# History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (Afr)

> Grade 12 History Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024 (Afrikaans), 21 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p1-memo-gr12-sept2024-afrikaans/49472cc4-f28c-41d3-b6c4-2623ae0611e3
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: Eastern Cape Prelim Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-memo-gr12-sept2024-afrikaans/49472cc4-f28c-41d3-b6c4-2623ae0611e3)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024 · Afrikaans. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                       NASIONALE
                   SENIORSERTIFIKAAT

                            GRAAD 12

                    SEPTEMBER 2024

                    GESKIEDENIS V1
                     NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

               Hierdie nasienriglyn bestaan uit 21 bladsye.

                 Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                   GESKIEDENIS V1                     (EC/SEPTEMBER 2024)

1.   BRONGEBASEERDE VRAE

     1.1 Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
         ontwikkel:

                                                                       GEWIGS-
     COGNITIVE
                                KOGNITIEWE VLAKKE                    TOEKENNING
      LEVELS
                                                                      VAN VRAE
                     • Onttrek inligting uit bronne.
                     • Selektering en organisasie van relevante         30%
       LEVEL 1
                       inligting uit bronne.                            (15)
                     • Definieer historiese begrippe/ terme.
                     • Interpretasie van bewyse uit bronne.
                                                                        40%
       LEVEL 2       • Verduidelik inligting verkry uit bronne.
                                                                        (20)
                     • Analiseer bewyse uit bronne.
                     • Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne.
                     • Skakel met bronne on bruikbaarheid,
                       betroubaarheid, eensydigheid en beprekings
                                                                        30%
       LEVEL 3         vas te stel.
                                                                        (15)
                     • Vergelyk en kontrasteer interpretasies en
                       perspektiewe in die bronen en kom tot
                       onafhanklike gevolgtrekkings.

     1.2 Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer
         word:

           • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
             enige ander geldige en toepaslike standpunte, argumente, bewyse of
             voorbeelde.
           • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar
             aan die vereistes van die vraag voldoen word.
           • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede
             waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
             kursiefgedrukte skrif aangedui.
           • By die assessering van die opp brongebaseerde vrae moet kandidates
             krediet kry vir enige relevante antwoord.
           • Daar word van leerders verwag om ŉ standpunt in te neem in die
             beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien.

     1.3 Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae

           • Gebruik ŉ regmerkie (✓) vir elke korrekte antwoord.
           • Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee
             redes en word twee punte elk toegeken (✓✓✓✓); (1 x 2) wat neerkom
             op een ree en twee punte toegeken word. (✓✓)
           • Indien ‘n vraag 4 punte tel word 4 regmerke (✓✓✓✓) aangedui.

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

                           Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                   GESKIEDENIS V1                                        3

           Paragraafvraag
           Paragrawe word global (holisties) geassesseer te word. Beide die inhoud en
           die struktuur van die paragraaf moet in bereking gebring word wanneer
           punte toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word waaneer ŉ
           antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:
           • Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die teks
              waar die kandidaat relevante bewyse gebruik om die vraag te
              beantwoord.
           • Lees weer die paragraaf om die mate te evalueer waarin die kandidaat in
              staat was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te
              beantwoord.
           • Maak regmerkies (√) wat aan die teogeken is vir die paragraaf aan die
              einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3) soos aangedui in
              die holistiese rubriek en gee ŉ kort kommentaar bv.

           ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
           _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
                                                                √√√√ Vlak 2

           Gebruik meestal relevante bewyse on ŉ basiese paragraaf te skryf.
           • Tel al die regmerke vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die
             punt aan die regterkantse onderste kantlyn, bv.
                                                                 32
                                                                 50

           • Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad/agterblad van
             die antwoordeboek oorgedra word.

2.   OPSTELVRAE

     2.1 Die opstelvrae vereis dat candidate:
         • In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samhangande wyse
            te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
            bymekaar voeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om ŉ redelike reeks
            feite of ŉ effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde
            vraag te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding, ŉ
            samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ slot het.

     2.2 Nasien van opstelvrae
         • Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal word
           deur die handboeke wat ŉ spesifieke sentrum gebruik is.
         • Candidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as
           dit wat ingesluit is by ŉ riglyn vavir nasien van ŉ spesifieke opstel.
         • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet candidate
           krediet kry vir enige ander relvante antwoorde.

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                   GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2024)

2.3 Globale assessering van die opstel.

     Die opstel skryfwerk sal holistiese (global) geassesseer word. Hierde benadering
     veries dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal bepunt sonder om die
     samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder
     aan om ŉ individuele mening aan te beid deur gebruik te maak van geselekteerde
     feitlike bewyse om ŉ argument te ondersteun. Daar sal nie van die verwag word
     om slegs “feite” neer te skryf om ŉ beter punt te behaal nie. Hierdie benadering
     sal leerders ook ontmoedig om ‘modelantwoorde’ voor te berei en weergee sonder
     om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van
     opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders
     as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerder met holistiese assessering nie vir
     onteoreikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die volgende
     val:
     • Die konstruksie / daarstelling van ŉ argument.
     • Die toepaslike seleksie van feitlike bewyse om sodanige argument te
         ondersteun.
     • Die leerder se interpretasie van die vraag.

2.4 Assesseringsprosedures vir die opstel

     2.4.1   Hou die synopsis in gedagte wanneer die skryfwerk nagesien word.

     2.4.2   Tydens die deurlees van die skryfwerk moet regmerkies toegeken word
             vir ŉ relevante inleiding (aangedui met ŉ kolpunt (“bullet”) in die
             nasienriglyn), vir elke hoofmoment/aspek wat volledig gekontstualiseer is
             en ŉ relevante slotopmerking (aangedui met ŉ kolpunt in die nasienriglyn)
             bv. ŉ antwoord waar daar 5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.

     2.4.3   Hou die PEEL-struktuur in gedagte by die assessering van ŉ opstel.

                     Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/ ŉ duidelike
                     hoofpunt.
               P
                     Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt (argument)
                     wat in die inleiding gemaak is, ondersteun.
                     Verduidelikng: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
               E     waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou
                     met die vraag gevra is.
                     Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur
               E     inhoud te selekteer wat relevant is tot die argument. Relevante
                     voorbeelde moet gegee word om die argument vol te hou.
                     Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument deurgaans
               L
                     in die opstel onderhou word en samehangend geskryf is.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

                           Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                       GESKIEDENIS V1                                       5

        2.4.4    Die volgende simbole MOET gebruik word in die assessering van ŉ
                 opstel:

                 • Inleding, hoodaspekte en slotopmerking nie behoorlik
                   gekontekstualiseer nie.        ^
                 • Verkeerde stelling             _________________

                 • Irrelevante stelling             |
                                                    |
                                                    |

                 • Herhaling                        R

                 • Analise                          A√

                 • Interpretasie                    I√
                 • Argument                         LOA

2.5     Die matriks

        2.5.1    Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle.
                 By die nasien van die opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die
                 matriks voorsien word. Tydens die assessering van ŉ opstel moet
                 beide die inhoud en die aanbiedeing in ag geneem word. ŉ Punt word
                 toegeken by die snypunt van die inhoud en aanbieding, gebaseer op
                 die sewe vaardigheidsvlakke.

                 (a)   Met die eerste deurlees van die opstel word daar tot watter mate
                       die hoofmomente gedek is en om die inhoudsvlak (op die
                       matriks) vas te stel.

                                                           I       VLAK 4

                 (b)   Die tweede deurlees van die opstel sal die vlak (op die matriks)
                       van die aanbieding bepaal.
                                                           I       VLAK 4
                                                           A       VLAK 3

                 (c)   Ken ŉ algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                           I      VLAK 4
                                                           A      VLAK 3       }26–27
KOMMENTAAR
Sommige weglating in die inhoudsdekking.
Poog om ŉ argument te handhaaf.

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

                             Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                                                 GESKIEDENIS V1                                        (EC/SEPTEMBER 2024)

 NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE: TOTAAL: 50
                             VLAK 7              VLAK 6               VLAK 5            VLAK 4          VLAK 3           VLAK 2           VLAK 1*
    AANBIEDING            Baie goed           Baie goed            Goed beplande     Argument         Toon soms        Poging            Weinig of
                          beplande en         beplande en          en                beplan en        bewys van 'n     aangewend         geen poging
                          gestruktureerde     gestruktureerde      gestruktureerde   gestruktureer.   gestruktureerd   om antwoord       om die opstel
                          opstel. Goeie       opstel. 'n           opstel. Poog om   Bewyse tot 'n    e en beplande    te struktureer.   te struktureer
                          sintese van         Relevante            'n duidelike      sekere mate      argument.        Grootliks         nie.
                          inligting. Het 'n   argument is          argument te       gebruik om       Poog om 'n       beskrywend of
                          goed                gevolg. Bewyse       ontwikkel.        argument te      argument vol     poog om
                          gebalanseerde,      gebruik om die       Gevolgtrekking    ondersteun.      te hou.          argument te
    INHOUD                oorspronklike       argument te          gemaak uit        Slotsom bereik   Gevolgtrekkin    ontwikkel.
                          argument            verdedig. Poog       bewyse om die     op grond van     g nie duidelik   Geen poging
                          ontwikkel met       om 'n                argument te       bewyse.          ondersteun       om 'n
                          bewyse.             onafhanklike         ondersteun.                        deur bewyse      gevolgtrekking
                          Argument            gevolgtrekking                                          nie.             te maak nie.
                          deurgaans           uit die bewyse te
                          volgehou en         maak om die
                          verdedig.           argument te
                          Onafhanklike        ondersteun.
                          gevolgtrekking
                          gemaak uit
                          bewyse om die
                          argument te
                          ondersteun.
    VLAK 7
    Vraag is ten volle
    beantwoord.
    Inhoudskeuse ten          47–50               43–46
    volle relevante tot
    argument wat
    gevolg is
    VLAK 6
    Vraag is
    beantwoord.
    Inhoudseleksie            43–46               40–42               38–39
    relevante tot
    argument wat
    gevolg is
    VLAK 5
    Vraag grotendeels
    beantwoord.               38–39               36–37               34–35             30–33           28–29
    Inhoud toereikend
    en relevante.
    VLAK 4
    Vraag herkenbaar
    in antwoord.
    Sommige                                                           30–33             28–29           26–27
    weglatings of
    irrelevante keuse
    van inhoud.
    VLAK 3
    Keuse van inhoud
    hou verband met
    vraag, maar
    beantwoord dit nie.                                                                 26–27           24–25            20–23
    Hou soms nie
    verband met die
    vraag nie.
    Weglatings
    VLAK 2
    Vraag ontoereikend
    beantwoord.
                                                                                                        20–23            18–19              14–17
    Inhoud skraal.
    VLAK 1*
    Vraag ontoereikend
    beantwoord of glad
    nie. Ontoereikend
                                                                                                                         14–17              0–13
    of irrelevante
    inhoud

*Riglyne vir die toekenning van ‘n punt vir VLAK 1:

•       Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
•       Inhoudseleksie sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer
        nie = 1–6
•       Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; min poging om die opstel te struktureer = 7–13

Kopiereg voorbehou                                                                                                         Blaai om asseblief

                                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                   GESKIEDENIS V1                                         7

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:      HOE HET DIE BERLYNSE MUUR TOT KOUE OORLOG-SPANNING
              TUSSEN DIE VERENIGDE STATE VAN AMERIKA EN DIE SOWJET-
              UNIE VERSTERK?

1.1 1.1.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
               • Het geëis dat die Verenigde State en sy Geallieerdes hul
                 besettingsrolle in Berlyn moet prysgee.
               • Verklaar dat indien hulle nie binne ses maande ŉ ooreenkoms in
                 hierdie verband onderteken nie, die Sowjetunie nie meer hul na-
                 oorlogse ooreenkomste sal nakom nie.                     (2 x 1)           (2)

     1.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
              • Eisenhower het Khrushchev se eise geweier en daarop aangedring
                dat hul Berlynse ooreenkoms steeds geld.                  (1 x 2)           (2)

     1.1.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
               • Duitsland was in vier sones van besetting verdeel.
               • Viermagbeheer van Duitsland deur USSR, VSA, Frankryk en
                  Brittanje.
               • Berlyn was ook onder viermagbeheer.
               • Wes-Berlyn was ook onder beheer van die Geallieerdes
               • Enige ander relevante antwoord                       (Enige 1 x 2)         (2)

     1.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
              • Berlyn sou binnekort deur kommunistiese Oos-Duitsland beheer
                 word.
               • USSR sou die Geallieerdes verhoed om vrye toegang tot Wes-Berlyn
                  te hê.
               • USSR sou kommunisme na die hele Berlyn versprei.
               • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 1 x 2)         (2)

     1.1.5    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
              • Oos-Berlyn sou sonder vaardige mense gelaat word.
              • Die ekonomie van Oos-Berlyn sou negatief geaffekteer word.
              • Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 1 x 2)         (2)

1.2 1.2.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
               • Oos-Duitse leier, Walter Ulbricht.                              (1 x 1)    (1)

     1.2.2    [Definisie van historiese term uit Bron 1B – V1]
               • Ideologiese mededinging (kompetisie) tussen USSR met
                 kommunisme en VSA met kapitalisme.
               • Enige ander relevante antwoord.                               (1 x 2)      (2)

     1.2.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
               • Voorkom dat Weste verdere invloed op die Ooste het.
               • Sou die vloei van migrante uit die kommunistiese sektor stop.
               • Sou uiteindelik die mees ikoniese beelde van die Koue Oorlog in
                 Europa word.                                                  (3 x 1)      (3)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

                           Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                   GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2024)

     1.2.4   [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
              • VSA
              • Sowjet                                                           (2 x 1)     (2)

     1.2.5   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
              • VSA en Sowjet-troepe kon mekaar aanval.
              • Daar was die moontlikheid van ŉ kernoorlog.
              • Die vernietiging van die kernoorlog sou baie onskuldige mense raak.
              • Enige ander relevante antwoord.                        (Enige 1 x 2)         (2)

1.3 1.3.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
              • Om spanning langs die muur wat die stad verdeel, te verlig.     (1 x 2)      (2)

     1.3.2    [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
              • Sowjetunie sal Oos-Duitse soldate wat die Berlynse muur bewaak,
                 bystaan.
              • Enige optrede teen Oos-Duitsland sou as ŉ uitdaging teen die
                  Sowjetunie beskou word.
              • Sowjetunie sal ook geweld gebruik om hul sektor van Berlyn te
                  beskerm.
              • Enige ander relevante antwoord.                              (1 x 2)         (2)

     1.3.3   [Verduideliking van ŉ historiese term uit Bron 1C – V2]
             • Onderhandelinge tussen Brittanje, Frankryk, die Verenigde State
                van Amerika en die Sowjetunie om die Berlynse krisis op te los.
             • Enige ander relevante antwoord.                               (1 x 2)         (2)

     1.3.4   [Bepaal die bruikbaarheid van bewyse uit Bron 1C – V3]
             Die bron is bruikbaar omdat:
             • Die artikel is in 1962 in die New York Herald Tribune gepubliseer.
             • Die bron bevestig die viermagsamesprekings wat in Berlyn gehou
                was.
             • Die bron berig oor die ooreenkomste wat tydens die vergaderings
                tussen die VSA en die Sowjets gemaak is.
             • Enige ander relevante antwoord.                               (2 x 2)         (4)

1.4 1.4.1     [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
              • Daar was werksgeleenthede in Wes-Berlyn.
              • Wes-Berlyn het met beter lewenstandaarde gefloreer.
              • Hulle wou nie onder kommunisme wees nie.
              • Hulle wou die vryheid hê wat in Wes-Berlyn aangebied word onder
                 demokrasie en kapitalisme.
              • Enige ander relevante antwoord.                            (2 x 2)           (4)

     1.4.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
             • Die Wes-Berlynse polisie was gereed om die tiener te help toe hulle
                 vir hom gewaai het om oor te kom.
             • Die polisie het die tiener in Wes-Berlyn verwelkom.
             • Die houding van die polisie het enigiemand wat na Wes-Berlyn wou
                 ontsnap, aangemoedig om dit te doen.
              • Enige ander relevante antwoord.                             (2 x 2)          (4)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

                          Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                 GESKIEDENIS V1                                       9

1.5 [Vergelyking van bronne 1B en 1C – V3]
    • Beide bronne dui aan dat die Berlynse Muur spanning tussen die VSA en USSR
       in Berlyn veroorsaak het.
    • Beide bronne dui aan dat Oos-Berlyners geskiet is toe hulle die Berlynse Muur
       na Wes-Berlyn probeer oorsteek het.
    • Enige ander relevante antwoord                                          (2 x 2)    (4)

1.6 [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
     • By die Jalta konferensie is Duitsland in 4 besettingsones verdeel.
     • Berlyn was ook beheer deur die VSA, Brittanje, Frankryk en die Sowjetunie.
     • Berlyn was binne die Sowjet-sone geleë en die Sowjette het geregtig gevoel op
        die beheer van die hele Berlyn.
    • In November 1958 het die Sowjet Premier, Nikita Khrushchev, geëis dat die
        Geallieerdes die beheer van Berlyn aan die Sowjetunie moet oorgee. (Bron 1A)
     • Die VSA president, Dwight Eisenhower het Khrushchev se eise geweier en
        daarop aangedring dat Berlyn steeds onder viermagbeheer sal wees.
        (Bron 1A)
     • Spanning het tussen die VSA en die Sowjetunie toegeneem namate Brittanje
        die Sowjet-eise geweier het. (Bron 1A)
     • Op 13 Augustus 1961, het Berlyners ontdek dat die Berlynse muur gebou is, wat
        Oos-Berlyn van die Weste skei. (Bron 1B)
     • VSA het die muur veroordeel wat gesinne verdeel het en die vryheid van
        beweging van die mense van Berlyn beperk het. (Bron 1B)
     • Kort na die bou van die Berlynse muur, het ŉ dooiepunt tussen VS en Sowjet-
        troepe ontstaan en dit het byna tot ŉ oorlog gelei. (Bron 1B)
     • ŉ Dispuut het ontstaan oor óf die Oos-Duitse óf Sowjet-wagte gemagtig is om
        die kontrolepunte te patrolleer. (Bron 1B)
     • Dit het daartoe gelei dat die Verenigde State besluit het om tenks aan sy kant
        van die kontrolpunt te plaas. (Bron 1B)
     • Om die spanning te verlig, het viermagsamesprekings tussen die plaaslike
        militêre bevelvoerders in Berlyn plaasgevind. (Bron 1C)
     • As gevolg van die bestaande spanning, het Rusland teen die gevaarlike
        uitlokking betrokke by skietvoorvalle by die muur gewaarsku. (Bron 1C)
     • Die Sowjets het ook verbloemde dreigemente gemaak om nie ŉ “passiewe
        waarnemer” te bly nie. (Bron 1C)
     • Alhoewel mense geweet het dat hulle doodgemaak sou word, het hulle nietemin
        hul lewens gewaag en die muur oorgesteek. (Bron 1D)
    • Enige ander relevante antwoord.                                                    (8)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

                         Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                  GESKIEDENIS V1                     (EC/SEPTEMBER 2024)

      Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                     • Gebruik bewyse op ŉ baie elementêre wyse bv.
                       toon min of geen begrip van hoe die Berlynse
                       Muur die Koue Oorlog spanning tusen die
                                                                       PUNTE
      VLAK 1           Verenigde State van Amerika en die
                                                                        0–2
                       Sowjetunie versterk het.
                     • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                       paragraaf skryf nie.
                     • Bewyse is meestal relevant en hou grootliks
                       verband met die onderwerp, bv. toon ŉ bietjie
                       begrip van hoe die Berlynse Muur die Koue
                                                                       PUNTE
      VLAK 2           Oorlog spanning tussen die Verenigde State
                                                                        3–5
                       van Amerika en die Sowjetunie versterk het.
                     • Gebruik bewyse op ŉ baie basiese manier om
                       ŉ paragraaf te skryf.
                     • Gebruik relevante bewyse, bv. toon ŉ deeglike
                       begrip van hoe die Berlynse Muur die Koue
                       Oorlog spanning tussen die Verenigde State
                                                                       PUNTE
      VLAK 3           van Amerika en die Sowjetunie versterk het.
                                                                        6–8
                     • Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                       georganiseerde paragraaf en toon begrip van
                       die onderwerp.                                                 (8)
                                                                                     [50]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

                           Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                    GESKIEDENIS V1                                       11

 VRAAG 2:        WATTER IMPAK HET DIE SLAG VAN CUITO CUANAVALE OP
                 SUIDER-AFRIKA GEHAD?

 2.1 2.1.1      [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                • UNITA
                • FAPLA                                                         (2 x 1)     (2)

       2.1.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                • Angolese regeringsmagte (FAPLA) het gepoog om te vorder op
                   Jonas Savimbi se Unita-vesting by Mavinga.         (1 x 2)               (2)

       2.1.3    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                • Dit was in die belang van die Suid-Afrikaanse regering dat UNITA
                  nie voor die Kubane en FAPLA swig nie.
                • Hulle was van die mening dat dit die vrede in Namibië sou ontwrig
                  en Umkhonto we Sizwe (MK)-basisse in staat sou stel om vanuit
                  Angola te werk.                                            (2 x 1)        (2)

       2.1.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                • Die konflik was nou op kapitalisme en kommunisme gebaseer.
                • Die magte het mekaar op grond van hul ideologiese oortuiging
                    ondersteun.
                • Suid-Afrika het die kapitalistiese-belynde UNITA ondersteun en
                    Kuba het die kommunisties-belynde FAPLA ondersteun.
                • Enige ander relevante antwoord.                            (1 x 2)        (2)

 2.2 2.2.1      [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                • Die vooruitsig dat meer wit dienspligtiges deur ŉ goedgewapende
                   Kubaanse teenstander vermoor sal word.
                • Die koste van die oorlog en die impak wat dit op Suid-Afrika se
                   ekonomie gehad het.                                         (2 x 1)      (2)

       2.2.2    [Definisie van ŉ historiese konsep uit Bron 2B – V1]
                • Besprekings/gesprekke wat deur verskillende groepe gehou word
                   om ŉ ooreenkoms oor ŉ sekere kwessie te bereik.
                • Enige ander relevante antwoord.                         (1 x 2)           (2)

       2.2.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
                • Suid-Afrika kon beheer oor Namibië verloor.
                • Kommunisties-belynde Swapo sal beheer oor Namibië neem.
                • Swapo was vriendelik teenoor Suid-Afrika se vyand, die ANC.
                • Enige ander relevante antwoord                      (Enige 2 x 2)         (4)

       2.2.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
                • Die Verenigde Nasies Organisasie het ŉ verantwoordelikheid
                   gehad om vrede in Angola te bewerkstellig.
                • Kuba, Angola en Suid-Afrika was lede van die VN.
                • VN het ŉ sleutelrol in die bemiddelingsproses gespeel.
                 • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 1 x 2)       (2)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

                           Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                  GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2024)

2.3 2.3.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
             • Hulle oorheersende aansporing was om te veg vir die bevryding
                van Suider-Afrika van koloniale en reaksionêre magte.     (1 x 2)         (2)

     2.3.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 2C – V1]
             • Sal voortgaan om gevalle en lewende helde van die stryd teen
                bevryding te eer en te onthou.                            (1 x 2)         (2)

     2.3.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
             • Nelson Mandela het voorgestel dat Kuba se rol in Afrika nooit vergeet
                 kan word nie.
             • Mandela het bedoel dat Suid-Afrika en Afrika as ŉ geheel dankbaar
                 vir Kuba se bydrae is.
             • Enige ander relevante antwoord.                                (2 x 2)     (4)

     2.3.4   [Verduideliking van ŉ historiese term uit Bron 3C – V2]
             • Namibië is nie meer deur Suid-Afrika regeer nie, maar kon hulself
                regeer.
             • Enige ander relevante antwoord.                           (1 x 2)          (2)

     2.3.5   [Bepaal beperkings van Bron 3C – V3]
             Die bron is beperk omdat:
             • Die bron is bevooroordeeld teenoor Suid-Afrikaanse troepe in
                Angola.
             • Dit toon slegs die perspektief van die anti-apartheid magte.
             • Die gebruik van propaganda is duidelik in die bron.
             • Enige ander relevante antwoord.                          (Enige 2 x 2)     (4)

2.4 2.4.1    [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
             • Die Kubaanse soldate vier hul oorwinning tydens die Slag van Cuito
                 Cuanavale.
             • Die Kubaanse soldate het swaar artillerie tydens die Slag van Cuito
                 Cuanavale gebruik.
             • Enige ander relevante antwoord.                              (1 x 2)       (2)

     2.4.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
             • Die Kubaanse betrokkenheid het tot die onafhanklikheid van
                 Namibië gelei.
             • Suid-Afrika het begin met onderhandelinge vir ŉ demokratiese
                 regering.
             • Enige ander relevante antwoord.                             (2 x 2)        (4)

2.5 [Vergelyking van Bronne 2C en 2D – V3]
    • Beide bronne dui aan dat Suid-Afrikaanse troepe tydens die geveg deur die
       Kubane verslaan is.
    • Beide bronne dui aan dat die stryd daartoe gelei het dat Namibië sy
       onafhanklikheid gekry het.
    • Enige ander relevante antwoord.                               (Enige 2 x 2)         (4)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

                          Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                    GESKIEDENIS V1                                      13

2.6    [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]

       • ŉ Burgeroorlog het tussen Angola se Drie bevrydingsbewegings begin.
       • Buitelandse lande het tot die oorlog toegetree en die verskillende groepe
         ondersteun.
       • Die Slag van Cuito Cuanavale was ŉ groot geveg wat op die oewer van die
         Lomba-rivier in die omgewing van Cuito Cuanavale geveg is. (Bron 2A)
       • Die stryd is gevoer as gevolg van ideologiese oortuigings. (Bron 2A)
       • Dit was die begin van die einde van wit minderheidsheerskappy in Suider-
         Afrika. (Bron 2A)
       • Suid-Afrikaanse troepe is in die slag van Cuito Cuanavale deur Kubane
         verslaan. (Bron 2B)
       • Suid-Afrika het ingestem om Namibiese onafhanklikheid te onderhandel in
         ruil vir Kubaanse onttrekking uit Angola. (Bron 2B)
       • Die Slag van Cuito het die bevryding van Namibië, Suid-Afrika en die SAOG-
         streek bespoedig. (Bron 2C)
       • Nelson Mandela het die Kubane geloof vir hul rol in die bevryding van Suid-
         Afrika en Afrika as geheel. (Bron 2C)
       • Mandela het gesê dat hul rol nooit vergeet sal word nie aangesien hul name
         gelys is. (Bron 2C)
       • Die Kubane het bygedra om Suider-Afrika te help om vryheid te verkry vir
         geen voordeel anders as hul oorheersende aansporing van
         internasionalistiese solidariteit nie. (Bron 2C)
       • Oliver Tambo het na die stryd verwys as die Waterloo van rassistiese Suid-
         Afrika. (Bron 2C)
       • Die Kubaanse-magte het feesgevier nadat hulle bygedra het om Suider-
         Afrika te bevry. (Bron 2D).
       • Enige ander relevante antwoord.                                             (8)

       Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:

                      • Gebruik    bewyse     op    elementêre      wyse,
                        byvoorbeeld, toon min of geen begrip van die
                        impak wat die Slag van Cuito Cuanavale op
                                                                            PUNTE
       VLAK 1           Suider-Afrika gehad het.
                                                                             0–2
                      • Gebruik bewyse gedeeltelik om oor die onderwerp
                        verslag te doen of kan nie oor die onderwerp
                        verslag doen nie.
                      • Bewyse is meestal relevant en hou in ŉ groot mate
                        verband met die onderwerp, byvoorbeeld toon
                                                                            PUNTE
       VLAK 2           begrip van die impak wat die Slag van Cuito
                                                                             3–5
                        Cuanavale op Suider-Afrika gehad het.
                      • Gebruik bewyse op ŉ basiese manier.
                      • Gebruik    relevante     bewyse       byvoorbeeld
                        demonstreer deeglike begrip van die impak
                        wat die Slag van Cuito Cuanavale op Suider-         PUNTE
       VLAK 3
                        Afrika gehad het.                                    6–8
                      • Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                        paragraaf en toon begrip oor die onderwerp.                       (8)
                                                                                         [50]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                 GESKIEDENIS V1                        (EC/SEPTEMBER 2024)

VRAAG 3:     HOE HET DIE OPTOG OP WASHINGTON TOT DIE EINDE VAN
             DISKRIMINASIE EN SEGREGASIE IN DIE VERENIGDE STATE VAN
             AMERIKA (VSA) IN DIE 1960’s BYGEDRA?

3.1 3.1.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
             • Hoë vlakke van werkloosheid.
             • Werk wat die meeste Afro-Amerikaners slegs minimale lone gebied
               het.
             • Swak werksmobiliteit.
             • Sistematiese ontneming van stemreg van baie Afro-Amerikaners.
             • Volharding van rassesegregasie in die Suide.        (Enige 3 x 1)         (3)

     3.1.2   [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
             • The Congress of Racial Equality / CORE
             • Negro American Labor Council / NALC
             • Student Non-violent Coordinating Committee / SNCC
             • Southern Christian Leadership Conference / SCLC   (Enige 3 x 1)           (3)

     3.1.3   [Verduideliking van ŉ historiese konsep uit Bron 3A – V2]
             • Burgerregte verwys na die basiese menseregte wat deur alle
                Amerikaanse burgers geniet behoort te word, maar dit is slegs aan
                blanke Amerikaners gegee.
             • Enige ander relevante antwoord.                              (1 x 2)      (2)

     3.1.4   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
             • King het gese dat Afro-Amerikaners in die meerderheid was en tog
                 het hulle geen regte in Amerika nie.
             • King het die optog ŉ kans gegee en gesê dat Afro-Amerikaners die
                 leiding moet neem om hulself te bevry.
             • Afro-Amerikaners moet nie hande vou nie en kyk na hulle eie
                 diskriminasie en segregasie.
             • Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 2 x 2)       (4)

3.2 3.2.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
             • Om teen rassediskriminasie te protesteer.
             • Om steun te toon vir groot burgerregtewetgewing wat in die
                Kongres hangende was.
             • Om gelyke geregtigheid vir alle burgers onder die wet te eis.
                                                                               (2 x 1)   (2)

     3.2.2   [Definisie van historiese konsepte uit Bron 3B – V1]
             • Onregverdige behandeling van verskillende kategorieë mense op
                grond van ras, etnisiteit ens.
             • Enige ander relevante antwoord.                           (1 x 2)         (2)

     3.2.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
             • King het geïmpliseer dat diskriminasie en segregasie eendag in
                 Amerika geskiedenis sal wees.
             • King het geïmpliseer dat die mense van Amerika gelyke regte sal
                 geniet.
             • Enige ander relevante antwoord.                       (Enige 1 x 2)       (2)
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

                          Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                    GESKIEDENIS V1                                      15

       3.2.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3B – V2]
                • Abraham Lincoln was die president wat die Emansipasie
                    proklamasie in 1863 onderteken het.
                • Swartes staan 100 jaar na die Emansipasie proklamasie in die
                    Lincoln-gedenkteken en hulle het steeds geen gelyke regte nie.
                • Enige ander relevante antwoord.                               (1 x 2)     (2)

 3.3 3.3.1      [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
                • Dit is moeilik om te glo dat die 1964 Burgerregtewet daarsonder
                   sou plaasgevind het.                                        (1 x 2)      (2)

       3.3.2    [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
                • Wat wil die Negers hê?                                        (1 x 2)     (2)

       3.3.3    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
                • Die toespraak verduidelik dat King en die ander Negers ŉ einde aan
                    diskriminasie wou hê
                • Negers wou gelyke regte met die wit Amerikaners hê.
                • Enige ander relevante antwoord.                             (1 x 2)       (4)

       3.3.4    [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
                • Segregasie in skole is as onwettig verklaar.
                • Die leerstelling van apart maar gelyk was nie aanvaarbaar nie.
                • Die skole sou onmiddellik gedesegregeer word.
                • Enige ander relevante antwoord.                        (Enige 2 x 2)      (4)

 3.4 3.4.1      [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
                • Duisende mense het die Optog op Washington bygewoon.
                • Martin Luther King Jr. het sy bekende toespraak tydens die optog
                    na Washington gemaak.
                • Baie mense het die eise van die Burgerregtebeweging ondersteun.
                • Enige ander relevante antwoord.                      (Enige 2 x 2)        (4)

       3.4.2    [Bepaal die betroubaarheid van Bron 3D – V3]
                Die bron is betroubaar omdat:
                • Dit ŉ primêre bron is, ŉ foto wat tydens die optog geneem was.
                • Die toespraak wat King gemaak het, het beroemd geword.
                • Dit kan deur ander bronne bevestig word.
                • Enige ander relevante antwoord.                             (2 x 2)       (4)

 3.5 [Vergelyking van Bron 3B en 3D ‒ V3]
     • Bron 3B meld dat die optog deur ŉ geskatte 250 000 mense bygewoon is,
        Bron 3D is ŉ foto van baie mense in die optog.
     • Bron 3B meld dat Martin Luther King sy “Ek het ŉ droom toespraak” tydens
        die optog, Bron 3D wys hoe King die toespraak lewer.
     • Enige ander relevante antwoord.                                    (2 x 2)           (4)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                     GESKIEDENIS V1                     (EC/SEPTEMBER 2024)

3.6 [Interpretasie, analise en sintese van bewyse uit relevante bronne – V3]
    • Teen 1963, is dit waarvoor die vroeëre betogings geveg het, nie verwesenlik
       nie, soos hoë vlakke van werkloosheid, swak werksmobiliteit en sistematiese
       ontneming van stemreg. (Bron 3A)
    • Verskeie bewegings soos NALC, CORE, SCLC en SNCC het ŉ brief geskryf
       waarin hulle permitte vir die beplande Optog op Washington op 28 Augustus
       1963 versoek het. (Bron 3A)
    • Die gestelde doelwitte van die protes het “ŉ omvattende wetsontwerp op
       burgerregte” wat met segregasie sou wegdoen ingesluit. (Bron 3A)
    • Die Optog op Washington op 28 Augustus 1963 is deur meer as 200 000
       betogers bygewoon. (Bron 3B)
    • Die geleentheid het musikale optredes deur Joan Baez, Bob Dylan ingesluit,
       en daar was ook aanbiedings deur talle sprekers. (Bron 3B)
    • ŉ Huldeblyk is gebring aan Bates, Rosa Parks, Myrlie Evers, Diane Nash en
       ander swart vroue in die Burgerregtebewegings. (Bron 3B)
    • Martin Luther King Jnr. het in sy toespraak sy onwrikbare hoop uitgespreek dat
       “sy vier kindertjies eendag in ŉ land waar hulle nie deur die kleur van hul vel
       beoordeel sal word nie sal woon …”. (Bron 3B)
    • Tydens die 60ste herdenking van die optog het onderhoudvoerders die dag van
       die optog onthou. (Bron 3C)
    • Die Optog op Washington het tot die aanvaarding van die Burgerregtewet van
       1964 bygedra. (Bron 3C)
    • Die toespraak wat King gemaak het, het verduidelik wat die Negers wou hê.
       (Bron 3C)
    • Die Optog op Washington was ŉ sukses, en dit word gewys op die foto waarin
       King die skare toegespreek het. (Bron 3D)
    • Enige ander relevante antwoord.                                                      (8)

     Gebruik die volgende rubriek om 'n punt toe te ken:

                     •   Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse, bv. toon min
                         of geen begrip van hoe die Optog op Washington
                         het tot die einde van diskriminasie en segregasie in
                                                                               PUNTE
     LEVEL 1             die VSA in die 1960’s bygedra.
                                                                                0–2
                     •   Gebruik bewyse gedeeltelik om oor die onderwerp
                         verslag te doen of kan nie oor die onderwerp verslag
                         doen nie.
                     •   Bewyse meestal relevant en hou groot mate verband met
                         die onderwerp bv. toon begrip van hoe Optog op
                                                                               PUNTE
     LEVEL 2             Washington bygedra het tot die einde van
                                                                                3–5
                         diskriminasie en segregasie in die VSA in die 1960's
                     •   Gebruik bewyse op ŉ basiese manier.
                     •   Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer deeglike
                         begrip van hoe Optog op Washington bygedra het
                         tot die einde van diskriminasie en segregasie in die PUNTE
     LEVEL 3
                         VSA in die 1960's                                      6–8
                     •   Gebruik bewyse baie effektief in ŉ georganiseerde
                         paragraaf en toon begrip van die onderwerp.                       (8)
                                                                                          [50]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                 GESKIEDENIS V1                                       17

AFDELING B: OPSTELVRAE
VRAAG 4: DIE KOUE OORLOG – VIËTNAM
[Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument gebaseer op relevante bewyse deur
analitiese en interpretatiewe vaardighede te gebruik.]
SINOPSIS
Kandidate moet verduidelik tot watter mate die Verenigde State van Amerika suksesvol
was om die verspreiding van kommunisme in Viëtnam in die tydperk 1965 tot 1975 te
bekamp. Hulle moet hul argument met relevante historiese bewyse ondersteun.
HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:
Inleiding Kandidate moet ŉ standpunt inneem deur te verduidelik tot watter mate die
          Verenigde State van Amerika suksesvol was om die verspreiding van
          kommunisme in Viëtnam in die tydperk 1965 tot 1975 te bekamp. Hulle moet
          ŉ uiteensetting gee van hoe hulle hul argument sal ondersteun.
UITBREIDING
Redes waarom die Verenigde State by die Viëtnam-oorlog betrokke geraak het (bevat
die verspreiding van kommunisme, vrees vir die ‘Domino-effek’, verspreiding van
kapitalisme)
• Die VSA het Diem se korrupte kapitalistiese regime in Suid-Viëtnam ondersteun.
• Golf van Tonkin resolusie (eskalasie).
• Mislukking van ‘Operation Rolling Thunder’ (bommissie vanaf Maart 1965 was om
  die Noord-Viëtnamese ekonomie te vernietig om te keer dat hulle die Suide help; om
  die National Liberation Front te vernietig).
• Guerrilla-oorlogvoering deur die Vietminh/Vietkong het die moraal van die VSA
  verwar en ondermyn.
• Ho Chi Minh-roete en die betekenis daarvan.
• Mislukking van ‘Operation Ranch Hand’ (Konvensionele taktiek wat deur die VSA se
  weermag gebruik is was nie effektief as gevolg van digte plantegroei nie) gedwing
  om napalm, agent oranje (Agent Orange) te gebruik ‒ het die omgewing vernietig,
  maar nie die Ho Chi Minh-roete nie.
• Tet Offensief.
• Anti-oorlog protesbeweging in die VSA en internasionaal.
• Die rol van die media om die impak van oorlog op die Viëtnamese mense en op
  Amerikaanse soldate te wys.
• WHAM (Wining the hearts and minds of the Vietnamese) het eerstens die
  implementering van die onttrekkingsproses van Amerikaanse troepe uit Viëtnam
  beteken.
• Soek en vernietig (My Lai-dorpsslagting).
• Rol van Nixon – Viëtnamisering (mislukking van die weermag van die Suid-Viëtnam
  om doeltreffend te veg).
• Bombardering van Noord-Viëtnam (Laos en Kambodja word kommunisties).
• Onderhandelinge vir vrede tussen VSA en Viëtnam.
• Saigon (Suid-Viëtnam) het in 1975 aan kommunistiese Noord-Viëtnam geval.
• Enige ander relevante antwoord.
• Gevolgtrekking: Kandidate moet hul argumente met ŉ relevante slot saamvat              [50]
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

                          Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                  GESKIEDENIS V1                       (EC/SEPTEMBER 2024)

VRAAG 5: ONAFHANKLIKE AFRIKA: GEVALLESTUDIE-KONGO

[Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument wat op relevante bewyse gebaseer is deur
analitiese en interpretasievaardighede te gebruik.]

SINOPSIS

Kandidate moet krities bespreek of die politieke en ekonomiese beleid wat deur Mobuto
Sese Seko in die nuwe onafhanklike Kongo ingestel is, groei en welvaart meegebring het.
Hulle moet hul argument met relevante historiese bewyse ondersteun.

HOOF ASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoorde insluit:
Inleiding: Kandidate moet standpunt inneem deur krities te bespreek of Mobuto Sese
           Seko se politieke en ekonomiese beleid wat in die nuut onafhanklike Kongo
           ingestel is, groei en voorspoed gebring het. Hulle moet aandui hoe hulle van
           plan is om hul argument te ondersteun.

UITBREIDING

Politieke beleid
• Koloniale erfenisse: (as agtergrond inligting)
• Paternalisme – Kongolese is soos kinders behandel – met geen verantwoordelikheid in
  administrasie of verteenwoordiging van die regering nie.
• België het nie vir die behoorlike oorgang van ŉ nuwe leierskapsoorname voorberei nie.
• Kongo het op 30 Junie 1960 onafhanklik geword met Joseph Kasavubu as president
  en Patrice Lumumba as Eerste Minister.
• Kasavubu het verkies dat die Kongo ŉ federale staat is, terwyl Lumumba vir ŉ sterk
  gesentraliseerde, nasionale regering was.
• Lumumba ook in konflik met Moise Tshombe.
• Die nuut onafhanklike Kongo het met baie politieke onstabiliteit begin, bv. Tshombe het
  op afskeiding van Katanga vir sy eie onafhanklikheid gefokus – ŉ teken vir die behoefte
  aan sterk politieke beleid.
• Mobuto het die mag van Kasavubu oorgeneem deur ŉ staatsgreep in 1965 (ambisieus)
• Hy het outoritarisme toegepas om politieke stabiliteit te bewerkstellig.
• In 1967 het Mobutu daarin geslaag om die Katanga-rebellie te stuit.
• Mobuto het sy land ŉ nuwe grondwet gegee as ŉ eenpartystaat onder sy party, die
  Popular Movement for the Revolution (MPR).
• Die Kongo het binne die eerste vyf jaar na onafhanklikheid ŉ eenpartystaat geword met
  alle opposisie onderdruk (outoritêr).
• Mobutu het ŉ persoonlikheidskultus (Mobutoism) (swak leierskap) ontwikkel –
  selfgesentreerde leierskap.
• Mobutoïsme het die Kongo ŉ outokratiese staat onder homself gemaak as ŉ militêre
  diktator (swak leierskap).
• Hy is deur die VSA ondersteun omdat hy gesien is as ŉ anti-kommunistiese bondgenoot
  – voortgesette koloniale oorheersing.
• Hy het ŉ sterk gesentraliseerde regering geskep en alle aanstellings beheer.
• Bevorderings en die toewysing van staatsinkomste – het gelei tot nepotisme – nie deur
  die Kongolese verwelkom nie.
• Hy het ŉ beleid van Zaïrenasie, ŉ beleid wat vaardige/kundige buitelanders of diegene
  wat strategiese bestuursposisies beklee het met ongeskoolde plaaslike mense vervang
  – wat tot wanadministrasie en wanbestuur in politieke leierskaprolle gelei het.
Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

                          Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2024)                 GESKIEDENIS V1                                     19

Ekonomiese beleide
• Koloniale erfenisse: (as agtergrond inligting).
   o Uitbuiting ‒ Belgiese welvaart gebaseer op ontginning van katoen,
       rubberplantasies en myne (koper, tine en diamant) deur koloniale maatskappye;
       Winste uit minerale (myne) op uitbuiting van Kongolese werkers gebaseer.
   o By onafhanklikheid is Kongo as die welvarendste beskou, maar met die
       ekonomiese rykdom wat deur buitelandse eienaars besit word.
• Mobutu erf ŉ kapitalistiese ekonomie (van België).
• Ekonomie in die hande van wit setlaars en buitelanders.
• Sommige ekonomie ryk aan natuurlike hulpbronne: koper, kobalt, diamante en ander
  materiale wat op buitelandse investering gebaseer was.
• Hy het nasionalisering ingestel: Mobutu het die land se kopermynbou bedryf
  genasionaliseer en winste uit die koperbedryf gebruik om sy 10-jaar
  industrialisasieplan te finansier (wat pro-Kongolees op sigwaarde verskyn het).
• Genasionaliseerde maatskappye in buitelandse besit sonder vergoeding (verskyn
  pro-Kongolees op sigwaarde).
• Buitelandse maatskappye wat onder beheer van sy bondgenote en familielede
  geplaas is.
• Zairianisering bekend gestel (vervang buitelanders met Zairiaanse burgers) (goeie
  leierskap – bemagtiging van plaaslike inwoners en keer paternalisme om).
• Zairianisering het gelei tot korrupsie, nepotisme, diefstal en wanbestuur.
• Die ekonomie is gekenmerk deur nepotisme en elitisme (Groot gaping tussen
  die elite en gewone burgers/ryk en arm geskep) (swak leierskap).
• Swak ekonomiese beleid het gelei tot die afname in die toestand van infrastruktuur
  soos paaie, ens. – Kongolese negatief geraak wat nie deur die Kongolese verwelkom
  is nie.
• Mobuto het ŉ kleptokrasie geskep – waarin ŉ groep aangestelde staatsamptenare
  hul posisie vir finansiële gewin (korrupsie) misbruik het.
• Mobuto is gedwing om Retrosessie (terugkeer van buitelandse eienaars)
  (ondoeltreffendheid van Zairianisering) in te stel – mislukte beleid.
• Baie min buitelandse eienaars het teruggekeer.
• Kongo se ekonomie het ineengestort (swak ekonomiese beleid) – negatiewe impak
  op Kongolese.
• Kongo het afhanklik geraak van buitelandse hulp en belegging, bv. van die
  Wêreldbank onder koloniale invloed bly wat nie deur die Kongolese verwelkom word
  nie.
• Mobutu het lewenslank as president tot sy dood in 2007 gebly.
• Enige ander relevante antwoord.

•   Gevolgtrekking: Kandidate moet argumente met relevante slot saamvat.                [50]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

                         Hosted by www.ecexams.co.za.

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — History · QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5) — History · QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P1 GR12 ADDEN JUNIE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-junie-2023-afrikaans/6fec864f-931f-4143-acac-b498e2a5f304) — History · Addendum · 2023 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History Grade 12 NSC P1 ADDENDUM September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/history-grade-12-nsc-p1-addendum-september-2025-north-west/50efe0f8-d43f-4981-9053-03ea7c90b109) — Addendum · 2025
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 QP JUNE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-june-2023-afrikaans/4d89c999-c580-4ebe-ad32-ccdfbe675af1) — QP · 2023 · Afr
- [History P2 Nov 2023 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-addendum-eng/115e775e-ffa7-4295-a812-c3f541a7b7bb) — Addendum · 2023 · Eng
- [History P2 Nov 2023 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-afr/1406231f-0475-4c85-8862-7a120bee5f2e) — QP · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
