# History Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2016 (Afrikaans), 23 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-feb-march-2016-memo-afr/1fd0d511-d8e9-417a-bfc7-19e326c11f2c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-feb-march-2016-memo-afr/1fd0d511-d8e9-417a-bfc7-19e326c11f2c)

## About this document

History · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016. Memorandum, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                        This memorandum consists of 32 pages.

                                  NASIONALE
                              SENIOR SERTIFIKAAT

                                     GRAAD 12

                                  GESKIEDENIS V2

                              FEBRUARIE/MAART 2016

                                   MEMORANDUM

PUNTE: 150

                      Hierdie memorandum bestaan uit 23 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                  2                        DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                        NSS – Memorandum

1.      BRONGEBASEERDE VRAE

1.1     Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
        ontwikkel:

 Kognitiewe                                                           Gewigstoekenning
                                Historiese vaardighede
   Vlakke                                                                 van vrae
                     •   Onttrek inligting uit bronne
                     •   Selektering en organisasie van relevante           30%
      VLAK 1
                         inligting uit bronne                               (15)
                     •   Definieer historiese begrippe/terme
                     •   Interpretasie van bewyse uit bronne
                                                                            40%
      VLAK 2         •   Verduidelik inligting verkry uit bronne
                                                                            (20)
                     •   Analiseer bewyse uit bronne
                     •   Interpreteer en evalueer bewyse uit bronne
                     •   Skakel met bronne om bruikbaarheid,
                         betroubaarheid, eensydigheid en
                         beperkings vas te stel                             30%
      VLAK 3
                     •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies en          (15)
                         perspektiewe in die bronne en kom tot
                         onafhanklike gevolgtrekkings

1.2     Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer word:
        • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir enige
            ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of voorbeelde.
        • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar aan die
            vereistes van die vraag voldoen is.
        • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede waaraan
            aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in kursiefgedrukte
            skrif aangedui.

1.3     Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae
        • Gebruik 'n regmerk () vir elke korrekte antwoord.
        • Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee redes
           en word twee punte elk toegeken (); (1 x 2) wat neerkom op een rede en
           twee punte toegeken word ().
        • Indien 'n vraag 4 punte tel, word 4 regmerkies () aangedui.

        Paragraafvraag
        Paragrawe moet globaal (holisties) geassesseer word. Beide die inhoud en die
        struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word wanneer punte
        toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word wanneer 'n antwoord op 'n
        paragraafvraag geassesseer word:
        • Lees die paragraaf en plaas 'n kolpunt () by elke punt binne-in die teks waar
            die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te beantwoord.
        • Lees die paragraaf weer om die mate waartoe die kandidaat in staat was om
            relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te beantwoord, te evalueer.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              3                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                  NSS – Memorandum

       •   Maak regmerkies (), wat aan die kandidaat vir die paragraaf toegeken is,
           aan die einde van die paragraaf, sowel as die vlak (1, 2 of 3) soos in die
           holistiese rubriek aangedui en gee kommentaar, bv.
           ___________________________________________________________
           ___________________________________________________________
           ____________________________________________________
           
           Vlak 2
           Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf.
       •   Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die punt
           onder in die regterkantse kantlyn, bv. 32
                                               50
       •   Maak seker dat die totale punte akkuraat na die buiteblad van die
           antwoordeboek oorgedra word.

2.     OPSTELVRAE

2.1    Die opstelvrae vereis dat kandidate:
       • In staat sal wees om hul argument op 'n logiese en samehangende wyse te
           stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
           bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om 'n redelike reeks feite of
           'n effektiewe argument te kan weergee om sodoende die gestelde vraag te
           beantwoord. Dit is noodsaaklik dat 'n opstel 'n inleiding, 'n samehangende en
           gebalanseerde liggaam van bewyse en 'n slot het.

2.2    Nasien van opstelvrae
       • Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal word deur
          die handboeke wat by 'n spesifieke sentrum gebruik is.
       • Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as dit wat
          ingesluit is by 'n riglyn vir nasien van 'n spesifieke opstel.
       • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate krediet
          kry vir enige ander relevante antwoord.

2.3    Globale assessering van 'n opstel
       Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering vereis dat
       die onderwyser die totale produk as 'n geheel sal bepunt sonder om die
       samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering moedig die leerder
       aan om 'n individuele mening aan te bied deur gebruik te maak van geselekteerde
       feitelike bewyse om 'n argument te ondersteun. Daar sal nie van die leerder
       verwag word om slegs 'feite' neer te skryf om 'n beter punt te behaal nie. Hierdie
       benadering sal leerders ook ontmoedig om 'model-antwoorde' voor te berei en te
       reproduseer sonder om die spesifieke vereistes van die vraag in ag te neem.
       Holistiese nasien van opstelle gee krediet aan leerders se mening, ondersteun
       deur bewyse. Anders as by inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met
       holistiese assessering nie vir ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie,
       aangesien die klem op die volgende val:
       • Die konstruksie/daarstelling van 'n argument
       • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te
            ondersteun
       • Die leerder se interpretasie van die vraag.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                4                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                    NSS – Memorandum

2.4    Assesseringsprosedures van die opstel
       2.4.1 Hou die sinopsis in gedagte wanneer die opstel nagesien word.
       2.4.2 Tydens die eerste deurlees van die opstel moet regmerkies toegeken word
             vir 'n relevante inleiding (aangedui met 'n kolpunt ('bullet') in die
             nasienriglyne/memorandum), vir elke hoofmoment/aspek wat volledig
             gekontekstualiseer is en 'n relevante slotopmerking (aangedui met 'n
             kolpunt in die nasienriglyn/memorandum) bv. 'n antwoord waar daar
             5 hoofpunte is, sal daar dus 7 regmerkies wees.
       2.4.3 Die volgende addisionele simbole kan ook gebruik word:
             • Inleiding, hoofaspekte en slotopmerking nie behoorlik gekontekstualiseer nie

                                                                        ^
                 • Verkeerde stelling            _________________

                 • Irrelevante stelling          |
                                                 |
                                                 |

                 • Herhaling                     R

                 • Analise                       A√

                 • Interpretasie                 1√

2.5.   Die matriks

       2.5.1 Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle

       By die nasien van opstelle, moet die kriteria gebruik word wat in die matriks
       voorsien word. Tydens die assessering van 'n opstel moet beide die inhoud en die
       aanbieding in ag geneem word. 'n Punt word toegeken by die snypunt van die
       inhoud en aanbieding, gebaseer op die sewe vaardigheidvlakke.

       (a)       Met die eerste deurlees van die opstel word daar bepaal tot watter mate
                 die hoofmomente gedek is om en die inhoudsvlak (op die matriks) vas te
                 stel.

                                                            I           VLAK 4

       (b)       Die tweede deurlees van die skryfwerk sal die vlak (op die matriks) van die
                 aanbieding bepaal.

                                                            I           VLAK 4
                                                            A           VLAK 3

       (c)       Ken 'n algehele punt toe met behulp van die matriks.

                                                            I
                                                            A
                                                                        VLAK 4
                                                                        VLAK 3     }26–27
Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
     Geskiedenis/V2                                                    5                                                       DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                                             NSS – Memorandum

     NASIENMATRIKS VIR OPSTELLE: TOTAAL: 50

                           VLAK 7              VLAK 6               VLAK 5               VLAK 4              VLAK 3               VLAK 2               VLAK 1*
AANBIEDING              Baie goed           Baie goed            Goed beplande en     Argument beplan     Toon soms bewys      Poging               Weinig of geen
                        beplande en         beplande en          gestruktureerde      en gestruktureer.   van 'n               aangewend om         poging om die
                        gestruktureerde     gestruktureerde      opstel.              Bewyse tot 'n       gestruktureerde en   antwoord te          opstel te
                        opstel. Goeie       opstel. 'n           Poog om 'n           sekere mate         beplande             struktureer.         struktureer nie.
                        sintese van         Relevante            duidelike argument   gebruik om          argument. Poog       Grootliks
                        inligting. Het 'n   argument is          te ontwikkel.        argument te         om 'n argument vol   beskrywend of
                        goed                gevolg. Bewyse       Gevolgtrekking       ondersteun.         te hou.              poog om argument
INHOUD                  gebalanseerde,      gebruik om die       gemaak uit           Slotsom bereik op   Gevolgtrekking nie   te ontwikkel. Geen
                        oorspronklike       argument te          bewyse om die        grond van bewyse.   duidelik             poging om 'n
                        argument            verdedig. Poog om    argument te                              ondersteun deur      gevolgtrekking te
                        ontwikkel met       'n onafhanklike      ondersteun.                              bewyse nie.          maak nie.
                        bewyse. Argument    gevolgtrekking uit
                        deurgaans           die bewyse te
                        volgehou en         maak om die
                        verdedig.           argument te
                        Onafhanklike        ondersteun.
                        gevolgtrekking
                        gemaak uit
                        bewyse om die
                        argument te
                        ondersteun.
VLAK 7

Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten             47–50               43–46
volle relevant tot
argument wat gevolg
is.
VLAK 6

Vraag is beantwoord.         43–46               40–42                38–39
Inhoudseleksie
relevant tot argument
wat gevolg is
VLAK 5

Vraag grotendeels            38–39               36–37                34–35                30–33               28–29
beantwoord. Inhoud
toereikend en
relevant.
VLAK 4

Vraag herkenbaar in
antwoord. Sommige                                                     30–33                28–29               26–27
weglatings of
irrelevante keuse van
inhoud.
VLAK 3

Keuse van inhoud hou
verband met vraag,                                                                         26–27               24–25                20–23
maar beantwoord dit
nie. Hou soms nie
verband met die vraag
nie. Weglatings.
VLAK 2

Vraag ontoereikend                                                                                             20–23                18–19                14–17
beantwoord. Inhoud
skraal.
VLAK 1*

Vraag ontoereikend                                                                                                                  14–17                 0–13
beantwoord of glad
nie. Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

     * Riglyne vir die toekenning van 'n punt in Vlak 1:

     •     Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie =                                        0
     •     Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie =                                       1–6
     •     Vraag ontoereikend en vaag beantwoord ; klein poging om die opstel te struktureer =                                                            7–13

     Kopiereg voorbehou                                                                                                  Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              6                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                  NSS – Memorandum

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1: WAAROM HET DIE SWARTBEWUSSYNSBEWEGING BESLUIT OM
         GEMEENSKAPSGEBASEERDE PROGRAMME GEDURENDE DIE
         1970's IN TE STEL

1.1
1.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
       • SASO
       • SASM
       • NAYO
       • BPC                                                               (enige 3 x 1) (3)

1.1.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
        • Dr Ramphele was 'n SB aktivis en het mense inspireer om die filosofie/en
           leerstellings van SB te volg
        • Dr Ramphele was 'n huisdokter van die Zanempilo-kliniek
        • Sy speel 'n rol met die bewusmaking van swart Suid-Afrikaners ten opsigte van
           die filosofie/leerstellinge van SB
        • Enige ander relevante antwoord                               (enige 2 x 2) (4)

1.1.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
       • Hy het 'n aktiewe rol gespeel in die stigting van die swart
           gemeenskapsprogramme
       • Hy speel 'n rol in die stigting van ander Swartbewussynsorganisasies
       • Deur die filosofie van SB het hy die jeug inspireer om die apartheidsregering uit
           te daag
       • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)

1.2
1.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B - V1]
       • Om die jeug aan te moedig om onafhanklik te word
       • Om waardigheid aan te moedig
       • Om die gemeenskap op te hef deur middel van verskillende projekte
       • Om te verseker dat swart Suid-Afrikaners mekaar help              (2 x 1) (2)

1.2.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
      • Zanempilo was ook 'n plek waar die gemeenskap kon ontmoet om sake te
          bespreek wat hulle affekteer het
      • Zanempilo was ook gebruik as 'n bymekaarkomplek vir verskillende
          gebeurtenisse wat gevier word
      • Dit het 'n vergader punt en opleidingsplek vir politieke aktiviste geword
      • Enige ander relevante antwoord                                     (enige 2 x 2) (4)

1.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
       • SB organisasies was in 1977 verban                                       (1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              7                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                  NSS – Memorandum

1.2.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
       • Bemagtiging van vroue
       • Hulle aangemoedig om groentetuine te begin (selfonderhoudend)
       • Ekonomiese programme                                                     ( 3 x 1) (3)

1.3 [Vergelyking van bewyse uit Bron 1A en 1B – V3]
      • Bron1A dui aan dat Biko wou projekte begin soos die swart gemeenskaps-
         programme terwyl Bron1B bevestig dat die Zanempilo-gesondheidskliniek was
         gestig as 'n gemeenskapsprojek vir die gemeenskap
      • Bron1A dui aan dat Biko se idees later die teorieë van die filosofie van SB word
         terwyl Bron1B aandui dat sy idees verplaas word met die doelstellings van SB
         wat swart Suid-Afrikaners aangemoedig het om onafhanklik te word
      • Bron1A verwys na die Zanempilo-kliniek wat 'n SB inspirerende projek buite
         King William's Town was terwyl Bron1B bevestig dat die Zanempilo-kliniek
         primêre gesondheidsdienste aan die gemeenskap buite King William's Town
         verskaf het
      • Enige ander relevante vergelyking                                (enige 2 x 2) (4)

1.4.
1.4.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
      • Zanempilo-kliniek                                                          (1 x 1) (1)

1.4.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
        • Zanempilo was gebruik as vergaderplek
        • Zanempilo was as 'n opleidingsplek vir politieke aktiviste gebruik
        • Enige ander relevante antwoord                                          (2 x 2) (4)

1.5
1.5.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
       • Om swart Suid-Afrikaners aan te moedig om in solidariteit saam te staan
       • Om swart Suid-Afrikaners aan te moedig om self onderhoudend te word
       • Om swart Suid-Afrikaners van wit rassisme te bevry
       • Om swart Suid-Afrikaners van kolonialisme te bevry
       • Om swart Suid-Afrikaners van kapitalisme te bevry             (enige 3 x 1) (3)

1.5.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
        • Die apartheid regering se polisiemag het dikwels swart Suid-Afrikaners
           geteister
        • Die apartheid regering se polisiemag het dikwels swart Suid-Afrikaners
           geïntimideer
        • Die apartheid regering het verbannings bevele op swart Suid-Afrikaners opgelê
        • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             8                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

1.5.3 [Evalueer die bruikbaarheid van bewyse uit Bron 1D – V3]
       • Die bron noem die huiwerigheid van swart Suid-Afrikaners om betrokke te raak
          in gemeenskapsontwikkelingsprogramme
       • Die bron noem dat dit nie maklik was om sielkundige minderwaardigheid uit die
          weg te ruim nie
       • Die bron voorsien redes van hoe die verdrukker die verdruktes verdeel het
       • Die bron beklemtoon die probleme wat gepaard gaan met polisieteistering,
          intimidasie en verbanningsbevele
       • Die bron maak melding van die vrees om na Robbeneiland gestuur te word
       • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)

1.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit die relevante Bronne – V3]

    Kandidate se antwoorde kan die volgende aspekte insluit:

       •   Die filosofie van Swart Bewussyn het swart trots en selfvertroue aangemoedig
           (eie kennis)
       •   Die rol wat die BCM gespeel het met die stigting van gemeenskap baseerde
           programme (Bron 1A)
       •   Gemeenskap programme is gebruik om die gemeenskappe op te hef (Bron1B)
       •   Die gemeenskap programme is deur swart Suid-Afrikaners ingestel om die
           verarmde swart gemeenskappe op te (Bron 1B)
       •   Die gemeenskap programme was 'n verlengstuk van die filosofie van Swart
           Bewussyn wat tot binne die gemeenskappe ingesypel het (Bron 1B)
       •   Die gemeenskapsprogramme is gebruik om die gemeenskappe te verenig en
           om hulle te leer om hoe om die apartheidsregering uit te daag (eie kennis)
       •   Die Zanempilo-kliniek was 'n voorbeeld van 'n gemeenskapsprogram om swart
           Suid-Afrikaanse gemeenskappe op te hef (Bronne 1B and 1C)
       •   Die Zanempilo-kliniek was gebruik as 'n vergaderplek, was gebruik as
           bymekaarkomplek vir opleiding, bymekaarkomplek vir feesvieringe, en vir
           politieke opleiding (Bron 1B)
       •   Die gemeenskapsprogramme wou selfvertroue by swart Suid-Afrikaners
           inboesem (Bron 1D)
       •   Die gemeenskapsprogramme wou swart Suid-Afrikaners bevry van wit
           rassisme, kapitalisme en kolonialisme (eie kennis)
       •   Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             9                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

 Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:

                 • Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                   geen     of    min    begrip       oor    waarom   die
                   Swartbewussynsbeweging besluit het om betrokke
                   te raak by gemeenskap baseerde programme                   PUNTE
   VLAK 1
                   gedurende die 1970's.                                       0–2
                 • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan glad nie oor die
                   onderwerp skryf nie.
                 • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                   verband met die onderwerp, bv. toon begrip oor
                   waarom die Swartbewussynsbeweging besluit het
                                                                              PUNTE
   VLAK 2          om betrokke te raak by gemeenskap baseerde
                                                                               3–5
                   programme gedurende die 1970's.
                 • Gebruik bewyse op 'n baie eenvoudige manier.
                 • Gebruik relevante bewyse, bv. toon 'n deeglike begrip
                   oor waarom die Swartbewussynsbeweging besluit
                   het om betrokke te raak by gemeenskap baseerde
                   programme gedurende die 1970's.                            PUNTE
   VLAK 3
                 • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde          6–8
                   paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
                                                                                     (8)
                                                                                   [50]

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             10                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                  NSS – Memorandum

VRAAG 2: HOE HET DIE WAARHEIDS-EN-VERSOENINGSKOMMISSIE (WVK)
         DIE PROSES VAN REPARASIES (VERGOEDING) HANTEER?

2.1
2.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
       • Regering was voorsien van veelvlakraamwerk vir reparasies
       • Reparasies sou nie beperk wees tot geldelike kompensasie                 (2 x 1) (2)

2.1.2 [Verduideliking van 'n historiese konsep uit Bron 2A – V1]
       • Kompensasie vir die verlies van menselewens en eiendom
       • Betaling vir skade wat 'n persoon moontlik ervaar het
       • Enige ander relevante antwoord                                          (1 x 2) (2)

2.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
       • 'n Struktuur wat binne die president se kantoor moes geskep word met 'n
           beperkte sekretariaat en vasgestelde lewensduur
       • Daar moes 'n nasionale herdenkingsdag wees                        (2 x 1) (2)

2.1.4 [Interpretasie en analise van bewyse uit Bron 2A – V2]
   Kandidate kan JA of NEE aandui en hul antwoord met bewyse ondersteun

     JA
     • 21 Maart word nou herdenk as MenseregteDag om alle slagoffers te eer wat
        menseregteskending in die verlede verduur het
     • Dingaan-/Geloftedag was vervang met Rekonsiliasiedag – 16 Desember
     • 16 Junie word herdenk as Jeugdag om alle jeug te eer wat hul lewens verloor
        het in die stryd vir 'n demokratiese Suid-Afrika
     • 9 Augustus word herdenk as Vrouedag om eer te bring aan vroue vir rol in die
        stryd vir demokrasie
     • Enige ander relevante antwoord
                                        OF
   NEE
     • Kandidate moet hul antwoord ondersteun met relevante bewyse
                                                                  (enige 2 x 2) (4)

2.2
2.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
       • Die media het belang gestel in die reparasieproses van die WVK
       • Die slagoffers het die regering beskuldig van te stadig beweeg met die WVK-
           proses
       • Beide die WVK en die regering het mekaar beskuldig van nie hul onderskeie
          mandate tot uitvoering bring nie
       • Enige ander relevante antwoord                                     (1 x 2) (2)

2.2.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
       • Hulle was slagoffers gemaak as gevolg van dit wat met hulle in die verlede
           gebeur het en moes toekyk hoe oortreders amnestie kry
       • Slagoffers het vir twee en half jaar gewag vir 'n skamele betaling van R3 500
                                                                                (1 x 1) (1)

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              11                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                   NSS – Memorandum

2.2.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
       • Verenigde Volke Menseregtekomitee
       • Inter-Amerikaanse Hof van Menseregte
       • Europese Hof van Menseregte                                                (3 x 1) (3)

2.2.4 [Evaluering van bruikbaarheid uit Bron 2B – V3]
       • Die artikel verskaf 'n nuwe en holistiese siening omtrent die uitdagings wat die
           WVK trotseer
       • Dit kyk na al die belangrike rolspelers rakende die proses van reparasies
       • Dit het 'n internasionale siening verskaf op die sake van reparasies wat
           moontlik bruikbaar kan wees vir studente en leerlinge
       • Die artikel was gepubliseer binne die tydperk waarin die regering moes reageer
           op die aanbevelings van die WVK
       • Die informasie in die bron kan bevestig/ondersteun word deur ander
           uitgawes/skrywers/kommentators
       • Enige ander relevante antwoord                                        (2 x 2) (4)

2.3 [Vergelyking van perspektiewe in Bron 2A en 2B – V3]
       • Bron 2A beklemtoon 'n holistiese benadering tot die sake van reparasies deur
          die Suid-Afrikaanse regering terwyl Bron 2B die menings van politieke en
          maatskaplike kommentators gee wie se hoof fokus die geldelike kompensasie
          van slagoffers was
       • Bron 2A bepleit 'n langtermynsiening op die proses van reparasies terwyl Bron
          2B fokus op die dringende kompensasie van slagoffers wat gely het as gevolg
          van menseregteskending
       • Enige ander relevante antwoord                                     (2 x 2) (4)

2.4
2.4.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
        • Die Suid-Afrikaanse regering het nie aandag gegee aan die regte van
            slagoffers van menseregteskending nie
        • Regering het nie belanggestel in die proses van reparasies nie
        • Die WVK en die regering het verskil hoe die proses van reparasies hanteer
            moes word
        • Die ANC het nie belanggestel in die proses van reparasies nie
        • Enige ander relevante antwoord                                  (2 x 2) (4)

2.4.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2C – V2]
        (a)
        • Die regering wys 'n houding van nie belangstelling/staar in 'n ander rigting
        • Enige ander relevante antwoord                                          (1 x 2) (2)

       (b)
        • Die slagoffers het afgeskeep gevoel/verraai/vergeet deur die regering en het
           uitgeroep (gehuil) om hulp
       • Enige ander relevante antwoord                                      (1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            12                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

2.5.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D – V1]

       •   Reparasies vir slagoffers wat getraumatiseer is was een van die WVK se
           enkele grootste mislukkings                                    (1 x 2) (2)

2.5.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
        • Sooka het woedend reageer omdat sy die stelling as 'n belediging beskou vir
            mense wat onder apartheid gely het.
        • Die kabinetsminister was nie sensitief vir die toestand van die slagoffers wat
            gelei het weens menseregteskending nie
        • Sooka het gedink dat sommige mense in die regering teen reparasies vir
            slagoffers was wat gely het as gevolg van menseregteskending
        • Enige ander relevante antwoord                                      (2 x 2) (4)

2.5.3 [Verduideliking van verskille tussen historiese konsepte deur gebruik te maak van
      Bron 2D en eie kennis – V2]
      • Herstellende geregtigheid fokus op genesing en rekonsiliasie terwyl vergeldend
          geregtigheid straf en wraak beklemtoon
      • Herstellende geregtigheid kan eenheid en berou aanhelp (volle onthulling)
          terwyl vergeldend geregtigheid aanleiding kan gee tot groter verdeeldheid in
          die gemeenskap (kan verswarende informasie wegsteek en dus nie volledig
          onthul nie)
      • Enige ander relevante antwoord                                         (2 x 2) (4)

2.6 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit die relevante Bronne – V3]

  Kandidate se antwoorde kan die volgende aspekte insluit:

       •   Die aanbevelings van die WVK het die regering in staat gestel om duidelik na
           die onderwerp van reparasies te kyk asook om die grondwetlike mandaat te
           oorweeg (Bronne 2A en 2D)
       •   Slagoffers en families het geldelike reparasies ontvang, maar dit was nie
           voldoende nie
       •   Die regering het programme gehou/projekte om menslike waardigheid te
           herstel en maatskaplike samehorigheid voort te bring (Bron 2A)
       •   In die meeste gevalle het slagoffers van menseregteskending voorkeur gekry
           rakende die toekenning en bou van HOP huise (eie kennis)
       •   Simbolies reparasies/opgrawing en herbegrawe van die oorskotte van
           slagoffers (eie kennis)
       •   Beurse vir kinders van militêre veterane en slagoffers van menseregteskending
           (eie kennis)
       •   Die WVK was magteloos om die regering te forseer om al sy aanbevelings uit
           te voer (Bron2 C). (Byvoorbeeld 'n eenmalige rykdombelasting op groot
           maatskappye of om die presiese bedrag vas te stel wat aan die slagoffers
           betaal moes word)
       •   Regering het die menslike aspek van reparasies afgeskeep (Bron 2C)
       •   Slagoffers moes lank wag vir geldelike reparasies (Bron 2B)
       •   Die regering het 'n groot aantal slagoffers teen 2003 nog nie betaal nie (eie
           kennis)

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              13                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                   NSS – Memorandum

       •   Geldelike kompensasie vir slagoffers was onvoldoende (Bron 2B)
       •   Sommige slagoffers het nooit geldelike kompensasie soos beloof gekry nie
           (Bron 2C en 2D)
       •   In sommige gevalle het die regering verskillende boodskappe aan die
           gemeenskap bekendgemaak dus het dit hopeloosheid onder die slagoffers
           meegebring (Bron 2A, 2C en 2D)
       •   Enige ander relevante antwoord

  Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:

                      • Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv.
                        toon geen of min begrip oor hoe die WVK met
                        die proses van reparasies hanteer het.
      VLAK 1                                                                 PUNTE 0–2
                      • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan glad nie oor die
                        onderwerp skryf nie.
                      • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot
                        mate verband met die onderwerp, bv. toon begrip
                        oor hoe die WVK met die proses van reparasies
      VLAK 2            hanteer het.                                         PUNTE 3–5
                      • Gebruik bewyse op 'n baie eenvoudige manier.
                      • Gebruik relevante bewyse, bv. toon 'n deeglike
                        begrip oor hoe die WVK met die proses van
                        reparasies hanteer het.
      VLAK 3                                                                 PUNTE 6–8
                      • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                        paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
                                                                                           (8)
                                                                                          [50]

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            14                           DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

VRAAG 3:         WAAROM WAS SUID-AFRIKA SE LIDMAATSKAP TOT DIE BRICS-
                 GROEP AS OMSTREDE BESKOU?

3.1
3.1.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron3A – V1]
      • Suid-Afrika het versoek om lidmaatskap tot die BRICS-groep
      • President Zuma het die BRICS-groep op verskeie tye besoek om te koukus vir
         lidmaatskap tot die BRICS-groep
      • President Zuma het aangedui Suid-Afrika se ekonomieë beloop 'n derde van
         die sub-Sahara Bruto Binnelandse Produksie wat 'n groot voordeel vir die
         BRICS-groep is
      • Die BRICS-groep sal toegang kry tot groot markte in sub-Sahara-Afrika (SSA)
                                                                     (enige 2 x 1) (2)

3.1.2 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3A – V2]
      • China is die land met die digste bevolkte land in die BRICS-groep
      • China het die tweede grootste ekonomie in die wêreld
      • China het die grootste ekonomie in die BRICS-groep
      • Enige ander relevante antwoord                                 (enige 2 x 2) (4)

3.1.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
      • Suid-Afrika het 'n groot aantal ryk verbruikers
      • Het die grootste energieproduksiekapasiteit in sub-Sahara-Afrika
      • Is een van die grootste produsente van edelmetale              (enige 2 x 1) (2)

3.1.4 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3A – V1]
      • Kritici het gevoel dat ontwikkelende ekonomieë met vinniger ekonomiese groei
         as Suid-Afrika moes oorweeg word om by die BRICS-groep ingesluit te word
                                                                           (1 x 2) (2)

3.2
3.2.1 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3B – V1]
      • Brasilië
      • Rusland
      • Indië
      • China
      • Suid-Afrika                                                      (enige 3 x 1) (3)

3.2.2 [Interpretasie van bewyse van 'n visuele bron uit Bron 3B – V2]
        • Die BRICS groep lyk gelukkig (sing, dans, glimlag, viering)
        • Die BRICS groep haak mekaar in ter viering van hul politieke en ekonomiese
           verhoudinge
        • Enige ander relevante antwoord                              (enige 1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                                15                                DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                     NSS – Memorandum

3.2.3 [Interpretasie van bewyse van 'n visuele bron uit Bron3 B – V2]
           Die woorde in die bron kan verwys na:
        • Die BRICS-groep se begeerte om 'n teen werkende krag vir Westerse
           oorheersing van wêreldsake (eenpolige) te wees deur die stigting van 'n nuwe
           wêreldorde (multi-polêre)
        • Die BRICS-groep samewerking om globale sekuriteit en ekonomiese stabiliteit
           (multi-polêre)te bevorder teenoor Westerse oorheersing van internasionale
           markte/ekonomieë
        • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)

3.3
3.3.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3C – V2]
        • O'Neill voel dat Suid-Afrika se invloed in Afrika nie 'n goed genoeg rede is vir
           insluiting in die BRICS-groep
        • O'Neill voel dat Suid-Afrika se invloed in die Afrika-unie besig is om te
           verminder, daarom moet dit uit die BRICS-groep weggelaat word
        • O'Neill beklemtoon dat Nigerië se ekonomie dié van Suid-Afrika verbygesteek
           het en moet by die BRICS-groep ingesluit word
        • O'Neill voel dat omdat Suid-Afrika se ekonomiese en politieke invloed op die
           Afrika-vasteland verminder het, Suid-Afrika sy groot moondheid-status verloor
           het daarom verdien Suid-Afrika nie om by die BRICS-groep ingesluit te word
           nie.
        • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)

3.3.2     [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
         • China
         • Brasilië                                                                     (2 x 1) (2)

3.3.3 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3C – V1]
       • Suid-Afrika het 'n klein bevolking in vergelyking met ander lande in die BRICS
          groep
       • Suid-Afrika het 'n klein Bruto Binnelandse Produksie (BBP) in vergelyking met
          ander lande in die BRICS groep                                      (2 x 1) (2)

3.3.4 [Interpretasie en analise van          bewyse     vanuit   Bron   3C     om    onafhanklike
     gevolgtrekkings te maak – V3]

        Kandidate moet aandui of hulle SAAMSTEM of NIE SAAMSTEM NIE en hul
        antwoord met relevante bewyse staaf
        STEM SAAM
         • O'Neill is 'n wêreldbekende ekonoom en sy siening oor Suid-Afrika se insluiting
            in die BRICS-groep moet vertrou word
         • O'Neill noem belangrike bewyse (Suid-Afrika het 'n klein bevolking, klein BBP)
            as redes waarom Suid-Afrika nie ingesluit moes word by die BRICS-groep nie
         • Die feit dat Suid-Afrika se ekonomie nie die grootste op die kontinent is nie, is 'n
            geldige rede om uit die BRICS-groep weggelaat te word
         • Hy noem dat Suid-Afrika se politieke invloed in Afrika verminder en daarom
            moet dit uit die BRICS-groep weggelaat word
         • Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                             16                            DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                  NSS – Memorandum

       OF

       STEM NIE SAAM NIE
       • O'Neill se redes rakende Suid-Afrika se lidmaatskap tot die BRICS-groep is
         slegs baseer op ekonomiese beginsels en nie op dit wat Suid-Afrika kan bydra
         sodat die BRICS-groep sy ekonomiese en politieke doelwitte te bereik nie
       • O'Neill verwys nie na hoe Suid-Afrika as 'n lid van die BRICS-groep hulle kan
         ondersteun om hul markte in Suidelike-Afrika te kan uitbrei nie
       • O'Neill verwys nie na hoe Suid-Afrika as 'n lid van die BRICS-groep hulle kan
         ondersteun om hul markte na die res van Afrika uit te brei nie
       • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)

3.4
3.4.1 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
        • Suid-Afrika kan optree as tussenganger vir die BRICS-groep deur 'n
           toonaangewende rol te speel met daar beleid van 'n agenda vir die ontwikkeling
           in Afrika
        • Suid-Afrika kan optree as 'n stem vir Afrika deur middel van BRICS
        • Suid-Afrika kan inspan word om meer ondersteuning vir Afrika te bekom as
           gevolg van haar lidmaatskap van die BRICS-groep (finansieel, ontwikkeling,
           internasionale aangeleenthede)
        • Enige ander relevante antwoord                                  (enige 2 x 2) (4)

3.4.2 [Onttrekking van bewyse uit Bron 3D – V1]
       • China                                                                    (1 x 1) (1)

3.4.3 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V3]
        Tot 'n groot mate
        • Handel tussen Afrika en die BRICS-groep (China) het gegroei vanaf 4,6% in
           1993 tot 19% in 2009
        • Handel tussen Afrika en die BRICS-groep het uitgeloop in 'n handelsoorskot vir
           Afrika
        • Handel tussen Afrika en die BRICS-groep word beraam om $400 biljoen teen
           2030 te beloop
        • Enige ander relevante antwoord                                (enige 2 x 2) (4)

3.4.4 [Interpretasie van bewyse uit Bron 3D – V2]
        • BRICS-lande kan die Afrika-unie finansieel ondersteun sodat dit met
           vredespogings kan begin om krisisse in menige Afrika-lande op te los
        • Die BRICS-lande kan samewerking tussen die VN en die Afrika-unie
           ondersteun om konflik in Afrika te verminder/onderdruk        (enige 1 x 2) (2)

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            17                             DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

3.5 [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse uit die relevante Bronne – V3]

     Kandidate se antwoorde kan die volgende aspekte insluit:

       •   Suid-Afrika se lidmaatskap tot die BRICS-groep was met gemengde reaksies
           ontvang (Bron 3A)
       •   Sommige kritici het gevoel dat ontwikkelende ekonomieë met 'n vinniger groei
           as Suid-Afrika in die BRICS-groep ingesluit moes word (Bron 3A)
       •   Suid-Afrika is die kleinste nasie in die BRICS-groep en dit sal 'n ekonomiese
           en politieke uitwerking op die BRICS-groep hê (Bron 3B)
       •   Suid-Afrika is deur Nigerië verbygesteek as die nuwe ekonomiese krag op die
           Afrika-kontinent wat haar lidmaatskap tot die BRICS-groep onder verdenking
           bring (Bron 3C)
       •   Suid-Afrika se invloed in die Afrika-unie is besig om verflou wat haar
           supermoondheid-status in gedrang bring (Bron 3C)
       •   Suid-Afrika is nie deel van die top 20 ekonomieë in die wêreld nie (Bron 3C)
       •   Suid-Afrika het 'n baie klein Bruto Binnelandse Produk (BBP) wat die BRICS-
           lande nadelig raak (Bron3C)
       •   Suid-Afrika se ekonomiese groeikoers is stadig en daarom kwalifiseer dit nie
           om deel van die BRICS-groep te wees nie (Bron 3C)
       •   Suid-Afrika wys geen tekens dat dit een van die grootste ekonomieë in die
           wêreld kan word nie (eie kennis)
       •   Enige ander relevante antwoord

  Gebruik die volgende rubriek om punte toe te ken:
                 • Gebruik bewyse op 'n baie elementêre wyse, bv. toon
                   geen of min begrip oor waarom Suid-Afrika se
                   lidmaatskap van die BRICS groep as omstrede
                                                                                 PUNTE
   VLAK 1          beskou word.
                                                                                  0–2
                 • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan glad nie oor die
                   onderwerp skryf nie.
                 • Bewyse is meestal relevant en hou in 'n groot mate
                   verband met die onderwerp, bv. toon begrip oor
                   waarom Suid-Afrika se lidmaatskap van die BRICS               PUNTE
   VLAK 2
                   groep as omstrede beskou word.                                 3–5
                 • Gebruik bewyse op 'n baie eenvoudige manier.
                 • Gebruik relevante bewyse, bv. toon 'n deeglike begrip
                   oor waarom Suid-Afrika se lidmaatskap van die
                   BRICS groep as omstrede beskou word.
                                                                                 PUNTE
   VLAK 3        • Gebruik bewyse baie effektief in 'n georganiseerde
                                                                                  6–8
                   paragraaf en toon begrip van die onderwerp.
                                                                                         (8)
                                                                                       [50]

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                              18                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                   NSS – Memorandum

AFDELING B: OPSTELVRAE

VRAAG 4:         BURGERLIKE VERSET, 1970's TOT 1980's: SUID-AFRIKA: DIE KRISIS
                 VAN APARTHEID IN DIE 1980's

[Beplan. konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse deur
gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet hul gedagterigting staaf met relevante bewyse. Hulle behoort te fokus op
die strategieë wat PW Botha gebruik het om apartheid te verander en te hervorm en hoe
dit aanleiding gegee het tot 'n toename in interne weerstand. Dit was 'n keerpunt in Suid-
Afrika se geskiedenis gedurende die 1980's. Hulle moet die aard van die weerstand
bespreek wat die verskillende anti-apartheidsorganisasies onderneem het en hoe dit
gedurende die 1980's gehandhaaf is.

HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

       •   Inleiding: Kandidate moet hul gedagte rigting staaf.

UITBREIDING

       •   Botha stel die driekamerparlement in 1983 in om verandering mee te bring
       •   Die UDF word gestig in response tot die driekamerparlement
       •   Die UDF begin die 'Don't Vote Campaign' (Kleurlinge en Indiërs was ontmoedig
           om vir die driekamerparlement te stem); 'Million Signature' Veldtog ('n Petisie
           teen Apartheid)
       •   Interne weerstand teen die apartheidsregime het toegeneem deur middel van
           protes, bv. losbars van geweld in die Vaaldriehoek
       •   Die Vaal Civics Association organiseer huurboikotte (Polisie arresteer die
           gemeenskapsleiers; Vaal-townships ontplof in geweld; stadsraadslede was
           vermoor; skoolboikotte)
       •   Die regering kondig agtereenvolgende noodtoestande in 1985 en 1986 af om
           teenkanting teen apartheid te stop, maar die taktiek is nie suksesvol nie.
       •   Die rol van die Werkersunies (Die stigting van COSATU was 'n keerpunt in die
           stryd vir vryheid en demokrasie; die African Food Canning Workers Union
           kondig die eerste nasionale staking aan)
       •   Die stakings se mikpunt was die verbetering van werksomstandighede van
           werkers wat politieke regte insluit
       •   Onderwysveldtogte geloods deur die Education Crisis Committee; COSAS en
           NUSAS begin die Education Charter Campaign wat aandring op beter
           onderwys
       •   Die rol van die End Conscription Campaign (Blanke mans het verpligte militêre
           diens tot die weermag teengestaan; menige blanke soldate het gevoel dat dit
           verkeerd was om township-opstande te onderdruk)
       •   Die End Conscription Campaign begin met die 'Troops out of Townships'-
           veldtog; jong blanke mans het geweier om diensplig in die leër te doen
       •   Die rol van Black Sash (hulle het Apartheid teengestaan, verskaf humanitêre
           hulp aan slagoffers van Apartheid)

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            19                           DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

       •   Verbruikers boikotte speel 'n belangrike rol in die stryd teen die Apartheid
           regime (Dit het die ekonomie affekteer; verswakte ekonomie het 'n negatiewe
           uitwerking op die wit Suid-Afrikaanse kapitaliste)
       •   Rol van die Mass Democratic Movement (MDM was 'n breë weerstand
           beweging teen Apartheid)
       •   Teen die einde 1989 het Suid-Afrika onregeerbaar geword en die
           apartheidsregering was geforseer om met die bevrydingsorganisasies te
           onderhandel
       •   Enige ander relevante antwoord

       •   Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante samevatting.
                                                                                         [50]

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            20                           DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

VRAAG 5:         DIE KOMS VAN DEMOKRASIE               NA      SUID-AFRIKA      EN       DIE
                 AANVAARDING VAN DIE VERLEDE

[Beplan. konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse deur
gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet aandui tot watter mate die proses van onderhandeling die weg gebaan
het vir Suid-Afrika se eerste demokratiese verkiesing in 1994. Hulle moet wys hoe die
verskillende organisasies, hoofsaaklik die ANC en NP, vasberadenheid getoon het om
verandering deur onderhandelbare skikking teweeg te bring.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

       •   Inleiding: Kandidate moet 'n standpunt inneem en wys tot watter mate die
           proses van onderhandeling die weg gebaan het vir Suid-Afrika se eerste
           demokraties verkiesing.

UITBREIDING
     • De Klerk neem die mag oor in 1989 – agtergrond
     • De Klerk se 2 Februarie1990-toespraak in die parlement – 'n keerpunt vir Suid-
        Afrika
     • Die ontbanning van politieke en burgerlike organisasies soos die ANC en SAKP
     • De Klerk se besluit om vir Mandela op 11 Februarie 1990 uit die tronk vry te
        laat wat die weg gebaan het vir onderhandelinge
     • Groote Schuur-minuut –2 Mei 1990 (ANC en NP ontmoet om te praat)
     • Pretoria-minuut – 6 Augustus 1990 (ANC stem in om die wapenstryd op te hef)
     • KODESA 1 (19 politieke partye uitsluitend AZAPO, KP en PAC)
     • Deklarasie van Voorneme geteken met die hoop dat dit Suid-Afrika sal verenig,
        onafhanklike regstelsel, grondwet, veelparty demokrasie
     • Geweld het uitgebreek in dele van die land soos aan die Rand en Natal
     • Slegs Blanke referendum (Maart 1992) om ondersteuning vir onderhandeling te
        toets
     • KODESA 2 (2 Mei 1992) misluk. Partye kon nie saamstem oor 'n nuwe
        grondwetlike liggaam en tussentydse grondwet nie
     • NP wou minderheid veto hê terwyl die ANC nie 'n tussentydse regering vir
        langer as 18 maande wou hê nie asook gewone meerderheidsregering
     • Boipatong-slagting en die gevolge daarvan (17 Junie 1992)
     • Bisho-slagting het die proses van onderhandeling ontspoor (7 September 1992)
     • Rekord van Verstandhouding geteken op 26 September 1992 tussen Roelf
        Meyer (NP) en Cyril Ramaphosa (ANC)
     • Sluipmoord van Chris Hani (10 April 1993) en die impak op Suid-Afrika
     • Veelparty-onderhandelingsforum ontmoet by die Wêreldhandelsentrum en
        bereik konsensus oor die proses van onderhandeling
     • Verregse (AWB) se aanval op die Wêreldhandelsentrum en die gevolge
     • Oorgangsklousule voorgestel deur Joe Slovo het die onderhandelings dooie
        punt gebreek
Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            21                          DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

       •   Verkiesingsdatum vasgestel vir 27 April 1994
       •   ANC wen die verkiesing en Mandela word die eerste swart president van Suid-
           Afrika
       •   Enige ander relevante antwoord

       •   Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante samevatting
                                                                                        [50]

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            22                           DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                 NSS – Memorandum

VRAAG 6:         DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN 'N NUWE WÊRELDORDE: DIE
                 GEBEURE VAN 1989

[Beplan. konstrueer 'n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse deur
gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS
Kandidate moet krities bespreek hoe die ineenstorting van die Berlynse Muur
verantwoordelik was vir politieke verandering in Suid-Afrika na 1989. Hulle moet
argumenteer of die ineenstorting die weg gebaan het vir onderhandeling tussen die
Nasionale Party en die African National Congress. Hulle moet standpunt inneem en hul
antwoord met relevante bewyse ondersteun.

HOOFASPEKTE
Kandidate moet die volgende aspekte in hul antwoord insluit:

•   Inleiding: Kandidate moet aantoon hoe die val van die Sowjetunie verandering in
    Suid-Afrika beïnvloed het. Hulle moet 'n gedagterigting volg en antwoorde met
    relevante bewyse ondersteun.

UITBREIDING
• Rol van Gorbatsjof en sy beleid van Perestroika en Glasnost
• Teen die einde van1989 was die Sowjetunie besig om te disintegreer
• Die kommunistiese regimes in Oos-Europa het verbrokkel
• Die Berlynse Muur het in 1989 ineengestort
• Verandering in die wêreld het bygedra tot die einde van apartheid (kommunisme was
   nie meer 'n bedreiging nie)
• Die val van die USSR het die ANC ontsê van sy belangrikste ekonomiese en militêre
   ondersteuning
• Sosialisme was nie meer 'n ernstige opsie vir die ANC nie
• Die Nasionale Party se aansprake dat dit Suid-Afrika beskerm teen die
   kommunistiese aanslag was nie meer realisties nie
• Westerse moondhede het die beweging dat Suid-Afrika sy eie probleme vreedsaam
   en demokraties oplos ondersteun
• Dit het duidelik geword dat die Nasionale Party nie wit oorheersing onbepaald in Suid-
   Afrika kan handhaaf nie
• Invloedryke Nasionale Party-lede het begin besef dat apartheid nie die antwoord was
   vir die behoeftes van blanke kapitaal nie
• Daar was geen twyfel dat die volgehoue onderdrukking van swart mense nie politieke
   stabiliteit sou verseker nie
• Die regering het begin glo dat hervorming vir die ontwikkeling van 'n sterk swart
   middelklas nodig was as teenvoeter teen 'n revolusie
• Die veiligheidsmagte en noodtoestande het nie die township-opstande gekeer nie
• Teen die laat 1980's was Suid-Afrika se ekonomie in 'n depressie gedompel
• P W Botha het 'n beroerte-aanval gekry en is deur F W De Klerk opgevolg
• F W De Klerk het begin aanvaar dat die stryd teen apartheid nie 'n komplot onder die
   leierskap van Moskou was nie

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Geskiedenis/V2                            23                         DBE/Feb.–Mrt. 2016
                                   NSS – Memorandum

•   Dt het De Klerk in staat gestel om met samesprekings met die
    bevrydingsorganisasies te begin
•   Op 2 Februarie 1990 het De Klerk ''n nuwe en regverdige grondwetlike bestel
    aangekondig'
•   Enige ander relevante antwoord

•   Slot:: Kandidate moet hul argument saamvat met 'n relevante samevatting
                                                                                   [50]

                                                                   TOTAAL:        150

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [History P2 Feb March 2016 Addendum Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-feb-march-2016-addendum-afr/6a196821-c522-4441-9d67-c264e9c098da) — History · Addendum · 2016 · Afr
- [History P2 Feb March 2016 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-feb-march-2016-afr/901c249b-624d-4511-bef8-ab7afe9f9bab) — History · QP · 2016 · Afr
- [History P2 May June 2016 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-may-june-2016-memo-eng/c024dbbf-42d2-40d0-9d26-7bf3628ad5d3) — History · Memo · 2016 · Eng
- [History P1 Feb March 2016 Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-feb-march-2016-eng/7ecc30b3-80b2-4d62-9b4f-c007ce026be2) — History · QP · 2016 · Eng
- [Gr12 HIST P2 S16 QP Eng](https://www.hlayiso.com/library/gr12-hist-p2-s16-qp-eng/f7730ddc-8b15-401a-a609-87d42709fe80) — History · QP · 2016 · Eng
- [Hist P2 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/hist-p2-addendum-eng/b2bcc326-318a-41a5-b678-9d4ff222da43) — History · Addendum · 2016 · Eng

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — QP · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P1 (English) 2024 Question Paper X05](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p1-english-2024-question-paper-x05/7b41ec15-3856-4a67-a9db-cedd424e51c5) — QP · 2024 · Eng
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — Addendum · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
