# History Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum

> Grade 12 History Paper 1 addendum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024, 14 pages. Read online or get the free PDF download.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-addendum-xhosa/f21d6f47-e09f-42c3-981e-4bb0f6f15bfa
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Addendum
- Year: 2024
- Exam period: Eastern Cape Prelim Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Addendum](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-addendum-xhosa/f21d6f47-e09f-42c3-981e-4bb0f6f15bfa)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024. Addendum, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

           NATIONAL
      SENIOR CERTIFICATE

           IBANGA 12

        SEPTEMBA 2024

   ISIFUNDO SEZEMBALI P1
         ISIHLOMELO

      Esi sihlomelo sinamaphepha ali-14.

     Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                            ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                       (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 1: INGABA IBERLIN WALL YALUQINISA NJANI UXINZELELO LWE COLD
          WAR PHAKATHI KWEAMERICA NERUSSIA?

UMTHOMBO 1A

Lo mthombo ulandelayo ugxile kunxibelelwano phakathi kweAmerica neRussia phambi
kokwakhiwa kweBerlin Wall ngo1961.

Ngomhla we10 Novemba 1958, iNkulumbuso yaseRussia uNikita Khrushchev
wanyanzelisa ukuba iMelika namahlakani ayo banikezele (baxhome) kwiindima zabo
abazidlalayo zokusebenza eBerlin. Kwakhona wavakalisa into ethi ukuba abathanga
basityikitye isivumelwano malunga noku kwisithuba seenyanga ezintandathu,iRussia
ayisayi kuphinda isihloniphe isivumelwano sabo sasemva kwemfazwe kwaye iya kungena
kwisivumelwano esahlukileyo kunye neMpuma Jamani. Umongameli waseMelika uDwight
D. Eisenhower uye wazala izinyanzeliso zikaKhrushchev, egxininisa ukuba isivumelwano
sabo saseBerlin sisabanjiwe.

Ngomhla wama27 Novemba iRussia yabhengeza ukuba izikhabile izivumelwano zasemva
kwemfazwe ezimalunga nokuthabathela kuyo nolawulo lweJamani neNtshona Berlin.
Nangona uKhrushchev engazange abonise ukuba iSoviet Union yayiza kusebenzisa
umkhosi ukuba iAmerica ayithobeli, kwakuqondakala ngokubanzi ukuba iRussia
yayizimisele ukuxhasa isoyikiso sayo.

IAmerica neBritain zala ukuzivuma izinyanzeliso zeRussia, ngelithi iBerlin ekhululekileyo,
engenaso isiqinisekiso sokufikelelwa yiNtshona, kungekudala iza kulawulwa yiMpuma
Jamani yobukomanisi. NgoJulayi 1961 amagosa aseMelika aqikelela ukuba zingaphezu
kwe1 000 iimbacu zaseMpuma Jamani eziwelela eNtshona Berlin suku ngalunye, ukuvuza
koqoqsho noluntu olungathi luyekwe lungaqwalwaselwanga, luchaze intlekele eMpuma.

     [Ithatyathwe https://www.britannica.com/event/Berlin-crisis-of-1961. Yaze yahlelwa 6 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                    Tyhila iphepha

                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)           ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                                           3

UMTHOMBO 1B

Umthombo ongezantsi uxoxa ngokwakhiwa kweBerlin Wall ngoAgasti 1961 neziphumo
zayo.

Ngentsasa yomhla we13 Agasti, 1961, abantu baseBerlin bavuke bafumanisa ukuba
ngokomyalelo wenkokeli yaseMpuma Jamani uWalter Ulbricht, ucingo oluhlabayo
lwenziwe ngobusuku lusahlula iNtshona neMpuma Berlin kwaye luthintela ukuhamba
phakathi kwala macala mabini. Kungekudala ucingo oluhlabayo lwaye lwandiswa ukuze
lubandakanye iindonga zesamente kunye neenqaba zokugada. IBerlin Wall yayiza
kuthintela iNtshona ukuba ibe nempembelelo engakumbi eMpuma, inqande ukunduluka
kwabafuduki ukusuka kwicala lobukomanisi, kwaye ekugqibeleni iya kuba ngumfanekiso
ophawulekayo weCold War eYurophu. IAmerica ikhawuleze yagxeka udonga,
olwalusahlula iintsapho nolunciphise ilungelo lokuhamba ngokukhululekileyo.

Kungekudala emva kokuba udonga lwakhiwe, unomji (ideadlock) phakathi kwemikhosi
yaseAmerica neyaseRussia kumacala omabini ediplomatic checkpoint wakhokelela
kwelinye lamaxesha enkxalabo yeCold War eYurophu. Impikiswano malunga nokuba
abalindi baseMpuma Jamani okanye baseRussia bavunyelwe ukuba bajikeleze iindawo
zokuhlola kwaye bahlolisise amaxwebhu okuhamba kwabaphathi baseAmerica
abadlulayo ikhokelele ekubeni iAmerica imise iitanki kwicala layo lokuhlola, ikhombe
kwimikhosi yaseMpuma Jamani nje ngaphaya kodonga. Iinkxalabo zokuba imikhosi
yaseMelika yayiza kuzama ukuwisa udonga okanye inyanzelise ukugqitha kwicheck point
zayo zikhokelele ekubeni iRussia imise iitanki zayo kwicala laseMpuma Jamani.

Intshukumo engeyiyo ngexesha lokujongana yayinokukhokelela kwimfazwe, kwaye
nayiphi na ingxabano eqhelekileyo phakathi kwamazwe amabini enyukliya isoloko isizisa
umngcipheko wokunyukela kwemfazwe. Endaweni yoko, uKennedy wenze ngeendlela
zangasemva (back channels) ukucebisa uKhrushchev asuse iitanki zakhe, ethembisa
ngelithi ukuba iRussia yenze njalo, uMkhosi weAmerica uza kubuyisela. I-standoff
yaphela ngaphandle kwezixholoxholo.

               [Ithatyathwe https://history.state.gov/milestones/1953-1960/berlin-crises. Yaze yahlelwa 6
                                                                                          Februwari2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                    Tyhila iphepha

                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                           ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                     (EC/SEPTEMBA 2024)

UMTHOMBO 1C

Eli nqaku lingezantsi labhalwa nguRichard Wald, intatheli laza lapapashwa kwiNew York
Herald Tribune ngomhla wama24 kuJuni 1962. Ligqamisa iinzame zeNtshona
namaRashiya ekunciphiseni ukungavisisani okubangelwa yiBerlin Wall.

Iingxoxo zamazwe amane ezingabaphathi bezomkhosi wasekuhlaleni eBerlin
zokunciphisa ukungavisisani ngodonga olwahlula isixeko zingaphakanyiswa yiNtshona
kwiveki ezayo. Unobhala waseburhulumenteni uDean Rusk, ngosuku oluxakekileyo
nesiqingatha seentlanganiso ekunye noChancellor, uKonrad Adenauer nabacebisi bakhe
abaphezulu, kuye kwabonakala ukuba bafumene imvume kaBonn kwisiphakamiso
namhlanje.

Kuza kuqulathwa (kubandakanywa) iimpendulo zeAmerica, iBritain neFrance
kwimbalelwano yeRussia yomhla we7 Juni apho yayilumkisa 'ngokuxhokonxa okuyingozi'
okubandakanyeka iziganeko zokudubula eludongeni. Ngelo xesha, iSoviet Union yenze
izoyikiso ezifihlakeleyo ezimalunga nokungahlali “ingumbukeli ongenanxaxheba”.
Ababekho kwezinye zeentlanganiso zezomini yayinguSodolophu waseNtshona Berlin,
uWilly Brandt. Ngokwengxelo zala macala omabini, zonke ezi ntlanganiso, zahamba
kakuhle kakhulu.

Isithethi seAmerica sigxininise ukuba omabini amacala avumelene ukuba amalungiselelo
olawulo lokufikelela kwiNtshona Berlin anokufunyanwa aya kufaneleka kuzo zombini
iNtshona neSoviets. Oko kuthetha ukuba amaJamani aseNtshona namaMelika
avumelana ukuba kusenokubakho isisombululo esithile esigqibeleleyo kwingxaki
yaseBerlin-hayi sesibonakala, yaye uChancellor Adenauer uyakuvuma ukuqhubekeka
kweentetho (iingxoxo) zeRussia neAmerica.

Iingxelo ezivela eBerlin zibonisa ukuba amapolisa abantu baseMpuma Jamani adubule
abulala umntu waseBerlin ebezama ukubaleka kufuphi nomnye wemijelo yesixeko
ekuseni namhlanje. Oku kukubulawa kolu donga kokwamashumi amathathu ukusukela
ekwakhiweni kwalo kuAgasti ophelileyo.

      [Ithatyathwe https://link.gale.com/apps/doc/DVGPRN575773425/GDCS?u=webdemo&sid=GDCS&
                                                     xid=c8820b70. Yaze yahlelwa 18 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)           ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                                           5

UMTHOMBO 1D

Umfanekiso ongezantsi kaPaul Schutzer wavela kwiLIFE magazine ngomhla
we8 Septemba 1961, ubonisa umntwana waseMpuma Jamani owaqhwesha
ngempumelelo phezu kweBerlin Wall ukuya eNtshona Berlin.

  [Ithatyathwe https://www.life.com/history/berlin-wall-photos-early-days-cold-war-symbol/. Yaze yahlelwa
                                                                                      28 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                    Tyhila iphepha

                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                             ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                       (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 2: IDABI LASECUITO CUANAVALE LABA NEMPEMBELELO ENJANI
          EMZANTSI AFRIKA?

UMTHOMBO 2A

Umthombo olandelayo uchaza indlela iMfazwe yaseCuito Cuanavale eyenzeka ngayo
ngo1987–1988 kwidabi lase Lomba River.

Idabi, okanye ngokuchanekileyo ngakumbi ukungqingwa, kweCuito Cuanavale kwaliwa
elunxwemeni loMlambo iLomba kufuphi neCuito Cuanavale, eMzantsi Mpuma yeAngola,
phakathi kweUNITA (encediswa yiSADF) noMkhosi waseAngola (FAPLA) oncediswa
yiCuba, iSoviet Union kunye neMpuma Jamani. Izibonda zaziphezulu kumacala omabini
kwaye idabi lalibandakanya imisebenzi emikhulu eqhelekileyo yemikhosi yaseMzantsi
Afrika ukususela kwiMfazwe yesibini Yehlabathi. Imida yedabi yasikwa
ngokweengcamango abakholelwa kuzo. Unobangela (into ekhokelele) wedabi waqala
ngoJulayi 1987 xa imikhosi karhulumente yaseAngola (FAPLA) yayizama ukuqhubela
(ukuhambela) phambili kwinqaba yeUNITA kaJonas Savimbi eMavinga, engundoqo
kwisiseko sakhe eJamba kufuphi neCaprivi Strip. Ekuqaleni uhlaselo lwaqhubela phambili
kakuhle, i-FAPLA yafumana isandla esiphezulu, yabangela iingxwelerha ezinkulu
kwiUNITA, yabaqhubela ngezantsi ukuya eMavinga.

Iibrigades ezilishumi elinesine zaseAngola naseCuba phantsi komphathi weRussian
Commander zaqala uhlaselo okukhulu kwiUNITA ngomhla we14 Agasti 1987. Amajoni
eSADF abalekiselwa ukuxhasa iUNITA. Kwakusemdleni karhulumente woMzantsi Afrika
ukuba iUNITA inganikezeli kwiCubans neFAPLA – babenoluvo lokuba iza kuphazamisa
uxolo eNamibia ize yenze ukuba umkhonto weSizwe (MK), iphiko lomkhosi weANC,
wenze iziseko zokulwa eAngola, ukudala iindlela zokungena eMzantsi Afrika ukusuka
eZambia, Botswana neZimbabwe. NgoOkthobha, iFAPLA ehlasele kuqala kwi47 th Brigade
kumlambo iLomba yatshatyalaliswa kolo hlaselo lweSADF eyayingxamele ukuhlangula
iUNITA. Amanye amaqela eFAPLA awa (ahlaselwa) phantsi kolo qhushumbiso lukhulu
kodwa akwazi ukubuyela eCuito, idolophu encinane kufuphi nokudibana kwemilambo
emibini eyenza igama layo, libekelwe kwindawo ephezulu yaseMzantsi Mpuma Angola,
ummandla iPortuguese ezaziwubiza ngokuba nguMhlaba ekupheleni koMhlaba.

[Ithatyathwe https://www.sahistory.org.za/article/battle-cuito-cuanavale-1988. Yaze yahlelwa 28 Februwari
                                                                                                   2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                     Tyhila iphepha

                               Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)           ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                                         7

UMTHOMBO 2B

Umthombo ongezantsi uchaza iziphumo zeMfazwe yaseCuito Cuanavale.

Nangona kunjalo, ukuzibophelela kwemikhosi yaseCuba kuwatshintshe ngokupheleleyo
amandla okukhokela eMazantsi eAfrika. Ithemba lokuba amajoni amhlophe angakumbi
abulawa lutshaba lomkhosi weCubans olwaluxhobe ngokwaneleyo, iindleko zemfazwe
nefuthe ebelinalo kuqoqosho loMzantsi Afrika labangela ukuba uMzantsi Afrika
unyanzeleke uyishiye iCuito Cuanavale.

NgoApreli 1988, ikhabhinethi kaPW Botha yavuma ukuqala uthethathethwano oluthe
ngqo neAngola kunye neCuba phantsi kongenelelo (Mediation) lukaChester Crocker (US
Assistant Secretary of State for African Affairs). Njengoko iCentral Intelligence Agency
(CIA) yagqiba, ‘ingqwalasela kwezomkhosi zaba ne futhe elimandla kwisigqibo sePitoli
sothethathethwano’, icacise ukuba ‘kokokuqala kwimbali yanamhlanje, ukuba iinkokheli
zabo zoyikiswe bubukho botshaba oluxhobe ngokwaneleyo nolunakho ukubangela
iingxwelerha ezinkulu kwimikhosi yaseMzantsi Afrika kwimfazwe eqhelekileyo ...
nebangele ukuba uMongameli PW Botha nabacebisi bakhe abaphezulu bamkele
bengafuni isivumelwano soxolo kunye nengcamango yokuthethathethana ngokuzimela
kweNamibia nokutshintshiselana ngokurhoxiswa kwemikhosi yaseCuba.

Ukulandelelana kweengxoxo luye lwazisa isicwangciso sokudibanisa sikaCrocker
ebunyanini. Nangona iingxoxo zaziza kuthatha imijikelo elishumi elinesibini, ngomhla
wama22 Disemba ngo1988 izivumelwano ezibini zatyikitywa kwiUnited Nations
Organisation, enye phakathi kweAngola neCuba ilungiselela ukurhoxiswa kwemikhosi
yaseCuba, enye phakathi kweAngola, iCuba noMzantsi Afrika zivumelana ngokuzimela
kweNamibia. Umlo omde kaCrocker waye wafikelela esiphelweni; injongo yakhe
yokuthengisa (yokuthetha-thethana) isivumelwano soxolo lwengingqi saphunyezwa
ekugqibeleni.

  [Ithatyathwe Journal of Southern African Studies, volume 35, number 1: Chester Crocker and the South
                          African Border War, 1981–1989. A Reappraisal of Linkage by Z Kagan-Guthrie]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                          ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                   (EC/SEPTEMBA 2024)

UMTHOMBO 2C

Isicatshulwa esingezantsi sesikhumbuzo seBattle of Cuito sicatshulwe ziiMilitary Veterans
ngomhla wama25 Matshi 2022. Sigxile kwiziphumo zeBattle of Cuito Cuanavale.

Idabi laliyeyona ngxabano inkulu yomkhosi kumhlaba waseAfrika ukususela kwiMfazwe
yesibini yeHlabathi ... yaphawula ukuqala kokuphela kolawulo lwabantu abambalwa
abamhlophe eMzantsi Afrika, ukuchithwa kwenkqubo yeapartheid, nokukhululwa
ngokupheleleyo kweAfrika kulawulo lwaseYurophu.

Idabi lokulwa nemikhosi yeapartheid eAngola ngo1988 lithathwa njengomzuzu
okhawulezileyo okhawulezise ukukhululwa kweNamibia, uMzantsi Afrika nommandla
weSADC. Likhokelele ekuhambeni komkhosi oxhobileyo waseCuba, kwiNtshona, ukuya
kumda waseNamibia. Umlo okuMzantsi-Ntshona weAngola wakhokelela ekurhoxisweni
koMzantsi Afrika, iANC neCuba eAngola, nokukhululeka kweNamibia. Kwakungekho
nzuzo yezinto eziphathekayo kubantu baseCuba abafika kwinkxaso yethu, kodwa
inkuthazo yabo egqithiseleyo yayikukulwela inkululeko yoMzantsi Afrika kwimikhosi
yobukoloniyali nobukhonzevethiv. IBattle of Cuito Cuanavale yayiyinto uOliver Tambo
awayeyibona, njengokuwa koMzantsi Afrika onobuhlanga kwaye lo mlo wavula iingcango
zokunikezelwa kwedemokhrasi eMzantsi Afrika.

Ukoyiswa ngokugqibeleleyo komkhosi wobuhlanga eCuito Cuanavale kwakululoyiso
kuyo yonke iAfrika. Olu loyiso eCuito Cuanavale yinto eyenza ukuba iAngola ikwazi
ukunandipha uxolo ize imisele ulongamo lwayo (inkululeko). Ukoyiswa komkhosi
wobuhlanga kwenza ukuba abantu baseNamibia bafumane inkululeko yabo. ISebe
lomkhosi weeVeterans liza kuqhubeka nokuhlonipha likhumbule amaqhawe omzabalazo
awileyo naphilayo.

        [Ithatyathwe https://www.dmv.gov.za/newsroom/advsories/2022/25032022htm. yaze yahlelwa 28
                                                                                 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)         ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                                       9

UMTHOMBO 2D

Umfanekiso ongezantsi ubonisa ianti-craft yaseCuba ibhiyozela uloyiso kwimikhosi
yaseMzantsi Afrika ngexesha leBattle of laseCuito Cuanavale eAngola, ngo1988.

                                        [Ithatyathwe https://images.app.goo.gl/yHnWVQWevoB9Qu2x9]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                           ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                      (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 3: IMATSHI EYA EWASHINGTON YABA NAGALELO LINI EKUPHELISENI
          UCALUCALULO NEYANTLUKWANO EAMERICA KWII1960?

UMTHOMBO 3A

Umthombo ongezantsi uchaza iimeko amaMelika aNtsundu ayehlala phantsi kwazo
ezakhokelela kuqhankqalazo eWashington ngomhla wama28 Agasti 1963.

Ngo1963, kwiminyaka elikhulu (isikhumbuzo seminyaka eli100) yeEmancipation
Proclamation, uninzi lweenjongo zolu qhankqalazo lwangaphambili lwalungekaphumeleli.
Amanqanaba aphezulu entswelangqesho kwabamnyama, umsebenzi owawunika uninzi
lwaMamelika Amnyama kuphela imivuzo emincinci nemisebenzi engancumisiyo,
ukunganikwa ithuba lokuvota, nokuzinga kweyantlukwano ngokobuhlanga eMzantsi enze
iingxoxo malunga nomngcelele omkhulu ofuna ubulungisa kwezopolitiko nezoqoqosho
ekuqaleni ku1962.

Egameni leNegro American Labor Council (NALC), i-Southern Christian Leadership
Conference, i-Congress of Racial Equality (CORE), ne-Student Nonviolent Coordinating
Committee (SNCC), uRandolph wabhala ileta ngomhla wama24 Meyi 1962 isiya
kuNobhala uStewart Udall weSebe lezeMicimbi yangaphakathi malunga neemvume
zomngcelele ophelela eLincolin Memorial. Izicwangciso zomngcelele zamiswa xa uUdall
wayekhuthaza amaqela ukuba aqwalasele iSylvan Theatre eWashington Monument
ngenxa yeengxaki zengxinano nomthamo wabakhenkethi eLincolin Memorial.
NgoMeyi, phakathi kwiBirmingham Campaign, uKing wajoyina uRandolph, uJames
Farmer weCORE, noCharles McDew we-SNCC ekubizeni ukwenziwa kwale ntshukumo
ebudeni baloo nyaka, wavakalisa esithi, “Vumela izihlwele ezimnyama ezisebenzayo
zithethe!” (King et al.,7 May 1963) Emva kokwazisa uMongameli uKennedy ngenjongo
yabo, iinkokheli zemibutho emikhulu yamalungelo oluntu zabeka umhla wama 28 Agasti
ube ngumhla weMatshi. Iinjongo ezichaziweyo zoqhankqalazo zaziquka "umthetho
opheleleyo wamalungelo oluntu" oza kususa umthetho wokwahlula ngokwendawo
zokuhlala “ukukhuselwa kwelungelo lokuvota”; iindlela zokufuna ukulungiswa
kokunyhashwa kwamalungelo omgaqosiseko; “idesegregation kwizikolo zonke
zikarhulumente ngo1963”; ifederal works program “yokuqeqesha nokubeka abasebenzi
abangaphangeliyo”; iFederal Fair Employment Practices Act ethintela ucalucalulo kuyo
yonke ingqesho.”

                                [Ithatyathwe https://kinginstitute.stanford.edu/march-washington-jobs-
andfreedom#:~:text=High%20levels%20of%20black%20unemployment,and%20economic%20justice%20
                                                        as%2early Yaze yahlelwa 28 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)          ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                                    11

UMTHOMBO 3B

Umthombo ongezantsi uchaza indlela eyaqhubeka ngayo iMatshi eWashington
ngomhla wama28 Agasti 1963.

IMatshi eWashington, yayingumboniso wezopolitiko owawubanjelwe eWashington, DC,
ngomhla wama28 Agasti 1963, nowawuzinyaswe ngabantu abaqikelelwa kuma250 000
beqhankqalazela ucalucalulo ngokobuhlanga nokubonisa inkxaso kumthetho omkhulu
wamalungelo oluntu olwaluxhomekeke kwiCongress. Le Matshi eWashington yabakho
ngenxa yentsebenziswano ye “Big Six” yentshukumo yamalungelo oluntu: uJames
Farmer, uMartin Luther King, Jr., uJohn Lewis, A. Philip Randolph, uRoy Wilkins,
noWhitney Young, zonke iinkokeli zamaqela amalungelo oluntu. Umzabalazi uBayard
Rustin ebengumququzeleli wayo oyintloko. Esi siganeko sidibanise amakhulu amawaka
abantu ababehlanganisene ngoxolo kwiNational Mall, emthunzini weLincoln Memorial,
ukufuna ubulungisa obulinganayo kubo bonke abemi phantsi komthetho.

Esi siganeko sasiquka imiboniso yomculo kaMarian Anderson, uMahalia Jackson, uJoan
Baez, noBob Dylan, kwaye sasibonisa amagqabantshintshi ezithethi ezininzi, abanye
beyinxalenye yenkqubo abanye bengeyiyo, kuquka phakathi kwabo uLewis, uWilkins,
uYoung, uDaisy Bates, uWalter Reuther, noJosephine Baker. Le tribute yayikwahlonipha
uBates, uRosa Parks, uMyrlie Evers, uDiane Nash, nabanye abafazi abamnyama
ababandakanyekayo kumbutho wamalungelo oluntu.

UKing wayesisithethi sembeko esisemthethweni kwesi siganeko. Isihlwele savuseleleka
ngenxa yamandla ngokweemvakalelo nomgangatho wesiprofeto kwintetho yakhe,
eyaziwa ngokuba yi-“I Have a Dream” speech. UKing wagxininisa ukholo lwakhe lokuba,
njengoko eyibeka, “ngenye imini olu hlanga luya kuvuka luphile intsingiselo yokwenene
yenkolo yalo (iinkolelo): Sibambe ezi nyaniso zokuba, bonke abantu badalwa
ngokulinganayo.” Ukwavakalise ithemba lakhe lokuba abantwana bakhe baza kuhlala
kwisizwe apho "bangayi kugwetywa ngebala lolusu lwabo kodwa ngobuntu babo.”

[Ithatyathwe https://www.britannica.com/event/March-on-Washington. Yaze yahlelwa 28 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                          ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                      (EC/SEPTEMBA 2024)

UMTHOMBO 3C

Umthombo ongezantsi uqulethe isicatshulwa sodliwanondlebe olwenziwe nguMichael A.
Fletcher kubathathi nxaxheba bomngcelele ka1963 eWashington. Olu dliwanondlebe
lwenziwe ngethuba lesikhumbuzo seminyaka engama60 somngcelele.

Holmes Norton: Imingcelele izama iziphumo, kodwa ayidli, ngokukhawuleza, ibone ezo
ziphumo. Ngelixa umngcelele wawungenguye unobangela womthetho, kunzima
ukukholelwa ukuba iCivil Rights Act ka1964 yayiza kubakho ngaphandle kwayo. Yanceda
ukususa ulawulo lukaKennedy nasekuxhathiseni kumngcelele. Khumbula ukuba
uMongameli uKennedy wayengaxhomekekanga kuphela kwiivoti zaseMzantsi, kodwa
abantu baseMzantsi baququzelela phantse zonke iikomiti kwii House of Senate. Umntu
kufanelekile aqonde indlela iCongress nesizwe esasisemva (antediluvian) ngayo. Esi
yayisisizwe apho kwakungekho mithetho yefederal eyayisithi nabani na onokwenza
umsebenzi unelungelo lokwenza umsebenzi.

Cox: Yayingumzuzu apho iAmerica yafumana iimpendulo kwimibuzo ibisoloko ibuzwa
ukususela ngo1955 okanye nango1954 kwi-Brown v. Board [of Education]: Afuna ntoni
la maNegro? Ndicinga ukuba intetho kaKing yawuphendula loo mbuzo ngokuthi,
“Ndinephupha elisekelwe ngokunzulu kwiphupha laseAmerica.” UKing uthe into esifuna
ukuyenza kukuzalisekisa isithembiso seDeclaration of Independence and the
Constitution.

       [Ithatyathwe https://www.smithsonianmag.com/history/oral-history-march-washington-180953863/
                                                                        Yaze yahlelwa 6 Matshi 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)           ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)                                      13

 UMTHOMBO 3D

 Umfanekiso ongezantsi ubonisa uMartin Luther King Jr ethetha nesihlwele ngexesha
 leMatshi eWashington ngoAgasti 1963.

   [Ithatyathwe https://www.life.com/history/the-march-on-washington-power-to-the-people/ Yaze yahlelwa
                                                                                    28 Februwari 2024.]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                  Tyhila iphepha

                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                         ISIFUNDO SEZEMBALI P1 (ISIHLOMELO)             (EC/SEPTEMBA 2024)

IMITHOMBO YOLWAZI ESETYENZISIWEYO

Iisosi ezibonakalayo nezinye izinto ezibubungqina zithathwe kule mithombo yolwazi:

https://www.britannica.com/event/Berlin-crisis-of-1961

https://history.state.gov/milestones/1953-1960/berlin-crises

https://link.gale.com/apps/doc/DVGPRN575773425/GDCS?u=webdemo&sid=GDCS&xi
d=c8820b70

https://www.life.com/history/berlin-wall-photos-early-days-cold-war-symbol/

https://www.sahistory.org.za/article/battle-cuito-cuanavale-1988

https://www.twn.my/title2/resurgence/2013/278/cover03.htm

http://www.dmv.gov.za/newsroom/advisories/2022/25032022.htm#:~:text=It%20led%20t
o%20the%20movement,to%20the%20Independence%20of%20Namibia

https://images.app.goo.gl/yHnWVQWevoB9Qu2x9

https://kinginstitute.stanford.edu/march-washington-jobs-
andfreedom#:~:text=High%20levels%20of%20black%20unemployment,and%20econom
ic%20justice%20as%2early

https://www.britannica.com/event/March-on-Washington

http://kinginstitute.stanford.edu>march-washington-jo

https://www.life.com/history/the-march-on-washington-power-to-the-people

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

## Related documents

- [HISTORY P1 MEMO GR12 SEPT2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-memo-gr12-sept2024-afrikaans/49472cc4-f28c-41d3-b6c4-2623ae0611e3) — History · Memo · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — History · QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P1 MEMO GR12 JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-memo-gr12-june-2024-afrikaans/f313b62b-041f-4225-bf96-3a6052a2f919) — History · Memo · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P1 (English) 2024 Question Paper X05](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p1-english-2024-question-paper-x05/7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5) — History · QP · 2024 · Eng
- [HISTORY P1 GR12 ADDEN SEPT 2022 English](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-sept-2022-english/f45ccdc0-4084-4c3d-b1b8-1a30ab014473) — History · Addendum · 2022 · Eng
- [History P1 May June 2022 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-may-june-2022-addendum-eng/26551f4a-326d-4c97-be6f-e9e99fb1dd32) — History · Addendum · 2022 · Eng

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/history-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/3d9bf167-1e97-42c1-826a-bf344c0e964e) — Memo · 2025
- [History P1 May-June 2025 MG Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-may-june-2025-mg-eng/9e0f813e-e888-4061-a259-20b4dbe98907) — Memo · 2025 · Eng
- [Gr 12 History P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5) — QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 MEMO JUNE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-memo-june-2023-afrikaans/80707e45-fe8b-451f-924d-7d4379d803e2) — Memo · 2023 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP JUNE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-june-2023-afrikaans/4d89c999-c580-4ebe-ad32-ccdfbe675af1) — QP · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
