# History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 Memo (isiXhosa)

> Grade 12 History Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2021 (isiXhosa), 24 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-memo-sept2020-isixhosa/c68a950e-3d6d-43fd-84a0-7680e664ea4d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Isixhosa
- Document type: Memorandum
- Year: 2021
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 Memo (isiXhosa)](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-memo-sept2020-isixhosa/c68a950e-3d6d-43fd-84a0-7680e664ea4d)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021 · isixhosa. Memorandum, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                              ISATIFIKETI
                           SEBANGA LESHUMI

                                IBANGA 12

                              MSINTSI 2020

                ISIFUNDO SEZEMBALI P1
            ISKHOKELO SOKUNIKA AMANQAKU

AMANQAKU:   100

                  Esi sikhokelo sonikomanqaku sinamaphepha 24.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
     2                                HISTORY P1                       (EC/SEPTEMBER 2021)

1.   IMIBUZO NGEZICATSHULWA (IISOSI)

     1.1   Kusetyenziswe la manqanaba engqiqo alandelayo ukwenza imibuzo
           engezicatshulwa:

           AMANQANABA                                                  ULINGANISELO
                                  IZAKHONO KWEZEMBALI
             ENGQIQO                                                    LWEMIBUZO
                             Ukucaphula ubungqina kwiisosi.
                             Ukuchonga nokulungelelanisa
                              iinkcukacha ezifanelekileyo                     30%
            INQANABA 1
                              ezifumaneka kwiisosi.                           (14)
                             Ukunika iinkcaza zeekhonsepthi /
                              isigama sezembali.
                             Ukutolika ubungqina obufumaneka
                              kwiisosi.
                             Ukuchaza iinkcukacha eziqokelelwe               40%
            INQANABA 2
                              kwiisosi.                                       (20)
                             Uphicotho lobungqina obufumaneka
                              kwiisosi.
                             Ukutolika nokuvavanya ubungqina
                              obufumaneka kwiisosi.
                             Ukuphicotha iisosi ukufumanisa
                              ukubaluleka, ukuthembeka, ukuba                 30%
            INQANABA 3
                              necala nokulabalaba kwazo.                      (16)
                             Ukuthelekisa nokwahlula iintsingiselo
                              nezimvo ezivakaliswa kwiisosi ze wenze
                              izigqibo ezizimeleyo ngesosi leyo.

     1.2   Ezi nkcukacha zingezantis zibonisa indlela evavanywa ngayo imibuzo
           engezicatshulwa:

            Xa kunikwa amanqaku kwimibuzo engezicatshulwa makunikwe inqaku ngalo
             naluphi na uluvo olungolunye olufanelekileyo, iingxoxo, ubungqina okanye
             imizekelo enikiweyo.
            Xa kunikwa amanqaku makugxininiswe ekubeni ingaba umbuzo uphendulwe
             ngendlela obufunwa ngayo kusini na.
            Okufunwa ngumbuzo (izakhono ekufuneka zibonisiwe) nenqanaba lombuzo
             ziboniswe kekeleyo kwisikhokelo sonikomanqaku.
            Xa uvavanya umbuzo ovulelekileyo osekelwe kwisicatshulwa, abafundi
             mabanikwe amanqaku ngayo nayiphi na impendulo efanelekileyo.
            Abafundi kulindeleke babe noluvo kwimpendulo yombuzo ukuze bafumane
             nawaphi na amanqaku.

     1.3   Imigaqo yonikomanqaku kwiimpendulo zemizo engezicatshulwa
            Sebenzisa umkorekisho () ngempendulo nganye echanekileyo
            Nika ingqwalasela iskimu sonikomanqaku e.g. (2 x 2) esithetha ukuba
             kufuneka iimpendulo ezimbini ze impendulo nganye inikwe amanqaku
             amabini ( ); (1 x 2) uthetha ukuba kufuneka impendulo enye enikwa
             amanqaku amabini ()
            Ukuba umbuzo unamanqaku 4 kubonise oko ngokwenza imikorekisho 4
             ()

     Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                               Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/SEPTEMBER 2021)                   HISTORY P1                                            3

           Imibuzo eyimihlathi
           Imihlathi mayihlolwe ngokuthi uqwalaselwe wonke umhlathi
           (ngokuzeleyo). Makuthathelwe ingqalelo umxholo kwakunye nendlela
           obunjwe ngayo umhlathi xa kunikwa amanqaku. Makuthathelwe ingqalelo
           la manqanaba alandelayo xa kuhlolwa iimpendulo zombuzo ongumhlathi:
             Funda umhlathi ze ubeke ibhulethi ( . ) kwipoyinti nganye apho athe
              umfundi wanika ubungqina obufanelekileyo ukuphendula umbuzo.
             Phinda uwufunde umhlathi ukuqinisekisa ubungakanani bobungqina
              obufanelekileyo obunikwe ngumfundi ukubhala umhlathi.
             Ekupheleni komhlathi bonisa imikorekisho (√) ayifumeneyo umviwa
              ngomhlathi lowo; kwakunye nenqanaba (1, 2 okanye 3) njengoko
              kubonisiwe kwisikhokelo sonikomanqaku ze uphawule ngokungephi
              (ikhomenti) e.g.

           ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
           _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
                                                             √√√√ Inqanba 2

           Ikakhulu sebenzisa ubungqina obufanelekileyo ukubhala umhlathi ongephi
            Bala yonke imikorekisho yempendulo yombuzo ongesicatshulwa ze
              amanqaku uwabhale ezantsi kwimajini esekunene, e.g.
                                                                   32
                                                                   50

            Qinisekisa ukuba amanqaku ewonke abhaleke ngokuchanekileyo
             ngaphambili kwikhava yephepha leempendulo.

2.   IMIBUZO EMIDE

     2.1 Imibuzo emide ifunisa ukuba umviwa enze oku:
          Abenako ukwenza isakhelo (istraktsha) sengxoxo yakhe ngendlela
            elandelekayo. Kufuneka achonge, alungelelanise ze adibanise
            iinkcukacha ezifanelekileyo ukuyondelelanisa ingxoxo yakhe okanye
            ukwenza ingxoxo evakalayo kwimpendulo yakhe. Kubalulekile ukuba
            umbuzo     omde    ube     nentshayelelo,  isiqu   esilungelelaniswe
            ngokufanelekileyo nesomelezwe ngobungqina ze ube nesiphelo.

     2.2 Unikomanqaku kwimibuzo emide
          Abanikimanqaku mabaqonde ukuba ingxam yeempendulo ikhokelwa
           koko kukwiincwadi zokufundisa (tekstibhuku) ezisetyenziswayo kwiziko
           elo.
          Abaviwa basenokuba nentshayelelo okanye nesiphelo esifanelekileyo
           esahlukileyo kunezo zikwisikhokelo sonikomanqaku kwimibuzo emide.
          Xa kuvavanywa imibuzo emide evulelekileyo, abafundi mabanikwe
           amanqaku afanelekileyo ngayo nayiphi na impendelu engenye
           efanelekileyo.

 Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                      Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                 HISTORY P1                       (EC/SEPTEMBER 2021)

2.3   Uvavanyo lwemibuzo emide ngokubanzi
      Imibuzo emide ihlolwa ngokupheleleyo (globhali). Oku kufunisa ukuba
      utishala anike amanqaku ngokudibeneyo kwimpendulo iphelele, anganiki
      ngokwamamacandelo ohlukileyo empendulo. Le ndlela ikhuthaza umfundi
      ukuba anike uluvo lwakhe esebenzisa ubungqina obufanelekileyo
      ukuxhasa ingxoxo yakhe. Akukho sidingo sokuba umfundi ankqaye
      ukufumana amanqaku aphezulu. Le ndlela inqanda abafundi ekubeni
      balungiselele iimpendulo eziqingqiweyo ze bazinike zinjengoko bezinikiwe
      bengakhange bathathele ingqalelo okufunwa ngumbuzo. Ukunika
      amanqaku ngokudibeneyo kwimibuzo emide kuthathela ingqalelo uluvo
      lomfundi ngokusekelwe kubungqina. Ukunika amanqaku ngokudibeneyo,
      ngokungafaniyo nonikomanqaku olusekelwe kumxholo, akunazohlwayo
      kwiziphene zolwimi njengoko kugxilwe koku kulandelayo:
       Ukwakhiwa kwengxoxo
       Ukuchongwa kobungqina ngobunono ukuxhasa iingxoxo
       Ukutolikwa kombuzo ngumfundi.

2.4   Imigaqo yokuhlolwa kwemibuzo emide

      2.4.1   Hlala unesishwankathelo engqondweni xa uhlola umbuzo omde.

      2.4.2   Xa ufunda impendulo yombuzo omde kufuneka kwenziwe
              imikorekisho ngentshayelelo efanelekileyo (oku kuboniswe
              ngebhulethi kwisikhokelo sonikomanqaku/       imemorandamu),
              ngepoyinti nganye engundoqo enikwe ngokufanelekileyo (nako oku
              kuboniswe       ngebhulethi   kwisikhokelo     sonikomanqaku/
              imemorandamu) nangesiphelo esifanelekileyo (oku koboniswe
              ngebhulethu kwisikhokelo sonikomanqaku/ imemorandamu) e.g.
              impendulo eneepoyinti ezingundoqo ezi5 kuza kunikwa
              imikorekisho 7.

      2.4.3   Gcina engqondweni isakhelo sePEEL xa uhlola impendulo ende.

                   Ipoyinti (Point): Umviwa wenza intshayelelo yempendulo
              P
                   ngokwenza elona nqaku liyintloko ngengxoxo yakhe.
                   Inkcazelo (Explanation): Umviwa unika inkcazelo ezeleyo
              E    malunga nokuba inqaku eliyintloko lingantoni kwanokuba
                   lingqamana njani nombuzo (ingxam yengxoxo).
                   Umzekelo (Example): Umviwa kumele aphendule umbuzo
                   ngokuchonga umxholo ohambelana nengxam yengxoxo
              E
                   yakhe. Kufuneka anike imizekelo ukuxhasa ingxam yengxoxo
                   yakhe.
                   Uthungelwano (Link): Umviwa kumele aqinisekise ukuba
              L    uhlala kwingxam yengxoxo yakhe kuyo yonke impendulo
                   yakhe kwaye ayibhale ngokulandelekayo.

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2021)                   HISTORY P1                                                5

        2.4.4    Makusetyenziswe le miqondiso               (iisimboli)   ilandelayo    xa
                 kuvavanywa impendulo ende:

                 • Intshayelelo, iinkalo ezingundoqo nesiphelo ezinganikwanga
                 ngendlela
                                                                     ^
                 • Inkcazelo engechananga         _________________

                 • Inkcazelo engahambelaniyo       |
                                                   |
                                                   |

                 • Uphindaphindo                   R

                 • Uphicotho                       A√

                 • Utoliko                         I√
             •   Ingxam yengxoxo               LOA

2.5     I-matrix

        2.5.1    Ukusetyenziswa kwe-matrix xa kunikwa amanqaku kwiimpendulo
                 ende.

                 Xa kunikwa amanqaku kwimpendulo ende kufuneka kusetyenziswe
                 indlela eboniswe kwi-matrix. Xa kuhlolwa impendulo ende
                 makuthathelwe ingqalelo umxholo nendlela ebekwe ngayo
                 impendulo. Makunikwe inqaku apho kudibana khona umxholo
                 nendlela ebekwe ngayo impendulo ngokusekelwe kumanqanaba
                 asixhenkxe.

                 (a)   Ukufundwa okokuqala kwempendulo ende kukufumanisa
                       iinkalo ezivelelweyo kwanokunika inqanaba lomxholo (kwi-
                       matrix).

                                                       C        INQANABA 4

                 (b)   Ukufundwa okwesibini kwempendulo ende kukufumanisa
                       inqanaba (kwi-matrix) lendlela ebekwe ngayo impendulo.
                                                       C       INQANABA 4
                                                       P        INQANABA 3

                 (c)   Nika amanqaku ngokudibeneyo usebenzisa i-matrix.

                                                        C      INQANABA 4
                                                        P      INQANABA 3      }26–27

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                          Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
  6                                                       HISTORY P1                                       (EC/SEPTEMBER 2021)

I-MATRIX YONIKOMANQAKU KWIMPENDULO ENDE: EWONKE: 50
                        INQANABA 7         INQANABA           INQANABA           INQANABA       INQANABA          INQANABA          INQANBA
                                               6                  5                  4              3                 2                1*
UBUME                  Impendulo           Impendulo          Impendulo          Impendulo      Ibonisa          Iinzame            Kuncinci
                       ecwangciswe         ecwangciswe        ecwangciswe        ecwangciswe    ubungqina        zokuyimisa         okanye akukho
                       nemiswe kakuhle     nemiswe            nemiswe            nemiswe        obuthile         ngendlela          kwanzame
                       kakhulu.Ukubekwa    kakuhle kakhulu.   kakuhle kakhulu.   ngendlela.     bengxoxo         impendulo.         zenziweyo
                       ngendlela           Inengxam           Iinzame            Kuzanyiwe      ecwangcisiwey    Ikakhulu inika     ukumisa
                       kweenkcukacha.      yengxoxo           zokwenza           ukusebenzisa   o nemiswe        ingcaciso okanye   impendulo
                       Isungulwe kwaye     efanelekileyo.     ingxoxo            ubungqina      ngendlela.       iinzame            ende
                       ingumsebenzi        Kusetyenziswe      ecacileyo.         ukuxhasa       Iinzame          zengxam            ngendlela.
UMXHOLO                woqobo,             ubungqina          Isiphelo           ingxam         zokugxila        yengxoxo.
                       ulungelelaniswe     ukuxhasa           sisekelwe          yengxoxo.      kwingxam         Akukho nzame
                       kakuhle kwaye       ingxoxo. Iinzame   kubungqina         Isiphelo       yengxoxo.        zokwenziwa
                       ingxam yengxoxo     zokwenza           obuxhasa           sisekelwe      Isiphelo         kwesiphelo.
                       ezimeleyo           isiphelo           ingxam             kubungqina.    asixhaswanga
                       isebenzisa          esizimeleyo        yengxoxo.                         ngokucacileyo
                       ubungqina kwaye     ngokusekelwe                                         ngobungqina.
                       kugxilwe kwingxam   kubungqina
                       kuyo yonke          ukuxhasa
                       impendulo.          ingxam
                       Kwenziwe isiphelo   yengxoxo.
                       esizimeleyo
                       ngokusekelwe
                       kubungqina
                       obuxhasa ingxam
                       yengxoxo.
INQANABA 7
Umbuzo uphendulwe
ngokuzeleyo. Umxholo
uhambelana
                            47–50             43–46
ngokupheleleyo
nengxam yengxoxo.
INQANABA 6
Umbuzo uphendulwe.
Umxholo                     43–46             40–42              38–39
uyahambelana
nengxam yengxoxo.
INQANABA 5
Umbuzo uphendulwe
kangangoko. Umxholo
uhambelana
                            38–39             36–37              34–35              30–33          28–29
ngokwaneleyo
nengxam yengxoxo.
INQANABA 4
Impendulo isondele
embuzweni. Kukho
okushiyelweyo okanye                                             30–33              28–29          26–27
okungahambelaniyo
nomxholo.
INQANABA 3
Impendulo
iyahambelana
nombuzo, kodwa
ayiwuphenduli okanye
                                                                                    26–27          24–25            20–23
iphuma ingena
embuzweni. Kukho
okushiyelelweyo.
INQANABA 2
Uphendulwe
ngokwaneleyo                                                                                       20–23            18–19             14–17
umbuzo. Umxholo
mncinci.
INQANABA 1*
Uphendulwe
ngokwaneleyo
umbuzo. Umxholo
                                                                                                                    14–17              0–13
awonelisi okanye
awungqamani.

  *Isikhokelo sokunika amanqaku kwiNqanaba 1:
       Umbuzo awuphendulwanga kwaphela/umxholo awufanelekanga kwaphela; akho nzame zakuyimisa
        ngokufanelekileyo impendulo ende = 0
       Impendula ibandakanya iinkcukacha ezisisiseko nezingafanelekanga; akho nzame zakuyimisa
        ngokufanelekileyo impendulo ende = 1–6
       Umbuzo awuphendulwanga ngokuzeleyo kwaye impendulo ayicacanga; iinzame ezingephi zokuyimisa
        ngokufanelekileyo impendulo ende = 7–13

  Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                                                         Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/SEPTEMBER 2021)                  HISTORY P1                                          7

ICANELO A: IMIBUZO ESEKELWE KWIZICATSHULWA (KWIISOSI)

UMBUZO 1:        UKUTHUNYELWA KWEZIXHOBO ZESOVIET KWAKUQINISA
                 NJANI UKUJONGANA NGEZIKHONDO ZAMEHLO PHAKATHI
                 KWE-UNITED STATES OF AMERICA NE-SOVIET UNION
                 KWIMFAZWE I-COLD WAR KWIMINYAKA YOWE1960s?

1.1     1.1.1   [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 1A – L1]
                 I-United States of America.                             (1 x 1)   (1)

        1.1.2    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 1A – L1]
                  Izenzo ezibonisa iingqondo zemfazwe zeUnited States
                    zabakho susela oko kwenziwa ukhankaso lwepropaganda
                    engaqinisekiswanga ngokuchasene neCuban Republic
                    eyayisithi makuhlaselwe iCuba.
                  Ukuhlaselwa kweenqanawa zeSoviet ezihambisa impahla
                    efunekayo nokudla kuluntu lwaseCuba, kwihlabathi elinye,
                    kumenyelelwa imfazwe.
                  UMongameli weUnited States wacela iCongress ukuba
                    ivumele ukubizwa kwamajoni ali150 000 ukuba angenele
                    umkhosi oxhobileyo waseUnited States.                 (3 x 1)   (3)

        1.1.3 [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 1A – L2]
                ICuba yacela uncedo kwiRussia emva kobhukuqo
                  olwaphanzayo lweBay of Pigs.
                ICuba yayililizwe lobukomanisi ze ngenxa yoko yayixhasa
                  iUSSR.
                Ukulwa nefuthe lokwenziwa ikheswa nokuqhankqalazelwa
                  yiAmerica
                Ukukhusela iCuba ukuba ihlale ililizwe lobukomanisi.
                Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)        (2)

        1.1.4    [Ukuhlola ukulabalaba kweSosi 1A – L3]
                  Isosi inedolo ngakwiRussia.
                  Isosi ibonisa iUSA njengelizwe elingqwabalala, umkhosi
                    ongenothenjwa.
                  Isosi iyakhanyela ukuba iUSSR yanika iCuba izixhobo
                    zenyukliya.
                  Isosi ayisibonisi esona sizathu seUSSR sokuthumela izixhobo
                    eCuba.
                  Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 2 x 2)      (4)

1.2     1.2.1    [Ukutolika ubungqina obukwiSosi 1B – L2]
                   Imephu ibonisa ukuba iCuba inezixhobo zenyukliya.
                   Imephu ibonisa ukuba izixhobo zenyukliya zikumgama
                     wokuba zingahlasela zonke izixeko ezikhulu zeUS.
                   Ifoto ibonisa ukuba iCuba yayiyingozi kwiUSA.
                   Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 2 x 2)     (4)

 Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                   Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
 8                                  HISTORY P1                       (EC/SEPTEMBER 2021)

      1.2.2   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 1B – L2]
               Babe nomsindo kukufakwa kwezixhobo zenyukliya.
               Baxoxa iindlela ezahlukileyo zokuhlangabezana nomngcipheko.
               Bakhetha ukwenza uvalo ukunyanzelisa iRussia ibuyisele
                 izixhobo.
               Bamemelela iDefcon 2 – ukulungiselelwa komkhosi imfazwe
                 enokubakho.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.      (Nayiphi 1 x 2)      (2)

1.3   1.3.1   [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 1C – L1]
                Ukwakhiwa kwebutho lomkhosi weSoviet kwisiqithi seCuba.
                                                                           (1 x 2)    (2)

      1.3.2   [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 1C – L1]
                Ukunika ukuba iWestern Hemisphere isengahlaselwa
                 ngenyukliya.                                             (1 x 2)     (2)

      1.3.3   [Ukunikwa kwenkcaza yekhonsepthi yezembali kwiSosi 1C – L1]
               Ukuvalwa kwamazibuko angqonge uCuba ukuthintela ukusiwa
                 kwezixhobo zenyukliya kweliya lizwe.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.             (1 x 2)       (2)

      1.3.4   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 1C – L2]
               Wayefuna ukwazisa abantu baseAmerica ngomngcipheko
                 wemfazwe ababejamelene nayo.
               Wayefuna ukuqinisekisa uluntu lwaseAmerica ukuba uyayilawula
                 loo meko.
               Wayefuna ukomeleza uluntu lwaseAmerica.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.     (Nayiphi 2 x 2)       (4)

1.4   [Ukuthelekiswa kobungqina obukwiiSosi 1B no1C – L3]
        ISosi 1C ichaza ukuba iUSA yayiyibeke esweni iCuba – oku kuxhaswa
         yimephu (1B) esisiphumo sobekoliso.
        ISosi 1C ichaza ukuba izixhobo zazinamandla okuba zingatshabalalisa
         izixeko ezikhulu ezifana neWashington – oku kuxhaswa yimephu (Sosi
         1B) ebonisa ukuba izixeko ezikhulu zeUS zazikumgama ongahlaselwa
         ngezo zixhobo.
        Zombini ezi sosi zibonisa ukuba iCuba yayinezixhobo zenyukliya
        Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.              (Nayiphi 2 x 2)     (4)

 Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                 Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
  (EC/SEPTEMBER 2021)                  HISTORY P1                                           9

1.5   1.5.1    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 1D – L1]
                 ‘... Ndiphakamisa ukwenza umpoposho wokuba iinqanawa zethu
                    eziya eCuba azithwelanga naluphi na uhlobo lwezixhobo.’
                 ‘Uza kwenza umpoposho wokuba iUnited States ayizuyibhukuqa
                    iCuba ngemikhosi yayo …’
                 ‘… kwaye akuxhaswa naluphi na uhlobo lwemikhosi enokuba
                    neenjongo zokubhukuqa iCuba.’                     (Nayiphi 2 x 1)   (2)
                 
      1.5.2    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 1D – L1]
               Njengenobungqwabalala, izenzo ezibonakalayo                    (1 x 2)   (2)

      1.5.3    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 1D – L2]
                Wayezama ukuthi iUS izinga lentlekele ilinyusele kwinqanaba apho
                  iUS ngokwayo ingasayi kubanako ukuyinqanda.
                Wayezama ukuthi ukwala kweUS ukuphelisa unxwemo
                  kungakhokelela kwimfazwe yenyukliya.
                Wayezama ukuthi ukuba aba ngalonkulu babini bayasilela
                  ukuyisombulula ngoxolo loo ntlekele ingakhokelela kwimfazwe
                  yenyukliya.
                Wayezama ukuthi intlekele ikwinqanaba likangqingetye
                  nesenosonjululwa ngemfazwe kuphela.
                Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.         (Nayiphi 2 x 2)    (4)

      1.5.4    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 1D – L2]
                Inkokheli zafikelela ekubeni nganye ibe nekuncamayo.
                IRussia yayiza kukhupha izixhobo eCuba phantsi komqathango
                wokuba iUSA ayizuyibhukuqa iCuba.
                I-USA yavuma ekhusini ukuba iza kuzikhupha izixhobo eTurkey.
                Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.       (Nayiphi 2 x 2)      (4)

1.6   [Ukutolika, ukuphicotha nokulungelelanisa ubungqina obukwiisosi
      ezifanelekileyo – L3]
      Abaviwa basenokusebenzisa ezi poyinti zilandelayo ukuphendula imibuzo:
       ICuba yacela uncedo lweRussia emva kobhukuqo olwaphanzayo lweBay of
          Pigs (ulwazi lwakhe).
       IRussia iyanyanzelisa ukuba ngenene iUS ifuna ukuhlasela iCuba
          neenqanawa zaseRussia eziya eCuba (iSosi 1A).
       Ukujongona ngezikhondo zamehlo kwaqina kwakube kubizwe amajoni
          aseUS ali150 000 (iSosi 1A).
       IRussia yavuma ukuba ithumele izixhobo eCuba ngezizathu zokhuselo
          (iSosi 1A).
       I-US yakuthatha njengomgcipheko ukuthunyelwa kwezixhobo eCuba (iSosi
          1A no1B).
       Ukujongana ngezikhondo zamehlo kwaqina iUS isakupapasha imephu
          ebonisa zonke izixeko ezikhulu zeUSA ezazikumgama osenohlaselwa
          ngezixhobo ezo (iSosi 1B).
       UMongameli uKennedy wavundlisa abantu ngobungozi ze wathembisa
          ukukuchasa oko (iSosi 1C).
       UKennedy wavala iCuba ze wagrogrisa nangokuzikisa iinqanawa
          zaseRussia (iSosi 1C).

  Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                    Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                  HISTORY P1                       (EC/SEPTEMBER 2021)

        IRussia ihlela ookhapteni bayo ikubethisa ngoyaba ukuvalwa kwezibuko
         (ulwazi lwakhe neSosi 1D).
        IRussia ilumkisa ukuba intlekele yezixhobo ingakhokelela kwindyikityha
         yemfazwe yenyukliya (iSosi 1D).
        IRussia yenza umpoposho wokuba ixhasa isisombululo soxolo kule ntlekele
         (iSosi 1D).
        Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.

     Sebenzisa esi sikhokelo sonikomanqaku silandelayo ukuhlola umhlathi:

                                   EMAKUJONGWE                     AMANQAKU
                        Ubungqina busetyenziswe kwizinga
                         eliphantsi.
                        Umbuzo awuphendulwanga.
                        Ulwazi oluncinci okanye ukungaqondi
                         ngendlela ekwabanegalelo ngayo
     INQANABA 1          ukuthunyelwa kwezixhobo zenyukliya            0–2
                         eCuba ekuthundezeni iMfazwe iCold
                         War Phakathi kweUSA neUSSR.
                        Ukusetyenziswa ngokungagqibelelanga
                         kobungqina okanye ukungabinako
                         ukubhala umhlathi.
                        Ubungqina bufanelekile kwaye
                         buhambelana kakhulu nomxholo.
                        Ukuqonda okungephi ngendlela
                         ekwabanegalelo ngayo ukuthunyelwa
     INQANABA 2          kwezixhobo zenyukliya eCuba                   3–5
                         ekuthundezeni iMfazwe iCold War
                         Phakathi kweUSA neUSSR.
                        Usebenzise ubungqina obusisiseko
                         ukubhala umhlathi.
                        Usebenzise ubungqina obufanelekileyo.
                        Ukuqonda okupheleleyo ngendlela
                         ekwabanegalelo ngayo ukuthunyelwa
                         kwezixhobo zenyukliya eCuba
                         ekuthundezeni iMfazwe iCold War
     INQANABA 3                                                        6–8
                         Phakathi kweUSA neUSSR.
                        Ubungqina busetyenziswe
                         ngokufanelekileyo kumhlathi
                         olungelelaniswe ngokukuko obonisa
                         ukuqondwa komxholo.                                          (8)
                                                                                     [50]

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                  Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2021)                 HISTORY P1                                    11

UMBUZO 2:        KWAKUTHUENI UKUZE IINGANGAMSHA ZANGAPHANDLE
                 ZIBANDAKANYEKE KWIMFAZWE YENKULULEKO
                 YEANGOLA?

2.1    2.1.1    [Ukunika inkcaza yeekhonsepthi zezembali ezikwiSosi 2A – L1]
                 Ilungelo lokulawula ilizwe ngaphandle kongenelelo
                   lweengangamsha zamazwe angaphandle
                 Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)    (2)

       2.1.2    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 2A – L1]
                 IMPLA
                 FNLA
                 UNITA                                                (3 x 1)   (3)

       2.1.3    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2A – L2]
                 Umbutho ngamnye wawufuna ukulilawula ngokwawo ilizwe.
                 Babe neeyantlukwano zobuhlanga ezininzi.
                 Babe neembono ezahlukileyo ezininzi kakhulu.
                 Lwalulukhulu kakhulu ungenelelo lwamazwe angaphandle.
                 Bafikelwa kukungathembani nokwaphazamisa isivumelwano
                   solwabelwano ngamagunya.
                 Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)    (2)

       2.1.4    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2A – L2]
                 I-MPLA yayingamakomanisi.
                 I-MPLA yayichasene nengcinezelo ngokobuhlanga eSA.
                 I-MPLA yavumela iANC ukuba ivule iinkampu zomkhosi
                    ukuqhuba nomzabalazo wezigalo ngokuchasene neSA.
                 I-MPLA yavumela iSWAPO ukuba imisele inkampu yomkhosi
                    ukuqhuba momzabalazo wezigalo wenkululeko.
                 Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 2 x 2)    (4)

       2.1.5    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2A – L2]
                 Phantse onke amazwe azingangamsha abandakanyeka
                   kwimfazwe yobukhaya (civil war).
                 Amazwe azingangamsha abonelela ngoncedo lwezixhobo
                   ukukhusela okusemdleni wawo eAngola.
                 Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)    (2)

2.2    2.2.1    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 2B – L1]
                 Ukutshatyalaliswa nya kobukomanisi (1 x 2)                     (2)

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                 HISTORY P1                       (EC/SEPTEMBER 2021)

      2.2.2   [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 2B – L1]
               Ukomeleza nokukhusela okusemdleni wabo.
               Ukukhusela uMzantsi Afrika kwisigrogriso sokukhula
                  kobukomanisi.
               I-USSR neCuba zazikhulisa inkxaso yazo kwiMPLA.
               Ukugxila kweSWAPO kumavukelambuso kumazantsi omda
                  weAngola     kwakubeka      emngciphekweni      nangakumbi
                  okusemdleni weSA eSWA.
               Ke ngoko, iSA yabaphantsi koxinizelelo lwamazwe
                  angaphandle athile ukuba ingenelele okokuqala eAngola.
               Amazwe angaphandle abeka uxinizelelo kuMzantsi Afrika
                  ukuba uzibandakanye.
               Kusemdleni wawo nowengingqi yawo.               (Nayiphi 3 x 1)     (3)

      2.2.3   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2B – L2]
               Yomibini le mibutho yayilawulwa yiRussia.
               IRussia yanika le mibutho yomibini izixhobo ukuqhuba nemiba
                 yawo yobukomanisi eAfrika.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.     (Nayiphi 1 x 2)     (2)

      2.2.4   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2B – L2]
               I-US yayichasene nokuthatha indawo kobukomanisi eAngola
                 kuba oko kwakubeka emngciphekweni izinto zobukhapitali
                 ezisemdleni wayo kweliya lizwe.
               I-US yayingafuni ukubandakanyeka ngokuthe ngqo ze yacela
                 iSA ukuba ikhusele ubukhapitali kuMazantsi eAfrika.
               I-US yabaphantsi koxinizelelo emva kokuphanza kwephulo layo
                 eVietnam kwaye yayingafuni ukuthumela imikhosi yayo
                 eAngola.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 2 x 2)         (4)

2.3   2.3.1   [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 2C – L1]
                I-USA yaqeqesha imikhosi yemfazwe yaseAngola.
                Abasebenzi baseUSA … benza uphando nemisebenzi.
                I-CIA yachitha ngaphezu kwesigidi seedola kwiinkqubo
                  zenceba.
                Amagerila amaninzi aseAmerica ayesilwa neMPLA eAngola.
                I-CIA yayixhasa ngemali ukuxhotyiswa kwemikhosi
                  yaseBhritani.                                 (Nayiphi 4 x 1)     (4)

      2.3.2   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2C – L2]
               Ukubhidisa umkhondo ngokubandakenyeka kwayo eAngola.
               Ukuthethelela ungenelelo lwayo eAngola.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)         (2)

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                 Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
   (EC/SEPTEMBER 2021)                 HISTORY P1                                         13

     2.3.3   [Ukufumanisa ngokubaluleka kweSosi 2C – L3]
             Ibaluleke kakhulu
              Isosi ibonisa ukuba iUS yanika uncedo lwezomkhosi kwimibutho
                yenkululeko ethile.
              Isosi ibonisa ukuba iUS yayibandakanyeka ngqo kwiMfazwe yoBukhaya
                yeAngola.
              Isosi ibonisa ukuba iUS yabonelela ngoncedomali ukufeza iinjongo zayo
                eAngola.
              Isosi ibonisa ukuba iUS yasebenzisa ipropaganda ukulahla umkhondo
                ngokubandakanyeka kwayo eAngola.
              Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.             (Nayiphi 2 x 2)     (4)

2.4 2.4.1    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 2D – L2]
              Ibonisa ukuba uNeto noCastro babe nobuhlobo obukhulu.
              Oku kubonisa ukuba uCastro wayexhasa iMPLA.
              Isosi ibonisa ukuba uninzi lwabantu lwalukholwa ngurhulumente
                weMPLA.
              Ibonisa ukuba uCastro waba negalelo ekuzuzeni ulawulo iMPLA.
              Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.              (Nayiphi 2 x 2)    (4)

     2.4.2   [Ukuvavanya ukulabalaba kweSosi 2D – L3]
              Ingathathwa ngokuba yipropaganda.
              Hayi bonke abantu babexhasa iMPLA njengoko isosi isilela ukubonisa.
              Isosi ayiyibonisi iyantlukwano eyabakho emva kokukhululeka kweAngola.
              Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.             (Nayiphi 2 x 2)     (4)

2.5 [Ukutolika, ukuphicotha nokulungelelanisa ubungqina obukwiisosi ezifanelekileyo –
    L3]
    Abaviwa basenobandakanya ezi nkalo zilandelayo kwiimpendulo zabo:
      Amazwe angaphandle azingangamsha abandakanyeka kwiMfazwe yaseAngola
        yenkululeko ukugcina okusemdleni wawo ngokwezoqoqosho (iSosi 2A).
      Abonelela ngoncedo lwezomkhosi kwabo babaxhamlisayo (iSosi 2A).
      I-SA ixhasa iUNITA neFNLA kuba zazichasene nobukomanisi (iSosi 2B).
      I-UNITA neFNLA zazibophelela ukuphindisa kwiSWAPO ngokuhlasela kwayo
        uMzantsi Afrika (iSosi 2B).
      I-SA yayichasene neMPLA eyayingamakomansi (iSosi 2B).
      I-SA yabona isidingo sokukhusela okusemdleni wayo (iSosi 2B).
      I-SA yayifuna ukunqanda ukunwenwa kobukomanisi eAngola nakuMazantsi
        eAfrika (iSosi 2C).
      I-US yayinezivumelwano zeoli eAngola kwaye yayichasene nokwanda
        kobukomanisi okwakuza kuyibeka emngciphekweni (ulwazi lwakhe).
      IRussia neCuba zazixhasa iMPLA kuba zazingamakomanisi (ulwazi lwakhe
        neSosi 2D).
      Indawo emi kuyo iAngola yayibalulekile kwiUSA nakwiRussia (ulwazi lwakhe).
      ICuba yabandakanyeka ngokucelwa yiMPLA (ulwazi lwakhe neSosi 2D).
      ICuba yabandakanyeka ukuthintela ukungena kwemikhosi yoMzantsi Afrika
        eAngola (ulwazi lwakhe).
      Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.

   Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                  Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                    HISTORY P1                     (EC/SEPTEMBER 2021)

     Sebenzisa esi sikhokelo sonikomanqaku silandelayo ukuhlola umhlathi:

                                      EMAKUJONGWE                    AMANQAKU
                           Ubungqina    busetyenziswe      kwizinga
                            eliphantsi.
                           Umbuzo awuphendulwanga.
                           Ulwazi oluncinci okanye ukungaqondi
                            ngesizathu sokungenelela kwamazwe
     INQANABA 1                                                         0–2
                            angaphandle           azingangamsha
                            kwimfazwe yenkululeko yaseAngola.
                           Ukusetyenziswa ngokungagqibelelanga
                            kobungqina    okanye    ukungabinakho
                            ukubhala umhlathi.
                           Ubungqina       bufanelekile      kwaye
                            buhambelana kakhulu nomxholo.
                           Ukuqonda      okungephi      ngesizathu
                            sokungenelela                kwamazwe
     INQANABA 2                                                         3–5
                            angaphandle           azingangamsha
                            kwimfazwe yenkululeko yaseAngola.
                           Usebenzisa     ubungqina      ngendlela
                            esisiseko ukubhala umhlathi.
                           Usebenzise ubungqina obufanelekileyo.
                           Ukuqonda okupheleleyo ngesizathu
                            sokungenelela                kwamazwe
                            angaphandle           azingangamsha
     INQANABA 3             kwimfazwe yenkululeko yaseAngola.           6–8
                           Ubungqina                busetyenziswe
                            ngokufanelekileyo              kumhlathi
                            olungelelaniswe ngokukuko obonisa
                            ukuqondwa komxholo.                                      (8)
                                                                                    [50]

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                  Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2021)                  HISTORY P1                                       15

UMBUZO 3:        I-BLACK POWER MOVEMENT YABA NAFUTHE LINI KUMA-
                 AMERICA ANTSUNDU KWIMINYAKA YOWE1960s?

3.1 3.1.1      [Ukunika inkcaza yeekhonsepthi zezembali ezikwiSosi 3A – L1]
                Amalungelo oluntu ngamalungelo ezentlalo nawezepolitiki
                  anikwa bonke abemi abahlala kumda omnye ngokungakhethe
                  bala.
                Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.    (Nayiphi 1 x 2)    (2)

      3.1.2    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 3A – L2]
                Yaguqula indlela abaNtsundu ababezijonga ngayo.
                I-BP yadala ibutho elalikulungele ukulwa abaMhlophe koko
                  babekholelwa kuko.
                I-BP yayifuna inkululeko yohlanga kwanokuba lungaginywa
                  ziinkqubo ezonganyelwe ngabamhlophe.
                Adala ubundlobongela ngokobuhlanga nombhodamo eUSA.
                Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 2 x 2)       (4)

      3.1.3    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 3A – L1]
                Abantsundu basarhola umvuzo ongaphantsi kowabamhlophe.
                Izinga eliphezulu lolwaphulomthetho ekuhlaleni.
                Babekwajamelene nobuhlanga obungathethwayo kodwa
                   obubonakalayo.
                ICivil Rights Movement igxile kakhuhlu ekudaleni iinguqu
                   eluntwini.
                Babefuna ukuyikhawulezisa inkqubo nokunika abantsundu
                   amathuba alinganayo nawabamhlophe.
                Babe nemvakelelo yokuba iCivil Rights Movement yayisekelwe
                   ikakhulu kwiimbono zabamhlophe ngaphezu kwzabantsundu.
                                                                 (Nayiphi 3 x 1)   (3)

      3.1.4   [Ukutolika ubungqina obukwiSosi 3A – L2]
               Badana kukucotha kweenguqu okwadalwa yiCivil Rights
                 Movement.
               ICivil Rights Movement yasilela ukuhlangabezana
                 nokungalingani kwaBantsundu nabaMhlophe ekuhlaleni
                 nakwezoqoqosho.
               Babanemvakelelo yokuba iCivil Rights Movement yayiyekelele
                 ixakatho kakhulu kwaye iqamele ngeengcinga zabamhlophe
                 ngaphezu kwezabantsundu.
               Imigaqonkqubo yokuphelisa ubundlobongela yeCivil Rights
                 Movement yayingenzi mdla kwabanye babantsundu.
                                                              (Nayiphi 2 x 2)      (4)

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                    Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                 HISTORY P1                      (EC/SEPTEMBER 2021)

3.2 3.2.1    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 3B – L1]
              IBlack Panther Party                                  (1 x 2)      (2)

     3.2.2   [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 3B – L1]
               IBlack Nationalist Party yagxekwa kumajelo eendaba.
               Yayisoyikwa ngababexhalatyiswa yimiyalezo yayo yamandla
                abantsundu.
               Ukuzibophelela ekupheliseni ubundlobongela bamapolisa
                nokucinezelwa kwaAmerica aNtsundu                    (3 x 1)      (3)

     3.2.3   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 3B – L2]
              Babefuna ukuphucula imfundo ezikolweni zabantsundu.
              Abantsundu babekhethelwe ngaphandle kwiinkqubo zokutya
                zikarhulumente.
              IBlack Panthers indlala yayiyithatha ngokuba yingcinezelo
                ekwakufuneka iphelisiwe ngenkqubo zesondlo.
              Ukuphakamisa izinga lokuphumelela kwezemfundo.
              Ukuphucula impilo yamaAmerica aNtsundu.
              Ukwenza isiseko sobutshantliziyo kwezepolitiki ukuphembelela
                iinguqu.
              Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)        (2)

     3.2.4   [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 3B – L2]
              Abantwana babesonwabela ukutya nje kuphela bengenalwazi
                lezepolitiki ekwakusekelwe kuyo oko.
              Babegxile kwisidlo sakusasa bengenamdla wokwazi ukuba
                babetyiswa kuba kutheni na.
              Babengenamdla kwipolitiki yeBlack Panther Party.
              Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 1 x 2)        (2)

     3.2.5   [Ukuhlolwa kobungqina obukwiSosi 3B – L3]
             Impumelelo
              Abantwana babengasalali kumagumbi okufundela (eklasini).
              Babengasakhali ngokulunywa zizisu.
              Abantwana babohlukile kunakuqala.          (Nayiphi 2 x 2)         (4)

3.3 3.3.1    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 3C – L2]
               Ukubonisa ukuba inkqubo yeBlack Panther yayiyimpumelelo.
               Ukubonisa ukuba abantsundu bebanako ukuzenzela.
               Ukubethelela inkcubeko yokuzidla ngokuba ngumntu ontsundu.
               Ukubonisa ukuba abantsundu babenako ukuyiphelisa indlala
                ngaphandle kwenkxaso karhulumente.
               Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye. (Nayiphi 2 x 2)       (4)

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                 Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2021)                  HISTORY P1                                      17

3.3 [Ukuthelekisa iisosi ukujonga izinto ezifana ngazo – L3]
     ISosi 3B ithi iBlack Panther Party yaqalisa inkqubo yokunika abantwana
       abantsundu isidlo sakusasa, ngeli xa yona iSosi 3C ibonisa abantwana
       abantsundu benikwa isidlo sakusasa.
     Zombini ezi sosi zibonisa ukuba iBlack Panthers inako ukuzenzela
       ngaphandle kwenkxaso yabamhlophe.
     Zombini ezi sosi zibonisa indlela abantwana abonwabe ngayo kukutya.
     Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.                  (Nayiphi 2 x 2)   (4)

3.4 3.4.1      [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 3D – L1]
                 Njengomfundi eLincoln University ePennsylvania,
                  wayebanddakanyeka kwiBlack Student Congress              (1 x 2)   (2)

      3.4.2    [Ukucatshulwa kobungqina kwiSosi 3D – L1]
                Inqaku elikwimagazini libonisa uHuey enganxibanga shethi
                  esibhedlele, enenxeba lembumbulu esiswini               (1 x 2)    (2)

      3.4.3    [Ukutolikwa kobungqina obukwiSosi 3D – L2]
                Amabhinqa abanendima ebalulekileyo nkalwana zonke kumbutho
                  iBlack Panther Party.
                Amabhinqa ayesezikhundleni ezibalulekileyo embuthweni ngenxa
                  yeenkqubo zombutho zokulingana ngokwesini.
                Phantse isiqingatha sobulungu beBPP yayingamabhinqa.
                Amabhinqa antsundu awuqhubela phambili umsebenzi wombutho.
                Amabhinqa ayekwizikhundla zobunkokeli evala izithuba
                  ezazishiywe ngamadoda ayeseluvalelweni okanye ebulewe
                  ngurhulumente.
                Amabhinqa abanako ukuvula amasebe eBPP – Connecticut.
                Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.       (Nayiphi 2 x 2)   (4)

3.5 [Ukutolika,    ukuphicotha      nokulungelelanisa    ubungqina     obukwiisosi
    ezifanelekileyo – L3]

      Abaviwa basenokubandakanya ezi nkalo zilandelayo kwiimpendulo zabo:
       Abantsundu bafikelwa kukungayithandi iCivil Rights Movement kuba
        yayibalindise ixesha elide kakhulu ukubakhulula (iSosi 3A).
       I-BPM yaba kukuguquka kwezinto kubudlelane bontsundu nomhlophe
        (iSosi 3A).
       I-BPM yanika abantsundu inkululeko yezoqoqosho nezepolitiki (iSosi 3A).
       IBlack Power Movement yakhuthaza abantsundu ukuba bavuke bazenzele
        (ulwazi lwakhe).
       I-BPP yaqala inkqubo yabantwana yesidlo sakusasa samahala (iSosi 3B
        no3C).
       Inkqubo yesidlo sakusasa yaba neziphumo ezihle kubantwana abantsundu
        (iSosi 3B no3C).
       Iinnjongo zenkqubo yesidlo sakusasa yayikukuphembelela iinguqu (iSosi
        3B).
       I-BPP yayikwabonelela ngeenkonzo zonyango nezifundo zokukwazi
        ukufunda nokubhala kwabantsundu (ulwazi lwakhe).

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                  Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                HISTORY P1                      (EC/SEPTEMBER 2021)

        I-BPP yangquzulana namapolisa ukuphelisa ubungqwabalala bawo (ulwazi
         lwakhe).
        Iinkqubo zeBPP zaba yimpumelelo nto leyo yenza ukuba urhulumente
         angayithandi iBlack Panther Party (iSosi 3B no3C).
        I-BPP yapoposha ukukwazi ukuzimela koluntu – bafundisa abantwana babo
         (lwazi lwakhe).
        Maninzi amabhinqa ajoyina iBPP afana noErica Huggins (iSosi 3D).
        Amabhunqa enza indima ebalulekileyo kwiBPP – emisela amasebe
         njengoErica Huggins (iSosi 3D).
        Amabhinqa ayekwizikhundla ezibalulekileyo ezazishiywe ngamadoda
         ayebanjiwe okanye ebulewe ngurhulumente (iSosi 3D).
        Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.

     Sebenzisa esi sikhokelo sonikomanqaku ukuhlola umhlathi:

                                 EMAKUJONGWE                    AMANQAKU
                    Ubungqina busetyenziswe kwizinga
                     eliphantsi.
                    Umbuzo awuphendulwanga.
                    Ulwazi oluncinci okanye ukungaqondi
     INQANABA        ngefuthe leBlack Power Movement
                                                                    0–2
     1               kwabaNtsundu baseAmerica
                     kwiminyaka yowe1960s.
                    Ukusetyenziswa ngokungagqibelelanga
                     kobungqina okanye ukungabinakho
                     ukubhala umhlathi.
                    Ubungqina bufanelekile kwaye buhambelana
                     kakhulu nomxholo.
                    Ukuqonda okungephi ngefuthe leBlack
     INQANABA
                     Power Movement kwabaNtsundu                    3–5
     2
                     baseAmerica kwiminyaka yowe1960s.
                    Usebenzisa     ubungqina    ngendlela
                     esisiseko ukubhala umhlathi
                    Usebenzise ubungqina obufanelekileyo.
                    Ukuqonda okupheleleyo ngefuthe leBlack
                     Power Movement kwabaNtsundu
     INQANABA        baseAmerica kwiminyaka yowe1960s.
                                                                    6–8
     3              Ubungqina               busetyenziswe
                     ngokufanelekileyo           kumhlathi
                     olungelelaniswe   ngokukuko   obonisa
                     ukuqondwa komxholo                                             (8)
                                                                                   [50]

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                               Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2021)                 HISTORY P1                                       19

ICANDELO B: IMIBUZO EMIDE

UMBUZO 4: UPHANDO – CHINA

[Ukucwangcisa nokumisa ngendlela ingxoxo ngokusekelwe kubungqina obufanelekileyo
usebenzisa izakhono zokuphicotha nezokutolika.]

AMAGQBANTSHINTSHI (ISINOPSISI)
Umviwa kufuneka abonise ukuba yaphumelela kanganani na iGreat Leap
Forward and the Cultural Revolution ukudala iinguqu eChina ukusuka ekubeni
lilizwe elixhomekeke kwezolimo lwemveli ukuba ibe lilizwe leemveliso
zoshishino. Abaviwa mabaxoxe ngezizathu zokusetyenziswa kwemigaqonkqubo
negalelo layo.

IINGONGOMA EZIPHAMBILI
Abaviwa basenobandakanya ezi nkalo zilandelayo kwiimpendulo zabo:

Intshayelelo: Abaviwa mababonise yaphumelela kangakanani na iGreat Leap
              Forward and the Cultural Revolution ukudala iinguqu eChina
              ukusuka ekubeni lilizwe elixhomekeke kwezolimo lwemveli ukuba
              ibe lilizwe leemveliso zoshishino..

UKUCACISA
 Ngowe1949 uMao watyikitya iSivumelwano soBuhlobo (Treaty of Friendship)
  neRussia ukuze imncede akhe ngokutsha ilizwe lakhe.
 IRussia yamnika imali, oomatshini neengcali; ngoncedo lwayo wasifeza
  iSicwangciso semiNyaka emiHlanu yokuQala.
 Esi sicwangciso saba yimpumelelo – imveliso yamalahle yaphindeka kabini
  ze eyeoli yaphindeka kathathu.
 Iimveliso zolimo zanyuka kodwa azavelisa ngokwaneleyo ukondla uluntu
  ezidolophini.
 UMao waqala iGreat Leap Forward ukuguqula iChina ibe lilizwe loshishino.
 Wayekholelwa ukuba ukuqokelelela koovimba kuya kubondla abasebenzi
  kwisixeko ukuze bavelise izilimo zokuthengiswa ngemali ngaphandle.
 Iifama wazithathela kuye urhulumente – kwenziwa iithagethi ze zahlaziywa.
 Akukho nenye kwezi thagethi eyafezwayo.
 Imveliso yezoshisino yawa – eyamalahle yehla ngeetoni 180 ezigidi.
 Amashishini amakhulu (Heavy industry) ehla 65%.
 Amashishini amancinci (Light industry) ehla 30%.
 Azizange zifezwe ezi thagethi kuba amafama ayevelisa ngokucothayo
  ngenxa yomsindo wokoxuthwa kweefama zawo.
 Imveliso yesinyithi (iayoni) neyobhedu (steel) zehla ze nomgangatho wazo
  wasezantsi.
 Ngowe1960 uMao waba nempikiswano neRussia – iRussia yazirhoxisa
  iingcali zayo nto leyo eyakhokelela ekuweni kweeprojekthi ezinkulu eChina.
 Kwakuloo nyaka mnye kwabakho imbalela enkulu eyakhokelela
  kwindyikityha yokufa apho kwathi kwafa 30 ezigidi zabantu.

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                   Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                   HISTORY P1                       (EC/SEPTEMBER 2021)

    UMao wehla njengomongameli kodwa wahlala engusihlalo weCommunist
     Party.
    Kwangenelela abolamlo ze bamilisela ngokutsha iinkqubo zobukhapitali
     ukuphucula uqoqosho lwelizwe.
    UMao wayechasene nobukhapitali ze waqala iCultural Revolution.
    Wamemelela amaChina ukuba atshabalalise nabanina kwakunye nantoni na
     eyayanyaniswa nobukhapitali.
    Wakhuthaza ukuba atshabalalise ii4 Olds (Old Ideas, Old habits, Old customs,
     and Old culture).
    Abafundi balisabela ikhwelo likaMao ze basungula iRed Guard. Bahlasela ze
     batshabalalisa iicawa, izikolo neeyunivesithi.
    Ootishala, abazali namagosa ombutho angcungcuthekiswa ze abulawa.
    Abafundi bahlasela nabazali ababebarhanela ngokuchasa ubukomanisi.
    Ilizwe laba kwimo yemfazwe yobukhaya ze uMao wanyeliswa ukuba abize
     umkhosi ubuyisele ugcinomthetho nocwangco.
    Izigidi zabafundi zathunyelwa emaphandleni ukuba luyofundiswa ngokutsha.
    UMao wafa ngowe1976 ze oko kwakhokelela ekupheleni kweCultural
     Revolution.
    Kwafa ezinye izigidi 4 zabantu ngenxa yalo mgaqonkqubo.
    Sonke eso sizukulwana samaChina zange sizihlalele iimviwo ezisesikweni
     kuba izikolo neeyunivesithi zazitshatyalalisiwe.
    Uqoqoaho lwaba kwisimo esibi kakhulu njengoko zazehlile iimveliso zolimo.
    Uninzi lwamaChina lwalahla ithemba ngakwiCommunist Party.
    Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.

    Isiphelo: Abaviwa mabayisonge ingxoxo yabo ngobungqina obufanelekileyo.         [50]

Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                   Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
    (EC/SEPTEMBER 2021)              HISTORY P1                                     21

UMBUZO 5:             IAFRIKA EZIMELEYO: UPHANDO OLUTHELEKISAYO – I-
                      CONGO NE-TANZANIA
[Ukucwangcisa nokumisa ngokukuko ingxoxo ngokusekelwe                kubungqina
obufanelekileyo kusetyenziswa izakhono zokuphicotha nezokutolika.]

AMAGQABANTSHINTSHI (ISINOPSISI)

Abaviwa kufuneka benze isigxekoncomo (critically discuss) ngendlela uNyerere
noSese Seko abajamelana ngayo nemingeni yezoqoqosho neyepolitiki emveni
kwenkululeko yamazwe abo.

IINGONGOMA EZIPHAMBILI

Abaviwa kufuneka babandakanye ezi nkalo zilandelayo kwimpendulo yabo:

Intshayelelo: Abaviwa mabenze isigxekoncomo ngempumelelo nemingeni iTanzania
              neCongo ezajamelana nayo ngokusingise kuphuhliso loqoqosho
              nezepolitiki emva kokukhululeka kulawul lobukoloniyali.

UKUCACISA

UQOQOSHO

  ICongo neTanzania zathatha ulawulo kubathimbi inye imveliso yezoqoqosho.
  ITanzania yayilandela inkqubo (imodeli) yezoqoqosho yobusoshiyali.
  ICongo yayilandela inkqubo yobukhapitali.
  Omabini la mazwe asokola ukuphuhlisa uqoqosho lwawo.
  UNyerere wamkela inkqubo yobuSoshiyali baseAfrika obuchazwa kwiArusha
   Declaration eyakhokelela ekubeni ushishino nomhlaba zilawulwe ngurhulumente.
 Injongo yayikukuqhawula ubudlelane namazwe asentshona nokudala ukuzimela
   nokungaxhomekeki.
 Ukuhlala kwakuzinzile kwaye kukhululekile kwingcinezelo yezoqoqosho.
 UMobuto waqala ngokulawulisa ngorhulumente ezoshishino esebenzisa
   umgaqonkqubo iZaireanization – eyayibandakanya ukuthathwa kweefama
   namashishini kubemi bamazwe angaphandle zinikwe abaseCongo.
  Yakube loonkqubo ingabanga yimpumelelo ngenxa yokunqongophala
    kwezakhono nolawulo wamkela inkqubo yobukhapitali ze amashishini
    wawabuyisela kubemi bangaphandle.
 UNyerere waqala iVillagisation okanye Ujaama.
 Uluntu lwasemaphandleni oluneefama / abasebenzi.
 Ukunqongophala kwezixhobo, amanzi nezakhono zolawulo kwakhokelela
   kuqhankqalazo angazange abenako ukululawula amapolisa nomkhosi.
 Oku kwakhokelela kumbhodamo nokushiywa kwamasimi.
 ITanzania yahlala ilelona lizwe lihlelelekileyo nelona lingaphuhlanga.
 ITanzania     yalucutha     ‘ngeLeadership      Code’     urhwaphilizo kumagosa
   karhulumente.
 Omabini la mazwe kwanyanzeleka ukuba amkele uncedo lwamazwe
   angaphandle notyalomali uNyerere owayelubona ikukuhlala kubukoloniyali
   (niyokholoniyalizimu).

    Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                              Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
 22                                  HISTORY P1                      (EC/SEPTEMBER 2021)

INKALO ZEPOLITIKI

Congo:
 Ukufumana inkululeko ngonyulo olukhululekileyo (the Congo 1960). U-J.
   Kasavubu waba nguMongameli ze uP Lumumba waba yinkulumbuso.
 Emva konyulo olwangenelwa ngamaqela ekukhululekeni kwelizwe, iCongo yaba
   lilizwe elilawulwa ngumbutho omnye kwimnyaka emihlanu yokuqala emva
   kwenkululeko.
 UMobuto Sese Seko waba ngumongameli de wayofa ngowama2007.
 UMobuto Sese Seko wabangela iklepthokhrasi (kleptocracy) apho amagosa
   karhulumente ayesebenzisa izikhundla zawo ukurhwaphiliza imali.
 Wabuyisela ukuzingca kwamaAfrika.
 Urhulumente oluqilima olawula yonke into.
 Uzinzo kwezopolitiko (uqilima olusekelwe kumagunya).
 Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.

Tanzania
 Ukufumana inkululeko ngonyulo olukhululekileyo (Tanzania 1961: J Nyerere –
   wahlengahlengisa umgaqosiseko ukuze abe nguMongameli (1962).
 Iinguqu ezicwangcileyo (iinguqu ngoxolo / uhlaliswano ngokobuhlanga /
   ukuzibophelela kumakulingwane nesidima soluntu).
 Emva konyulo olwangenelwa ngamaqela amaninzi ekuzuzweni kwenkululeko,
   yaba lilizwe elilawulwa ngumbutho omnye.
 UNyerere waba ngumongameli ukususela kwiminyaka yowe1960s de wayofa
   kweyo1970s.
 UNyerere waqala iLeadership Code kwiArusha Declaration eyayifuna
   ukuziphatha ngokukuko okukwinqanaba eliphezulu kwamagosa karhulumente.
 UBusoshiyali bobuAfrika / Ujamaa babubalungele abemi belizwe.
 Ukusungulwa kweUnited Republic of Tanzania (1964).
 Ilizwe elimanyeneyo nelinkqubo zalo zilawulwa ngurhulumente.
 Nayiphi na impendulo efanelekileyo engenye.

     Isiphelo: Abaviwa mabayisonge ngobungqina obufanelekileyo ingxoxo yabo.        [50]

 Ukufotokopa eli phepha akuvumelekanga                                 Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [HISTORY P1 GR12 ADDEN SEPT2021 XHOSA D](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-sept2021-xhosa-d/4bbeb586-4f86-452f-89fb-d02e54f4905d) — History · Addendum · 2021
- [HISTORY P1 GR12 ADDEN SEPT2021 XHOSA ENG D](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-sept2021-xhosa-eng-d/cefc0a5a-5d17-4d03-8a93-a5a577816361) — History · Addendum · 2021 · Eng
- [HIST P1 GR12 QP AFR SEP 2014](https://www.hlayiso.com/library/hist-p1-gr12-qp-afr-sep-2014/3296a2b9-b5f3-4845-9366-f96f2839b363) — History · QP · 2014 · Afr
- [GESKIED P1 QP AFR SEP 2012](https://www.hlayiso.com/library/geskied-p1-qp-afr-sep-2012/cda30303-ff83-479b-b90c-5f6fbf9d5125) — History · QP · 2012 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 SEPT2015 MEMO (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-sept2015-memo-afr/9b4b0c56-0d1c-480b-8ab5-b260d75b5222) — History · Memo · 2015 · Afr
- [HISTORY P1 JUNE 2014 GRADE 12 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-june-2014-grade-12-memo/f43de79f-37ce-47dc-bc4b-f253bac84b10) — History · Memo · 2014

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng
- [History P2 Nov 2023 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-addendum-eng/115e775e-ffa7-4295-a812-c3f541a7b7bb) — Addendum · 2023 · Eng
- [History P2 Nov 2023 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-afr/1406231f-0475-4c85-8862-7a120bee5f2e) — QP · 2023 · Afr
- [History P1 May June 2022 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-may-june-2022-addendum-eng/26551f4a-326d-4c97-be6f-e9e99fb1dd32) — Addendum · 2022 · Eng
- [History P1 May June 2022 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-may-june-2022-afr/bb785283-0610-46de-9d8f-cc2f73dda19c) — QP · 2022 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
