# History Grade 12 P2 Eastern Cape June 2023 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 History Paper 2 memorandum from the Eastern Cape June Exam 2023 (Afrikaans), 20 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-memo-june-2023-afrikaans/80707e45-fe8b-451f-924d-7d4379d803e2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: History
- Grade: Grade 12
- Language: Afrikaans
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: Eastern Cape June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 20

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [History](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/history) › [History Grade 12 P2 Eastern Cape June 2023 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-memo-june-2023-afrikaans/80707e45-fe8b-451f-924d-7d4379d803e2)

## About this document

History · Grade 12 · Eastern Cape June Exam · 2023 · Afrikaans. Memorandum, 20 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [HISTORY P2 GR12 QP JUNE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-june-2023-afrikaans/4d89c999-c580-4ebe-ad32-ccdfbe675af1) — QP · 2023 · Afr

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                         NASIONALE
                     SENIORSERTIFIKAAT

                            GRAAD 12

                           JUNIE 2023

                      GESKIEDENIS V2
                       NASIENRIGLYN

PUNTE:   150

                   Hierdie nasienriglyn bestaan uit 21 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                    GESKIEDENIS V2                        (EC/JUNIE 2023)

1.   BRONGEBASEERDE VRAE

     1.1    Die volgende kognitiewe vlakke is gebruik om brongebaseerde vrae te
            ontwikkel:

                                                                       GEWIGS-
     KOGNITIEWE
                             HISTORIESE VAARDIGHEDE                  TOEKENNING
       VLAKKE
                                                                      VAN VRAE
                       •   Onttrek inligting uit bronne.
                       •   Selektering en organisasie van               30%
           VLAK 1
                           relevante inligting uit bronne.              (15)
                       •   Definieer historiese konsepte/terme
                       •   Eenvoudige interpretasie van die
                           bronne
                                                                        40%
           VLAK 2      •   Verduidelik inligting ingesamel van die
                                                                        (20)
                           bron
                       •   Analiseer bewyse vanuit bron
                       •   Interpreteer en evalueer inligting en
                           data uit bronne.
                       •   Vra vrae oor vooroordeel,
                           betroubaarheid en bruikbaarheid en           30%
           VLAK 3
                           beperking van bronne                         (15)
                       •   Vergelyk en kontrasteer interpretasies
                           en perspektiewe in die bron en maak ŉ
                           onafhanklike afleiding.

     1.2    Die inligting hieronder dui aan hoe brongebaseerde vrae geassesseer
            word:

            • By die nasien van brongebaseerde vrae moet krediet gegee word vir
              enige ander geldige en toepaslike standpunte, argument, bewyse of
              voorbeelde.
            • Met die toekenning van punte moet aandag gegee word aan hoe daar
              aan die vereistes van die vraag voldoen is.
            • In die nasienriglyn word die vereistes van die vraag (vaardighede
              waaraan aandag gegee moet word) sowel as die vlak van die vraag in
              kursiefgedrukte skrif aangedui.
            • By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
              krediet kry vir enige ander relevante antwoord.
            • Daar word van leerlinge verwag om ŉ standpunt in te neem in die
              beantwoording van ‘tot watter mate’ vrae om enige punte te verdien.

     1.3    Assesseringsprosedures vir brongebaseerde vrae

            •    Gebruik ŉ regmerkie (✓) vir elke korrekte antwoord
            •    Gee aandag aan die puntetoekenning bv. (2 x 2) wat neerkom op twee
                 redes en word twee punte elk toegeken (✓✓✓✓); (1 x 2) wat neerkom
                 op een rede en ✓ twee punte toegeken word (✓✓)
            •    Indien ŉ vraag 4 punte tel word 4 regmerkies (✓✓✓✓) aangedui

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                        GESKIEDENIS V2                                         3

            Paragraafvraag
            Paragrawe behoort globaal (holisties) geassesseer te word. Beide die
            inhoud en die struktuur van die paragraaf moet in berekening gebring word
            wanneer punte toegeken word. Die volgende stappe moet gebruik word
            wanneer ŉ antwoord op ŉ paragraafvraag geassesseer word:
             • Lees die paragraaf en plaas ŉ kolpunt ( . ) by elke punt binne-in die teks
               waar die kandidaat relevante bewyse gebruik het om die vraag te
               beantwoord.
             • Lees die paragraaf weer om die mate te evalueer waarin die kandidaat
               in staat was om relevante bewyse te gebruik om die paragraaf te
               beantwoord, te evalueer.
             • Maak regmerkies (√) wat aan die kandidaat vir die paragraaf toegeken
               is, aan die einde van die paragraaf; sowel as die vlak (1, 2 of 3) soos in
               die holistiese rubriek aangedui en gee kommentaar, bv.

            ___________ ˖ __________________________ ˖ _________________
            _________________ ˖ __________________________ ˖ ___________
                                                                  √√√√ Vlak 2

            Gebruik meestal relevante bewyse om die paragraaf te skryf
            • Tel al die regmerkies vir die brongebaseerde vrae op en skryf dan die
              punt onder in die regterkantse kantlyn.bv.
                                                                    32
                                                                    50

            • Maak seker dat die punte akkuraat na die buiteblad van die
              antwoordeboek oorgedra word.

2. OPSTELVRAE

     2.1    Die opstelvrae vereis dat kandidate:

            • In staat sal wees om hul argument op ŉ logiese en samehangende wyse
              te stel. Hulle moet die relevante inligting kan selekteer, organiseer en
              bymekaarvoeg sodat dit vir hulle moontlik sal wees om ŉ redelike reeks
              feite of ŉ effektiewe argument te kan weergee om sodoende die
              gestelde vraag te beantwoord. Dit is noodsaaklik dat ŉ opstel ŉ inleiding,
              ŉ samehangende en gebalanseerde liggaam van bewyse en ŉ slot het.

     2.2    Nasien van opstelvrae

            •     Nasieners moet daarop let dat die inhoud van die antwoord gelei sal
                  word deur die handboeke wat by ŉ spesifieke sentrum gebruik is.
            •     Kandidate mag enige ander toepaslike inleiding en/of samevatting hê as
                  dit wat ingesluit is by ŉ riglyn vir nasien van ŉ spesifieke opstel.
            •     By die assessering van die oop brongebaseerde vrae moet kandidate
                  krediet kry vir enige ander relevante antwoord.

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                      GESKIEDENIS V2                           (EC/JUNIE 2023)

    2.3 Globale assessering van ŉ opstel
        Die opstel sal holisties (globaal) geassesseer word. Hierdie benadering
        vereis dat die onderwyser die totale produk as ŉ geheel sal bepunt sonder
        om die samestellende dele individueel te bepunt. Hierdie benadering moedig
        die leerder aan om ŉ individuele mening aan te bied deur gebruik te maak
        van geselekteerde feitelike bewyse om ŉ argument te ondersteun. Daar sal
        nie van die leerder verwag word om slegs ‘feite’ neer te skryf om ŉ beter
        punt te behaal nie. Hierdie benadering sal leerders ook ontmoedig om
        ‘model-antwoorde’ voor te berei en te reproduseer sonder om die spesifieke
        vereistes van die vraag in ag te neem. Holistiese nasien van opstelle gee
        krediet aan leerders se mening, ondersteun deur bewyse. Anders as by
        inhoudsgebaseerde nasien, word leerders met holistiese assessering nie vir
        ontoereikende taalgebruik gepenaliseer nie, aangesien die klem op die
        volgende val:

         • Die leerder se interpretasie van die vraag
         • Die toepaslike seleksie van feitelike bewyse om sodanige argument te
           ondersteun.
         • Die konstruksie/daarstelling van ŉ argumen

    2.4 Assesseringsprosedures van ŉ opstel

         2.4.1       Hou die sinopsis in gedagte wanneer jy die opstel assesseer.

         2.4.2       Gedurende die eerste lees van die opstel moet punte gegee word
                     vir ŉ relevante inleiding,(aangedui deur ŉ kolpunt in die
                     nasienriglyne) elk van die hoof punte/aspekte wat korrek
                     gekontekstuleer is (ook aangedui deur ŉ kolpunte in die
                     nasienriglyne) en ŉ relevante slot,(aangedui deur ŉ kolpunt in die
                     nasienriglyne). Byvoorbeeld in ŉ antwoord waar daar (5)hoofpunte is
                     sal daar 7 punte wees.

         2.4.3       Hou die PEEL-struktuur in gedagte by die assessering van ŉ
                     opstel.

                          Punt: Die kandidaat lei die opstel in met ŉ argument/ŉ
                          duidelike hoofpunt.
                      P
                          Elke paragraaf moet ŉ punt bevat wat die hoofpunt (argument)
                          wat in die inleiding gemaak is, ondersteun.
                          Verduideliking: Die kandidaat moet in groter detail bespreek
                      E   waaroor die hoofpunt (argument) gaan en hoe dit verband hou
                          met die vraag wat gevra is.
                          Voorbeeld: Die kandidate moet die vraag beantwoord deur
                          inhoud te selekteer wat relevant is tot die argument.
                      E
                          Relevante voorbeelde moet gegee word om argument vol te
                          hou.
                          Skakel: Kandidate moet seker maak dat die argument
                      L   deurgaans in die opstel onderhou word en samehangend
                          geskryf is.

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                      GESKIEDENIS V2                                           5

         2.4.4    Die volgende addisionele simbole kan ook gebruik word:

                  • Inleiding, hoofaspekte en slot nie korrek gekontekstueer

                                                                    ^
                  • Verkeerde stelling              _________________

                  • Irrelevante stelling            |
                                                    |
                                                    |

                  • Herhaling                       H

                  • Analise                         A√

                  • Interpretasie                   I√
                  • Lyn van argument               LVA

2.5      Die matriks

         2.5.1    Gebruik van die matriks vir die assessering van opstelle.

                  In die assessering van ŉ opstel moet die gegewe kriteria in die
                  rubriek gebruik word. In die assessering van die opstel moet aandag
                  gegee word aan beide die inhoud en die aanbieding. By die punt van
                  kruising tussen die inhoud en die aanbieding moet ŉ punt gegee
                  word.

                  (a)   Die eerste lesing van die opstel sal wees om te bepaal tot
                        watter mate die hoof aspekte gedek is en om die inhoudsvlak
                        te bepaal (in die rubriek).

                                                         I        VLAK 4

                  (b)   Die tweede lesing van die opstel sal verband hou met die vlak
                        van aanbieding (in die rubriek)
                                                         I        VLAK 4
                                                         A        VLAK 3

                  (c)   Gee ŉ algehele punt deur die matriks te gebruik

                                                         I       VLAK 4
                                                         A       VLAK 3        }26–27
KOMMENTAAR
Vraag herkenbaar in antwoord.
Toon soms bewys van ŉ gestruktureerde en beplande argument

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                                             GESKIEDENIS V2                                                       (EC/JUNIE 2023)

NASIENMATRIKS VIR OPSTEL: TOTAAL: 50
                         VLAK 7              VLAK 6              VLAK 5           VLAK 4             VLAK 3               VLAK 2              VLAK 1

                      Baie goed          Baie goed            Goed beplande     Argument         Toon soms bewys      Poging               Weinig of geen
AANBIEDING            beplande en        beplande en          en                beplan en        van ŉ                                     poging om die
                                                                                                                      aangewend om
                      gestruktureerde    gestruktureerde      gestruktureerde   gestruktureer.   gestruktureerde en                        opstel te
                      opstel. Goeie                                                                                   antwoord te
                                         opstel. ŉ            opstel.           Bewyse tot ŉ     beplande                                  struktureer nie.
                      sintese van                                                                                     struktureer.
                                         Relevante            Poog om ŉ         sekere mate      argument. Poog
                      inligting. Het ŉ   argument is                            gebruik om       om ŉ argument vol    Grootliks
                                                              duidelike
                      goed               gevolg. Bewyse                         argument te      te hou.              beskrywend of
                      gebalanseerde,                          argument te
                                         gebruik om die                         ondersteun.      Gevolgtrekking nie   poog om argument
                      oorspronklike      argument te          ontwikkel.        Slotsom bereik   duidelik             te ontwikkel. Geen
                      argument           verdedig. Poog om    Gevolgtrekking    op grond van
                      ontwikkel met                                                              ondersteun deur      poging om ŉ
                                         ŉ onafhanklike       gemaak uit        bewyse.
                      bewyse. Argument   gevolgtrekking uit                                      bewyse nie.          gevolgtrekking te
                                                              bewyse om die
                      deurgaans          die bewyse te                                                                maak nie.
                      volgehou en                             argument te
INHOUD                                   maak om die
                      verdedig.                               ondersteun.
                                         argument te
                      Onafhanklike       ondersteun.
                      gevolgtrekking
                      gemaak uit
                      bewyse om die
                      argument te
                      ondersteun.
VLAK 7
Vraag is ten volle
beantwoord.
Inhoudskeuse ten          47–50              43–46
volle relevant tot
argument wat
gevolg is.
VLAK 6
Vraag is
beantwoord.
Inhoudseleksie            43–46              40–42                38–39
relevant tot
argument wat
gevolg is
VLAK 5
Vraag grotendeels
beantwoord.               38–39              36–37                34–35            30–33             28–29
Inhoud toereikend
en relevant.
VLAK 4
Vraag herkenbaar
in antwoord.
Sommige                                                           30–33            28–29             26–27
weglatings of
irrelevante keuse
van inhoud.
VLAK 3
Keuse van inhoud
hou verband met
vraag, maar
beantwoord dit nie.                                                                26–27             24–25                20–23
Hou soms nie
verband met die
vraag nie.
Weglatings.
VLAK 2
Vraag
ontoereikend                                                                                         20–23                18–19                14–17
beantwoord.
Inhoud skraal.
VLAK 1
Vraag
ontoereikend
beantwoord of                                                                                                             14–17                 0–13
glad nie.
Ontoereikend of
irrelevante inhoud.

*Riglyne vir die toekenning van ŉ punt in Vlak 1:
    •    Vraag glad nie beantwoord nie/totaal irrelevante inhoud; geen poging om die opstel te struktureer nie = 0
    •    Vraag sluit basiese en algemene irrelevante inligting in; geen poging om die opstel te struktureer nie = 1–6
    •    Vraag ontoereikend en vaag beantwoord; effense poging om die opstel te struktureer              = 7–13

Kopiereg voorbehou                                                                                                         Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                       GESKIEDENIS V2                                          7

AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE

VRAAG 1:          HOE HET DIE UNITED DEMOCRATIC FRONT (UDF) PROBEER OM
                  PW BOTHA SE HERVORMINGS IN DIE 1980’s? TEEN TE STAAN

1.1     1.1.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  • Wetlike erkenning van Afrikaan/swart vakbond-unies
                  • Erkenning van die permanensie van ŉ stedelike Afrikane
                     bevolking                                             (2 x 1)            (2)

        1.1.2     [Verduideliking van ŉ historiese uit Bron 1A – V1]
                  • Parlement van 3 kamers wat blankes, Kleurling en Indiërs
                     insluit.
                  • Dit moet al vier die rassegroepe, Swartes, Blankes, Kleurlinge
                     en Indiërs, insluit
                  • Die drie groepe is toegelaat om onder mekaar te stem
                  • Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)          (2)

        1.1.3     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1A – V1]
                  • Indiërs
                  • Kleurlinge
                  • Blankes                                              (Enige 3 x 1)        (3)

        1.1.4     [Interpretasie van bewyse uit Bron 1A – V2]
                  • Hulle was die meerderheid van die bevolking
                  • Die Swartes sou die verkiesing wen as dit plaasvind
                  • Dit is maklik vir die wit regering om Indiërs en Kleurlinge te
                      beheer
                  • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)       (4)

1.2     1.2.1     [Onttrekking van bewyse uit Bron 1B – V1]
                  • ŉ Onverdeelde Suid-Afrika wat aan al sy mense sal behoort
                  • Oop demokrasie waarvan geen enkele Suid-Afrikaner uitgesluit
                     sal word nie
                  • Menswaardigheid van alle mense sal gerespekteer word
                                                                      (Enige 3 x 1)           (3)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
 8                                   GESKIEDENIS V2                            (EC/JUNIE 2023)

     1.2.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
             • Dit was kosmeties
             • Slegs vir blankes en minderheidsgroepe voorsiening gemaak
             • Alle Suid-Afrikaners moet met waardigheid en respek behandel word
                 en nie net minderheidsgroepe nie
             • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)             (4)

     1.2.3   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1B – V2]
             • Die UDF sal geen regte aanvaar wat deur die staat gegee word nie
             • Die staat het nie die reg om hierdie regte te bepaal nie
             • Dit is Godgegewe regte wat aan alle mense gegee het, ongeag kleur
             • Enige ander relevante antwoord                           (Enige 1 x 2)          (2)
     1.2.4   [Evaluering van die betroubaarheid van bewyse uit Bron 1A en 1B – V3]
             Die bron is BETROUBAAR omdat:
             • Die bron is ŉ toespraak deur een van die hoofsprekers van die UDF
             • Dit is ŉ primêre bron; sienings van die UDF uitgespreek deur Boesak
             • Dit wys vir ons die doel/werk van die UDF in die aanvanklike stadium
                van sy stigting
             • Dit beklemtoon ook die mislukking van apartheid en die behoefte aan
                die vorming van UDF
             • Enige ander relevante antwoord                            (Enige 2 x 2)         (4)
1.3 [Vergelyking van bewyse uit Bronne 1A en 1B – V3]
    • Bron 1A: Botha wou grondwetlike verandering aantoon deur die
       Driekamerstelsel in te stel.
    • Bron 1B: UDF het aan ŉ verenigde nasie gewerk
    • Bron 1A: Nie alle blankes wou mag aan die swart mense gee nie
       Bron 1B: UDF wou demokrasie hê waar geen Suid-Afrikaner uitgesluit sal
       word nie
    • Beide bronne maak melding van hervormings
    • Enige ander relevante antwoord                                (Enige 2 x 2)              (4)
1.4 1.4.1    [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
             •   Dr. Allan Boesak
             •   Archie Gumede
             •   Mev. Naicker                                            (Enige 2 x 1)         (2)

     1.4.2   [Interpretasie van bewyse uit Bron 1C – V2]
             • Om die arm op te lig, dui op eenheid
             • Sit van UDF-amptenare met gewone lede dui op hul ondersteuning vir
                 mekaar
             • Almal van hulle luister aandagtig na die spreker wat hul groot
                 belangstelling aandui
             • Enige ander relevante antwoord                             (Enige 2 x 2)        (4)

 Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
 (EC/JUNIE 2023)                       GESKIEDENIS V2                                        9

       1.4.3       [Onttrekking van bewyse uit Bron 1C – V1]
                   • Gelukkig
                   • Vreugdevol
                   • Saamhorigheid
                   • Eenheid
                   • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 1)     (2)

1.5    1.5.1       [Onttrekking van bewyse uit Bron 1D – V1]
                   • Popo Molefe
                   • Masiu Patrick ‘Terror’ Lekota
                   • Moses ‘Moss’ Chikane                                  (Enige 2 x 1)     (2)

       1.5.2       [Interpretasie van bewyse uit Bron 1D – V2]
                   • Die UDF het ook in die beginsels van die Vryheidsmanifes geglo
                   • Die UDF het ook die apartheidsregering teengestaan
                   • Die UDF het ook die protesaksie teen die apartheidsregering gelei
                   • Beide partye wou hê apartheid moet beëindig word
                   • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)     (4)

1.6    [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse vanuit relevante bronne – V3]
       Kandidate kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:

       •   Botha het die weermag in staat gestel om hul invloed oor onderdrukkende
           aktiwiteite te vergroot (Bron 1A)
       •   Botha wou ook mag aan minderheidsrassegroepe gee (Bron 1A)
       •   Sommige Afrikanergroepe het weggebreek deur nie Botha se veranderinge
           te aanvaar nie (Bron 1A)
       •   Die UDF is van stapel gestuur om alle mense in te sluit (Bron 1B)
       •   Moenie stem-veldtog wat deur UDF geloods is (eie kennis)
       •   Miljoen handtekeninge-veldtog teen die driekamerparlement (eie kennis)
       •   Die UDF het teen ŉ kommerwekkende tempo gegroei en die
           apartheidsregering bevind hulself in ŉ krisis (Bron 1B)
       •   Bekendstelling van die UDF dui eenheid aan (Bron 1C)
       •   Die Verraadverhoor van die drie dui op die vrees van die NP vir die groei van
           die UDF (Bron 1C)
       •   Die regering pak die skuld op die UDF vir geweld (Bron 1D)
       •   Uiteindelik is die vonnisoplegging omgekeer en die drie beskuldigdes is
           vrygelaat (Bron 1D)
       •   Enige ander relevante antwoord

 Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                      GESKIEDENIS V2                     (EC/JUNIE 2023)

     Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                                       KRITERIA                     PUNTE
                     •  Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse, bv.
                        toon geen of min begrip oor hoe het die
                        United Democratic Front (UDF) probeer
       VLAK 1           het om PW Botha se hervormings in die        0–2
                        1980’s teen te staan.
                     • Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                       paragraaf skryf nie.
                     • Bewyse meestal relevant en hou in ŉ groot
                        mate verband met die onderwerp, bv. toon
                        begrip oor hoe die United Democratic
                        Front (UDF) probeer het om PW Botha
       VLAK 2                                                        3–5
                        se hervormings in die 1980’s teen te
                        staan.
                     • Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                         paragraaf te skryf.
                     •   Gebruik relevante bewyse bv.
                         demonstreer ŉ deeglike begrip oor hoe
                         die United Democratic Front (UDF)
                         probeer het om PW Botha se
       VLAK 3                                                        6–8
                         hervormings in die 1980’s teen te staan.
                     •   Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                         georganiseerde paragraaf en toon begrip
                         van onderwerp.                                             (8)
                                                                                   [50]

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                       GESKIEDENIS V2                                         11

VRAAG 2:          WAS DIE WAARHEIDS-EN-VERSOENINGSKOMMISSIE (WVK)
                  SUKSESVOL OM DIE WONDE VAN ‘N VERDEELDE SUID-AFRIKA
                  TE GENEES?

2.1     2.1.1      [Onttrekking van bewyse uit Bron 2A – V1]
                   • ŉ Merkwaardige en verreikende openbare blootstelling van die
                      menseregteskending en misdade wat onder die apartheidsregime
                      gepleeg is, bereik
                   • Dit het gewone mense toegelaat om uitdrukking te vind vir die
                      lyding onder die regime                                   (2 x 1)       (2)

        2.1.2      [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                   • Het nie die WVK vertrou nie
                   • WVK het die oortreders bevoordeel eerder as die slagoffers
                   • Enige ander relevante antwoord                     (Enige 1 x 2)         (2)

        2.1.3      [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                   • Hulle was vry om hulself tydens die verhore uit te druk
                   • Hulle kon hul oortreders ontmoet
                   • Hulle kon afsluiting vind.
                   • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)      (4)

        2.1.4      [Interpretasie van bewyse uit Bron 2A – V2]
                   • Daar is baie gevalle van menseregteskending waaruit die
                       apartheidsregering kan leer
                   • Hulle sal kan besluit wat korrek is of bekering nodig het
                   • Enige ander relevante antwoord                            (2 x 2)        (4)

2.2     2.2.1      [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
                   • Die WVK wou hê mense moet die waarheid oor hul gruweldade
                       vertel
                   • Oortreders kon nie in die hof verhoor word nie
                   • Enige ander relevante antwoord                  (Enige 1 x 2)           (2)

        2.2.2      [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                   • Slagoffers het die geleentheid gehad om diegene te konfronteer
                      wat hulle seergemaak het
                   • Oortreders het die kans gehad om berou te toon
                   • Slagoffers het vir die eerste keer uitgevind wat met hul geliefdes
                      gebeur het wat verdwyn het of dood gevind is
                   • Ander het geleer waar lyke van hul geliefdes gevind kon word.
                                                                           (Enige 3 x 1)     (3)

        2.2.3      [Definisie van historiese konsep uit Bron 2B – V1]
                   • Amptelike kwytskelding vir politieke gemotiveerde misdade
                   • Enige ander relevante antwoord                            (1 x 2)       (2)

        2.2.4      [Onttrekking van bewyse uit Bron 2B – V1]
                   • Die nasie aan te moedig om aan te beweeg ná die gruwels van
                      die apartheidsera                                     (1 x 2)          (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                  GESKIEDENIS V2                           (EC/JUNIE 2023)

2.3    [Vergelyking van bewyse van Bron 2A en Bron 2B – V3]
       • Bron 2A skets die blootstelling van die menseregteskendings en misdade
          wat gedurende die apartheidsera gepleeg is.
          Bron 2B skets die proses waardeur mense na vore gekom het en gepraat
          het oor die misdade en menseregteskendings wat gepleeg is
       • Bron 2A toon hoe apartheid die bevolking in terme van hul menslikheid
          beïnvloed het.
          Bron 2B het die slagoffers toegelaat om van aangesig tot aangesig met
          die oortreders te staan
       • Bron 2A praat oor die begin van versoening. Bron 2B gee in detail uit hoe
          die nasie vorentoe beweeg het as gevolg van die WVK
       • Enige ander relevante antwoord.                              (Enige 2 x 2)      (4)

2.4    2.4.1   [Interpretasie van bewyse uit Bron 2B – V2]
               • Die NP het geweier om verantwoordelikheid te aanvaar vir die
                   misdade wat gelys is (spraakborrel – WAT IS “APARTHEID”?)
               • Die NP het die ANC as onverskillig beskou (glimlag op hul
                   gesigte)
               • Die NP kon nie die misdade onthou wat gedurende die
                   apartheidsera gepleeg is nie (spraakborrel – WAT IS
                   “APARTHEID”?)
               • Die NP was nie bereid om diegene wat die bevele gegee het,
                   bekend te maak nie (spraakborrel – Wie het die bevele gegee?)
               • Die NP het ontken dat daar apartheid bestaan waarvoor hulle
                   verantwoordelik was (spraakborrel – WAT IS “APARTHEID”?)
               • Enige ander relevante antwoord                        (Enige 2 x 2)     (4)

       2.4.2   [Onttrekking van bewyse vanuit Bron 2C – V1]
               • Bombardeering
               • Telefoon gespreke afluister
               • Diefstal van vakbondfondse
               • Spioenasie
               • Smeerveldtogte
               • Vlakplaas
               • Derde Mag
               • Treffergroep                                          (Enige 3 x 1)     (3)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                       GESKIEDENIS V2                                         13

2.5     2.5.1     [Bepaling van die beperkings uit Bron 2D – V3]
                  • Verseker dat geregtigheid geskied as gevolg van die WVK se
                     hoop om die vrese van die NP en ander ver- regse groepe
                     te akkommodeer
                  • Hierdie groepe het nie gevra vir aspekte van die waarheid wat
                     bekend gemaak word nie in ŉ poging om hul politieke
                     geloofwaardigheid te behou
                  • Hierdie groepe het nie besef dat die hoofrol van die WVK was om
                     versoening te bou nie, maar hulle het dit eerder as ŉ heksejag
                     beskou.
                  • Enige ander relevante antwoord                         (Enige 2 x 2)      (4)
        2.5.2     [Interpretasie van bewyse uit Bron 2D – V2]
                  • Die NP het ŉ outoritêre regime gevestig tydens die apartheidsera
                      en baie van sy lede het menseregteskendings gepleeg
                  • Die NP en ander regse groepe wou hul reputasie bewaar en wou
                      nie hul beelde verder verneder nie
                  • Die NP wou nie meer vrae beantwoord oor die redes agter
                      apartheid wat baie historici as ŉ kriminele sameswering beskou
                      het nie
                  • Enige ander relevante antwoord.                              (2 x 2)      (4)
        2.5.3     [Onttrekking van bewyse uit Bron 2D – V1]
                  Slagoffers moet sien dat oortreders berou toon                 (1 x 2)      (2)
2.6     [Interpretasie, evaluering en sintese van bewyse vanuit relevante bronne –
        V3]
        Leerders kan die volgende aspekte in hulle antwoorde insluit:

        •   Dit het ŉ merkwaardige openbare blootstelling van menseregteskendings
            en misdade wat gepleeg is behaal (Bron 2A)
        •   Die WVK het die apartheidsera se beleid teen die mensdom blootgelê
            (Bron 2A)
        •   Die WVK het gewone mense toegelaat om hul lyding onder die regime uit
            te druk (Bron 2A)
        •   Die WVK moes griewe van beide swart en wit hanteer (Bron 2B)
        •   Dit het mense toegelaat om na vore te kom en om vergifnis en amnestie te
            vra (Bron 2B)
        •   Die WVK het ook toegelaat dat die slagoffers en die oortreders mekaar
            van aangesig tot aangesig ontmoet (Bron 2B)
        •   Die WVK was ŉ sukses aangesien dit die nasie aangemoedig het om
            vorentoe te beweeg ná die gruwels van apartheid (Bron 2B)
        •   Die WVK het die NP se vuil streke teenoor die ANC ontbloot
            (Bron 2C)
        •   Dit het die Derde mag, Vlakplaas en moordbendes ingesluit (Bron 2C)
        •   Een van die suksesse van die WVK was die herstel van die slagoffers se
            waardigheid (Bron 2D)
        •   Die NP en ander ver- regse organisasies het die WVK as ŉ heksejag
            beskou en sy politieke geloofwaardigheid skade berokken (Bron 2D)
        •   Enige ander relevante antwoord

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                    GESKIEDENIS V2                       (EC/JUNIE 2023)

      Gebruik die volgende rubriek om ŉ punt toe te ken:

                                          KRITERIA                    PUNTE
                      •   Gebruik bewyse op ŉ elementêre wyse, bv.
                          toon geen of min begrip oor hoe die
                          Waarheids-en-Versoeningskommissie
        VLAK 1            (WVK) suksesvol was om die wonde van         0–2
                          ’n verdeelde Suid- Afrika te genees.
                      •   Gebruik bewyse gedeeltelik of kan nie ŉ
                          paragraaf skryf nie.
                      •   Bewyse meestal relevant en hou in ŉ groot
                          mate verband met die onderwerp, bv. toon
                          begrip hoe die Waarheids-en-
                          Versoeningskommissie (WVK) suksesvol
        VLAK 2                                                         3–5
                          was om die wonde van ’n verdeelde Suid-
                          Afrika te genees.
                      •   Gebruik bewyse op ŉ basiese manier om ŉ
                          paragraaf te skryf.
                      •   Gebruik relevante bewyse bv. demonstreer
                          ŉ deeglike begrip oor hoe die Waarheids-
                          en- Versoenings Kommissie(WVK)
                          suksesvol was om wonde van ŉ
        VLAK 3                                                         6–8
                          verdeelde Suid- Afrika te genees.
                      •   Gebruik bewyse baie effektief in ŉ
                          georganiseerde paragraaf en toon begrip
                          van onderwerp.                                              (8)
                                                                                     [50]

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                     GESKIEDENIS V2                                      15

AFDELING B: OPSTELVRAE

VRAAG 3: BURGERLIKE VERSET, 1970s TOT 1980s: SUID- AFRIKA:                        DIE
         KRISIS VAN APARTHEID IN DIE 1980’s

[Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante bewyse
deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede]

SINOPSIS

Kandidate moet aandui of hulle saamstem of nie saamstem met die stelling dat dit die
Swart Bewussynsbeweging en Steven Bantu Biko wat instrumenteel was om die
apartheidsregering in die 1970's uit te daag.

HOOFASPEKTE

Kandidate kan die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

Inleiding:        Kandidate moet ŉ standpunt inneem oor hoe die Swart
                  Bewussynsbeweging en Steve Bantu Biko instrumenteel was in die
                  uitdaging van die apartheidsregering in die 1970’s.

UITBREIDING

•   In die 1970's het Swartbewussynsbeweging (SBB) die vryheidstryd laat herleef
•   Apartheid het in die 1970's en 1980's toenemend onderdrukkend geword
•   Weerstand was ŉ hopelose oorsaak. SB idees het daardie ingesteldheid verander
•   Swartbewussyn (SB) het begin as ŉ universiteitstudentebeweging onder leiding van
    Stephen Biko wat daarop gemik was om swart mense bewus te maak en ŉ gevoel
    van eiewaarde en selfvertroue by hulle te vestig om die apartheidsregime uit te
    daag.
•   Die rol van Biko: Biko het by studentepolitiek betrokke geraak terwyl hy medies
    aan die universiteit studeer het as lid van NUSAS – ŉ nie-rassige
    studenteorganisasie. Biko was oortuig dat hulle nie die behoeftes van swart Suid-
    Afrikaners kan verstaan nie en het gevoel daar is ŉ behoefte aan eie organisasie
    om vir hulself te praat. Biko het medestudente van ander etniese universiteite
    gewerf en in Desember 1968 ŉ grondwet vir die Suid-Afrikaanse Studente-
    organisasie (SASO) opgestel.
•   SASO: Versprei SB idees oor die kampusse van die etnies geskeide universiteite.
    Was belangrik omdat dit swart eenheid en solidariteit bevorder het, studente meer
    polities bewus gemaak het, studente aangemoedig het om hulself van apartheid te
    bevry

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                    GESKIEDENIS V2                             (EC/JUNIE 2023)

•    SBB: Versprei vanaf die etniese universiteitskampusse na die res van Suid-Afrika.
     Jong swart mense is na verskeie gemeenskappe gestuur om klinieke te skep en te
     bestuur en om geletterdheidsveldtogte op te stel om solidariteit en selfstandigheid
     aan te moedig. In 1972 is die Black People’s Convention (BPC) gestig om die
     aktiwiteite van al die verskillende SBB-groepe wat ontstaan het, te koördineer. BC
     het arbeidsbewegings in Suid-Afrika weer wakker gemaak. In 1972 het SASO ŉ
     nasionale vakbondraad vir swartes gestig. Die Black Allied Workers Union
     (BAWU) is deur Drake Koka gestig, en dit het wit betrokkenheid by die
     vakbondbeweging verwerp. Urban Workers’ Strike (1973) redes vir die staking en
     eise van die werkers. Beklemtoon die regering se reaksie en impak van stakings.
     Viva Frelimo byeenkomste; hierdie byeenkomste as nasionale veldtogte wat deur
     SASO aangebied word die byeenkomste spanning tussen SASO en die Suid-
     Afrikaanse regering
•    Regering se persepsies van SBB: Aanvanklik was SA regering nie bekommerd
     oor die SBB nie, aangesien dit gelyk het aan sy eie beleid van afsonderlike
     ontwikkeling. Apartheidsfilosofie het in rasseskeiding geglo, so die vorming van
     SASO (slegs swart unie) het gelyk in ooreenstemming met apartheidsteorieë van
     ''eie sake''. SB het sterker geword; dit het ŉ uitdaging aan die staat gestel, want dit
     het ŉ massabeweging geword wat apartheid wou ondermyn. Apartheidsregering het
     gereageer op die bedreiging wat die SBB ingehou het deur aksies te neem soos;
     SB-leiers in 1971 verbied om in die openbaar te praat (8 SASO-leiers is verbied); 8
     BPC-leiers is ingevolge die Wet op Terrorisme sonder verhoor aangehou; SASO is
     teen 1975 op universiteitskampusse verbied en Biko is in 1977 wreed deur die
     veiligheidspolisie vermoor.
•    1976 Soweto-opstand: Leerders by skole in Soweto was ongelukkig omdat;
     meeste staatsbefondsing het na wit skole gegaan, erge oorbevolking in klasse,
     kurrikulum was beperk en onderwys het leerders voorberei op hande- en
     ongeskoolde arbeid. Die instelling van Afrikaans as onderrigmedium in 1975 in swart
     skole het massaprotes ontketen. SASM het besluit om ŉ massabetoging teen
     Afrikaans as onderrigmedium te hou. Op 16 Junie 1976 het duisende Soweto-
     leerders ŉ vreedsame protes aangepak. Later Later het die optog gewelddadig
     geword en honderde is beseer (Hastings Ndlovu en Hector Pietersen). Woed oor die
     polisie-aksies het leerders amok gemaak deur die strate van Soweto en simbole van
     apartheid soos geboue en wit besighede verbrand.
•    Debatteer of SASO (en SASM) deur SBB beïnvloed is. Daar was baie ander
     faktore wat ŉ rol gespeel het soos; swak lewensomstandighede in Soweto, invloed
     van die ANC (politieke invloed) en die stigting van die vakbondbeweging. Daar is
     egter ŉ algemeen aanvaarde idee dat SB die leerders van Soweto beïnvloed het. ŉ
     Aantal SASO-lede het onderwysers geword nadat hulle gegradueer het. Hulle het
     BC-idees aan leerders bekendgestel. SASM het leierskapsopleiding aan
     hoërskoolleerders verskaf, en dit (SASM) is deur SASO aangemoedig om hom te
     bekommer oor ongeregtighede binne die samelewing en om SB-idees te versprei.
•    Die nalatenskap van BC oor SA politiek: BCM het die stryd teen apartheid laat
     herleef. As gevolg van die verandering in houding wat deur die BCM en SASO
     gebring is, het skoolkinders die apartheidstaat uitgedaag en landwye protes gelei.
     BCM politieke aktiviste het ŉ nuwe politieke organisasie, die Azanian Peoples'
     Organisation (AZAPO) in 1978 gestig. Azapo het BC se filosofie omhels en wit
     deelname aan die stryd verwerp.
      Enige ander relevante inligting.

•    Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met ’n relevante slot.                              [50]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                   GESKIEDENIS V2                                        17

VRAAG 4: DIE KOMS VAN DEMOKRASIE NA                       SUID-AFRIKA      EN    DIE
         AANVAARDING VAN DIE VERLEDE

[Beplan en konstrueer ŉ oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante
bewyse deur gebruik te maak van analitiese en interpretasie vaardighede.]

SINOPSIS

Kandidate moet die stelling krities bespreek met verwysing na die proses van
onderhandeling in Suid- Afrika tussen 1990 en 1994. Hulle moet ŉ standpunt inneem
en hul argument met relevante bewyse ondersteun.

HOOFASPEKTE

Kandidate moet die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

•   Inleiding: Kandidate moet aandui of die stelling ŉ akkurate evaluering is van
               hoe De Klerk se vrylating van Mandela ŉ keerpunt was in Suid-Afrika
               se geskiedenis tot demokrasie in die 1990's.

UITBREIDING

•   De Klerk kom in 1989 aan bewind
•   De Klerk se toespraak in die parlement op 2 Februarie 1990 as ŉ keerpunt
    beskou
•   Het gelei tot die ontbanning van politieke en burgerlike organisasies soos die
    ANC en SAKP
•   Die opheffing van beperkings op COSATU en AZAPO; De Klerk se besluit om
    Mandela op 11 Februarie 1990 uit die tronk vry te laat, het die weg gebaan vir
    onderhandelinge
•   Groote Schuur-minuut, 2 Mei 1990 (ANC en NP ontmoet: ANC-afvaardiging
    onder leiding van Nelson Mandela en die NP-afvaardiging onder leiding van FW
    de Klerk)
•   Apartheidswetgewing herroep soos die Wet op Afsonderlike Reservering van
    Geriewe
•   Pretoria-minuut, 6 Augustus 1990 (ANC het ingestem om die gewapende stryd op
    te skort)
•   KODESA 1 (19 politieke partye uitgesluit AZAPO, CP en PAC – 300
    afgevaardigdes het vergader)
•   Geweld breek uit in verskeie dele van Suid-Afrika soos die Rand, Natal en elders
    (IVP, ANC en Derdemag geweld)
•   CODESA 2 (2 Mei 1992) het ineengestort. Partye kon nie ooreenkom oor ŉ nuwe
    grondwetmakende liggaam en tussentydse regering nie (onsekerheid)
•    NP wou minderheidsveto hê terwyl ANC ŉ tussentydse regering vir nie langer as
    18 maande en gewone meerderheidsregering wou hê nie
•   Boipatong-slagting (17 Junie 1992) en die gevolge daarvan (geweld en
    onsekerheid)
•   Bhisho-slagting (7 September 1992) het die proses van onderhandelinge (geweld
    en onsekerheid) amper ontspoor.
•   Rekord van Verstandhouding onderteken op 26 September 1992 tussen Roelf
    Meyer (NP) en Cyril Ramaphosa (ANC)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                  GESKIEDENIS V2                           (EC/JUNIE 2023)

•    Sluipmoord op Chris Hani (10 April 1993) en die impak daarvan op Suid-Afrika
     (geweld en onsekerheid)
•    Belangrikheid van die Veelparty-onderhandelingsforum vir Suid-Afrika se
     toekoms
•    Regse (AWB) aanval op die World Trade Centre en die gevolge daarvan
     (geweld en onsekerheid)
•    Sonsondergangklousule wat deur Joe Slovo ingestel is, het die dooiepunt van
     onderhandelinge verbreek
•    Heidelberg taverne-slagting – 31 Januarie 1993 (geweld en onsekerheid)
•    St James-slagting in Julie 1993 – APLA oop vuur – 11 gedood en 58 gewond
     (geweld en onsekerheid)
•    Tussentydse Grondwet in November 1993
•    Shell House-slagting in Maart 1994 – IVP optogte na die ANC-hoofkwartier –
     8 mense dood en 250 beseer (geweld en onsekerheid)
•    Verkiesingsdatum – 27 April 1994 aangekondig
•    ANC het verkiesings gewen en Mandela het die eerste swart Suid-Afrikaanse
     president geword
•    Enige ander relevante antwoord.

• slot: Kandidate moet hul argument saamvat met ’n relevante slot.                   [50]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/JUNIE 2023)                     GESKIEDENIS V2                                     19

 VRAAG 5:            DIE EINDE VAN DIE KOUE OORLOG EN ’N NUWE
                     WÊRELDORDE: DIE GEBEURE VAN 1989

 [Beplan en konstrueer ’n oorspronklike argument wat gebaseer is op relevante
 bewyse deur van analitiese en interpretasie vaardighede.]

 SINOPSIS

 Kandidate moet verduidelik tot watter mate die ineenstorting van die Sowjetunie
 die beëindiging van apartheid beïnvloed het. Hulle moet ŉ lyn van argument
 inneem en hul argument met relevante historiese bewyse ondersteun.

 HOOFASPEKTE

 Kandidate moet die volgende aspekte by hulle antwoorde insluit:

 • Inleiding:        Kandidate moet verduidelik hoe die ineenstorting van die
                     Sowjetunie die beëindiging van apartheid beïnvloed het na
                     1989. Hulle moet demonstreer hoe hulle die vraag gaan
                     benader.

 UITBREIDING

 •   Ekonomiese toestande in Rusland in die laat 1980’s
 •   Gorbatsjof se beleid van perestroika en glasnost
 •   Gorbatsjof beëindig die kernwapenwedloop met die VSA
 •   Gorbatsjof beëindig die oorlog in Afghanistan
 •   Die USSR gee afstand van haar oorheersing oor Oos-Europa
 •   Die val van die Berlynse Muur en die einde van kommunisme
 •   Veranderinge in die wêreld het bygedra tot die einde van apartheid
 •   Die ineenstorting van die USSR het die ANC sy hoofbron van steun ontneem
 •   Die ANC kon nie meer op die USSR staatmaak om dit ekonomies of met
     wapens te ondersteun nie
 •   Gorbatsjof was ook ten gunste van ŉ vreedsame magsoorgang in Suid-Afrika
 •   Die Nasionale Party se bewering dat hy optree as ŉ ‘bolwerk’ teen
     kommunistiese uitbreiding in Suider-Afrika het onrealisties geword
 •   Die Nasionale Party se bewering dat hy Suid-Afrika teen ŉ kommunistiese
     oorname beskerm, was naïef
 •   Westerse wêreldmoondhede het die stap ondersteun dat Suid-Afrika sy
     probleme vreedsaam en demokraties oplos
 •   Dit het duidelik geword dat die Nasionale Party nie meer wit oppergesag in
     Suid-Afrika kan handhaaf nie
 •   Invloedryke Nasionale Party-lede het begin besef dat apartheid nie die
     antwoord op die behoeftes van wit kapitalistiese ontwikkeling is nie
 •   Die Slag van Cuito Cuanavale en die onafhanklikheid van Namibië
 •   Daar was geen twyfel dat die voortgesette onderdrukking van swart Suid-
     Afrikaners nie politieke stabiliteit sou verseker nie
 •   PW Botha het ŉ beroerte gehad en is deur F.W. de Klerk opgevolg

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                                  GESKIEDENIS V2                           (EC/JUNIE 2023)

 •   FW de Klerk het begin aanvaar dat die swart Suid-Afrikaners se stryd teen
     apartheid nie ŉ sameswering was wat vanuit Moskou gerig is nie.
 •   Dit het De Klerk in staat gestel om in gesprek te tree met die
     bevrydingsorganisasies
 •   Op 2 Februarie 1990 het De Klerk aangekondig' ŉ nuwe en regverdige
     grondwetlike’ bedeling
 •   Dit het die einde van apartheidsregering aangedui
 •   Enige ander relevante antwoord

 •   Slot: Kandidate moet hul argument saamvat met ’n relevante slot.

 As die kandidaat nie met die stelling saamstem nie, moet hulle hul lyn van
 argument met relevante bewyse ondersteun.                                             [50]

                                                                        TOTAAL:        150

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

## Related documents

- [HISTORY P1 GR12 ADDEN JUNIE 2023 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-gr12-adden-junie-2023-afrikaans/6fec864f-931f-4143-acac-b498e2a5f304) — History · Addendum · 2023 · Afr
- [Grade 12 NSC History P2 (Afrikaans) Preparatory 2017 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-nsc-history-p2-afrikaans-preparatory-2017-possible-answers/b56c37a4-9f9d-40b7-85e7-9f238ccd5f5c) — History · Memo · 2017 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-sept-2024-afrikaans/b61f3bc2-3524-48c9-af60-f3348133d582) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 QP SEPT 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-qp-sept-2024-afrikaans/8367f672-7028-4e67-a52a-705b946b5122) — History · QP · 2024 · Afr
- [HISTORY P2 GR12 ADDENDUM JUNE 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-gr12-addendum-june-2024-afrikaans/e7a9d6cf-de1b-4007-b7b2-b4d762b2fa10) — History · Addendum · 2024 · Afr
- [Gr 12 History P2 (Afrikaans) June 2024 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-history-p2-afrikaans-june-2024-question-paper/b8285d4c-81f2-4d18-a8e1-31feb9e949b5) — History · QP · 2024 · Afr

## More from Grade 12 History

- [Workguide - Case Study Strategies](https://www.hlayiso.com/library/workguide-case-study-strategies/0b4c8d70-c563-4cfe-93e0-dad57e8fbeb3) — Guide
- [History Grade 12 NSC P1 ADDENDUM September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/history-grade-12-nsc-p1-addendum-september-2025-north-west/50efe0f8-d43f-4981-9053-03ea7c90b109) — Addendum · 2025
- [HISTORY P1 ADDEN GR12 SEP 2024 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-adden-gr12-sep-2024-afrikaans/4faf89db-d19f-40cf-891f-e87e004b0bc5) — Addendum · 2024 · Afr
- [History P1 Nov 2024 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p1-nov-2024-addendum-eng/df93fb24-73e0-435a-8d91-bce9f456ba2c) — Addendum · 2024 · Eng
- [History P2 Nov 2023 Addendum Eng](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-addendum-eng/115e775e-ffa7-4295-a812-c3f541a7b7bb) — Addendum · 2023 · Eng
- [History P2 Nov 2023 Afr](https://www.hlayiso.com/library/history-p2-nov-2023-afr/1406231f-0475-4c85-8862-7a120bee5f2e) — QP · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
