# History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2020 (Afrikaans), 24 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-memo-sept2020-afrikaans/1c1cd37d-edd0-4ad8-aeb7-68246ccff2c1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-memo-sept2020-afrikaans/1c1cd37d-edd0-4ad8-aeb7-68246ccff2c1)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2020 · Afrikaans. Memorandum, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                        NASIONALE
                    SENIOR SERTIFIKAAT

                            GRAAD 12

                     SEPTEMBER 2020

                     GESKIEDENIS V1
                      NASIENRIGLYN

PUNTE:   100

                   Hierdie nasienriglyn bestaan uit 24 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
 2                                GESKIEDENIS V1                       (EC/SEPTEMBER 2020)

1.   BRONGEBASEERDE VRAE

     1.1 Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae
         te ontwikkel:

                                                                       GEWIGS-
          KOGNITIEWE
                              HISTORIESE VAARDIGHEDE                 TOEKENNING
            VLAKKE
                                                                      VAN VRAE
                            Onttrek inligting uit bronne.
                            Selektering en organisasie van             30%
              VLAK 1
                             relevante inligting uit bronne.            (14)
                            Definieer historiese begrippe/terme.
                            Interpretasie van bewyse uit bronne.
                            Verduidelik inligting verkry uit           40%
              VLAK 2
                             bronne.                                    (20)
                            Analiseer bewyse uit bronne.
                            Interpreteer en evalueer bewyse uit
                             bronne.
                            Skakel met bronne om
                             bruikbaarheid, betroubaarheid,
                             eensydigheid en beperkings vas te          30%
              VLAK 3
                             stel.                                      (16)
                            Vergelyk en kontrasteer
                             interpretasies en perspektiewe in die
                             bronne en kom tot onafhanklike
                             gevolgtrekkings.

     1.2 Die inligting hieronder       dui   aan   hoe   brongebaseerde        vrae
         geassesseer word:

           By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
            enige ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of
            voorbeelde.
           Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar
            aan die vereistes van die vraag voldoen is.
           In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede
            waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
            kursiefgedrukte skrif aangedui.
           By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
            krediet kry vir enige relevante antwoord.
           Daar word van leerlinge verwag om ‘n standpunt in te neem in die
            beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien.

     1.3 Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae

              Gebruik ŉ regmerk () vir elke korrekte antwoord
              Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op
               twee redes en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat
               neerkom op een rede en twee punte toegeken word ()
              Indien ŉ vraag 4 punte tel word 4 regmerke () aangedui

 Kopiereg voorgehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/SEPTEMBER 2020)                GESKIEDENIS V1                                        3

           Paragraafvraag
           Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die
           inhoud en die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring
           word wanneer punte toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik
           word wanneer ŉ antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:
             Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die
              teks waar die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag
              te beantwoord.
             Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die
              kandidaat in staat was om relevante bewyse te gebruik om die
              paragraaf te beantwoord.
             Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat toegeken is vir die
              paragraaf aan die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1,2 of
              3) soos aangedui in die holistiese rubriek en gee ŉ kort kommentaar
              bv.

           ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
           _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
           √√√√
           Vlak 2

           Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
            Tel al die regmerke vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die
             punt aan die regterkantse onderste kantlyn, bv.
                                                                 32
                                                                 50

            Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
             antwoordeboek oorgedra word.

2.   OPSTELVRAE

     2.1    Die opstelvrae vereis dat kandidate:
             In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samehangende
               wyse te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer,
               organiseer en bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om
               ŉ redelike reeks feite of ŉ effektiewe argument te kan weergee om
               sodoende die gestelde vraag te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ
               opstel ŉ inleiding, ŉ samehangende en gebalanseerde liggaam van
               bewyse en ŉ slot het.

     2.2    Nasien van opstelvrae
             Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal
              word deur die handboeke wat by ŉ spesifieke sentrum gebruik is.
             Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting
              hê as dit wat ingesluit is by ŉ riglyn vir nasien van ŉ spesifieke
              opstel.
             By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet
              kandidate krediet kry vir enige ander relevante antwoord.

 Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                   GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2020)

    2.3   Globale assessering van die opstel
          Die opstel skryfwerk sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie
          benadering vereis dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal
          bepunt sonder om die samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie
          benadering moedig die leerder aan om ŉ individuele mening aan te bied
          deur gebruik te maak van geselekteerde feitelike bewyse om ŉ argument
          te ondersteun. Daar sal nie van die leerder verwag word om slegs ‘feite’
          neer te skryf om ŉ beter punt te behaal nie. Hierdie benadering sal
          leerders ook ontmoedig om ‘model-antwoorde’ voor te berei en te
          reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te
          neem. Holistiese nasien van opstelle gee krediet aan leerders se
          mening, ondersteun deur bewyse. Anders as by inhoudsgebaseerde
          nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir ontoereikende
          taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die volgende val:
           Die konstruksie/daarstelling van ŉ argument.
           Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument
             te ondersteun.
           Die leerder se interpretasie van die vraag.

    2.4   Assesseringsprosedures vir die opstel

          2.4.1      Hou die sinopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien
                     word.

          2.4.2      Tydens die deurlees van die skryfwerk moet regmerkies
                     toegeken word vir ŉ relevante inleiding (aangedui met ŉ kolpunt
                     (‘bullet’) in die nasienriglyn), vir elke hoofmoment/aspek wat
                     volledig gekontekstualiseer is en ŉ relevante slotopmerking
                     (aangedui met ŉ kolpunt in die nasienriglyn) bv. ŉ antwoord
                     waar daar 5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.

          2.4.3      Hou die PEEL-struktuur in gedagte in die assessering van ŉ
                     opstel.

                           Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/ŉ
                           duidelike hoofpunt.
                      P
                           Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt
                           (argument) wat in die inleiding gemaak is, ondersteun.
                           Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail
                      E    bespreek waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe
                           dit verband hou met die vraag wat gevra is.
                           Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord
                           deur inhoud te selekteer wat relevant is tot die argument.
                      E
                           Relevant voorbeelde moet gegee word om die argument
                           vol te hou.
                           Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument
                      L    deurgaans in die opstel onderhou word en
                           samehangend geskryf is.

Kopiereg voorgehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                  GESKIEDENIS V1                                           5

         2.4.4    Die volgende simbole MOET in die assessering van opstel gebruik
                  word:

                  • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik
                    gekontekstualiseer nie
                                                                      ^
                  • Verkeerde stelling             _________________

                  • Irrelevante stelling            |
                                                    |
                                                    |

                  • Herhaling                       R

                  • Analise                         A√

                  • Interpretasie                   I√
                  • Argument                        LOA

 2.5     Die matriks

         2.5.1    Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle.

                  By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in
                  die matriks voorsien word. Tydens die assessering van ŉ opstel
                  moet beide die inhoud en die aanbieding in ag geneem word. ŉ
                  Punt word toegeken by die snypunt van die inhoud en
                  aanbieding, gebaseer op die sewe vaardigheidsvlakke.

                  (a)   Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot
                        watter mate die hoofmomente gedek is om en die
                        inhoudsvlak (op die matriks) vas te stel.

                                                     I        VLAK 4

                  (b)   Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die
                        matriks)
                        van die aanbieding
                        bepaal.                  I         VLAK 4
                                                     A        VLAK 3

                  (c)   Ken ŉ algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                        I     VLAK 4
                                                        A     VLAK 3      }26–27

Kopiereg voorgehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
     6                                                                GESKIEDENIS V1                                                            (EC/SEPTEMBER 2020)

     NASIENMATRIKS VIR OPSTEL: TOTAAL: 50

                              VLAK 7                    VLAK 6                  VLAK 5                  VLAK 4                 VLAK 3                  VLAK 2               VLAK 1

                        Baie goed beplande en
                        gestruktureerde opstel.   Baie goed              Goed beplande en          Argument beplan en     Toon soms bewys van    Poging aangewend om Weinig of geen poging
AANBIEDING                                        beplande en            gestruktureerde opstel.   gestruktureer. Bewyse ŉ gestruktureerde en    antwoord te struktureer. om die opstel te
                        Goeie sintese van
                        inligting. Het ŉ goed     gestruktureerde        Poog om ŉ duidelike       tot ŉ sekere mate      beplande argument.     Grootliks beskrywend struktureer nie.
                        gebalanseerde,            opstel. ŉ Relevante    argument te ontwikkel.    gebruik om argument te Poog om ŉ argument
                                                                                                                                                 of poog om argument
                        oorspronklike argument    argument is gevolg.                              ondersteun. Slotsom    vol te hou.
                                                                         Gevolgtrekking gemaak                                                   te ontwikkel. Geen
                        ontwikkel met bewyse.     Bewyse gebruik om die                            bereik op grond van    Gevolgtrekking nie
                                                                         uit bewyse om die         bewyse.                                       poging om ŉ
                        Argument deurgaans        argument te verdedig.                                                   duidelik ondersteun
                                                  Poog om ŉ              argument te                                                             gevolgtrekking te maak
                        volgehou en verdedig.                                                                             deur bewyse nie.
                        Onafhanklike              onafhanklike           ondersteun.                                                             nie.
                        gevolgtrekking gemaak     gevolgtrekking uit die
                        uit bewyse om die         bewyse te maak om die
                        argument te               argument te
                        ondersteun.               ondersteun.
INHOUD

VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten              47–50                     43–46
volle relevant tot
argument wat gevolg
is.
VLAK 6
Vraag is beantwoord.
Inhoudseleksie                43–46                     40–42                  38–39
relevant tot argument
wat gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord. Inhoud            38–39                     36–37                  34–35                    30–33                  28–29
toereikend en
relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige
weglatings of
                                                                                30–33                   28–29                  26–27
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud hou
verband met vraag,
maar beantwoord dit                                                                                     26–27                  24–25                   20–23
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2
Vraag ontoereikend                                                                                                             20–23                   18–19                14–17
beantwoord. Inhoud
skraal.
VLAK 1
Vraag ontoereikend
beantwoord of glad                                                                                                                                     14–17                 0–13
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

*Riglyne vir die toekenning van ŉ punt in Vlak 1:

        Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
        Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie = 1–6
        Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; effense poging om die opstel te struktureer                 = 7–13

     Kopiereg voorgehou                                                                                                                          Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                 GESKIEDENIS V1                                       7

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:        HOE HET DIE ONTPLOOIING VAN MISSIELE NA KUBA TOT
                KOUE OORLOG-SPANNING TUSSEN DIE SOWJETUNIE EN DIE
                VERENIGDE STATE IN DIE 1960’s BYGEDRA?

1.1     1.1.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  VSA                                                      (1 x 1)     (1)

        1.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  Oorlogsgesinde reaksionêre elemente van die Verenigde State
                     voer al lankal ŉ ongebreidelde (onbeheerde) propaganda-
                     veldtog teen die Kubaanse Republiek uit waarin hulle vir ŉ
                     aanval op Kuba vra
                  ŉ Aanval op Sowjet-skepe wat die nodige goedere en voedsel
                     aan die Kubaanse bevolking vervoer, in een woord, ŉ oproep
                     vir oorlog.
                  Die president van die Verenigde State het Kongres gevra om
                     die oproep van 150 000 reserviste aan die gewapende magte
                     van die Verenigde State toe te laat                    (3 x 1)     (3)

        1.1.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
                  Kuba het Rusland genader vir hulp na die mislukte Bay of Pigs
                     inval.
                  Kuba was ŉ kommunistiese land en daarom het die USSR
                     haar ondersteun.
                  Om die impak van die Amerikaanse isolasie en boikotte teen
                     te staan.
                  Om Kuba se bestaan as ŉ kommunistiese land te beskerm.
                  Enige ander relevante antwoord.                  (Enige 1 x 2)      (2)

        1.1.4    [Bepaling van beperkinge van Bron 1A – V3]
                  Die bron is bevooroordeeld teenoor Rusland
                  Die bron beeld die VSA as ŉ aggressiewe, vyandige
                    moondheid uit
                  Die bron ontken dat die USSR Kuba met kernmissiele voorsien
                    het.
                  Die bron wys nie die USSR se werklike redes vir die
                    ontplooiing van missiele na Kuba nie.
                  Enige ander relevante antwoord                   (Enige 2 x 2)       (4)

1.2     1.2.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                  Kaart wys dat Kuba met kernwapens toegerus was
                  Kaart wys dat die kernmissiele binne trefafstand van alle groot
                     Amerikaanse stede was
                  Kaart wys dat Kuba ŉ bedreiging vir die VSA was.
                  Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                  GESKIEDENIS V1                       (EC/SEPTEMBER 2020)

        1.2.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
                 Hulle was ontstoke oor die installering van die kernmissiele.
                 Hulle het verskillende opsies bespreek om die bedreiging stop
                    te sit.
                 Hulle het besluit om ŉ blokkade in te stel om Rusland te dwing
                    om die missiele te onttrek
                 Hulle het Defcon 2 afgekondig – militêre gereedheid vir
                    moontlike oorlog.
                 Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)       (2)

1.3     1.3.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
                 Opbou van Sowjet-militêre vermoë op die eiland van Kuba.
                                                                        (1 x 2)           (2)

        1.3.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]

                    Om kern-aanvalsvermoë teen die Westelike halfrond te bied.
                                                                            (1 x 2)       (2)

        1.3.3   [Omskrywing van ŉ historiese begrip Bron 1C – V1]
                 Die blokkade van internasionale waters rondom Kuba om die
                  aflewering van kernwapens na daardie land te verhoed
                 Enige ander relevante antwoord                   (Enige 1 x 2)          (2)

        1.3.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
                 Hy wou die Amerikaanse bevolking bewus maak van die
                    moontlike bedreiging wat hulle in die oë gestaar het
                 Hy wou die Amerikaanse publiek verseker dat hy in beheer van
                    die situasie was
                 Hy wou ŉ mate van gerusstelling onder die Amerikaanse
                    publiek teweeg bring
                 Enige ander relevante antwoord                       (Enige 2 x 2)      (4)

1.4.    [Vergelyking van bewyse van Bron 1B en 1C – V3]
         
          Bron 1C verklaar dat die VSA Kuba die waarneming van Kuba volgehou
          het – dit word ondersteun deur die kaart (1B) wat die eindresultaat van
          die waarneming was.
         Bron 1C verklaar dat die missiele die potensiaal gehad het om groot
          stede soos Washington te verwoes – dit word ondersteun deur die kaart
          (Bron 1B) wat wys dat groot Amerikaanse stede binne trefafstand van
          die missiele was.
         Beide bronne wys dat Kuba met kernmissiele toegerus was
         Enige ander relevante antwoord.                              (Enige 2 x 2)      (4)

Kopiereg voorgehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                  GESKIEDENIS V1                                         9

1.5    1.5.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
                  ‘ ... Ek stel voor dat ons, van ons kant, sal verklaar dat ons
                    skepe, wat na Kuba op pad is, geen wapens het nie.’
                  ‘Jy sal verklaar dat die Verenigde State Kuba nie met sy magte
                    sal binneval...’
                  ‘... of enige ander magte sal ondersteun wat van plan is om ŉ
                    inval van Kuba uit te voer nie.’                      (Enige 2 x 1)     (2)

       1.5.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
                  As aggressiewe, seerowery optrede                            (1 x 2)     (2)

       1.5.3     [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                  Hy impliseer dat die VSA die krisis eskaleer tot ŉ punt waar die
                     VSA self nie die krisis sou kon afweer nie.
                  Hy impliseer dat die VSA se weiering om die kwarantyn op te
                     hef kan lei tot ŉ kernoorlog
                  Hy impliseer dat indien die twee moondhede nie die krisis
                     vreedsaam kon oplos nie, dit tot kernoorlog sou lei
                  Hy impliseer dat die krisis ŉ dooiepunt bereik het wat net deur
                     oorlog beslis sou kon word
                  Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)      (4)

       1.5.4     [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                  Leiers het ŉ kompromis bereik
                  Rusland sou die missiele uit Kuba onttrek op voorwaarde dat
                     die VSA Kuba nie sou binneval nie
                  Die VSA het in die geheim ingestem om sy missiele uit Turkye
                     te onttrek
                  Enige ander relevante antwoord                    (Enige 2 x 2)          (4)

1.6   [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
      Kandidate kan die volgende punte gebruik om die vraag te beantwoord:
       Kuba het Russiese hulp versoek na die mislukte Bay of Pigs inval (eie
          kennis)
       Rusland dring daarop aan dat die VSA Kuba wil aanval sowel as
          Russiese skepe wat onderweg na Kuba was (Bron 1A)
       Spanning vererger toe die VSA 150 000 reserviste opkommandeer het
          (Bron 1A)
       Rusland erken dat hy wapens aan Kuba vir defensiewe doeleindes
          verskaf (Bron 1A)
       VSA beskou ontplooiing van missiele na Kuba as ŉ bedreiging (Bron 1A
          en 1B)
       Spanning vererger toe die VSA ŉ kaart publiseer wat wys dat al die groot
          stede van die VSA binne trefafstand van die missiele was (Bron 1B)
       President Kennedy maak mense bewus van die gevaar en belowe dat hy
          dit sal teenstaan (Bron 1C)
       Kennedy inisieer ŉ blokkade van Kuba en dreig om Russiese skepe te
          sink (Bron 1C)

Kopiereg voorgehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                  GESKIEDENIS V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

         Rusland beveel sy skeepskapteine om die blokkade te verontagsaam
          (eie kennis en Bron 1D)
         Rusland waarsku dat die missielkrisis tot ŉ rampspoedige kernoorlog
          sou lei (Bron 1D)
         Rusland verklaar dat hy ten gunste van ŉ vreedsame oplossing vir die
          krisis is (Bron 1D)
         Enige ander relevante antwoord.

      Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                                           KRITERIA                      PUNTE
                         Gebruik bewyse op elementêre wyse.
                         Vraag nie beantwoord nie.
                          Toon geen of min begrip van hoe die
                           ontplooiing van kernmissiele na Kuba tot
      VLAK 1                                                                0–2
                           Koue Oorlog-spanning tussen die VSA en
                           die USSR bygedra het.
                          Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                           paragraaf skryf nie.
                         Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                          verband met die onderwerp.
                         Toon ŉ mate van begrip van hoe die
                          ontplooiing van kernmissiele na Kuba tot
      VLAK 2                                                                3–5
                          Koue Oorlog-spanning tussen die VSA en
                          die USSR bygedra het.
                         Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                          paragraaf te skryf.
                         Gebruik relevante en toepaslike bewyse.
                         Toon ŉ deeglike begrip van hoe die
                          ontplooiing van kernmissiele na Kuba tot
                          Koue Oorlog-spanning tussen die VSA en
      VLAK 3                                                                6–8
                          die USSR bygedra het.
                         Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                          georganiseerde paragraaf wat ŉ begrip van
                          die onderwerp toon.                                           (8)
                                                                                       [50]

Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/SEPTEMBER 2020)                GESKIEDENIS V1                                    11

VRAAG 2:        WAAROM HET BUITELANDSE MOONDHEDE BY DIE ANGOLESE
                ONAFHANKLIKHEIDSOORLOG BETROKKE GERAAK?
2.1   2.1.1    [Definisie van historiese konsepte uit Bron 2A – V1]
                Die reg om ŉ land te bestuur sonder enige inmenging van
                  buitelandse moondhede
                Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)      (2)
      2.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                MPLA
                FNLA
                UNITA                                                     (3 x 1)     (2)

      2.1.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                Elkeen wou die land alleen bestuur
                Hulle het te veel etniese verskille gehad
                Hulle het te veel ideologiese verskille gehad
                Daar was te veel buitelandse inmenging
                Hulle het mekaar gewantrou wat die magsdeling-ooreenkoms
                   bemoeilik het.
                Enige ander relevante antwoord                (Enige 1 x 2)           (2)

      2.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                MPLA was kommunisties
                MPLA was teen SA se apartheidsbeleid gekant
                MPLA het die ANC toegelaat om basisse daar te open om die
                   gewapende stryd teen SA voort te sit
                MPLA het SWAPO toegelaat om basisse daar op te rig om die
                   stryd vir onafhanklikheid voort te sit
                Enige ander relevante antwoord                    (Enige 2 x 2)       (4)

      2.1.5    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                Byna al die supermoondhede het by die burgeroorlog betrokke
                   geraak
                Supermoondhede het militêre hulp verskaf om hul eie belange in
                   Angola te beskerm
                Supermoondhede het betrokke geraak om hul ideologie in Angola
                   uit te brei
                Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)      (2)

2.2   2.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                Die totale aanslag van kommunisme                         (1 x 2)     (2)

 Kopiereg voorgehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
 12                                GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2020)

      2.2.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                Om sy eie belange te beveilig en te beskerm
                Om Suid-Afrika teen die toenemende kommunistiese bedreiging te
                 beskerm.
                Die USSR en Kuba het hul steun aan die MPLA uitgebrei
                Die konsentrasie SWAPO-rebelle aan die grens van die suide van
                 Angola het SA se belange in SWA ook in gevaar gestel
                Boonop is SA deur sommige in die internasionale gemeenskap
                 onder druk geplaas om vir die eerste keer in Angola betrokke te
                 raak.
                Die internasionale gemeenskap het Suid-Afrika onder druk geplaas
                 om betrokke te raak
                Dit is in eie en streeksbelang.                        (Enige 3 x 1)          (3)

      2.2.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
               Albei organisasies was indirek deur Rusland beheer
               Rusland het beide organisasies van wapens voorsien om sy
                  kommunistiese agenda in Afrika te handhaaf
               Enige ander relevante antwoord.                    (Enige 1 x 2)               (2)

      2.2.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
               Die VSA was gekant teen kommunistiese indringing in Angola
                  omdat dit hul kapitalistiese belange daar in gevaar sou stel.
               Die VSA wou nie direk betrokke geraak het nie en daarom het hulle
                  SA gevra om kapitalisme in Suider-Afrika te beskerm
               Die VSA was onder druk na hul mislukte veldtog in Viëtnam en wou
                  nie troepe na Angola ontplooi nie.
               Enige ander relevante antwoord                           (Enige 2 x 2)         (4)

2.3   2.3.1   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
                Die VSA het Angolese gevegseenhede opgelei
                Amerikaanse personeel … het verkennings- en toevoermissies
                  uitgevoer
                CIA bestee meer as ŉ miljoen dollar aan 'n ambisieuse
                  huursoldaatprogram
                Baie Amerikaanse guerrillas veg in Angola teen die MPLA
                Die CIA het ook direk die bewapening van Britse huursoldate
                  gefinansier                                        (Enige 4 x 1)             (4)

      2.3.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
               Om die aandag oor hul eie betrokkenheid in Angola weg te neem
               Om hul inmenging in Angola te regverdig
               Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)              (2)

 Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/SEPTEMBER 2020)               GESKIEDENIS V1                                      13

      2.3.3   [Bepaling van bruikbaarheid van Bron 2C – V3]
              Bruikbaar tot ŉ groot mate
               Bron wys dat die VSA militêre hulp aan sekere bevrydingsorganisasies
                 verleen het
               Bron wys dat die VSA direk betrokke was by die Angolese burgeroorlog
               Bron wys ook dat die VSA finansiële hulp verleen het om sy doelwitte in
                 Angola te verwesenlik
               Bron wys dat die VSA ook van propaganda gebruik gemaak het om die
                 aandag van hul inmenging in Angola te verskuif.
               Enige ander relevante antwoord                           (Enige 2 x 2)        (4)

2.4   2.4.1   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
               Dit wys dat Neto en Castro ŉ baie goeie verhouding gehad het
               Dit wys dat Castro die MPLA ondersteun het
               Bron wys dat baie mense tevrede met die MPLA-regering was
               Dit wys dat Castro tot die bewindsaanname van die MPLA bygedra het
               Enige ander relevante antwoord                          (Enige 2 x 2)         (4)

      2.4.2   [Bepaling van beperkinge van Bron 2D – V3]
               Dit kan as propaganda beskou word.
               Nie al die burgers het die MPLA ondersteun soos wat die bron te kenne
                 wil gee nie
               Die bron wys nie die verdeeldheid wat in Angola na onafhanklikheid
                 bestaan het nie.
               Enige ander relevante antwoord                           (Enige 2 x 2)        (4)

2.5   [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
      Kandidate mag die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:
       Buitelandse moondhede raak betrokke by die Angolese onafhanklikheidsoorlog
          om hul ekonomiese en ideologiese belange te bevorder (Bron 2A)
       Hulle het militêre hulp aan hul voorkeurkliënte gelewer. (Bron 2A)
       SA ondersteun UNITA en FNLA omdat hulle anti-kommunisties was (Bron 2B)
       Beide UNITA en die FNLA het onderneem om SWAPO-aanvalle op Suid-Afrika
          teen te werk. (Bron 2B)
       SA was teen die kommunistiese MPLA gekant. (Bron 2B)
       SA het ŉ behoefte gesien om sy eie belange te beveilig en te beskerm
          (Bron 2B)
       Die VSA wou die verspreiding van kommunisme in Angola en Suider-Afrika
          voorkom (Bron 2C)
       Die VSA het oliekontrakte in Angola gehad en was gekant teen die
          kommunistiese uitbreiding wat dit in gevaar sou stel. (Eie kennis)
       Rusland en Kuba het die MPLA ondersteun omdat hulle kommunisties was (Eie
          kennis en Bron 2D)
       Angola se geografiese ligging was vir beide die VSA en Rusland van
          strategiese waarde (Eie kennis)
       Kuba het op versoek van die MPLA betrokke geraak. (Eie kennis en Bron 2D)
       Kuba het betrokke geraak om die opmars van die Suid-Afrikaanse weermag in
          Angola te stop (Eie kennis)
       Enige ander relevante antwoord,

  Kopiereg voorgehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                  GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2020)

     Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                                           KRITERIA                         PUNTE
                         Gebruik bewyse op elementêre wyse.
                         Vraag nie beantwoord nie.
                         Toon geen of min begrip van waarom
                          buitelandse moondhede by die Angolese
     VLAK 1                                                                   0–2
                          onafhanklikheidsoorlog betrokke geraak
                          het.
                         Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                          paragraaf skryf nie.
                         Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                          verband met die onderwerp.
                         Toon ŉ mate van begrip van waarom
                          buitelandse moondhede by die Angolese
     VLAK 2                                                                   3–5
                          onafhanklikheidsoorlog betrokke geraak
                          het.
                         Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                          paragraaf te skryf.
                         Gebruik relevante en toepaslike bewyse.
                         Toon ŉ deeglike begrip van waarom
                          buitelandse moondhede by die Angolese
                          onafhanklikheidsoorlog betrokke geraak
     VLAK 3                                                                   6–8
                          het.
                         Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                          georganiseerde paragraaf wat ŉ begrip van die
                          onderwerp toon.                                                  (8)
                                                                                          [50]

Kopiereg voorgehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                GESKIEDENIS V1                                       15

 VRAAG 3:       WAT WAS DIE IMPAK VAN DIE SWARTMAGBEWEGING OP
                AFRO-AMERIKANERS IN DIE 1960’s?

 3.1 3.1.1      [Definisie van historiese begrippe uit Bron 3A – V1]
                Burgerregte is die sosiale en politieke regte wat aan alle
                   burgers gegee word wat binne dieselfde grense woon, ongeag
                   velkleur.
                Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)      (2)

       3.1.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                Dit het die manier waarop swartmense na hulself gekyk het,
                    verander
                SM het ŉ dryfkrag laat ontstaan wat bereid was om Blankes te
                    beveg vir dit waarin hulle geglo het
                SM het probeer om rasse-onafhanklikheid te bewerkstellig en
                    wou nie in die wit-gedomineerde samelewing geabsorbeer word
                    nie
                SM het 'n tydperk van rassegeweld en onrus in die VSA laat
                    ontstaan
                Enige ander relevante antwoord                    (Enige 2 x 2)        (4)

       3.1.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
                 Swartes het nog steeds laer lone as blankes ontvang
                 Hoër misdaadsyfers in hul woonbuurte
                 Hulle het ook onuitgesproke, maar waarneembare rasse-
                  diskriminasie beleef.
                 Die Burgerregtebeweging te hoofstroom was om werklike
                  verandering teweeg te bring
                 Hulle wou die proses bespoedig (versnel) en swartes dieselfde
                  geleenthede as blankes gee.
                 Hulle het gevoel dat die Burgerregtebeweging meer op wit
                  persepsies van burgerregte as op swart persepsies gegrond
                  was.                                             (Enige 3 x 1)        (3)

       3.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
                 Hulle was ontnugter oor die stadige verandering wat deur die
                    Burgerregtebeweging teweeggebring is.
                 Die Burgerregtebeweging kon die sosiale en ekonomiese
                    ongelykhede van swartes nie voldoende aanspreek nie.
                 Hulle was van mening dat die Burgerregtebeweging te matig
                    was en meer gebaseer was op wit denke as swart denke
                 Die beleid van die Burgerregtebeweging ten opsigte van nie-
                    geweld het nie by sommige swartes byval gevind nie.
                                                                    (Enige 2 x 2)       (4)

Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                 GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2020)

 3.2 3.2.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
                Black Panther-party                                         (1 x 2)      (2)

      3.2.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
                Die Swart Nasionalistiese party is in die nuusmedia gekritiseer
                Gevrees deur diegene wat deur die boodskap van swart mag
                  geïntimideer was
                Sy verbintenis tot die beëindiging van polisie-brutaliteit en
                  onderdanigheid van swart Amerikaners                       (3 x 1)      (3)

      3.2.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
                Hulle wou die leerproses in swart skole verbeter
                Swartes was uitgesluit van die voedselprogramme van die
                   federale regering.
                Die Black Panthers het hongerte as ŉ middel van
                   onderdrukking gesien wat deur voedingsprogramme gestop
                   moes word.
                Om akademiese prestasie te verbeter.
                Om die lewenstandaard van swart Amerikaners te verhoog.
                Om die grondslag van politieke aktivisme / brandstof vir
                   revolusie te lê
                Enige ander relevante antwoord.                   (Enige 1 x 2)          (2)

      3.2.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
                Die kinders het die ontbyt geniet en was nie bewus van die
                   politieke ondertone daarvan nie
                Hulle fokus was net op die ontbyt, en hulle wou nie weet
                   hoekom die voedsel aan hulle aangebied is nie
                Hulle het nie in die politiek van die Black Panther Party
                   belanggestel nie
                Enige ander relevante antwoord                      (Enige 1 x 2)        (2)

      3.2.5    [Evaluering van bewyse uit Bron 3B – V2]
               Suksesvol
                Die kinders het nie in die klas aan die slaap geraak nie
                Hulle huil nie met maagkrampe nie
                Kinders was anders.                                 (Enige 2 x 2)        (4)

 3.3 3.3.1     [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
                Om aan te toon dat die Black Panther-program suksesvol was
                Om aan te toon dat swartes die vermoë het om dinge vir hulself
                   te doen
                Om ŉ kultuur van trots onder swartmense te bevorder
                Om aan te toon dat swartes armoede en honger sonder
                   federale steun kan uitwis.
                Enige ander relevante antwoord.                 (Enige 2 x 2)            (4)

Kopiereg voorgehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                 GESKIEDENIS V1                                        17

       3.3.2    [Vergelyking van bronne om ooreenkomste te bepaal – V3]
                 Bron 3B noem dat Black Panther-party ŉ program begin het om
                   vir swart kinders ŉ ontbytmaaltyd te bedien, terwyl Bron 3C toon
                   hoe swart kinders met ŉ ontbyt bedien word.
                 Albei bronne toon dat ‘Black Panthers’ dinge vir hulself kan doen
                   sonder om op wit hulp te vertrou.
                 Albei bronne wys hoe gelukkig die kinders was om die kos te
                   ontvang.
                 Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)      (4)

 3.4 3.4.1      [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                 As universiteitstudent aan die Lincoln Universiteit in
                   Pennsilvanië was sy by die Black Student Congress (BSC)
                   betrokke.                                             (1 x 2)          (2)

       3.4.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
                 ŉ Tydskrifartikel wat Huey uitgebeeld het sonder ŉ hemp wat
                   aan die hospitaaldraagbaar met ŉ koeëlwond in sy maag
                   vasgemaak was.’                                        (1 x 2)         (2)

       3.4.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – L2]
                 Vroue het ŉ kritieke rol in alle aspekte in die lewe van die Black
                    Panther-Party gespeel.
                 Vroue beklee sleutelposisies in die party weens die program vir
                    geslagsgelykheid
                 Byna die helfte van die lidmaatskap van die BPP was vroue
                 Swart vroue het die werk van die party aan die gang gehou
                 Vroue het leiersposte beklee om die vakante poste te vul,
                    aangesien mans deur die federale regering aangekla of
                    vermoor is.
                 Vroue was in staat om BPP-takke oop te maak – Connecticut.
                 Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 2 x 2)     (4)

 3.5 [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
     Kandidate mag die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:
      Swartes het moedeloos geraak met die Burgerregtebeweging omdat
         hulle te lank op hul vryheid moes wag (Bron 3A)
      SMB was ŉ keerpunt in swart-wit verhoudinge (Bron 3A)
      SMB het swartes ekonomiese en politieke onafhanklikheid aangebied
         (Bron 3A)
      Swartmagbeweging moedig swartes aan om dinge vir hulself te begin
         doen (eie kennis)
      BPP het gratis ontbytprogramme vir kinders begin (Bron 3B en 3C)
      Ontbytprogramme het ŉ positiewe uitwerking op swart kinders gehad
         (Bron 3B en 3C)
      Die ontbytprogramme was daarop gemik om die revolusie aan te
         wakker (Bron 3B)
      BPP het ook gesondheidsklinieke en geletterdheidsklasse vir swartes
         aangebied (eie kennis)

Kopiereg voorgehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                   GESKIEDENIS V1                       (EC/SEPTEMBER 2020)

         BPP het met die polisie gebots om polisie-brutaliteit te beëindig (Eie
          kennis)
         BPP se programme was suksesvol en daarom het die federale regering
          nie van die Black Panther-party gehou het nie (Bron 3B en 3C)
         BPP het selfversorging bepleit – hul eie kinders opgelei (eie kennis)
         Baie vroue het by die BPP aangesluit soos Erica Huggins (Bron 3D)
         Vroue speel ŉ aktiewe en kritieke rol in die BPP – het takke gestig soos
          Erica Huggins (Bron 3D)
         Vroue beklee sleutelposisies wat deur mans vakant gelaat omdat hulle
          óf deur die federale regering opgesluit of doodgemaak was (Bron 3D)
         Enige ander relevante antwoord.

      Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                                          KRITERIA                         PUNTE
                         Gebruik bewyse op elementêre wyse.
                         Vraag nie beantwoord nie.
                         Toon geen of min begrip van die impak van
      VLAK 1              die Swartmagbeweging op Afro-                      0–2
                          Amerikaners in die 1960’s.
                         Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                          paragraaf skryf nie.
                         Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                          verband met die onderwerp.
                         Toon ŉ mate van begrip van die impak van
      VLAK 2              die Swartmagbeweging op Afro-                      3–5
                          Amerikaners in die 1960’s.
                         Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                          paragraaf te skryf.
                         Gebruik relevante en toepaslike bewyse.
                         Toon ŉ deeglike begrip van die impak van
                          die    Swartmagbeweging         op      Afro-
      VLAK 3              Amerikaners in die 1960’s.                         6–8
                         Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                          georganiseerde paragraaf wat ŉ begrip van
                          die onderwerp toon.                                             (8)
                                                                                         [50]

Kopiereg voorgehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                GESKIEDENIS V1                                        19

 AFDELING B: OPSTELVRAE

 VRAAG 4: DIE KOUE OORLOG: GEVALLESTUDIE – CHINA

 [Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse deur
 analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik.]

 SINOPSIS

 Kandidate moet aandui tot watter mate die Groot Sprong Vorentoe en die
 Kulturele Rewolusie daarin geslaag het om China van ŉ agterlike agrariese
 (landelike) staat tot ŉ industriële staat te omskep. Kandidate moet die redes vir
 die implementering sowel as die impak van die beleidsrigtings bespreek.

 HOOFASPEKTE

 Kandidate kan die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

 Inleiding: Inleiding: Kandidate moet aandui tot watter mate die Groot Sprong
            Voorspeler en die Kulturele Revolusie daarin geslaag het om China
            van 'n agterlike agrariese staat tot ŉ industriële staat te omskep.

 UITBREIDING

    In 1949 onderteken Mao ŉ Verdrag van Vriendskap met Rusland om sy land
     te herbou.
    Rusland het geld, masjiene en kundiges aan hulle gegee; met sy hulp het hy
     sy eerste vyfjaarplan geïmplementeer.
    Hierdie plan was ŉ sukses – steenkoolproduksie het verdubbel en die
     produksie van olie het verdriedubbel.
    Landbouproduksie het toegeneem, maar kon nie genoeg graan vir stedelike
     verbruik produseer nie.
    Mao het die Groot Sprong Vorentoe (‘Great Leap Forward’) bekendgestel om
     China tot ŉ industriële staat te omskep.
    Hy het geglo dat kollektivisering die nywerheidswerkers in die stad sou voed
     en kontantgewasse vir uitvoer sou lewer
    Plase is deur die staat oorgeneem – staatsteikens is opgestel en hersien
    Nie een van hierdie teikens was bereik nie
    Nywerheidsproduksie het gedaal – steenkool het tot 180 miljoen ton gedaal
    Die swaar industrie het met 65% gedaal
    Ligte industrie het met 30% gedaal
    Hierdie teikens was nie bereik nie omdat die kleinboere traag was om te
     produseer. Hulle was kwaad omdat hulle plase weggeneem was.
    Die produksie van yster en staal het gedaal en die gehalte van die yster en
     staal was baie swak.
    In 1960 het Mao ŉ argument met Rusland gehad. Rusland het hulle kundiges
     onttrek wat tot die ineenstorting van al die groot projekte in China gelei het.
    In dieselfde jaar was daar ook ŉ groot droogte. Dit het gelei tot hongersnood
     waar meer as 30 miljoen mense gesterf het.

Kopiereg voorgehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                               GESKIEDENIS V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

    Mao het bedank as president, maar as voorsitter van die Kommunistiese Party
     aangebly.
    Die gematigdes wat oorgeneem het, het kapitalistiese hervormings
     geïmplementeer om die ekonomie te verbeter.
    Mao was gekant teen kapitalisme en het die Kulturele Rewolusie geloods.
    Hy het die Chinese publiek versoek om almal en alles wat met kapitalisme
     geassosieer was, uit te wis.
    Hy het hulle aangemoedig om die Vier Oues te vernietig (Ou Idees, Ou
     Tradisies, Ou Gewoontes en Ou Kultuur)
    Die studente het Mao se oproep beantwoord en die Rooi Wagte gevorm. Hulle
     het kerke, skole en universiteite aangeval en vernietig.
    Onderwysers, ouers en party-beamptes is in die openbaar verneder en
     vermoor.
    Studente het nou ook ouers aangeval wat vermoedelik kommunisties was.
    Die land was nou gedompel in ŉ burgeroorlog en Mao was gedwing om die
     weermag in te roep om wet en orde te herstel.
    Miljoene studente is na die platteland vir heronderwys gestuur.
    Mao het in 1976 gesterf en dit het tot die einde van die Kulturele Rewolusie
     gelei.
    Nog 4 miljoen mense is dood as gevolg van hierdie beleid.
    ŉ Hele generasie Chinese het nie formele onderwys ontvang nie, aangesien
     skole en universiteite vernietig was.
    Die ekonomie het in duie gestort aangesien landbouproduksie gedaal het.
    Baie Chinese het vertroue in die Kommunistiese Party verloor.
    Enige ander relevante antwoord.

    Slot: Kandidate moet hul argumente met relevante gevolgtrekkings saamvat.        [50]

Kopiereg voorgehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2020)                GESKIEDENIS V1                                        21

VRAAG 5:      ONAFHANKLIKE AFRIKA: VERGELYKENDE GEVALLESTUDIE –
              DIE KONGO EN TANZANIË
[Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse
deur analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik.]

SINOPSIS

Kandidate moet krities bespreek hoe Nyerere en Sese Seko hul ekonomiese en
politieke uitdagings na onafhanklikheid die hoof gebied het.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte in hulle antwoord insluit:

Inleiding: Kandidate moet die suksesse en uitdagings wat Tanzanië en die Kongo in
           die gesig staar krities bespreek met spesifieke verwysing na hul ekonomiese
           en politieke ontwikkeling nadat hulle onafhanklikheid van die koloniale
           regerings verkry het.

UITBREIDING

EKONOMIE
 Die Kongo en Tanzanië het ŉ eenproduk-ekonomie van hul koloniseerders geërf.
 Tanzanië het ŉ sosialistiese ekonomiese model gevolg
 Kongo het ŉ kapitalistiese model gevolg
 Albei lande het gesukkel om hul onderskeie ekonomieë te ontwikkel.
 Nyerere het ŉ Afrika-sosialisme-model aangeneem soos uiteengesit in die
  Arusha-verklaring wat gelei het tot die nasionalisering van nywerhede en grond.
 Die doel daarvan was om bande met Westerse lande te sny en selfvoorsiening
  en selfafhanklikheid te skep.
 Die samelewing sou stabiel en vry van ekonomiese ongelykhede wees.
 Mobuto het die nywerhede aanvanklik genasionaliseer met behulp van die
  Zaïrianisasie-beleid – wat die afneem van plase en besighede vanaf buitelandse
  eienaars ingesluit het wat deur Kongolese vervang was.
 Toe dit misluk weens ŉ gebrek aan vaardighede en swak bestuur, het hy ŉ
  kapitalistiese model aangeneem en besighede aan buitelandse eienaars
  terugbesorg.
 Nyerere het Ujaama ingestel.
 ŉ Landelike gemeenskap met boerdery / kollektiewe arbeid.
 Gebrek aan gereedskap, water en bestuursvaardighede het gelei tot weerstand
  wat die polisie en militêre magte nie kon beheer nie.
 Dit het gelei tot die vernietiging en verlating van landerye.
 Tanzanië het die armste en mees onderontwikkelde land gebly.
 Tanzanië het korrupsie van regeringsamptenare verminder deur die ‘Leierskap
  Kode’.
 Albei lande moes buitelandse hulp aanvaar en beleggings toelaat wat Nyerere
  aanvanklik as neo-kolonialisme beskou het.

Kopiereg voorgehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
22                               GESKIEDENIS V1                      (EC/SEPTEMBER 2020)

POLITIESE ASPEKTE

Kongo:
 Na die verkryging van onafhanklikheid deur demokratiese verkiesings (die Kongo
   1960) het J. Kasavubu president en P Lumumba die eerste minister geword
 Na die hou van veelpartyverkiesings tydens onafhanklikheid, het die Kongo binne
   die eerste vyf jaar na die onafhanklikheid ŉ eenpartystaat geword
 Mobuto Sese Seko het tot sy dood in 2007 lewenslank as president aangebly
 Mobuto Sese Seko het ŉ kleptokrasie opgerig waar ŉ groep aangewese openbare
   amptenare hul posisie vir finansiële gewin misbruik het
 Afrika-waardes is teruggebring
 Sterk gesentraliseerde regering
 Politieke stabiliteit (alhoewel gebaseer op outoritarisme)
 Enige ander relevante antwoord

Tanzanië:
 Verkryging van onafhanklikheid deur demokratiese verkiesings (Tanzanië 1961:
   J Nyerere – het die grondwet gewysig om president te word (1962)
 Maklike oorgang (vreedsame verandering/rasseharmonie/toewyding tot
   bevordering van menslike gelykheid en waardigheid)
 Na veelpartyverkiesings tydens onafhanklikheid, het dit ŉ eenpartystaat geword
 Nyerere het tussen die 1960’s en 1970’s as president aangebly
 Nyerere het die leierskapskode in die Arusha-verklaring bekend gestel wat hoë
   vlakke van integriteit van openbare amptenare geëis het
 Afrika-sosialisme / Ujamaa was geskik vir inwoners
 Stigting van die Verenigde Republiek van Tanzanië (1964)
 Gesentraliseerde en eenheidstaat
 Enige ander relevante antwoord

    Slot: Kandidate moet hul argumente met relevante gevolgtrekkings saamvat.       [50]

Kopiereg voorgehou                                                    Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [HISTORY P1 GR12 QP SEPT2017 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-qp-sept2017-afrikaans/b9dc10fb-ad07-4300-abc2-a509afb2c30f) — History · QP · 2017 · Afr
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P1 GR12 ADDEN JUNIE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-junie-2023-afrikaans/6fec864f-931f-4143-acac-b498e2a5f304) — History · Addendum · 2023 · Afr
- [Gr12 History P1 (Afrikaans) 2021 Preparatory Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr12-history-p1-afrikaans-2021-preparatory-question-paper/9c825710-3cb6-41a5-83f1-ec4a4f9c153e) — History · QP · 2021 · Afr
- [Grade 12 NSC History P1 (Afrikaans) X10 2019 Preparatory Examination Addendum](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p1-afrikaans-x10-2019-preparatory-examination-addendum/4f3ebe5f-1e25-4b5d-9926-1cdd895d3995) — History · Addendum · 2019 · Afr
- [Grade 12 NSC History P1 (Afrikaans)) 2015 Preparatory Examination Addendum](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p1-afrikaans-2015-preparatory-examination-addendum/46d03045-1812-4e23-a4c5-7192a662e955) — History · Addendum · 2015 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng
- [Gr 12 History P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
