# History Grade 12 P1 Eastern Cape June 2023 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 1 memorandum from the Eastern Cape June Exam 2023 (Afrikaans), 24 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-memo-june-2023-afrikaans/c0420f0c-6512-4b6a-bfdb-29cc473269c2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: Eastern Cape June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P1 Eastern Cape June 2023 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-memo-june-2023-afrikaans/c0420f0c-6512-4b6a-bfdb-29cc473269c2)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape June Exam · 2023 · Afrikaans. Memorandum, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                          NASIONALE
                      SENIOR SERTIFIKAAT

                               GRAAD 12

                             JUNIE 2023

                       GESKIEDENIS V1
                        NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

                  Hierdie nasienriglyn bestaan uit 24 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                      GESKIEDENIS V1                            (EC/JUNIE 2023)

1.   BRONGEBASEERDE VRAE

     1.1     Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae
             te ontwikkel:

                                                                         GEWIGS-
     KOGNITIEWE
                              HISTORIESE VAARDIGHEDE                   TOEKENNING
       VLAKKE
                                                                        VAN VRAE
                        •   Onttrek inligting uit bronne.
                        •   Selektering en organisasie van                30%
           VLAK 1
                            relevante inligting uit bronne.               (15)
                        •   Definieer historiese begrippe/terme.
                        •   Interpretasie van bewyse uit bronne.
                                                                          40%
           VLAK 2       •   Verduidelik inligting verkry uit bronne.
                                                                          (20)
                        •   Analiseer bewyse uit bronne.
                        •   Interpreteer en evalueer bewyse uit
                            bronne.
                        •   Skakel met bronne om bruikbaarheid,
                            betroubaarheid, eensydigheid en               30%
           VLAK 3
                            beperkings vas te stel.                       (15)
                        •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies
                            en perspektiewe in die bronne en kom
                            tot onafhanklike gevolgtrekkings.

     1.2     Die inligting hieronder         dui   aan   hoe    brongebaseerde   vrae
             geassesseer word:

             • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
               enige ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of
               voorbeelde.
             • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar
               aan die vereistes van die vraag voldoen is.
             • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede
               waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
               kursiefgedrukte skrif aangedui.
             • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
               krediet kry vir enige relevante antwoord.
             • Daar word van leerlinge verwag om ŉ standpunt in te neem in die
               beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien.

     1.3     Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae

             •      Gebruik ŉ regmerk (✓) vir elke korrekte antwoord
             •      Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op
                    twee redes en word twee punte elk toegeken (✓✓✓✓); (1 x 2) wat
                    neerkom op een rede en twee punte toegeken word (✓✓)
             •      Indien ŉ vraag 4 punte tel word 4 regmerke (✓✓✓✓) aangedui

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                         GESKIEDENIS V1                                         3

             Paragraafvraag
             Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die
             inhoud en die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring
             word wanneer punte toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik
             word wanneer ŉ antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:
              • Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die
                teks waar die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te
                beantwoord.
              • Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat
                in staat was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te
                beantwoord.
              • Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die
                paragraaf aan die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3)
                soos aangedui in die holistiese rubriek en gee ŉ kort kommentaar bv.

             ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
             _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
                                                                 √√√√ Vlak 2

             Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
             • Tel al die regmerke vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die
               punt aan die regterkantse onderste kantlyn, bv.
                                                                    32
                                                                    50

             • Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
               antwoordeboek oorgedra word.

2.    OPSTELVRAE

      2.1 Die opstelvrae vereis dat kandidate:
          • In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samehangende wyse
             te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
             bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om ŉ redelike reeks
             feite of ŉ effektiewe argument te kan weergee om sodoende die
             gestelde vraag te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding,
             ŉ samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ slot het.

      2.2 Nasien van opstelvrae
          • Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal
            word deur die handboeke wat by ŉ spesifieke sentrum gebruik is.
          • Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê
            as dit wat ingesluit is by ŉ riglyn vir nasien van ŉ spesifieke opstel.
          • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
            krediet kry vir enige ander relevante antwoord.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                     GESKIEDENIS V1                             (EC/JUNIE 2023)

    2.3 Globale assessering van die opstel

          Die opstel skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie
          benadering vereis dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal bepunt
          sonder om die samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering
          moedig die leerder aan om ŉ individuele mening aan te bied deur gebruik te
          maak van geselekteerde feitelike bewyse om ŉ argument te ondersteun. Daar
          sal nie van die leerder verwag word om slegs ‘feite’ neer te skryf om ŉ beter
          punt te behaal nie. Hierdie benadering sal leerders ook ontmoedig om ‘model-
          antwoorde’ voor te berei en te reproduseer sonder om die spesifieke vereistes
          van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van opstelle gee krediet aan
          leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders as by
          inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
          ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die
          volgende val:
          • Die konstruksie/daarstelling van ŉ argument.
          • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te
             ondersteun.
          • Die leerder se interpretasie van die vraag.

    2.4 Assesseringsprosedures vir die opstel

          2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien word.

          2.4.2 Tydens die deurlees van die skryfwerk moet regmerkies toegeken
                word vir ŉ relevante inleiding (aangedui met ŉ kolpunt (‘bullet’) in die
                nasienriglyn), vir elke hoofmoment/aspek wat volledig
                gekontekstualiseer is en ŉ relevante slotopmerking (aangedui met ŉ
                kolpunt in die nasienriglyn) bv. ŉ antwoord waar daar 5 hoofpunte is,
                sal daar dus 7 regmerkies wees.

          2.4.3 Hou die PEEL-struktuur in gedagte by die assessering van ŉ opstel.

                         Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/ŉ duidelike
                         hoofpunt.
                     P
                         Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt (argument)
                         wat in die inleiding gemaak is, ondersteun.
                         Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
                     E   waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou
                         met die vraag wat gevra is.
                         Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur
                     E   inhoud te selekteer wat relevant is tot die argument. Relevant
                         voorbeelde moet gegee word om die argument vol te hou.
                         Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument
                     L   deurgaans in die opstel onderhou word en samehangend
                         geskryf is.

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                            GESKIEDENIS V1                                     5

         2.4.4    Die volgende simbole MOET in die assessering van opstel gebruik
                  word:

                  • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik
                     gekontekstualiseer nie
                                                                      ^
                  • Verkeerde stelling             _________________

                  • Irrelevante stelling             |
                                                     |
                                                     |

                  • Herhaling                        R

                  • Analise                          A√

                  • Interpretasie                    I√
                  • Argument                         LOA

 2.5     Die matriks

         2.5.1    Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle.

                  By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die
                  matriks voorsien word. Tydens die assessering van ŉ opstel moet
                  beide die inhoud en die aanbieding in ag geneem word. ŉ Punt word
                  toegeken by die snypunt van die inhoud en aanbieding, gebaseer op
                  die sewe vaardigheidsvlakke.

                  (a)   Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot
                        watter mate die hoofmomente gedek is om en die
                        inhoudsvlak (op die matriks) vas te stel.

                                                          I       VLAK 4

                  (b)   Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks)
                        van die aanbieding bepaal.
                                                          I       VLAK 4
                                                          A       VLAK 3

                  (c)   Ken ŉ algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                          I      VLAK 4
                                                          A      VLAK 3       }26–27
 KOMMENTAAR

 Vraag herkenbaar in antwoord.
 Toon soms bewys van ŉ gestruktureerde en beplande argument.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                                             GESKIEDENIS V1                                                        (EC/JUNIE 2023)

NASIENMATRIKS VIR OPSTEL: TOTAAL: 50
                         VLAK 7              VLAK 6              VLAK 5           VLAK 4             VLAK 3               VLAK 2              VLAK 1

                      Baie goed          Baie goed            Goed beplande     Argument         Toon soms bewys      Poging               Weinig of geen
AANBIEDING            beplande en        beplande en          en                beplan en        van ŉ                                     poging om die
                                                                                                                      aangewend om
                      gestruktureerde    gestruktureerde      gestruktureerde   gestruktureer.   gestruktureerde en                        opstel te
                      opstel. Goeie                                                                                   antwoord te
                                         opstel. ŉ            opstel.           Bewyse tot ŉ     beplande                                  struktureer nie.
                      sintese van                                                                                     struktureer.
                                         Relevante            Poog om ŉ         sekere mate      argument. Poog
                      inligting. Het ŉ   argument is                            gebruik om       om ŉ argument vol    Grootliks
                                                              duidelike
                      goed               gevolg. Bewyse                         argument te      te hou.              beskrywend of
                      gebalanseerde,                          argument te
                                         gebruik om die                         ondersteun.      Gevolgtrekking nie   poog om argument
                      oorspronklike      argument te          ontwikkel.        Slotsom bereik   duidelik             te ontwikkel. Geen
                      argument           verdedig. Poog om    Gevolgtrekking    op grond van
                      ontwikkel met                                                              ondersteun deur      poging om ŉ
                                         ŉ onafhanklike       gemaak uit        bewyse.
                      bewyse. Argument   gevolgtrekking uit                                      bewyse nie.          gevolgtrekking te
                                                              bewyse om die
                      deurgaans          die bewyse te                                                                maak nie.
                      volgehou en                             argument te
INHOUD                                   maak om die
                      verdedig.                               ondersteun.
                                         argument te
                      Onafhanklike       ondersteun.
                      gevolgtrekking
                      gemaak uit
                      bewyse om die
                      argument te
                      ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten          47–50              43–46
volle relevant tot
argument wat
gevolg is.
VLAK 6
Vraag is
beantwoord.
Inhoudseleksie            43–46              40–42                38–39
relevant tot
argument wat
gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord.               38–39              36–37                34–35            30–33             28–29
Inhoud toereikend
en relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar
in antwoord.
Sommige                                                           30–33            28–29             26–27
weglatings of
irrelevante keuse
van inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud
hou verband met
vraag, maar
beantwoord dit nie.                                                                26–27             24–25                20–23
Hou soms nie
verband met die
vraag nie.
Weglatings.
VLAK 2
Vraag
ontoereikend                                                                                         20–23                18–19                14–17
beantwoord.
Inhoud skraal.
VLAK 1
Vraag
ontoereikend
beantwoord of                                                                                                             14–17                 0–13
glad nie.
Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

*Riglyne vir die toekenning van ŉ punt in Vlak 1:
    •   Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
    •   Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie = 1–6
    •   Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; effense poging om die opstel te struktureer              = 7–13

Kopiereg voorbehou                                                                                                             Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                          GESKIEDENIS V1                                       7

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:          WAT WAS DIE REDES VIR DIE BOU VAN DIE BERLYNSE MUUR IN
                  AUGUSTUS 1961?

1.1     1.1.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  • ‘diep binne die omliggende DDR’                               (1 x 2)    (2)

        1.1.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  • ‘vervaardiging was steeds swak’
                  • ‘daar was ŉ verbruikskrisis’
                  • ‘verspreiding ongelyk aan die toenemende vraag na selfs basiese
                    voedsel en klere’
                  • ‘Die gedwonge kollektivisering van die landbou het die probleem in
                    die openbare oog net vererger’
                  • ‘die dreigement van ŉ verbod van Wes-Duitse uitvoer na die DDR’
                  • ‘die DDR nie selfvoorsienend in grondstowwe nie’
                  • ŉ tekort aan harde steenkool en ystererts gehad’        (Enige 3 x 1)    (3)

        1.1.3     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  • ‘een uit elke ses Oos-Duitsers het die land verlaat’.
                  • ‘Ingenieurs en geskoolde werkers in onvervangbare getalle verlaat’
                  • ‘Diegene wat agtergebly het, kon ook ernstige probleme veroorsaak’
                  • ‘die DDR bevolking ... van 19,1 tot 17,1 miljoen afgeneem.
                  • ‘Hierdie massiewe breindrein het die DDR in ŉ stryd om oorlewing
                    gedwing’                                                (Enige 3 x 1)    (3)

        1.1.4     [Analise van bewyse uit Bron 1A – V2]
                  • DDR kon sukkel weens ŉ tekort aan geskoolde werkers.
                  • DDR sal minder belastinginkomste hê.
                  • DDR se ekonomie kan as gevolg van die breindrein ineenstort.
                  • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)        (2)

        1.1.5     [Analise van bewyse uit Bron 1A – V2]
                  • Wes-Berlyn was ŉ kapitalistiese vertoonvenster in Oos-Duitsland.
                  • Wes-Berlyn het ŉ beter lewens- en werksomstandighede gehad in
                     vergelyking met Oos-Duitsland.
                  • Die beter lewens- en werksomstandighede in Wes-Berlyn het
                     Duitsers gelok om die land te verlaat.
                  • Wes-Berlyn het gefloreer onder die Marshall-plan, terwyl Oos-
                     Duitsland ekonomies gesukkel het.
                  • Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                    GESKIEDENIS V1                               (EC/JUNIE 2023)

1.2    1.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
                 • ‘ons wettige regte in Wes-Berlyn tot 'n einde te bring’
                 • ‘ons vermoë om goed te maak met ons verbintenis tot die twee
                   miljoen vrye mense van daardie stad’.
                 • ‘dat ŉ aanval op daardie stad as ŉ aanval op ons almal beskou
                   sal word’.                                            (Enige 2 x 1)       (2)

       1.2.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                 • Wes-Berlyners wat die reg van vryheid van keuse en beweging
                    geniet sonder inmenging van ander lande.
                 • Wes-Berlyners wat die reg gehad het om hul eie vorm van
                    regering te kies
                 • Vrye mense verwys na Wes-Berlyners wat verkies het om onder
                    ŉ kapitalistiese ekonomie sonder dwang te leef
                 • Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 1 x 2)           (2)

       1.2.3    [Sintese van bewyse uit Bron 1B – V2]
                 • Kennedy verklaar dat hy bereid is om Wes -Berlyn teen Russiese
                   aggressie te verdedig, maar is oop vir onderhandelinge vir 'n
                   vreedsame oplossing vir die krisis.
                 • Kennedy wou die krisis vreedsaam oplos, maar sou hom tot
                   oorlog wend indien die krisis nie opgelos kon word nie.
                 • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 1 x 2)        (2)

       1.2.4    [Bepaling van die betroubaarheid van Bron 1B – V3]

                Hierdie bron is in ŉ groot mate betroubaar omdat:
                • Dit is 'n primêre bron wat eerstehandse inligting gee.
                • Kennedy: die skrywer van die bron, was die president van die
                   VSA.
                • Die datum van die bron stem ooreen met die tydlyn van die
                   historiese gebeurtenis.
                • Die doel van die bron is om die leser in te lig en nie te oorreed
                   oor die Amerikaanse reaksie op die Russiese bedreigings nie.
                • Enige ander relevante antwoord.                         (Enige 2 x 2)      (4)

1.3    1.3.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
                 • ‘wanneer daar min verkeer sou wees en min werkers heen en
                   weer sou beweeg’
                 • ‘dat Adenauer spioene deur Wes Berlyn na Oos Duitsland en
                   Oos Europa stuur’                                (Enige 1 x 2)            (2)

       1.3.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
                • Hulle wou nie ŉ oorlog met die Russe begin nie.
                • Hulle kon nie aan die Russiese kant van die grens binnedring nie.
                • Hulle het slegs die reg gehad om Wes-Berlyn te beheer volgens
                   die naoorlogse ooreenkoms.
                • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)          (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                        GESKIEDENIS V1                                        9

         1.3.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
                   • Menige Berlyners is van hul gesinne geskei.
                   • Gratis toegang na en vanaf Wes-Berlyn het tot ŉ einde gekom.
                  • Wes-Berlyners het ekonomiese welvaart beleef in vergelyking
                      met Oos-Berlyners wat ekonomies gesukkel het.
                   • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)      (2)

         1.3.4    [Definisie van historiese konsep uit Bron 1C – L1]
                   • ŉ Persoon wat in diens geneem word deur iemand / regering om
                     in die geheim inligting oor hul mededingers te bekom.
                   • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)      (2)

1.4      1.4.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                  • Die foto toon dat die muur deur Oos-Duitsland gebou is.
                  • Die foto toon dat die doringdraad vervang is met die bou van ŉ
                     fisiese muur.
                  • Die foto toon dat die muur Oos-Berlyners verhinder het om na
                     Wes-Berlyn oor te gaan
                  • Die foto toon dat die muur Wes-Berlyn van Oos-Berlyn verdeel het.
                  • Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 2 x 2)        (4)

         1.4.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                  • Die polisie het verseker dat die muur volgens regeringsvoorskrifte
                      gebou word.
                  • Die polisie het verseker dat niemand ontsnap tydens die bou van
                      die muur nie.
                  • Die polisie het bevele gehad om enigiemand te skiet wat probeer
                      ontsnap het.
                  • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 1 x 2)      (2)

1.5      [Vergelyking van bewyse uit Bronne 1C en 1D ‒ V3]
         • Bron 1C verklaar dat Khruschev die grens met Wes-Berlyn gesluit het met
           die bou van ŉ muur, terwyl bron 1D die bou van die muur visualiseer. / Albei
           bronne toon aan dat die grens tussen Oos- en Wes-Berlyn met ŉ muur
           verdeel was.
         • Bron 1C noem dat die muur bewaak sal word wat duidelik gesien kan word
           in Bron 1D waar soldate die bou van die muur dophou. / Albei bronne dui
           aan dat die muur deur soldate bewaak is.
         • Bron 1C verklaar dat die muur gebou is met betonblokke wat duidelik in Bron
           1D gesien kan word. / Albei bronne dui aan dat die muur met
           betonblokke gebou is.
         • Enige ander relevante antwoord.                               (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                   GESKIEDENIS V1                          (EC/JUNIE 2023)

1.6     [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne ‒ V3]
         • Wes-Berlyn, diep in die omliggende DDR geleë, het probleme vir DDR
            opgelewer. (Bron 1A)
         • Oos-Berlyn se ekonomie het gesukkel (Bron 1A)
         • Die DDR was nie selfversorgend in grondstowwe nie, sonder harde
            steenkool en ystererts het ontbreek. (Bron 1A)
         • een uit elke ses Oos-Duitsers het die land verlaat. (Bron 1A)
         • Ingenieurs en geskoolde werkers het in onvervangbare getalle vertrek
            (Bron 1A)
         • Hierdie massiewe breindrein het die DDR in ŉ stryd om oorlewing
            gedwing (Bron 1A)
         • Wes Berlin ŉ 'swerende wond' op die DDR (Bron 1A)
         • Kennedy verklaar dat die Geallieerde teenwoordigheid in Wes-Berlyn en
            toegang daartoe, nie deur enige daad van die Sowjet-regering beëindig
            kan word nie. (Bron 1B)
         • Kennedy verklaar dat die keuse van oorlog grootliks die USSR’s is.
            (Bron 2B)
         • Kennedy wil nie hê dat militêre oorwegings die denke van Oos of Wes
            moet oorheers nie. (Bron 1B)
         • Khruschev verklaar dat Adenauer spioene deur Wes-Berlyn na Oos-
            Duitsland stuur (Bron 2C)
         • Oos-Berlyners ontsnap nog steeds na Wes-Berlyn. (Bron 2C)
         • Oos- en Wes-Berlyn word deur die bou van ŉ betonmuur verdeel.
            (Bron 2C en 2D)
         • Muur bewaak deur die polisie om te verseker dat geen ontsnappings
            plaasvind nie (Bron 1C en 1D)
         • Enige ander relevante antwoord.

        Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                      • Gebruik bewyse op ŉ elementêre manier,
                        byvoorbeeld, toon min of geen begrip van die
                        redes vir die bou van die Berlynse Muur in       PUNTE
        VLAK 1
                        1961 nie                                          0–2
                      • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                        paragraaf skryf nie.
                      • Bewyse is meestal relevant en hou in ŉ groot
                        mate verband met die onderwerp, byvoorbeeld,
                        toon ŉ mate van begrip van die redes vir die     PUNTE
        VLAK 2
                        bou van die Berlynse Muur in 1961.                3–5
                      • Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier om ŉ
                        paragraaf te skryf.
                      • Gebruik relevante bewyse, byvoorbeeld, toon ŉ
                        deeglike begrip van die redes vir die bou van
                        die Berlynse Muur in 1961.                       PUNTE
        VLAK 3
                      • Gebruik    bewyse     baie   effektief   in  ŉ    6–8
                        georganiseerde paragraaf wat ŉ begrip van die
                        onderwerp toon.                                                 (8)
                                                                                       [50]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                          GESKIEDENIS V1                                       11

VRAAG 2:          WAAROM HET DIE ANGOLESE BURGEROORLOG VAN 1975 DIE
                  SLAGVELD VAN DIE KOUE OORLOG IN AFRIKA GEWORD?

2.1     2.1.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                  • ‘ŉ onafhanklikheidsooreenkoms met Portugal onderteken’.
                  • ‘vrede en ŉ werkende politieke toekoms vir Angola beloof’. (2 x 1)        (2)

        2.1.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                  • ... ŉ oorgangsregering bemagtig om Angola te administreer vanaf
                     31 Januarie 1975’
                  • ‘... tot verkiesings wat later daardie jaar gehou sou word om ŉ nuwe
                     regering te bepaal’                                          (2 x 1)     (2)

        2.1.3     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                  • Die bewegings het onderlinge stamverskille gehad wat nie opgelos
                      kon word nie.
                  • Die bewegings het ideologiese verskille gehad wat nie opgelos kon
                      word nie.
                  • Elke beweging het gedink dat hulle Angola alleen kon regeer.
                  • Elke beweging is ondersteun deur verskillende buitelandse
                      moondhede wat hul eie agendas in Angola gehad het.
                  • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)        (4)

        2.1.4     [Definisie van historiese konsep uit Bron 2A – V2]
                  • Die bevrydingsoorlog deur die MPLA, FNLA en UNITA om Angola
                     van Belgiese bewind te bevry
                  • Enige ander relevante antwoord.                  (Enige 1 x 2)            (2)

        2.1.5     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                  • Die bewegings wou wapens en finansiële steun van die
                      buitelandse moondhede kry om mekaar te beveg oor die alleenreg
                      om Angola te regeer.
                  • Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 1 x 2)          (2)

2.2     2.2.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                  • ‘Kuba’
                  • ‘Rusland’                                                     (2 x 1)     (2)

        2.2.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                  • ‘om te verhoed dat die Sowjet-gesteunde MPLA die mag verkry’
                  • ‘die groter magsbalans tussen die supermoondhede versteur sou
                     word’
                  • ‘Sowjet- en Kubaanse ingryping beskou as deel van ŉ
                     kommunistiese plan om Suider-Afrika te oorheers’
                  • ‘Angola, onder ŉ pro-kommunistiese regering, waarskynlik ŉ
                     springplank sou word vir nasionalistiese guerrillas van die South
                     West Africa People’s Organisation om Suidwes-Afrika aan te val’.
                                                                            (Enige 3 x 1)     (3)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                   GESKIEDENIS V1                              (EC/JUNIE 2023)

      2.2.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
               • Suid-Afrika wou nie ŉ kommunistiese regering op sy noordelike
                   grens hê nie.
               • Angola onder die MPLA het SWAPO toegelaat om basisse in
                   Angola te hê.
               • SA wou haar belange in Suidwes-Afrika beskerm.
               • Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 2 x 2)           (4)

      2.2.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron2B – V2]
               • Die VSA was onlangs in Viëtnam verslaan en die publiek was
                   gekant teen inmenging in die binnelandse sake van ander nasies.
               • Die VSA wou nie SA se ingryping in Angola in die openbaar
                   ondersteun nie.
               • Die VSA wou sy ekonomiese belange in Angola beskerm deur
                   ander lande as gevolmagtigdes te gebruik.
               • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 1 x 2)        (2)

2.3   2.3.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
               • ‘Die Sowjet-besluit om militêre hulp aan die MPLA in Maart 1975
                  grootliks te verhoog‘
               • ‘Die Sowjet het ŉ totaal van sewe-en-twintig skeepsvragte
                  wapentuig
               • ‘dertig tot veertig vragvliegtuie wapentuig na die MPLA gestuur’
               • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 3 x 1)        (3)

      2.3.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V2]
               • ‘die MPLA … Neto ondersteun om onmiddellike en massiewe
                  versterkings van Havana aan te vra
               • ‘inspuiting van groot hoeveelhede hoë-tegnologiese wapens’
               • ‘Die moontlikheid dat tientalle Kubaanse personeel deur die
                  Suid-Afrikaners gevange geneem of vermoor sou word’
               • ‘dat ŉ anti-kommunistiese regime in Angola wortel sou skiet, sou
                  Castro se aansien en invloed verminder’            (Enige 2 x 1)         (2)

      2.3.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
               • Dit het die MPLA in staat gestel om hul mededingers te verslaan.
               • Dit het die magsbalans na die MPLA verskuif.
               • Die MPLA kon die Suid-Afrikaanse opmars op Luanda stuit.
               • Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 1 x 2)          (2)

      2.3.4    [Evaluering van die bruikbaarheid van Bron 2C – V3]
               Bruikbaar tot ŉ groot mate omdat:
               • Die bron is geskryf deur ŉ historikus met ŉ formele geskiedenis
                  opleiding.
               • Die bron beskryf akkuraat waarom en hoe Rusland en Kuba by
                  die Angolese burgeroorlog betrokke geraak het .
               • Die doel van die bron is om die leser in te lig/ ŉ beter begrip te
                  gee oor redes waarom buitelandse moondhede by die Angolese
                  burgeroorlog betrokke geraak het.
               • Die inligting in hierdie bron kan bevestig word met ander
                  historiese bronne.
               • Enige ander relevante antwoord.                        (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                         GESKIEDENIS V1                                     13

2.4     2.4.1     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
                  • Buitelandse moondhede het by die burgeroorlog betrokke geraak
                      deur wapens na Angola te stuur.
                  • Rusland het hul mees gesofistikeerde wapens gestuur – T34-tenk en
                      MIG-vegvliegtuie om die MPLA te ondersteun.
                  • Buitelandse betrokkenheid was groot omdat elke supermoondheid sy
                      eie agenda in Angola wou bevorder.
                  • Dit toon dat die MPLA ŉ baie kragtige mag geword het om mee
                      rekening te hou.
                  • Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 1 x 2)     (2)
        2.4.2     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
                  • Die MPLA het ŉ formidabele militêre mag geword.
                  • Die MPLA kon die aanslag van sy mededingers weerstaan.
                  • Die MPLA kon sy mededingers verslaan.
                  • Die MPLA het die amptelike regering van Angola geword.
                  • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)       (2)
2.5     [Vergelyking van bewyse uit Bronne 2A en 2D – V3]
        • Bron 2A verklaar dat die bewegings hulp gesoek het om hul posisies te
           versterk, terwyl Bron 2D die hulp toon wat deur die buitelandse moondhede
           gelewer is. //Beide bronne dui aan dat buitelandse hulp aan Angola
           verleen is.
        • Bron 2A verklaar dat die MPLA tenks en straaljagters gehad het, terwyl Bron
           2D die tenks en Migs toon wat in Bron 2A genoem word. // Albei bronne
           toon dat tenks en straaljagters in die oorlog gebruik is.
        • Enige relevant response.                                         (Enige 2 x 2)    (4)
2.6     [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
        Kandidate kan die volgende aspekte in hul antwoorde insluit.
        • Die drie bevrydingsbewegings kon Angola nie gesamentlik regeer nie.
            (Bron 2A)
        • Wedywering om beheer het as ŉ prioriteit na vore gekom. (Bron 2A)
        • Die bewegings het nou uitsluitlik hulp gesoek om hul posisies te versterk
            soos teen mekaar bereken. (Bron 2A)
        • Kuba het 230 instrukteurs na Angola gestuur terwyl Rusland wapens aan die
            MPLA verskaf het. (Bron 2B)
        • Verenigde State van Amerika en Suid-Afrika in ŉ vasberade poging om te
            verhoed dat die Sowjet-gesteunde MPLA die mag verkry. (Bron 2B)
        • Die VSA was bekommerd dat die magsbalans tussen die supermoondhede
            versteur sou word. (Bron 2B)
        • Suid-Afrika beskou die Sowjet- en Kubaanse ingryping as deel van ŉ
            kommunistiese plan om Suider-Afrika te oorheers. (Bron 2B)
        • Suid-Afrika wou ŉ pro-Westerse regering in Angola hê wat vatbaar was vir
            Suid-Afrikaanse belange. (Bron 2B)
        • Die MPLA het hulp van Kuba aangevra. (Bron 2C)
        • Kuba het Operasie Carlotta van stapel gestuur. (Bron 2C)
        • Suid-Afrika, die VSA, Kuba, Rusland en China was almal betrokke by die
            burgeroorlog in Angola. (Eie kennis en Bron 2C)
        • Buitelandse moondhede het gesofistikeerde wapens na Angola gestuur.
            (Bron 2D).
        • Angolese burgeroorlog het ŉ gevolmagtigde oorlog van die supermoondhede
            geword.
        • Enige ander relevante antwoord.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                    GESKIEDENIS V1                           (EC/JUNIE 2023)

      Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                     • Gebruik bewyse op ŉ elementêre manier,
                       byvoorbeeld, toon min of geen begrip van
                       waarom die Angolese Burgeroorlog van 1975
                       die slagveld van die Koue Oorlog in Africa          PUNTE
      VLAK 1
                       geword het nie.                                      0–2
                     • Gebruik bewyse gedeeltelik om oor die onderwerp
                       verslag te doen of kan nie oor die onderwerp
                       verslag doen nie.
                     • Bewyse is meestal relevant en hou verband met
                       die onderwerp, byvoorbeeld, toon ŉ mate van
                       begrip van waarom die Angolese Burgeroorlog         PUNTE
      VLAK 2
                       van 1975 die slagveld van die Koue Oorlog in         3–5
                       Afrika geword het.
                     • Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier.
                     • Gebruik relevante bewyse, byvoorbeeld, toon ŉ
                       insig waarom die Angolese Burgeroorlog van
                       1975 die slagveld van die Koue Oorlog in            PUNTE
      VLAK 3
                       Afrika geword het.                                   6–8
                     • Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                       paragraaf wat ŉ begrip van die onderwerp toon.                     (8)
                                                                                         [50]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                          GESKIEDENIS V1                                       15

VRAAG 3:          HOE HET DIE VRYHEID SOMER VELDTOG VAN 1964 BYGEDRA
                  TOT DIE TOEKENNING VAN STEMREG AAN SWART
                  AMERIKANERS WAT IN DIE 1960s IN DIE VSA GEWOON HET?

3.1      3.1.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
                   • ‘Die staat was berug (beroemd) vir sy groot aantal toevallige
                      ophang op swartes’
                   • ‘en aanvalle op swartes’.                                   (2 x 1)      (2)

         3.1.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
                   • ‘CORE’
                   • ‘SCLC’
                   • ‘NAACP’
                   • ‘SNCC’                                               (Enige 2 x 1)       (2)

         3.1.3     [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                   • Dit sal die veldtog groter media-aandag gee.
                   • Daar was gehoop dat dit die aggressiwiteit van die staat polisie
                       en KKK sou verminder.
                   • Dit sou die federale regering dwing om in te gryp.
                   • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 2 x 2)        (4)

         3.1.4     [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                   • Blankes in Mississippi was rassisties en was lede van die KKK.
                   • Blankes in Mississippi was bang vir kommunisme, aangesien
                       hierdie gebeurtenis gedurende die hoogtepunt van die Koue
                       Oorlog plaasgevind het.
                   • Blankes in Mississippi wou hul rasse-meerderwaardigheid bo
                       swartes in daardie staat behou.
                   • Blankes in Mississippi was teen desegregasie en gelykheid
                       gekant.
                   • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 1 x 2)       (2)

3.2      3.2.1     [Definisie van ŉ konsep in jou eie woorde uit Bron 3B – V1]
                    • Iemand wat teen onreg veg.
                    • ŉ Persoon wat veg om politieke en sosiale verandering teweeg te
                      bring.
                    • Enige ander relevante antwoord.                          (1 x 2)        (2)

         3.2.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
                   • ‘swart mense gehelp het om op te staan vir hul regte’
                   • ‘en te registreer om te stem’                               (2 x 1)      (2)

         3.2.3     [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
                   • Wetstoepassers in Mississippi was nie gretig om die verdwyning
                       van die drie aktiviste te ondersoek nie.
                   • Wetstoepassers in Mississippi het nie omgegee oor die lewens
                       van aktiviste nie.
                   • Wetstoepassers in Mississippi was rassiste.
                   • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)        (2)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                  GESKIEDENIS V1                              (EC/JUNIE 2023)

      3.2.4    [Sintese of bewyse uit Bron 3B – V2]
               • Dit het gelei tot die aanvaarding van die Wet op Stemreg van
                   1965.
               • Baie swart Amerikaners was geleer hoe om te lees en skryf.
               • Swart geskiedenis is aan baie swart Amerikaners onderrig.
               • Alle hindernisse wat Swartes beperk het om te stem, is verwyder.
               • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)        (4)

      3.2.5    [Bepaling van die betroubaarheid van Bron 1B - V3]
               Betroubaar tot ŉ groot mate omdat:
              • Dit is ŉ primêre bron wat eerstehandse inligting gee.
              • Die skrywer van die bron was ŉ deelnemer aan die geleentheid.
              • Die datum van die artikel stem ooreen met die tydlyn van die
                  historiese gebeurtenis.
              • Die doel van die bron is om die leser ŉ akkurate weergawe te gee
                  van wat met die drie aktiviste gebeur het.
              • Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 2 x 2)        (4)

 3.3 3.3.1     [Analise van bewyse uit Bron 3C – V2]
               • Die FBI wou by die waarheid uitkom agter die verdwyning van die
                  drie aktiviste.
               • Die FBI wou weet of die aktiviste nog lewe.
               • Die FBI wou die oortreders voor die gereg bring.
               • Die FBI wou wys dat die organisasie onpartydig teenoor die
                  Burgerregtebeweging was.
               • Die FBI wou homself uitbeeld as die beskermer van die
                  Amerikaanse regstelsel.
               • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 2 x 2)         (4)

      3.3.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
               • Die Vryheid Somer-veldtog is deur beide swartes en wittes
                   ondersteun.
               • Die Vryheid Somer-veldtog is ondersteun deur diegene wat
                   rassegelykheid ondersteun het ongeag velkleur.
               • Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 1 x 2)          (2)

 3.4 [Vergelyking van bewyse om ooreenkomste in bronne 3B/3C – V3 te
     identifiseer]
     • Bron 3B verklaar dat die FBI ŉ soektog vir die drie mans uitgevoer het wat
        ondersteun word deur Bron 3C wat verklaar dat die FBI gekontak moet
        word om inligting oor die vermiste aktiviste te gee. / Beide bronne noem
        dat die FBI op soek was na die vermiste mans.
     • Bron 3B noem die name van die drie vermiste aktiviste, terwyl Bron 3C
        ook die name en die foto's van die vermiste aktiviste noem. / Albei
        bronne noem die name van die drie vermiste aktiviste.
     • Bron 3B verklaar dat die ouers optrede geëis het wat Johnson gedwing het
        om die FBI te versoek om ondersoek in te stel, soos gesien in Bron 3C. /
        Albei bronne toon die aksie wat die Amerikaanse president
        onderneem het om die verdwyning van die drie aktiviste op te los.
     • Enige ander relevante antwoord.                                  (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                         GESKIEDENIS V1                                       17

3.5     3.5.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                  • ‘het die bewussyn van miljoene mense verhoog oor die lot van
                     Swart Amerikaners’
                  • ‘en die behoefte aan verandering’                         (2 x 1)        (2)

        3.5.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                  • ‘swart inwoners van Mississippi het organiseringsvaardighede en
                     politieke ervaring opgedoen‘
                  • ‘die Wet op Stemreg van 1965 die federale regering wettiglik
                     bemagtig het om sy eie amptenare na plaaslike howe te stuur’
                  • meer as die helfte Swart Amerikaners in die suidelike state
                     geregistreer om te stem’
                  • ‘baie is verkies tot plaaslike kantore soos burgemeesters, skoolrade
                     en polisiehoofde’
                  • ‘Baie SNCC en CORE-personeel het belangrike loopbane in die
                     staatsdiens gevolg’
                  • ‘John Lewis van SNCC is tot die Amerikaanse Kongres verkies’
                  • ‘Mary King van SNCC het beheer geneem oor die Peace Corps en
                     Vista onder president Carter’.                       (Enige 2 x 1)      (2)

        3.5.3     [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
                  • Die Amerikaanse regering het geweier om sy eie burgerregtewette
                      af te dwing.
                  • Die pas van verandering was te stadig.
                  • Baie swartes het nog steeds in armoede en onder diskriminasie
                      geleef.
                  • Baie swartes het ongeduldig geraak met die nie-geweldadige protes
                      aksie van die BRB.
                  • Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 2 x 2)         (4)

        3.5.4     [Definisie van konsep uit Bron 3D – V1]
                  • Regte wat aan alle burgers van ŉ land gegee word wat gelykheid
                     en gelyke beskerming aan alle burgers gee ongeag ras.
                  • Enige ander relevante antwoord.                     (Enige 1 x 2)        (2)

        3.5.5     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                  • ‘Malcolm X’
                  • ‘Stokely Carmichael‘                                        (2 x 1)      (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                   GESKIEDENIS V1                            (EC/JUNIE 2023)

3.6   [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
      Kandidate kan die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:
      • Mississippi het een van die laagste koerse van geregistreerde swart kiesers
        gehad. (Bron 3A)
      • Mississippi was berug vir sy groot aantal ewekansige ophang en aanvalle
        op swartes. (Bron 3A)
      • COFO het ŉ kiesersregistrasieveldtog begin (Bron 3A)
      • Wit studente gebruik in die Vryheid Somer-veldtog (Bron 3A)
      • Die insluiting van blankes sal die veldtog help om groter media-aandag te
        kry. (Bron 3A)
      • Drie aktiviste het verdwyn – Johnson is gedwing om op te tree. (Bron 3B)
      • Swartes is geleer om te lees en skryf. (Eie kennis)
      • Swart geskiedenis onderrig in swart skole (Eie kennis)
      • Kunsmatige kwalifikasies vir registrasie verwyder. (Bron 3B).
      • FBI gedwing om die moord te ondersoek – het meer druk op verandering
        toegepas (Bron 3C)
      • Vryheid Somer het die bewussyn van miljoene mense verhoog oor die lot
        van Swart Amerikaners en die behoefte aan verandering (Bron 3D)
      • Die Wet op Stemreg van 1965 het stemreg aan swartes gegee (Bron 3D)
      • meer as die helfte Swart Amerikaners in die suidelike state geregistreer om
        te stem. (Bron 3D)
      • Baie is verkies tot plaaslike kantore soos burgemeesters, skoolrade en
        polisie hoofde. (Bron 3D)
      • Baie SNCC en CORE-personeel het belangrike loopbane in die staatsdiens
        gevolg. (Bron 3D)
      • Enige ander relevante antwoord.
      Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:
                     • Kan nie bewyse onttrek of bewyse uit die bronne op ŉ
                       baie elementêre manier onttrek nie, byvoorbeeld toon
                       geen of min begrip van hoe die Vryheid Somer-
                       veldtog bygedra het tot die toekenning van stemreg PUNTE
      VLAK 1           aan Swart Amerikaners wat in die 1960’s in die VSA
                       gewoon het.                                           0–2
                     • Gebruik bewyse gedeeltelik om oor die onderwerp
                       verslag te doen of kan nie oor die onderwerp verslag
                       doen nie.
                     • Onttrek bewyse uit die bronne wat meestal relevant is
                       en in ŉ groot mate verband hou met die onderwerp,
                       byvoorbeeld, toon ŉ mate van begrip van hoe die PUNTE
      VLAK 2           Vryheid Somer-veldtog bygedra het tot die
                       toekenning van stemreg aan Swart Amerikaners          3–5
                       wat in die 1960’s in die VSA gewoon het.
                     • Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier.
                     • Gebruik bewyse uit bronne baie effektief in ŉ
                       georganiseerde paragraaf wat ŉ begrip van die
                       onderwerp toon, byvoorbeeld, toon ŉ deeglike begrip
                       van die Vryheid Somer-veldtog bygedra het tot die PUNTE
      VLAK 3           toekenning van stemreg aan Swart Amerikaners wat in 6–8
                       die 1960’s in die VSA gewoon het.
                     • Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                       paragraaf wat ŉ begrip van die onderwerp toon.                      (8)
                                                                                          [50]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                        GESKIEDENIS V1                                        19

 AFDELING B: OPSTELVRAE

 VRAAG 4: DIE KOUE OORLOG – VIËTNAM

 [Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse met
 behulp van analitiese en interpretatiewe vaardighede.]

 SYNOPSIS

 Kandidate moet saamstem of nie saamstem met die stelling nie. As hulle met die
 verklaring saamstem, moet hulle verduidelik hoe Diem se weiering om die verkiesing
 te laat lei tot die guerrilla-oorlog en uiteindelik die Amerikaanse betrokkenheid om te
 verhoed dat Viëtnam 'n kommunistiese staat word.

 BELANGRIKSTE ASPEKTE

 Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:
 Inleiding: Kandidate moet standpunt inneem deur te verduidelik waarom hulle
            Viëtnam wou verenig en waarom hulle besluit het om die VSA se
            betrokkenheid by die oorlog teë te staan.

 UITWERKING

 •   Viëtnam is verdeel, langs die 17de parallel in Noord- en Suid-Viëtnam
 •   Genève-ooreenkoms beloof verkiesing om die land teen 1956 te verenig
 •   Noord-Viëtnam was kommunisties terwyl Suid-Viëtnam kapitalisties was
 •   Die VSA het Suid-Viëtnam onvoorwaardelike steun verleen.
 •   Diem het geweier om die verkiesing te hou – uit vrees vir kommunistiese
     oorname
 •   Vietkong is gestig om Diem omver te werp en Viëtnam te verenig
 •   Vietkong ondersteun deur Vietminh via Ho Chi Minh-roete
 •   Toe Vietkong lyk asof hy die guerrilla-oorlog wen – besluit die VSA om in te gryp
 •   VSA wou die verspreiding van kommunisme in Suidoos-Asië voorkom – die
     'Domino-effek’
 •   Die VSA het wapens en adviseurs gestuur – misluk.
 •   VSA het veilige dorpsbeleid ingestel – Vietkong was gekant
 •   Vietkongboere bedags en vryheidsvegters in die nag.
 •   VSA het Operation Rolling Thunder van stapel gestuur om Ho Chi Minh Roete
     te vernietig – misluk – LEI tot meer ondersteuning vir die Vietkong
 •   Vietkong het die Tet-offensief (1968) geloods – ongeveer 80% van die dorpe
     verower
 •   Tet -offensief het die openbare mening teen die oorlog gedraai.
 •   'Operation Ranch Hand' – het chemikalieë gebruik om woude (Agent Orange)
     en gewasse (Agent Blue) te vernietig.
 •   Die VSA het jong en onervare soldate na Viëtnam gestuur.
 •   Hoogs effektiewe gebruik van guerrilla taktieke deur die Vietkong gefrustreerde
     Amerikaanse strategieë.
 •   Die VSA het soek-en-vernietig-missies gebruik – wat tot ŉ groot aantal
     burgerlike sterftes) gelei het.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                 GESKIEDENIS V1                           (EC/JUNIE 2023)

 • Die My Lai-slagting het die beeld van die VSA in die wiele gery
 • Die media het druk op die Amerikaanse regering toegepas om aan die oorlog te
   onttrek.
 • Studente en ontwapeningsbewegings protesteer teen die Amerikaanse
   betrokkenheid by die oorlog.
 • President Nixon se Vietnamiseringsbeleid.
 • Die VSA het alle troepe teen 1973 onttrek en Noord-Viëtnam het in 1975 beheer
   oor Saigon oorgeneem.
 • Viëtnam het ŉ verenigde land onder ŉ kommunistiese regime geword.
 • Enige ander relevante antwoord.

 •   Gevolgtrekking: Kandidate moet hul argument met ŉ relevante gevolgtrekking
                     verbind.                                                         [50]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [HISTORY P1 GR12 ADDEN JUNIE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-junie-2023-afrikaans/6fec864f-931f-4143-acac-b498e2a5f304) — History · Addendum · 2023 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP JUNE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-june-2023-afrikaans/4d89c999-c580-4ebe-ad32-ccdfbe675af1) — History · QP · 2023 · Afr
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [Gr12 History P1 (Afrikaans) 2021 Preparatory Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr12-history-p1-afrikaans-2021-preparatory-question-paper/9c825710-3cb6-41a5-83f1-ec4a4f9c153e) — History · QP · 2021 · Afr
- [Grade 12 NSC History P1 (Afrikaans) X10 2019 Preparatory Examination Addendum](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p1-afrikaans-x10-2019-preparatory-examination-addendum/4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995) — History · Addendum · 2019 · Afr
- [HISTORY P1 GR12 QP SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-qp-sept2017-afrikaans/b9dc10fb-ad07-4300-abc2-a509afb2c30f) — History · QP · 2017 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng
- [Gr 12 History P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
