiese ministers en generale was gearresteer en toegesluit
                      Sleutel regeringinstellings en geboue was deur die Bolsjewiste
                        oorgeneem
                      Voorlopige regering was met Bolsjewiste vervang
                      Winterpaleis is met ŉ staatsgreep oorgeneem
                      Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)   (4)

   1.5 [Paragraaf – Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante
       bronne – V3]
        Werkers in St. Petersburg was ontevrede met werkgewers (Bron 1A)
         Vader Gapon lewer petisie vir Tsaar en vra vir geregtigheid en
          beskerming (Bron 1A)
         Werkers ontevrede met kapitalistiese uitbuiting (Bron 1A)
         Tsaar weier om na werkers te luister en beveel soldate om op hulle te
          skiet (eie kennis)
         Bloedige Sondag was die eerste teken van die rewolusie (eie kennis)
         Rusland swak voorberei vir oorlog (Bron 1B)
         Russiese troepe tekort aan wapens en word verslaan op die oorlogsfront
          (Bron 1B)
         Ongewilde Rasputin se invloed oor die tsaristiese bewind neem toe
          (Bron 1B)
         Nederlae lei tot ontevredenheid onder Russiese bevolking (eie kennis)
         Nederlae lei tot voedseltekorte en tekorte lei tot optogte teen die Tsaar
          (Eie kennis)
         Rusland verslaan by Tannenberg – lei tot optogte (Bron 1C)
         1917 groot optog in Petrograd teen hongersnood, oorlog en tsaardom
          Bron 1D)
         Soldate weier om optogte te onderdruk en sluit aan by die betogers (Bron
          1D)
         Dit lei tot die einde van tsaristiese bewind (Bron 1D)
         Bolsjewiste raak ontslae van die Voorlopige regering (Eie kennis)
         Bolsjewiste arresteer regeringsamptenare (Bron1D)
         Bolsjewiste neem Winterpaleis oor (Eie kennis)
         Enige ander relevante antwoord                                                   (6)

Kopiereg voorgehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                  GESKIEDENIS V1                           (EC/NOVEMBER 2019)

                                             KRITERIA                        PUNTE
                        Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse.
                        Toon geen of min begrip van die oorsake van
        VLAK 1           die Russiese Rewolusie van 1917.                     0–2
                        Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ paragraaf
                         skryf nie.
                        Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                         verband met die onderwerp.
                        Toon ŉ mate van begrip van die oorsake van
        VLAK 2                                                                 3–4
                         die Russiese Rewolusie van 1917
                        Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                         paragraaf te skryf.
                        Gebruik relevante bewyse.
                        Toon ŉ deeglike begrip van die oorsake van
        VLAK 3           die Russiese Rewolusie van 1917.                      5–6
                        Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                         paragraaf wat ŉ begrip van die onderwerp toon.                   (6)
                                                                                         [50]

Kopiereg voorgehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                       GESKIEDENIS V1                                     11

 VRAAG 2: KAPITALISME IN DIE VSA, 1900–1940

 SLEUTELVRAAG: WAT WAS DIE IMPAK VAN DIE GROOT DEPRESSIE OP
               DIE LEWENS VAN AMERIKANERS IN DIE 1930’s?

 2.1    2.1.1   [Omskrywing van historiese begrippe uit Bron 2A – V1]
                 Verwys na die gevolge van die ineenstorting van die aandele-
                  beurs in Amerika
                 Tydperk van ekonomiese agteruitgang en armoede as gevolg van
                  die ineenstorting van die aandelebeurs in 1929
                 Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)     (2)

        2.1.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                 Die nasionale selfmoordsyfer het tot ŉ hoogtepunt in 1933 gestyg.
                                                                             (1 x 2)   (2)

        2.1.3   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                 As gevolg van verleentheid of frustrasie.                  (1 x 2)    (2)

        2.1.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                  Baie mans en vroue was werkloos en het werk gaan soek.
                  Baie mans en vroue het hul huise verloor en was op soek na
                    verblyf
                  Baie mans en vroue het voedsel gaan soek
                  Enige relevante antwoord                           (Enige 2 x 2)     (4)

        2.1.5   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                 Baie families het hul huise verloor
                 Banke het huise afgeneem en baie families het dakloos geword
                 Mense het opslaanhuise uit afvalmateriaal gebou
                 President Hoover kon nie die mense van behoorlike behuising
                    voorsien nie.
                 Enige ander relevante antwoord                     (Enige 2 x 2)      (4)

 2.2    2.2.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                  ‘... die depressie tien jaar aan die gang was voordat swartmense
                   selfs daarvan geweet het, of geweet dat dit bestaan het’ (1 x 2)     (2)

        2.2.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                  Deelboere of bestaansboere                                (1 x 2)    (2)

        2.2.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
                 Swartmense het in armoede geleef voor die uitbreek van die
                    Depressie
                 Die effek wat die Groot Depressie op blanke Amerikaners gehad
                    het, was lankal deur swart Amerikaners ervaar
                 Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)      (2)

Kopiereg voorgehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                   GESKIEDENIS V1                              (EC/NOVEMBER 2019)

        2.2.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
                 Hulle het die blankes aanvaar
                 Hulle was simpatiek gesind teenoor Blanke hobo’s
                 Hulle het Blanke hobo’s van voedsel voorsien
                 Enige ander relevante antwoord                           (Enige 2 x 2)     (4)

        2.2.5   [Bepaling van bruikbaarheid van Bron 2B – V3]
                Bruikbaar
                  Dit is ŉ uittreksel uit ŉ onderhoud – eerstehandse inligting
                  Angelou was ŉ Burgerregteleier wat begrip vir die lot van
                   swartmense gehad het
                  Angelou haarself was swart – het dus armoede beleef
                  Angelou is ŉ geskiedkundige – gee dus ŉ ingeligte weergawe van
                   die onderwerp
                  Bron wys dat swart mense in armoede en ellende geleef het lank
                   voordat die Depressie uitgebreek het
                  Enige ander relevante antwoord                         (Enige 1 x 2)      (2)

 2.3    2.3.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
                  Rooi Kruis                                                    (1 x 1)       ()

        2.3.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
                 Hulle het nie omgegee vir hul onderdane nie
                 Die wetgewer se planne was uit voeling met die behoeftes van
                    hul mense
                 Die wetgewer het nie die mense geraadpleeg aangaande die
                    verligtingsprogramme nie
                 Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)           (2)

        2.3.3   [Onttrekking van bewyse vanuit Bron 2C – V1]
                  Weeklikse verligting van $3 vir die gemiddelde gesin ...
                  Gratis nutsdienste ** (gas, lig, water) en huur vir alle werkloses
                   en deeltydse werkers wat minder as $7 per week verdien.
                  Voldoende sorg vir hawelose, jong en enkel werkers
                  Voorsiening vir die opening van alle skole, betaling van salarisse
                   aan onderwysers en gratis middagetes en boeke vir skoolkinders
                  Stemreg vir alle werkloses sonder betaling van belastingheffing
                                                                            (Enige 3 x 1)    (3)

        2.3.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
                 Onderwys het tot ŉ stilstand gekom
                 Skole het gesluit
                 Mense het nie geld gehad om skoolfooie te betaal nie
                 Daar was nie genoeg geld om in die basiese behoeftes van
                    onderwys te voorsien nie – salarisse en handboeke
                 Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)          (4)

Kopiereg voorgehou                                                                Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                       GESKIEDENIS V1                                       13

        2.3.5   [Bepaling van betroubaarheid van Bron 2C – V3]
                  Betroubaar
                  Die bron is ŉ brief – eerstehandse inligting
                  Die inligting in die bron kan bevestig word deur ander historiese bronne
                  Die datum van die brief 1931 stem ooreen met die tydperk van die
                   depressie
                  Die doel van die bron was om die lesers in te lig en nie om te oortuig nie
                  Enige ander relevante antwoord                              (Enige 1 x 2)         (2)

 2.4    2.4.1   [Interpretasie en analise van bewyse uit Bron 2D – V2]
                  Groot Depressie het tot grootskaalse werkloosheid gelei
                  Amerikaanse ekonomie het in duie gestort
                  Amerikaanse Kamer van Koophandel kon nie eens hul eie lede se
                    belange beskerm nie
                  Amerikaanse Kamer van Koophandel kon nie werksgeleenthede vir
                    werkloses verskaf nie.
                  Enige ander relevante antwoord.                         (Enige 2 x 2)            (4)

        2.4.2   [Analise van bewyse uit Bron 2D – V2]
                 Hy sou mismoedig gevoel het.
                 Hy sou kwaad en gefrustreerd gevoel het teenoor die regering.
                 Hy sou depressief gewees het.
                 Enige ander relevante antwoord.                          (Enige 1 x 2)            (2)

 2.5    [Interpretasie, analise en sintese van bewyse vanuit relevante bronne – V3]
          Groot Depressie het ŉ negatiewe impak op Amerikaners gehad (Eie kennis)
          GD het sielkundige gevolge gehad, veral op mans (Bron 2A)
          Selfmoord, verlating en egskeidings was ŉ alledaagse verskynsel onder mans
            (Bron 2A)
          Miljoene mans en vroue het werkloos geword (Bron 2A)
          Miljoene Amerikaners het hobo’s geraak (Bron 2A)
          Miljoene Amerikaners het in Hoovervilles/opslaan-huise gewoon (Bron 2A)
          Swart mense nie so swaar getref deur Depressie nie omdat hulle gewoond was
            aan armoede. (Bron 2B)
          Swart deelboere het arm gebly omdat hulle afhanklik was van plaaseienaars
            (Bron 2B)
          Swart Amerikaners kon identifiseer met armoede van blankes en daarom het
            hulle die blankes voorsien van kos (Bron 2B)
          Rooi Kruis het verligting gebring maar dit was nie voldoende nie (Bron 2C)
          Staat (Alabama) se maatreëls het nie die behoeftes van die bevolking
            aangespreek nie (Bron 2C)
          Amerikaanse onderwys het in duie gestort (Bron 2C)
          Amerikaners vra vir onmiddellike regeringshulp om werkloosheid te bekamp
          Depressie het tot grootskaalse werkloosheid gelei (Bron 3D)
          Amerikaanse Kamer van Koophandel kon nie die werkloosheidsprobleem oplos
            nie
          Enige ander relevante antwoord                                                            (6)

Kopiereg voorgehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                  GESKIEDENIS V1                           (EC/NOVEMBER 2019)

        Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken.

                                            KRITERIA                         PUNTE
                        Gebruik bewyse op elementêre wyse.
                        Toon geen of min begrip van die impak van die
                         Groot Depressie op die lewens van
        Vlak 1                                                                 0–2
                         Amerikaners in die 1930’s.
                        Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ paragraaf
                         skryf nie
                        Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                         verband met die onderwerp.
                        Toon ŉ mate van begrip van die impak van die
        Vlak 2           Groot Depressie op die lewens van                     3–4
                         Amerikaners in die 1930’s.
                        Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                         paragraaf te skryf
                        Gebruik relevante bewyse.
                        Toon ŉ deeglike begrip van die impak van die
                         Groot Depressie op die lewens van Amerikaners
        Vlak 3                                                                 5–6
                         in die 1930’s.
                        Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                         paragraaf wat ŉ begrip van die onderwerp toon.                   (6)
                                                                                         [50]

Kopiereg voorgehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                           GESKIEDENIS V1                                      15

   VRAAG 3: IDEES VAN RAS IN DIE LAAT 19DE EN 20STE EEU

   SLEUTEL VRAAG: HOE WAS DIE JODE IN DUITSLAND VERVOLG?

   3.1 3.1.1         [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
                       Na die nasionale magsoorname in 1933                          (1 x 1)     (1)

         3.1.2       [Omskrywing van historiese begrippe uit Bron 3A – V1]
                       Intense haat en teenkanting van Jode.
                       Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)          (2)

         3.1.3.      [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
                       Duitse armoede
                       Die hiperinflasie in die Weimer-republiek
                       Duitse werkloosheid
                       Die nederlaag van die Eerste Wêreldoorlog              (Enige 3 x 1)      (3)

         3.1.4       [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                       Dit was moeilik om ŉ Jood te identifiseer
                       Die Duitsers self kon nie ŉ definitiewe/bepalende omskrywing van
                         ŉ Jood gee nie
                       Die kriteria wat hulle gevolg het om Jode te identifiseer was
                         wisselvallig
                       Enige ander relevante antwoord                          (Enige 1 x 2)     (2)

         3.1.5       [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                      Jode het in armoede verval
                       Jode het tweedeklasburgers van Duitsland geword
                       Baie Jode het werkloos geword
                       Verlies aan inkomste het tot laer lewensstandaard gelei
                       Enige ander relevante antwoord                       (Enige 2 x 2)        (4)

         3.1.6       [Evaluasie van bewyse uit Bron 3A – V3]
                       Sy behandeling kan as diskriminasie beskou word
                       Sy behandeling was ŉ skending van menseregte.
                       Enige ander relevante antwoord                         (Enige 1 x 2)      (2)

   3.2 3.2.1         [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
                      Hulle was gedwing om ŉ kenteken in die vorm van ŉ geel ster as
                       identifikasiemiddel te dra                               (1 x 2)           (2)

         3.2.2       [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
                       Om Jode te verneder
                       Om hulle vir segregasie en diskriminasie uit te ken           (2 x 1)     (2)

         3.2.3       [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
                      Daar was te veel Jode wat in aanhouding was.
                      Hy wou hulle elimineer sonder dat die publiek daarvan bewus was.
                      Om hul dwangarbeid in die gevangenis uit te buit
                      Dit was deel van Hitler se Finale Oplossing
                      Enige ander relevante antwoord                       (Enige 2 x 2)         (4)

Kopiereg voorgehou                                                                 Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                   GESKIEDENIS V1                             (EC/NOVEMBER 2019)

      3.2.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
                 Hitler wou die Jode as ŉ nasie uitwis
                 Hitler het miljoene Jode na konsentrasiekampe gestuur
                 Miljoene Jode is in die konsentrasiekampe vermoor
                 Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)       (4)

 3.3 3.3.1     [Interpretasie en analise van Bron 3C –V-2]
                 Om Hitler se beleid van identifikasie en diskriminasie uit te beeld
                 Om uit te wys hoe Jode uitgeken was aan die Ster van Dawid
                 Om uit te wys dat selfs kinders onderworpe was aan hierdie beleid
                   van diskriminasie
                 Enige ander relevante antwoord                          (Enige 2 x 2)   (4)

      3.3.2    [Vergelyking van bronne om ooreenkomste te bepaal – V3]
                 Beide bronne wys dat Jode uitgeken was aan die Ster van Dawid
                 Beide bronne wys dat selfs kinders onderworpe was aan hierdie
                  identifiseringsproses
                 Beide bronne toon dat daar teen Jode gediskrimineer was
                 Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)       (2)

 3.4 3.4.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                 ‘Vergassing’                                                  (1 x 1)   (1)

      3.4.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
                 Om ŉ moontlike opstand te voorkom
                 Om te verseker dat hulle nie weet dat hulle vermoor sou word nie
                 Om enige vorm van weerstand te vermy
                 Enige ander relevante antwoord                       (Enige 2 x 2)      (4)

      3.4.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                Jode moes klaarblyklik hul klere uittrek om te stort
                Jode was in gaswaens geplaas
                Jode was vergas                                                (3 x 1)   (3)

      3.4.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
                Om die bewyse te vernietig
                Hulle wou die menseslagting ŉ geheim hou
                Duitsland was besig om die oorlog te verloor en daarom het hulle
                  die kamp vernietig
                Hulle wou nie hulself aan vervolging blootstel nie
                Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)       (4)

Kopiereg voorgehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                        GESKIEDENIS V1                                   17

   3.5   [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
          Jode in Duitsland was baie sleg behandel (Eie kennis)
          Daar was teen Jode gediskrimineer (Bron 3A)
          Jode was geblameer vir al Duitsland se probleme (Bron 3A)
          Anti-Semitiese wette afgekondig wat teen Jode gediskrimineer het (Bron 3A)
          Jode verban uit regeringsposte en hoer posisies (Bron 3A)
          Jode slegs toegelaat om ongeskoolde arbeid te verrig (Bron 3A)
          Jode word tweedeklasburgers van Duitsland (Bron 3A)
          Joodse besighede verwoes (Eie kennis)
          Jode blootgestel aan identifikasie vir vernedering en diskriminasie (Bron 3B)
          Jode uitgeken aan die Ster van Dawid (Bron 3B en 3C)
          Joodse kinders en babas was ook aan die identifikasieproses onderwerp
            (Bronne 3B en 3C)
          Jode na konsentrasiekampe gestuur – Chelmno (Bron 3D)
          Jode vergas in massa getalle by konsentrasiekampe (Bron 3D)
          Joodse besittings aan Duitsers gegee of verkoop (Bron 3D)
          Konsentrasiekampe deel van Hitler se Finale Oplossing (Eie kennis)
          Enige ander relevante antwoord.                                                    (6)

         Gebruik die onderstaande rubriek om ŉ punt toe teken.

                                            KRITERIA                         PUNTE
                          Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse.
                          Toon geen of min begrip van hoe die Jode
         Vlak 1            in Duitsland vervolg was.                           0–2
                          Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                           paragraaf skryf nie
                          Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                           verband met die onderwerp.
                          Toon ŉ mate van begrip van die hoe die
         Vlak 2                                                                3–4
                           Jode in Duitsland vervolg was.
                          Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                           paragraaf te skryf.
                          Gebruik relevante bewyse.
                          Toon ŉ deeglike begrip van die hoe die
                           Jode in Duitsland vervolg was.
         Vlak 3                                                                5-6
                          Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                           georganiseerde paragraaf wat ŉ begrip van die
                           onderwerp toon                                                     (6)
                                                                                             [50]

Kopiereg voorgehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                  GESKIEDENIS V1                           (EC/NOVEMBER 2019)

 AFDELING B: OPSTELVRAE

 VRAAG 4: KOMMUNISME IN RUSLAND, 1900–1940

 SINOPSIS

 Hierdie vraag vereis dat die kandidaat moet sê tot watter mate Stalin suksesvol was
 om Rusland tot ŉ supermoondheid te omskep. Die fokus moet op die Eerste en
 Tweede Vyfjaar Planne wees en die argument moet aandui tot watter mate hierdie
 veranderinge Rusland tot ŉ supermoondheid sou omskep.

 HOOFASPEKTE

 Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
  Inleiding: Die kandidaat se inleiding moet die vraag beantwoord – Stalin het tot ŉ
   groot mate daarin geslaag om Rusland tot ŉ supermoondheid teen 1939 te
   omskep.

 UITBREIDING
  Stalin geglo dat supermoondheid status slegs bereik kan word deur volledige
   staatsbeheer van die ekonomie
  Stalin het landbouopbrengs verhoog om die groeiende bevolking te voed
  om meer landbou werkers vry te maak vir industrie
  om uitvoere te vermeerder ten einde ingevoerde masjinerie en goedere te koop
  Plase was gekollektiviseer om kolkhoz (kollektiewe plase) en sovkhoz (staatsplase)
   te vorm
  Kleinboere het masjinerie gedeel en die plase saam bewerk
  Op die manier word baie grondlose kleinboere staatswerkers
  Kulakke het hulle verset teen kollektivisering – lei tot afname in landbouproduksie
  Kulakke is uitgeroei as ŉ klas en kollektivisering is afgedwing
  Kleinboere is toegelaat om hul eie private stuk grond te besit waar hulle self kon
   werk
  Staat het meeste van die opbrengs gekoop en produksievlakke het begin styg
  Stalin was definitief tot ŉ groot mate suksesvol om Rusland tot ŉ supermoondheid
   teen 1939 te omskep.
  Staat voer opbrengste uit en verkoop opbrengste teen hoër pryse
  Op hierdie manier het die staat die kapitaal verkry om die industriële ontwikkeling
   van Rusland te finansier
  Teen 1939 was kollektivisering voltooi en dit sou verseker dat die industriële
   ontwikkeling van Rusland sou plaasvind
  Doel van industriële ontwikkeling was om Rusland onafhanklik te maak van
   kapitalistiese lande
  Klem op die ontwikkeling van swaar nywerhede – yster en staal
  Klem op die ontwikkeling van verbruikersgoedere en ontwikkeling van vervoer
   netwerk om industriële sentrums te dien
  Nuwe dorpe en fabrieke is opgerig
  Magnitogorsk – ŉ nuwe industriële dorp was gestig
  Fabrieke vervaardig volgens staatskwotas
  Propaganda is gebruik om werkers te inspireer en om die belangrikheid van saam
   werk vir ŉ beter toekoms te beklemtoon.

Kopiereg voorgehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                     GESKIEDENIS V1                                  19

    Steenkool is ontgin – om yster en staal te smelt
    1 500 nuwe fabrieke gebou
    Werkers het lang ure gewerk
    Dnieper-dam – hidro-elektriese kragstasie gebou
    Groot dorpe en nywerheidsentrums is gebou
    Meer kleinboere het na die stede verhuis (verstedeliking)
    Verpligte onderwys het ŉ geskoolde werksmag geskep
    Alle kinders tussen 3 en 16 het verpligte onderwys ontvang
    Dit het die jeug met kommunistiese oortuigings geïndoktrineer
    Woonstelle is gebou om die behuisingstekort op te los
    Motors is in Moskou gebou
    Olie is by Baku ontdek
    Die bou van netwerke van teerpaaie en kanaalstelsels om riviere in te rig vir
     praktiese navigasie het noodsaaklik geword.
    Stalin het aanmoediging, dissipline en terreur gebruik om sy doel te bereik
    Teen 1940 was Rusland die wêreld se tweede grootste industriële mag
    Nywerheid het nou meer as 70% tot die land se nasionale inkomste bygedra
   Slot:    Kandidate moet die argument saamvat met ŉ relevante gevolgtrekking met
            inagneming van die standpunt wat in die inleiding geneem was.

            Stalin was definitief tot ŉ groot mate suksesvol om Rusland tot ŉ
            supermoondheid teen 1939. te omskep.                                       [50]

Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                   GESKIEDENIS V1                            (EC/NOVEMBER 2019)

 VRAAG 5: KAPITALISME IN DIE VSA, 1900–1940

 SINOPSIS
 Die kandidaat kan saam met die stelling stem of gedeeltelik saamstem en die redes
 daarvoor verduidelik. Kandidate moet op die ekonomiese probleme en die oplossing
 daarvan fokus ten einde hul gedagtegang te ondersteun.

 HOOFASPEKTE

 Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
  Inleiding: Die kandidaat kan saamstem of gedeeltelik met die stelling saamstem.
    Roosevelt se Nuwe Bedeling het daarin geslaag om die ekonomiese probleme
    van Amerika op te los want hy het die ekonomie gered deur werk te skep vir
    miljoene Amerikaners, die vertroue in die bankwese te herstel en het hoop en
    optimisme vir miljoene Amerikaners gebring.

                                           OF

    Roosevelt se Nuwe Bedeling het gedeeltelik daarin geslaag om die ekonomiese
     probleme op te los want dit het verligting en hoop gebring maar dit het definitief
     nie al die probleme opgelos nie.

 UITBREIDING

    Verligting – om die lewens van mense te verbeter
    Hervorming – om die omstandighede te verander om toekomstige vordering te
     verseker
    Herstel – herbou die Amerikaanse bedryf en handel
    Noodbankwet – herstel vertroue in banke
    FERA – geld opsy gesit vir verligting vir armes
    CCC – verskaf werk vir duisende werkloses
    Wet op Openbare Werke – het werk geskep deur die bou van paaie, hospitale,
     skole en huise.
    AAA – betaal boere om minder te produseer
    Nasionale Herstelwet – het kodes van billike mededinging, minimum lone opgestel
    TVA – het damme gebou om vloede te voorkom en bome geplant om gronderosie
     te voorkom
    Huiseienaars Leningskorporasie – help mense wat in gevaar was om hul huise te
     verloor
    Wet op Maatskaplike Sekuriteit – ouderdomspensioene, werkloosheidsvoordele
    Wagnerwet – het vakbonde toegelaat
    Werk Vordering Administrasie – akteurs en musikante
    Kritiek van die Nuwe Bedeling

 Slot:   Kandidate moet die argument met ŉ gepaste gevolgtrekking saamvat met
         inagneming van die standpunt wat in die inleiding geneem was.                       [50]

Kopiereg voorgehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/NOVEMBER 2019)                       GESKIEDENIS V1                                       21

   VRAAG 6: IDEES OOR RAS IN DIE LAAT 19de EN 20ste EEU
   SINOPSIS
   Die kandidaat moet die stelling krities bespreek deur op die sleutelwoorde in die stelling
   te fokus. Die impak van Sosiale Darwinisme en Eugenika op die inheemse bevolking
   moet deeglik bespreek word.

   HOOFASPEKTE
   Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:
    Inleiding: Die inleiding moet op die stelling fokus. Die pseudo-wetenskaplike teorieë
     van Sosiale Darwinisme en Eugenetika het inderdaad ŉ negatiewe invloed op die
     inheemse bevolking van Australië gehad want in die implementering daarvan was
     baie Aborigenes uitgemoor tot op die punt van amperse uitwissing.
   UITBREIDING
     Die inheemse of ‘eerste mense’ van Australië is deur die Britse setlaars as
      ‘Aborigines’ bestempel.
     Aborigine is ŉ Latynse woord van ‘ab’ wat oorsprong beteken, en ‘origine’ wat van
      die begin af beteken.
     Hulle vorm ongeveer 2,5% van die moderne Australiese bevolking.
     Die Aboriginale bevolking van Australië ten tyde van die Europese nedersetting is
      geskat op tussen 300 000 en soveel as 1 miljoen.
     Hulle het in klein gemeenskappe gewoon met sosiale en godsdienstige gebruike.
     Soos alle ander samelewings, het hul tegnologie, voedsel en jagpraktyke verskil
      volgens die plaaslike omgewing.
     Diegene wat tradisionele aspekte van die Aboriginale lewe beoefen, woon tans in
      woestyngebiede waar die Europese nedersetting baie min is.
     Sedert die laat agtiende eeu, tydens die magtige en imperialistiese Britse
      verowering, is die inheemse bevolking van hul land onteien en het in baie groot
      getalle gesterf.
     Die Britte het hul kolonisasie van Australië in 1788 begin.
     Die uitwissing van inheemse bevolking het die uitbreiding van hul grens vergesel.
     Alhoewel baie inheemse gemeenskappe teen die setlaars in verset gekom het, het
      die Aboriginal-inwoners van Australië een van die grootste pogings tot uitwissing in
      die geskiedenis ondervind.
     Tussen 1788 en 1900 is die inheemse bevolking van Australië met 90% verminder.
     Die verdwyning van die Aborigines in die suidooste van Australië was so vinnig dat
      daar geglo word dat hulle almal binnekort sou uitsterf.
     Afgesien van die verlies van toegang tot land, en dood deur geweld, het
      aansteeklike siektes soos waterpokkies, pokke, griep en masels baie laat sterwe.
     Inheemse Australiërs het 'n diep spirituele en kulturele verbintenis met die land,
      toe hulle gedwing was op pad te gee, het dit die sosiale samehorigheid ontbind.
     In die eerste deel van die twintigste eeu was die rasse-teorieë van Sosiale
      Darwinisme in Australië gewild en is dit is gebruik om die setlaars se behandeling
      van die inheemse Australiërs te regverdig, as ‘primitief’ en ‘minderwaardige ras’.
     Die Aborigines Protection Act 1909 het kampe opgerig om plek te maak vir die
      ‘gedoemde ras om uit te sterf’, aangesien Aborigines ‘onvermydelik sou uitsterf’.

Kopiereg voorgehou                                                              Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [HISTORY P1 GR11 MEMO SEPT2020 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-memo-sept2020-afrikaans/de87c1a6-c3b2-4fe1-8fa7-a5a4ef35c1c6) — History · Memo · 2020 · Afr
- [HISTORY P1 GR11 MEMO NOV2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-memo-nov2018-afrikaans/bc915bce-d755-44f3-bcee-54a9c7c80127) — History · Memo · 2018 · Afr
- [HISTORY P1 GR11 QP NOV2020 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-qp-nov2020-afrikaans/2b1d86d0-5be8-4141-a226-88848f434786) — History · QP · 2020 · Afr
- [HISTORY P1 GR11 ADDEN NOV2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-adden-nov2018-afrikaans/fac8a9c0-5784-4961-9990-8f4abac03612) — History · Addendum · 2018 · Afr
- [HISTORY P1 GR11 QP NOV2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-qp-nov2018-afrikaans/6cb39e74-871f-48a8-83aa-8ed2daee8cf7) — History · QP · 2018 · Afr
- [HISTORY P1 GR11 QP NOV2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-qp-nov2017-afrikaans/f3d35bf3-a8e8-409a-8377-2e8e92e682ad) — History · QP · 2017 · Afr

## More from Grade 11 History

- [Gr 11 His ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-his-atp-2023-24/4c199bf3-d253-42ae-b90d-b030dfc6ecc2) — ATP
- [EC History Grade 11 June 2025 P1 only](https://www.hlayiso.com/library/ec-history-grade-11-june-2025-p1-only/555be0f1-39a3-47b5-8fec-f622076c09d3) — QP · 2025
- [EC History Grade 11 June 2025 P2 and Memo](https://www.hlayiso.com/library/ec-history-grade-11-june-2025-p2-and-memo/0051e460-14cf-43df-a19e-374c9f6a797a) — QP + Memo · 2025
- [HISTORY P2 QP GR11 NOV 2025 AFR watermark](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-qp-gr11-nov-2025-afr-watermark/9143c679-6add-4eb7-8a5d-6ef35e708429) — QP · 2025 · Afr
- [HISTORY P1 QP GR11 NOV 2024 AFR D watermark](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-qp-gr11-nov-2024-afr-d-watermark/80e4101f-56a5-4975-b043-70c0d70f5fea) — QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P1 GR11 QP NOV 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr11-qp-nov-2023-afrikaans/913609d9-e425-430d-8b5a-c6b982311177) — QP · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
